# ذلف — Tehzîbu'l-Luğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%84%D9%81/sozluk/tehzib
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B0%D9%84%D9%81/entries/tehzib

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ذلف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%84%D9%81.md)
- Tehzîbu'l-Luğa: Ezherî · 10. yy

## Madde başı: ذلف

ذ ل ف
ذلف ، فلذ .
فلذ : في الحديث : وتُلْقِي الأرضُ أَفْلاذَ كَبِدها .
قال الأصمعي : الأفلاذُ جمعُ الفِلْذةِ ، وهي القطعة من اللحم تُقطعُ طولاً ، وضربَ أفلاذَ الكَبِد مَثَلاً للكنوز المدفونة تحت الأرض ، وقد تُجْمَعُ الفِلْذةُ فِلَذاً ، ومنه قيل للأعشى :
تكفيه حُرَّةُ فِلْذٍ إن أَلمَّ بها
ويقال : فَلَذْتُ اللحم تفليذاً إذا قطّعته ؛ وَفَلَذتُ له فِلْذةً من المال أي قطعت ، وافْتَلذتُ له فِلْذة من المال أي اقتطعته .
قال ابن السكيت : الفِلْذ لا يكون إلا للبعير ، وَهو قطعةٌ من كبده ، يقال : فِلْذَةٌ واحدةٌ ثم يجمع فِلَذاً وأفلاذاً وهي القطع المقْطُوعة .
وقوله : تُلْقِي الأرضُ أَفْلاذَ أَكْبَادِها .
وفي بعض الحديث : وتَقِيءُ الأرضُ أَفْلاذَ كَبِدِها ، أي تخْرِجُ الكنوزَ المدفونة فيها ، وهو مِثل قوله تعالى : ( زِلْزَالَهَا وَأَخْرَجَتِ الأَرْضُ أَثْقَالَهَا ) ( الزلزلة : 2 ) .
وسَمَّى ما في الأرض كَبِداً تشبيهاً بالكبد الذي في بَطْن البَعير ، وقَيْءُ الأرض إخراجُها إيَّاها ، وخَصَّ الكَبِد لأنه من أَطايِبِ الجذور ، وافتَلَذْتُ منه قطعة من المال افتِلاذاً إذا اقْتَطَعْتَه .
وأما الفُولاذُ من الحديد فهو مُعَرَّب وهو مُصاصُ الحديد الْمُنَقَّى خَبَثُه ، وكذلك الفَالُوذُ الذي يؤكل يُسَوَّى من لُبِّ الحِنطة وهو مُعَرَّبٌ أيضاً .
ذلف : ثعلب عن ابن الأعرابي قال : الذَّلَفُ اسْتِواءُ قَصَبَةِ الأنف في غير نُتُوءٍ ، وقِصَرٌ في الأرْنبة ، قال : وأما الفَطَسُ فهو لُصُوقُ القَصَبَة بالوجه مع ضِخَم الأَرْنَبَة .
وقال أَبو النجم :
لِلَّثْمِ عِنْدِيَ بَهْجَةٌ ومَزِيَّةٌ
وأُحِبُّ بعضَ مَلاحةِ الذَّلفَاءِ

### Türkçe

ذ ل ف
**ذلف** , **فلذ** .

**فلذ** : hadiste: “Ve yer, ciğerinin **أَفْلاذَ**’ını atar.”
**الأصمعي** dedi: **الأفلاذُ** , **الفِلْذةِ**’nin çoğuludur; o, etten uzunlamasına kesilen parçadır. Ve yerin altına gömülü hazineler için **أفلاذَ الكَبِد**’i bir mesel yaptı. **الفِلْذةُ** bazen **فِلَذاً** olarak da çoğul yapılır. Ondan dolayı **الأعشى**’ya şöyle denildi:
تكفيه حُرَّةُ فِلْذٍ إن أَلمَّ بها

Ve denilir: Eti parçaladıysam **فَلَذْتُ** eti **تفليذاً**; ve ona maldan bir **فِلْذةً** verdim, yani kestim. Ve ona maldan bir **فِلْذة** ayırdım, yani onu koparıp aldım.

**ابن السكيت** dedi: **الفِلْذ** ancak deve için olur; o, ciğerinden bir parçadır. Denilir: bir tek **فِلْذَةٌ**; sonra **فِلَذاً** ve **أفلاذاً** olarak çoğul yapılır; bunlar kesilmiş parçalardır.

Ve onun sözü: “Yer, ciğerlerinin **أَفْلاذَ**’ını atar.”

Hadisin bazısında: “Ve yer, ciğerinin **أَفْلاذَ**’ını kusar”; yani içindeki gömülü hazineleri çıkarır. Ve bu, Yüce Allah’ın sözü gibidir: “( **زِلْزَالَهَا** ve yer **أَثْقَالَهَا**’ını çıkardı ) (الزلزلة: 2).”

Ve yerde olanı, devenin karnındaki ciğere benzeterek **كَبِداً** diye adlandırdı. Yerin kusması, onu çıkarmasıdır. Ve **الكَبِد**’i özellikle zikretti; çünkü o, köklerin en hoşlarındandır. Ve ondan maldan bir parça koparıp aldıysam, **افتَلَذْتُ** ondan maldan bir parça **افتِلاذاً**.

Ama demirden **الفُولاذُ** ise, o muarrebdir; o, pisliği arıtılmış demirin özüdür. Yine yenilen **الفَالُوذُ** da, buğdayın özünden yapılır; o da muarrebdir.

**ذلف** : **ثعلب** , **ابن الأعرابي**’den: dedi ki: **الذَّلَفُ** , burun kemiğinin çıkıntı olmaksızın düz olmasıdır; ve burun ucunda kısalıktır. Dedi ki: **الفَطَسُ** ise, burun kemiğinin yüzle yapışık olmasıyla birlikte burun ucunun iri olmasıdır.

**أَبو النجم** dedi:
لِلَّثْمِ عِنْدِيَ بَهْجَةٌ ومَزِيَّةٌ
وأُحِبُّ بعضَ مَلاحةِ الذَّلفَاءِ
