# ذرع — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%B1%D8%B9/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B0%D8%B1%D8%B9/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ذرع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D8%B1%D8%B9.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: ذرع

ذ ر ع
ذرعـت الثوب بذراعي وهي من طرف المرفق إلى طرف الوسطى ثم سمي بها العود المقيس بها‏.‏
وذرع في سيره وباع فيه إذا مد ذراعه وباعه‏.‏
وناقة ذارعة بائعة‏.‏
وتقول‏:‏ عندي ناقة تاجرة بائعة وذارعة بائعة وذرعت البعير‏:‏ وطئت على ذراعه ليركب صاحبي‏.‏
وبعير قوي المذارع وهي قوائمه‏.‏
وفرس ذريع‏:‏ واسع الخطو وقد ذرع ذراعة‏.‏
وقوائم ذريعات‏.‏
وتحتي فرس ذريعة العنق‏.‏
وفلان ذريع المشية‏.‏
وامرأة ذارع وذراع‏:‏ سريعة اليدين بالغزل‏.‏
ونخلة ذرع رجل أي قامته‏.‏
وتذرعت الإبل الماء‏:‏ خاضته بأذرعها‏.‏
قال أبو النجم‏:‏ تذرعت في الصفو من غديرها تـذرّع العـذراء فـي ظهورها وذرع الرجل في سعيه تذريعاً‏:‏ استعان بيده‏.‏
ويقال للبشير إذا أومأ بيده‏:‏ قد ذرع البشير‏.‏
قال‏:‏ تؤمل أنفال الخميس وقد رأت سوابق خيل لم يـذرّع بشيرهـا ومـن المجـاز‏:‏ ضـاق بالأمـر ذرعـا وذراعـاً إذا لـم يطقـه‏.‏
وأبطرت ناقتك ذرعها‏:‏ كلفّتها ما لم تطق‏.‏
واقصد بذرعك واربع على ظلعك‏:‏ ارفق بنفسك ومالك عليّ ذراع أي طاقة‏.‏
وطفت في مذارع الوادي وهي أضواجه ونواحيه‏.‏
وقد أذرع في كلامـه وهـو يـذرع فيـه إذراعـاً وهـو الإكثـار‏.‏
وفلـان ذريعتـي إلـى فلـان‏.‏
وقـد تذرعـت بـه إليـه أي توسلـت‏.‏
وسألتـه عـن أمره فذرع لي منـه شيئـاً أي وطـش‏.‏
وذرعـت لفلـان عند الأمير‏:‏ شفعت له‏.‏
وأنا ذريع له عنده‏.‏
وناقة تذرع المفازة وتذارعها‏:‏ تقطعها بسرعة كأنها تقيسها‏.‏
قال الراعي‏:‏ قـودا تذارع غول كل تنوفة ذرع النواسج مبرماً ويحيلا وتذارعت افبل المفازة‏.‏
ووقع فيهم موت ذريع‏:‏ سريع فاش وذلك إذا لم يتدافنوا‏.‏
واستوى كذراع العامل وهو صدر القناة‏.‏
وهو لك مني على حبل الذراع أي حاضر قريب‏.‏
وجعلت أمرك على ذراعك أي اصنع ما شئت‏.‏

### Türkçe

ذ ر ع
**ذرعـت** elbiseyi **بذراعي** ile; o, dirseğin ucundan orta parmağın ucuna kadardır; sonra onunla ölçülen değneğe onun adı verildi.
Ve yürüyüşünde **ذرع** etti ve onda **باع** etti; kolunu ve kulaçını uzattığı zaman.
Ve **ناقة ذارعة**: **بائعة**.
Ve dersin ki: bende **ناقة تاجرة** **بائعة** ve **ذارعة** **بائعة** vardır; ve **ذرعت البعير**: arkadaşım binsin diye onun **ذراعه** üzerine bastım.
Ve **بعير قوي المذارع**: o, onun ayaklarıdır.
Ve **فرس ذريع**: adımı geniş; ve **ذرع ذراعة** etmiştir.
Ve **قوائم ذريعات**.
Ve altımda **فرس ذريعة العنق** vardır.
Ve falan **ذريع المشية**dir.
Ve **امرأة ذارع** ve **ذراع**: eğirmede elleri çabuk.
Ve **نخلة ذرع رجل**: yani onun boyu.
Ve **تذرعت الإبل الماء**: kollarıyla ona daldı.
Ebû’n-Necm dedi:
تذرعت في الصفو من غديرها تـذرّع العـذراء فـي ظهورها
Ve adam koşuşturmasında **ذرع** etti, **تذريعاً**: eliyle yardım aldı.
Ve müjdeci elini işaret ettiğinde ona denir: **قد ذرع البشير**.
Dedi:
تؤمل أنفال الخميس وقد رأت سوابق خيل لم يـذرّع بشيرهـا
Ve mecazdandır: işi **ضـاق بالأمـر ذرعـا** ve **ذراعـاً**; onu takat getiremediği zaman.
Ve **أبطرت ناقتك ذرعها**: ona takat getirmediği şeyi yükledin.
Ve **واقصد بذرعك واربع على ظلعك**: kendine yumuşak davran; ve benim üzerimde senin için **ذراع** yoktur, yani güç.
Ve vadinin **مذارع**larında dolaştım; o, onun kıvrımları ve yanlarıdır.
Ve sözünde **أذرع** etti; ve onda **يذرع** eder, **إذراعاً**; o, çoğaltmadır.
Ve falan, falana benim **ذريعتي**mdir.
Ve onunla ona **تذرعت** ettim; yani vesile edindim.
Ve ona işi hakkında sordum da, ondan bana bir şey **ذرع** etti; yani karıştırdı.
Ve emir yanında falan için **ذرعـت**: onun için şefaat ettim.
Ve ben onun için onun yanında **ذريع**im.
Ve **ناقة تذرع المفازة وتذارعها**: onu süratle kat eder; sanki onu ölçüyor gibidir.
Er-Râî dedi:
قـودا تذارع غول كل تنوفة ذرع النواسج مبرماً ويحيلا
Ve **افبل** çölü **تذارعت** etti.
Ve onların içinde **موت ذريع** vuku buldu: hızlı, yaygın; bu, birbirlerini gömmedikleri zaman olur.
Ve **كذراع العامل** gibi dümdüz oldu; o, mızrağın göğsüdür.
Ve o, benden sana **على حبل الذراع** üzeredir; yani hazır, yakın.
Ve işini **على ذراعك** üzerine kıldım; yani dilediğini yap.
