# ذأف (ذ-أ-ف) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D9%81
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B0%D8%A3%D9%81

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ذ - أ - ف
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük
- Bu sayfa şu yazımları da kapsar: ذءف

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D9%81/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الذال والفاء و و ي ء معهما
ذ ي ف، ذ أ ف، و ذ ف يستعملان فقط
ذيف، ذأف:
الذِّيفان والذِّئْفانُ: السُّمُّ الذي يُذْأَف ذَأْفاً.
والذَّأْفُ: سُرعة الموت، بهمزة ساكنة.
وذف:
التَّوَذُّف: التَّبَخْتُرُ، وقيل: التَّوَذُّفُ الإسْراعُ، قال
يُعطي النَّجائب بالرِّحالِ كأنَّها		بَقَرُ الصَّرائِمِ والجِيادُ تَوَذَّفُ

##### Türkçe

باب **الذال** و**الفاء** و**و** و**ي** و**ء** معهما
**ذ ي ف**، **ذ أ ف**، و**ذ ف** yalnızca kullanılırlar.

**ذيف**، **ذأف**:
**الذِّيفان** ve**الذِّئْفانُ**: **ذَأْفاً** olarak **يُذْأَف** olunan zehir.
**والذَّأْفُ**: ölümün sürati; sâkin hemze ile.

**وذف**:
**التَّوَذُّف**: salınarak yürüme; ve denildi ki: **التَّوَذُّفُ** hızlanmadır. Dedi ki:
**يُعطي النَّجائب بالرِّحالِ كأنَّها**		**بَقَرُ الصَّرائِمِ والجِيادُ تَوَذَّفُ**

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D9%81/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

ذ ف ( وايء )
ذأف ، وذف : ( مستعملان ) .
ذاف : قال اللَّيْثُ : الذِّئْفَانُ : السمُّ الذي يَذْأَف ذَأْفاً .
والذَّأْفُ : سُرْعةُ الموت ، الألف هَمزة ساكنة .
أَبو عُبَيد : الذّيْفان ، بكسر الذال وفتحها ، والذُّؤَاف ، كلّه السّمّ .
ابن السِّكِّيت : يُقال : ذَافَ يَذُوف ، وهي مِشْيَةٌ في تقارُبٍ وتَفَحُّجٍ ؛ وأَنْشد :
وذافُوا كما كانُوا يذوفُون من قَبْل
ويُقال : مَوْتٌ ذُؤَافٌ ، إذا كان مُجْهِزاً بسُرْعة .
وذف : ثَعلب ، عن ابن الأَعْرابيّ : الوَذَفَةُ ، والوَذَرَةُ : بُظَارَةُ المَرْأَة .
ورُوِي أَن الحجّاج قام يَتَوَذَّفُ بمكّة في سِبْتَيْن له بعد قَتْله ابْنَ الزُّبَيْر حتى دَخل على أَسْماء .
قال أَبو عُبَيدة : قال أَبو عَمْرو : التَّوَذُّف : التَّبخْتُر .
وكان أَبو عُبَيدة يقول : التّوذّف : الإسراع ؛ وقال بِشْرُ بنُ أَبي خازم :
يُعْطِي النَّجائِبَ بالرِّحالِ كأَنّها
بَقَرُ الصَّرائِم والجِيادَ تَوَذّفُ
أَراد : يُعْطِي الجِيَادَ .

##### Türkçe

ذ ف ( **وايء** )
**ذأف** , ve **وذف** : (ikisi de kullanılmıştır).
**ذاف** : **اللَّيْثُ** dedi: **الذِّئْفَانُ**: **يَذْأَف** ( **ذَأْفاً** ) eden zehirdir.
Ve **الذَّأْفُ**: ölümün süratidir; **الألف** sâkin bir **هَمزة**’dir.
**أَبو عُبَيد**: **الذّيْفان**; **الذال**’ın kesresiyle ve fethasıyla; ve **الذُّؤَاف**; hepsi zehirdir.
**ابن السِّكِّيت**: denilir: **ذَافَ يَذُوف**; ve o, yakınlık ve bacakları açarak yürüyüşte bir yürüyüştür; ve inşad etti:
وذافُوا كما كانُوا يذوفُون من قَبْل
Ve denilir: **مَوْتٌ ذُؤَافٌ**; eğer süratle işi bitirici olursa.
**وذف** : **ثَعلب** , **ابن الأَعْرابيّ**’den: **الوَذَفَةُ** ve **الوَذَرَةُ**: kadının klitorisi.
Ve rivayet olundu ki **الحجّاج** Mekke’de, **ابْنَ الزُّبَيْر**’i öldürmesinden sonra kendisine ait iki ayakkabıyla **يَتَوَذَّفُ** ederek kalktı; ta ki **أَسْماء**’ın yanına girdi.
**أَبو عُبَيدة** dedi: **أَبو عَمْرو** dedi: **التَّوَذُّف**: **التَّبخْتُر**’dür.
Ve **أَبو عُبَيدة** derdi: **التّوذّف**: sürat etmektir; ve **بِشْرُ بنُ أَبي خازم** dedi:
يُعْطِي النَّجائِبَ بالرِّحالِ كأَنّها
بَقَرُ الصَّرائِم والجِيادَ تَوَذّفُ
Murad etti: **يُعْطِي الجِيَادَ**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D9%81/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ذ أ ف
موت ذؤاف وذعاف‏:‏ وحيٌّ‏.‏

##### Türkçe

ذ أ ف
**موت ذؤاف وذعاف**: ve (bu) canlıdır.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D9%81/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الذَّأْفُ: سرعةُ المَوْت، الأَلف همزة ساكنة. ومَوت ذُؤافٌ وَحِيٌّ كذُعافٍ: بِسُرْعةٍ، وعدَّه يعقوب في البدل. والذَّأْفُ والذَّأَفُ: الإجْهاز على الجريح، وقد ذَأَفَه وذَأَفَ عليه. وفي حديث خالد بن الوليد في غَزْوة بني جَذيمةَ: من كان معه أَسير فَلْيُذْئِفْ عليه أَي يُجْهِزْ ويُسْرع قتله، ويروى بالدال المهملة، وقد تقدم.
الذِّئْفانُ والذِّيفانُ: السم الذي يَذْأَف ذَأْفاً، يهمز ولا يهمز. ومَرَّ يَذْأَفُهم أَي يَطْرُدُهم.

##### Türkçe

**الذَّأْفُ**: ölümün sürati; **الألف** sâkin bir **همزة**’dir. Ve **مَوت ذُؤافٌ**
ve **وَحِيٌّ كذُعافٍ**: süratle; ve onu Ya‘kūb bedel içinde saydı. Ve **الذَّأْفُ** ve **الذَّأَفُ**:
yaralı üzerine işi bitirmek (son darbeyi vurmak); ve onu **ذَأَفَه** ve onun üzerine **ذَأَفَ عليه**. Ve Hâlid b. Velîd’in hadîsinde
Benî Cezîme gazvesinde: “Kimin yanında bir esir varsa onun üzerine **فَلْيُذْئِفْ عليه**” yani işi bitirsin
ve onu öldürmesini hızlandırsın; ve **الدال** mu‘ceme olmayanla da rivayet olunur; ve (bu) daha önce geçti.
**الذِّئْفانُ** ve **الذِّيفانُ**: **ذَأْفاً** olarak **يَذْأَف** eden zehir; hemzelenir ve hemzelenmez.
Ve “**مَرَّ يَذْأَفُهم**” yani onları kovar.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D9%81/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الذأف، بالفتح والألف همزة ساكنة والوؤاف، كغراب، أهمله الجوهري هنا، وقال الليث: هو سرعة الموت، وأورده الجوهري في ذعف استطرادا. والذأفان، بالفتح، والذئفان، بالكسر، والؤفان، بالضم، الثلاثة مهموزة، والذيفان بالفتح وسكون الياء، وهذه عن ابن عباد، والذوفان، بالضم، والذيفان، بالكسر، والذيفان، محركة، وهذه الثلاث الأواخر عن ابن دريد، والذواف، كغراب، من غير همز: السم الناقع، أو القاتل. والذأفان: الموت، عن ابن عباد، ووجد في التكملة بالتحريك وهو الصواب إن شاء الله تعالى، وسيأتي له في )ز ع ف(. وموت ذؤاف، بالهمز، كغراب: مجهز بسرعة، وعده يعقوب في البدل. وذأف، كمنع، ذأفانا: مات، كما في المحيط. فيه انذأف الرجل: انقطع: فؤاده، وكذا: انذعف. ومما يستدرك عليه: الذأف، والذأف، بالفتح والتحريك: الإجهاز على الجريح، وقد ذأفه، وذأف عليه، ويقال: مر يذأفهم، أي: يطردهم.

##### Türkçe

**الذأف**, fetha ile; elif hemze sâkin, ve **الوؤاف**, **غراب** gibi; Cevherî bunu burada ihmal etti ve Leys dedi ki: o, ölümün süratidir; Cevherî onu **ذعف**’ta istitrâden zikretti. Ve **الذأفان**, fetha ile; ve **الذئفان**, kesra ile; ve **الؤفان**, damme ile; üçünün de hemzeli olduğu; ve **الذيفان** fetha ile ve yâ’nın sükûnu ile; bunlar İbn Abbâd’dandır; ve **الذوفان**, damme ile; ve **الذيفان**, kesra ile; ve **الذيفان**, harekeli; bu son üçü İbn Düreyd’dandır. Ve **الذواف**, **غراب** gibi, hemzesiz: öldürücü zehir; yahut öldüren.

Ve **الذأفان**: ölüm; İbn Abbâd’dan. Ve tekmilede harekeleme ile bulundu; o, doğru olanıdır inşallah Teâlâ; ve onun için **ز ع ف**’ta gelecektir. Ve **موت ذؤاف**, hemze ile, **غراب** gibi: süratle hazırlanmış (çabuklaştırılmış); Yakub onu bedelde saydı. Ve **ذأف**, **منع** gibi, **ذأفانا**: öldü; **المحيط**’ta olduğu gibi. Onda: **انذأف الرجل**: kalbi kesildi; ve yine: **انذعف**.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır: **الذأف**, ve **الذأف**, fetha ile ve harekeleme ile: yaralıyı öldürüp işini bitirme; ve onu **ذأفه**, ve onun üzerine **ذأف عليه**; ve denilir: **مر يذأفهم**, yani: onları kovar.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D9%81/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

ذَأَفَ
1 ذَأَفَ ذ , aor. ذَاََ , inf. n. ذَأَفَانٌ, [in the CK ذَأْفان,] He died: (Moheet, K, TA:) [or he died quickly: see ذَأْفٌ, which is app. an inf. n, as also, perhaps, ذُؤَافٌ.] -A2- ذَأْفَهُ, and ذَأَفَ عَلَيْهِ, inf. n. ذَأْفٌ and ذَأَفٌ, He despatched him; namely, a wounded man; or hastened and completed his slaughter. (M.) ― -b2- And يَذْأَفُ is also said of poison [app. as meaning It kills quickly]. (Lth, T.) ― -b3- مَرَّ يَذْأَفُهُمْ He passed by driving them away, or pursuing them, or destroying them. (M.)

انذأف
7 انذأف ذ His heart broke (اِنْقَطَعَ فُؤَادُهُ). (K.) [See its syn. انذعف.]

ذَأْفٌ
ذَأْفٌ ذ Quickness of death; (Lth, T, M, K;) as also ↓ ذُؤَافٌ. (K.) [See 1, first sentence.] ― -b2- Also an inf. n. of ذَأَفَهُ. (M.)

ذَأْفَانٌ
ذَأْفَانٌ ذ : see ذِئْفَانٌ. ― -b2- Accord. to the K, it signifies also Death: but the correct word seems to be ذَأَفَانٌ, [see 1, first sentence,] as in the Tekmileh. (TA.)

ذُؤْفَانٌ
ذُؤْفَانٌ ذ : see what next follows.

ذِئْفَانٌ
ذِئْفَانٌ ذ (Lth, T, M, K) Poison that kills quickly (يَذْأَفُ): (Lth, T:) or simply poison; (M, K;) as also ↓ ذُؤْفَانٌ and ↓ ذَأْفَانٌ, (K, TA,) all with ء (TA,) and ذِيفَانٌ (A 'Obeyd, T, M, K) and ذَيْفَانٌ (A 'Obeyd, T, K) and ذَيَفَانٌ and ذُوفَانٌ, (IDrd, K,) and ↓ ذُؤَافٌ. (T, K: the last, in the TA, without ء.)

ذُؤَافٌ
ذُؤَافٌ ذ Death that despatches quickly; (T, M, K;) as also ذُعَافٌ; thought by Yaakoob to be an instance of permutation. (M.) ― -b2- See also ذِئْفَانٌ. -A2- And see ذَأْفٌ.

##### Türkçe

**ذَأَفَ**
1 **ذَأَفَ** **ذ** , muzâri‘ **ذَاََ** , mastar ismi **ذَأَفَانٌ**, [CK’de **ذَأْفان**] O öldü: (Moheet, K, TA:) [yahut o çabucak öldü: bk. **ذَأْفٌ**, ki bu, görünüşe göre bir mastar ismidir; ayrıca, belki, **ذُؤَافٌ** da.] -A2- **ذَأْفَهُ**, ve **ذَأَفَ عَلَيْهِ**, mastar ismi **ذَأْفٌ** ve **ذَأَفٌ**, Onu (işini) bitirdi; yani, yaralı bir adamı; yahut onun boğazlamasını aceleye getirip tamamladı. (M.) ― -b2- Ve **يَذْأَفُ** zehir hakkında da söylenir [görünüşe göre “çabucak öldürür” mânâsında]. (Lth, T.) ― -b3- **مَرَّ يَذْأَفُهُمْ** Onların yanından, onları kovarak, yahut onları takip ederek, yahut onları helâk ederek geçti. (M.)

**انذأف**
7 **انذأف** **ذ** Onun kalbi koptu (**اِنْقَطَعَ فُؤَادُهُ**). (K.) [Bk. onun müradifi **انذعف**.]

**ذَأْفٌ**
**ذَأْفٌ** **ذ** Ölümün çabukluğu; (Lth, T, M, K;) bunun gibi ↓ **ذُؤَافٌ**. (K.) [Bk. 1, ilk cümle.] ― -b2- Ayrıca **ذَأَفَهُ**’nun bir mastar ismidir. (M.)

**ذَأْفَانٌ**
**ذَأْفَانٌ** **ذ** : bk. **ذِئْفَانٌ**. ― -b2- K’ye göre, ayrıca Ölüm mânâsına gelir: fakat doğru kelime, Tekmileh’te olduğu üzere, **ذَأَفَانٌ** gibi görünmektedir, [bk. 1, ilk cümle]. (TA.)

**ذُؤْفَانٌ**
**ذُؤْفَانٌ** **ذ** : bk. hemen sonra gelen.

**ذِئْفَانٌ**
**ذِئْفَانٌ** **ذ** (Lth, T, M, K) Çabucak öldüren (**يَذْأَفُ**) zehir: (Lth, T:) yahut sadece zehir; (M, K;) bunun gibi ↓ **ذُؤْفَانٌ** ve ↓ **ذَأْفَانٌ**, (K, TA,) hepsi ء ile (TA,) ve **ذِيفَانٌ** (A 'Obeyd, T, M, K) ve **ذَيْفَانٌ** (A 'Obeyd, T, K) ve **ذَيَفَانٌ** ve **ذُوفَانٌ**, (IDrd, K,) ve ↓ **ذُؤَافٌ**. (T, K: sonuncusu, TA’da, ء’siz.)

**ذُؤَافٌ**
**ذُؤَافٌ** **ذ** Çabucak işini bitiren ölüm; (T, M, K;) bunun gibi **ذُعَافٌ**; Yaakoob tarafından, yer değiştirme (kalb) örneği olduğu düşünülmüştür. (M.) ― -b2- Ayrıca bk. **ذِئْفَانٌ**. -A2- Ve bk. **ذَأْفٌ**.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%A3%D9%81/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

#### Madde başı: ذءف

ذَأَفَ
ذَأَفَ A ( n. ac. ذَأَفَان [ 36 ] ),
a.  Died, expired.

b.  Dispatched ( a wounded man ).

اِنْذَأَفَ
اِنْذَأَفَ VII ,
a.  see I (a) .

ذَؤَاْف
ذَؤَاْف 24 ,
a.  Sudden ( death ).

ذَأْفَاْنُ
ذَأْفَاْنُ 33 ,
a.  Death.

b.  see 34 .

ذَئْفَاْن
ذَئْفَاْن 34 ,  ذَؤْفَاْن 35 ,
a.  Deadly poison, venom.

ذَاك
ذَاك
a.  see under ذَا

##### Türkçe

ذَأَفَ
**ذَأَفَ** A (mastar: **ذَأَفَان** [36]),
a. Öldü, can verdi.

b. (Yaralı bir adamı) öldürdü.

اِنْذَأَفَ
**اِنْذَأَفَ** VII,
a. I (a)’ya bak.

ذَؤَاْف
**ذَؤَاْف** 24,
a. Ani (ölüm).

ذَأْفَاْنُ
**ذَأْفَاْنُ** 33,
a. Ölüm.

b. 34’e bak.

ذَئْفَاْن
**ذَئْفَاْن** 34, **ذَؤْفَاْن** 35,
a. Öldürücü zehir, venom.

ذَاك
**ذَاك**
a. **ذَا** maddesi altında bak.
