# ديدي (د-ي-د-ي) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%8A%D8%AF%D9%8A
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%8A%D8%AF%D9%8A

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: د - ي - د - ي
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 1 sözlük

## Sözlükler (1)

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%8A%D8%AF%D9%8A/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( *!دَيْ *!دَيْ ) : أهْمَلَهُ الجَوهرِيُّ .
وقالَ ابنُ الأَعرابيِّ : دي أَصْلُ الحدَاءِ ، و ( ما كانَ للنَّاسِ حُداءٌ ، وضَرَبَ ) ؛ نَصّ ابن الأَعرابيِّ : فضَرَبَ ( أعْرابيٌّ غُلامَهُ وعَضَّ أَصابِعَهُ فَمَشَى وهو يقولُ دَيْ دَيْ ، أرادَ يا يَدَيْ ، فَسارَت الإِبِلُ على صَوْتِه ، فقالَ له : ( الْزَمْهُ وخَلَعَ عليه ) ؛ كذا في النُّسخِ وهو غَلَطٌ والصَّوابُ : 134 عليه ، كما هو نَصُّ ابنِ الأعرابيّ ؛ ( فهذا أَصْلُ الحُداءِ ) .
ونقَلَ شيْخُنا عن الرَّوْض وغيرِه : أَوَّل مَنْ سَنَّ الحُدَاء مضرُ بنُ نزارٍ ، سَقَطَ عن بَعيرٍ فوثيت يَدُه ، وكان أَحْسَن الناسِ صَوْتاً ، فكانَ يَمْشي خَلْفَ الإِبِل ويقولُ وايَدَاه يَتَرنَّمُ بذلكَ ، فأَعْنَقَت الإبِلُ وذَهَب كلالُها ، فكانَ أَصْل الحُداءِ عنْدَ العَرَبِ .
وفي فتْحِ البارِي للحافِظِ ابنِ

حَجَر : أنَّ عبْداً كانَ لمضر ضَرَبَه مضر على يَدِه فأَوْجَعَه ، فقالَ : يا يَدَاي ، فكانَ أَصْل الحُداءِ ؛ ومثله في أَكْثَر الدَّواوِيْن اللّغَوِيَّة والسِّيرِيَّة .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
رجُلٌ *!دياى ، وامْرأَةٌ *!دَياية ، على فَيْعَل وفَيْعَلة : بهما دَاءٌ ؛ نَقَلَهُ ابنُ سِيدَه .

##### Türkçe

: ( **دَيْ دَيْ** ) : el-Cevherî onu ihmal etti.
İbnü’l-A‘râbî dedi ki: **دي** hüdânın aslıdır; ve (insanlar için bir hüda vardı, ve vurdu); İbnü’l-A‘râbî’nin nassı: böylece vurdu: (bir bedevî oğlanını vurdu ve parmaklarını ısırdı; sonra **دَيْ دَيْ** diyerek yürüdü; **يا يَدَيْ** (ey iki elim) demek istedi; böylece develer onun sesi üzerine yürüdü; ona dedi ki: (ona yapış ve onun üzerine giydir); nüshalarda böyle(ce)dir ve o yanlıştır; doğrusu: 134 onun üzerine, İbnü’l-A‘râbî’nin nassı olduğu üzere; (işte bu, hüdânın aslıdır).

Şeyhimiz er-Ravd’dan ve başkasından nakletti: hüdayı ilk sünnet kılan Nizâr’ın oğlu Mudar’dır; bir deveden düştü de eli burkuldu; ve insanların en güzel seslisi idi; develerin arkasında yürür ve **وايَدَاه** derdi, bununla terennüm ederdi; böylece develer hızlandı ve onların yorgunluğu gitti; böylece Araplar nezdinde hüdanın aslı oldu.

Ve Hâfız İbn Hacer’in Fethu’l-Bârî’sinde: Mudar’ın bir kölesi vardı; Mudar onu eli üzerine vurdu da onu acıttı; o da: **يا يَدَاي** dedi; böylece hüdanın aslı oldu; ve bunun benzeri lugavî ve sîrî divanların çoğundadır.

Ve ona istidrâk olunanlardandır:
bir erkek **دياى** ve bir kadın **دَياية**; **فَيْعَل** ve **فَيْعَلة** üzere: ikisinde de bir hastalık vardır; onu İbn Sîde nakletti.
