# دين — Kâmûsü'l-Muhît

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%8A%D9%86/sozluk/kamus
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%AF%D9%8A%D9%86/entries/kamus

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [دين](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%AF%D9%8A%D9%86.md)
- Kâmûsü'l-Muhît: Fîrûzâbâdî · 15. yy

## Madde başı: دين

* د ي ن * * الدَّيْنُ * واحد * الدُّيُونِ * وقد * دَانَهُ * أقرضه فهو * مَدِينٌ * و * مَدْيُونٌ * و * دَانَ * هو أي استقرض فهو * دَائِنٌ * أي عليه دين وبابهما باع قلت فصار دان مشتركا بين الإقراض والاستقراض وكذا الدائن ورجل * مَدْيُونٌ * كثر ما عليه من الدين و * مِدْيانٌ * أي عادته أن يأخذ بالدين ويستقرض و * أدَانَ * فلان باع إلى أجل تقول منه * أَدِنِّي * عشرة دراهم و * ادَّانَ * بالتشديد استقرض وهو افتعل وفي الحديث ﴿ادَّان معرضا﴾ أي استدان والمعرض ذُكر تفسيره في ع ر ض و * تَدَايَنُوا * تبايعوا بالدين و * استدَانَ * استقرض و * دَايَنْتُ * فلانا إذا عاملته فأعطيته دينا وأخذت منه بدين و * الدِّينُ * بالكسر العادة والشأن و * دَانَهُ * يدينه * دِيناً * بالكسر أذله واستعبده * فَدَانَ * وفي الحديث ﴿الكيِّس من دان نفسه وعمل لما بعد الموت﴾ و * الدِّينُ * أيضا الجزاء والمكافأة يقال * دَانَ ُ * يدينه * دِيناً * أي جازاه يقال كما * تُدِينُ تُدَانُ * أي كما تُجازي تُجازى بفعلك وبحسب ما عملت وقوله تعالى ﴿إنا لمدينون﴾ أي لمجزيون محاسبون ومنه * الدَّيَّانُ * في صفة الله تعالى و * المَدِينُ * العبد و * المَدِينةُ * الأمة كأنهما أذلهما العمل و * دَانَهُ * ملكه وقيل منه سمي المصر * مَدِينةً * و * الدِّينُ * أيضا الطاعة تقول * دَانَ * له يدين * دِيناً * أي أطاعه ومنه * الدِّينُ * والجمع * الأَدْيَانُ * ويقال * دَانَ * بكذا * دِيَانَةً * فهو * دَيِّنٌ * و * تَدَيَّنَ * به فهو * مُتَدَيِّنٌ * و * دَيَّنَهُ تَدْيِيناً * وكله إلى دينه

### Türkçe

* د ي ن * * **الدَّيْنُ** * **الدُّيُونِ**’un biridir. Ve onu **دَانَهُ**: ona borç verdi; o hâlde o **مَدِينٌ** ve **مَدْيُونٌ**’dur. Ve **دَانَ** o (kimse) yani borç aldı; o hâlde o **دَائِنٌ**’dir; yani onun üzerinde borç vardır; ikisinin bâbı da **باع**’dır. Dedim ki: böylece **دان** borç verme ile borç alma arasında müşterek oldu; aynı şekilde **الدائن** de. Ve **مَدْيُونٌ** adam: onun üzerinde borçtan çok olan (kimsedir). Ve **مِدْيانٌ**: yani âdeti borçla almak ve borç almaktır. Ve **أدَانَ**: falan, vadeye (kadar) sattı; ondan “**أَدِنِّي** on dirhem” dersin. Ve **ادَّانَ** (şeddeli) borç aldı; o **افتعل**’dir. Ve hadiste: ﴿**ادَّان** معرضا﴾ yani borçlandı; **المعرض**’ın tefsiri **ع ر ض**’da zikredildi. Ve **تَدَايَنُوا**: borçla alışveriş yaptılar. Ve **استدَانَ**: borç aldı. Ve **دَايَنْتُ** falanı: onunla muamele ettiğimde; ona borç olarak verdim ve ondan borçla aldım. Ve **الدِّينُ** (kesre ile): âdet ve hâl. Ve onu **دَانَهُ**; onu **يدينه**; **دِيناً** (kesre ile): onu zelil kıldı ve onu köleleştirdi; böylece o **فَدَانَ**. Ve hadiste: ﴿akıllı, nefsini **دان** eden ve ölümden sonrası için amel edendir﴾ Ve **الدِّينُ** ayrıca ceza ve mükâfaattır; denir: **دَانَ**; onu **يدينه**; **دِيناً** yani ona karşılık verdi; denir: “**تُدِينُ تُدَانُ**” yani nasıl karşılık verirsen, fiilinle karşılık görürsün; ve neye göre amel ettiysen ona göre. Ve O’nun sözü (yüce): ﴿**إنا لمدينون**﴾ yani elbette karşılık görenler, hesaba çekilenleriz. Ve ondan **الدَّيَّانُ** (Allah Teâlâ’nın sıfatında). Ve **المَدِينُ**: köle. Ve **المَدِينةُ**: cariye; sanki amel ikisini zelil kılmıştır. Ve onu **دَانَهُ**: ona mâlik oldu. Ve denildi ki: ondan dolayı şehir **مَدِينةً** diye isimlendirildi. Ve **الدِّينُ** ayrıca itaattir; dersin: **دَانَ** ona; ona **يدين**; **دِيناً** yani ona itaat etti. Ve ondan **الدِّينُ**; çoğulu **الأَدْيَانُ**. Ve denir: **دَانَ** bununla; **دِيَانَةً**; o hâlde o **دَيِّنٌ**’dir. Ve **تَدَيَّنَ** onunla; o hâlde o **مُتَدَيِّنٌ**’dir. Ve onu **دَيَّنَهُ تَدْيِيناً**; ve hepsi onu kendi dinine havale etti.
