# ذأر — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D8%B1/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B0%D8%A3%D8%B1/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ذأر](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D8%B1.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ذأر

ذئر، كفرح: فزع وأنف ونفر، فهو ذائر. قال عبيد بن الأبرص:
  لما أتاني عن تمـيم أنـهـم                      ذئروا لقتلى عامر وتغضبوا

  يعني نفروا من ذلك وأنكروه، ويقال: أنفوا من ذلك. وذئر عليه: اجترأ، وقيل: غضب. وقال الليث: ذئر إذا اغتاظ على عدوه واستعد لمواثبته. فهو ذئر، ككتف، وذائر. قال ابن الأعرابي: الذائر: الغضبان. والذائر: النفور. والذائر: الأنف. وأذأرته: أغضبته: وذئر الشيء، كفرح: كرهه وانصرف عنه. وذئر بالأمر: ضري به واعتاده. وذئرت المرأة على بعلها: نشزت وتغير خلقها. وفي الحديث:  أن النبي صلى الله عليه وسلم لما نهى عن ضرب النساء ذئرن على أزواجهن  قال الأصمعي: أي نفرن ونشزن واجترأن. وهي ذائر وذئر، ككتف، وهذه عن الصغاني، أي ناشز، وكذلك الرجل، كذاءرت، على فاعلت، وهي مذائر، قاله أبو عبيد. ومنه قول الحطيئة: ذارت بأنفها، فخففه، وسيأتي في ذر تمام قوله. وأذأره: جرأه وأغراه. وأذأره عليه: أغضبه، وقلبه أبو عبيد، ولم يكفه ذلك حتى أبدله فقال أذرأني، وهو خطأ. وقال أبو زيد: أذأرت الرجل بصاحبه إذآرا، أي حرشته وأولعته به. وأذأره الشيء وإليه: ألجأه واضطره. ومن التجري قول أكثم بن صيفي:  سوء حمل الفاقة يحرض الحسب ويذئر العدو  يحرضه أي يسقطه. والذئار، ككتاب: سرقين، أي بعر رطب مختلط بتراب يطلى به على أطباء الناقة لئلا ترضع، أي يرضعها الفصيل، ويسمى قبل الخلط خثة وذيرة، وسيأتي في ذير بأبسط من هذا، وقد ذأرها. وقال أبو عبيد: ناقة مذائر: تنفر من الولد ساعة تضعه، وقد ذاءرت. وقيل: هي التي ساء خلقها، أو هي التي ترأم بأنفها ولا يصدق حبها فهي تنفر منه، وسيأتي في  ذر  بأبسط من هذا. ويقال: شؤونك ذئرة، والذي ذكره ابن سيده، إن شؤونك لذئرة، أي دموعك فيها تنفس، كتنفس الغضبان.
 ومما يستدرك عليه: ذئر الرجل، كفرح، إذا ضاق صدره وساء خلقه، وهو ذائر هكذا أورده ابن السيد في الفرق، وأنشد قول عبيد بن الأبرص السابق. وذئر: نفر، وأنكر، عن ابن الأعرابي. وذئر: استعد للمواثبة، قاله الليث.

### Türkçe

**ذئر**; **كفرح**: ürktü ve burun kıvırdı ve nefret etti; o hâlde o **ذائر**’dir. عبيد بن الأبرص dedi:
  Bana تميم’den, onların                      عامر’in öldürülenlerine **ذئروا** ettikleri ve öfkelendikleri geldiğinde

  Yani bundan nefret ettiler ve onu inkâr ettiler; ve denilir: bundan burun kıvırdılar. Ve **ذئر عليه**: cüret etti; ve denildi: öfkelendi. Ve الليث dedi: **ذئر**; düşmanına karşı öfkelendiği ve ona atılmaya hazırlandığı zaman. O hâlde o **ذئر**’dir, **ككتف**; ve **ذائر**. ابن الأعرابي dedi: **الذائر**: öfkeli olan. Ve **الذائر**: nefret eden. Ve **الذائر**: burun kıvıran. Ve **أذأرته**: onu öfkelendirdim. Ve **ذئر الشيء**; **كفرح**: onu kerih gördü ve ondan yüz çevirdi. Ve **ذئر بالأمر**: ona düşkün oldu ve ona alıştı. Ve **ذئرت المرأة على بعلها**: başkaldırdı ve huyu değişti. Ve hadiste: Peygamber صلى الله عليه وسلم kadınları dövmeyi yasaklayınca, **ذئرن على أزواجهن**. الأصمعي dedi: yani nefret ettiler ve başkaldırdılar ve cüret ettiler. Ve o **ذائر** ve **ذئر**’dir, **ككتف**; ve bu الصغاني’dendir; yani başkaldıran; ve aynı şekilde erkek; **كذاءرت**; **على فاعلت**; ve o **مذائر**’dir; bunu أبو عبيد söyledi. Ve ondan الحطيئة’nin sözü: **ذارت بأنفها**; onu hafifletti; ve **ذر**’de sözünün tamamı gelecektir. Ve **أذأره**: onu cesaretlendirdi ve kışkırttı. Ve **أذأره عليه**: onu ona karşı öfkelendirdi; onu أبو عبيد ters çevirdi; ve bu ona yetmedi, ta ki onu değiştirip “**أذرأني**” dedi; ve o hatadır. Ve أبو زيد dedi: **أذأرت الرجل بصاحبه إذآرا**; yani onu ona karşı kışkırttım ve ona musallat ettim. Ve **أذأره الشيء وإليه**: onu ona iltica ettirdi ve onu mecbur etti. Ve cüret etmeden: أكثم بن صيفي’nin sözü:  Fakirliğin kötü yükü soyu kışkırtır ve düşmanı **يذئر** eder  “**يحرضه**” yani onu düşürür. Ve **الذئار**; **ككتاب**: **سرقين**; yani toprakla karışık yaş dışkı; devenin memelerine, emmesin diye sürülür; yani onu yavru emer; ve karıştırmadan önce ona **خثة** ve **ذيرة** denilir; ve bundan daha genişi **ذير**’de gelecektir; ve onu **ذأرها** etti. Ve أبو عبيد dedi: **ناقة مذائر**: doğurduğu saat yavrudan nefret eder; ve **ذاءرت** olmuştur. Ve denildi: o, huyu kötü olan; yahut o, burnuyla şefkat gösterir de sevgisi doğru çıkmaz; o hâlde ondan nefret eder; ve bundan daha genişi **ذر**’de gelecektir. Ve denilir: **شؤونك ذئرة**; ve ابن سيده’nin zikrettiği: “**إن شؤونك لذئرة**”; yani gözyaşların onda nefes alıp verir; öfkeli olanın nefes alıp vermesi gibi.
 Ve ona dair istidrâk edilenlerdendir: **ذئر الرجل**; **كفرح**; göğsü daraldığı ve huyu kötüleştiği zaman; ve o **ذائر**’dir; ابن السيد bunu **الفرق**’ta böylece zikretti; ve عبيد بن الأبرص’un önceki beytini şahit getirdi. Ve **ذئر**: nefret etti ve inkâr etti; ابن الأعرابي’den. Ve **ذئر**: atılmaya hazırlandı; bunu الليث söyledi.
