# ذهب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B0%D9%87%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ذهب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ذهب

ذَهَبَ
1 ذَهَبَ ذ , (S, A, &c.,) aor. ذَهَبَ , (A, K,) inf. n. ذَهَابٌ (S, A, Msb, K) and ذِهَابٌ (TA) and ذُهُوبٌ (S, A, K) and مَذْهَبٌ, (A, K,) He (a man, S, [and a beast,]) went [in any manner, or any pace]; went, or passed, along; marched; journeyed; proceeded: went, or passed, away; departed: syn. مَشَى, (A,) or سَارَ, (K,) or مَرّ: (S, A, K:) and said of a mark or trace or the like [as meaning it went away]. (Msb.) [And hence, (assumed tropical:) It wasted away; became consumed, destroyed, exhausted, spent, or expended.] ― -b2- ذَهَبَ اـِلَيْهِ He went, repaired, betook himself, or had recourse, to him, or it. (TA.) And they say also, ذَهَبَ الشَّأْمَ [He went to Syria]; making the verb trans. without a particle; for although الشأم is here a special adv. n., they liken it to a vague locality. (TA.) ― -b3- ذَهَبَ عَنْهُ He, or it, went from, quitted, relinquished, or left, him, or it. (TA.) ― -b4- ذَهَبَ فِىالأَرْضِ, (A, Msb,) inf. n. ذَهَابٌ and ذُهُوبٌ and مَذْهَبٌ, He went away [into the country, or in the land]: (Msb:) [but it often means (assumed tropical:) he went into the open country, or out of doors, to satisfy a want of nature: or simply] (tropical:) he voided his excrement, or ordure. (A.) ― -b5- ذَهَبَ بِهِ He went, or went away, with him, or it: (A:) and he made him, or it, to go, go away, pass away, or depart; (A, Msb, K;) as also ↓ اذهبهُ, (S, A, Msb, K,) and بِهِ ↓ اذهب, (K,) but this is rare; (Zj, TA;) and ↓ ذهّبهُ, inf. n. تَذْهِيبٌ: (MF:) [all may likewise be rendered he removed, dispelled, put away, or banished, it; properly and tropically: and (assumed tropical:) he made it to cease; made away with it, did away with it, made an end of it; wasted, consumed, destroyed, exhausted, spent, or expended, it; and these meanings may perhaps be intended by أَزَالَهُ, whereby the first is explained in the A and K, as are also the second and third in the K:] or, accord. to some, when ذَهَبَ is trans. by means of بِ, accompaniment is necessarily signified; but not otherwise; so that if you say ذَهَبَ بِهِ, the meaning is, he went away with him, or it; i. e., accompanying him, or it; [he took away, or carried off or away, him, or it;] but if you say ↓ اذهبهُ or ↓ ذهّبهُ, the meaning is, he made him, or it, to go, go away, pass away, or depart, alone, without accompanying him, or it: this, however, is not agreeable with the phrase in the Kur [ii. 16], ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُورِهِمْ [though this may be well rendered God taketh away their light]. (MF, TA.) [Hence,] one says, أَيْنَ يُذْهَبُ بِكَ, which may mean (assumed tropical:) Where, or whither, wilt thou be taken away, and what will be done with thee and made to come to pass with thee, if this be thine intellect? or, accord. to Mtr, it is a saying of the people of Baghdلd, addressed to him whom they charge with foolish judgment or opinion, as meaning أَيْنَ يُذْهَبُ بِعَقْلِكَ (assumed tropical:) [Where, or whither, is thine intellect taken away?]. (Har p. 574.) [In like manner one says, ذَهَبَ عَقْلُهُ (assumed tropical:) His reason, or intellect, quitted him, or forsook him; he became bereft of his reason, or intellect. And ذَهَبَ فُؤَادُهُ (assumed tropical:) His heart forsook him, or failed him, by reason of fear or the like.] And ذَهَبَ لَحْمُهُ (assumed tropical:) [His flesh wasted away]. (K in art. بحر, &c.) And ذَهَبَ الرَّجُلُ فِى القَوْمِ (tropical:) The man became lost [or he disappeared] among the people, or party. (A.) And ذَهَبَ المَآءَ فِى اللَّبَنِ (tropical:) The water became lost [or it disappeared] in the milk. (A.) ― -b6- ذَهَبَ عَلَيْهِ (tropical:) It escaped his memory; he forgot it. (A, TA.) And (assumed tropical:) It was, or became, dubious, confused, or vague, to him. (MA.) ― -b7- ذَهَبَ مَذْهَبًا حَسَنًا (S, A, TA) (tropical:) He pursued a good way, course, mode, or manner, of acting or conduct or the like. (TA.) And ذَهَبَ فِى الدِّينِ مَذْهَبًا (assumed tropical:) He formed, or held, an opinion, or a persuasion, or a belief, respecting religion: or, accord. to Es-Sarakustee, he introduced an innovation in religion. (Msb.) And ذَهَبَ مَذْهَبَ فُلَانٍ (assumed tropical:) He pursued the way, course, mode, or manner, of acting &c. of such a one. (Msb.) And ذَهَبَ لِذَهْبِهِ and لِمَذْهَبِهِ (tropical:) He pursued his way, course, mode, or manner, of acting &c. (JK, TA.) And ذَهَبَ اـِلَى مَذْهَبٍ (tropical:) He betook himself to [or took to or held] a belief, a creed, a persuasion, a doctrine, an opinion, a tenet, or a body of tenets or articles of belief. (K, TA.) And فُلَانٌ يَذْهَبُ اـِلَى قَوْلِ أَبِى حَنِيفَةَ (tropical:) Such a one takes to, or holds, [the saying, or] the belief, creed, persuasion, doctrine, &c., of Aboo-Haneefeh. (A.) [And ذَهَبَ اـِلَى أَنَّ الأَمْرَ كَذَا (assumed tropical:) He held, or was of opinion, that the thing, or affair, or case, was so. And ذَهَبَ بِلَفْظٍ اـِلَىلَفْظٍ آخَرَ (assumed tropical:) He regarded a word, or an expression, in his manner of using it, as equivalent to another word, or expression; as, for instance, when one makes a fem. noun masc. because it is syn. with a noun that is masc., or makes a verb trans. by means of a certain perticle because it is syn. with a verb that is trans. by means of that same particle: and also (assumed tropical:) he regarded a word, or an expression, as etymologically relating, or traceable, to another word, or expression. And ذَهَبَ بِهِ اـِلَى مَعْنَى كَذَا (assumed tropical:) He regarded it, or used it, (i. e. a word, or an expression,) as relating to such a meaning, or as meaning such a thing.] ― -b8- ذَهَبَ فِى طَلَبِ الشَّىْءِ كُلَّ مَذْهَبٍ (assumed tropical:) [He tried every way, or did his utmost, in seeking the thing]. (K in art. موت.) And ذَهَبَ فِىاللِّينِ كُلَّ مَذْهَبٍ (assumed tropical:) [It attained the utmost degree of softness]: said of the skin. (TA in that art.) ― -b9- اِذْهَبْ اـِلَيْكَ (assumed tropical:) Betake, or apply, thyself to thine own affairs; or occupy thyself therewith. (T and K * voce اـِلَى.) ― -b10- ذَهَبَ اـِلَى أَبِيهِ فِى الشَّبَهِ i. q. نَزَعَ (assumed tropical:) [He inclined to his father in likeness; resembled him; or had a natural likeness to him]. (S in art. نزع.) -A2- ذَهِبَ, (S, K,) aor. ذَهَبَ , (K,) inf. n. ذَهَبٌ; (TA;) and ذِهِبَ, with two kesrehs, (IAar, K,) of the dial. of Temeem, held by AM to be a variation generally allowable in the case of a verb of which the medial radical letter is a faucial and with kesr; (TA;) He (a man) saw gold in the mine, (S,) or came suddenly, in the mine, upon much gold, and his reason departed in consequence thereof, (K,) and his eyes became dazzled, so as not to close, or move, the lids, or became confused, so as not to see, (S, K,) by reason of the greatness thereof in his eye: (S:) it is derived from ذَهَبٌ: and the epithet applied to a man in this case is ↓ ذَهِبٌ. (TA.)

2 ذَهَّبَ see 1, in the former half of the paragraph, in two places: -A2- and see also 4.

4 أَذْهَبَ see 1, in the former half of the paragraph, in three places. -A2- Also اذهبهُ, (Msb, K,) inf. n. اـِذْهَابٌ; (S;) and ↓ ذهّبهُ, (K,) inf. n. تَذْهِيبٌ; (S;) He gilded it; did it over with gold. (S, Msb, K.)

تَمَذْهَبَ
[ Q. Q. 2 تَمَذْهَبَ ذ , from مَذْهَبٌ, is used by late writers as meaning (assumed tropical:) He followed, or adopted, a certain religious persuasion or the like.]

ذَهْبٌ
ذَهْبٌ ذ : see مَذْهَبٌ: -A2- and see also the last sentence of the paragraph here following.

ذَهَبٌ
ذَهَبٌ ذ [Gold;] a certain thing well known; (S, Msb, &c.;) accord. to several of the leading lexicologists, (TA,) i. q. تِبْرٌ; (A, L, K, &c.;) but it seems to have a more general meaning; for تِبْرٌ is specially applied to such [gold] as is in the mine, or such as is uncoined and unwrought: (TA:) [it is a coll. gen. n.; and therefore] it is masc. and fem.: (S, * Msb, K, * TA:) or it is fem. in the dial. of El-Hijلz: or, accord. to Az, it is masc., and not to be made fem. unless regarded as pl. of ↓ ذَهَبَةٌ, (Msb, TA,) [or rather as a coll. gen. n., for] ذَهَبَةٌ is the n. un., (K,) signifying a piece of ذَهَب [or gold]: (S, A, L, TA:) or, accord. to El-Kurtubee, it is fem., and sometimes masc., but more commonly fem.: ↓ ذُهَيْبَةٌ is the dim. of ذَهَبٌ, the ة being added because the latter word is fem., like as it is in قُوَيْسَةٌ and شُمَيْسَةٌ; or it is the dim. of ذَهَبَةٌ, and signifies a little piece of ذَهَب [or gold]: (TA:) the pl. of ذَهَبٌ is أَذْهَابٌ [a pl. of pauc.] (S, A, Msb, K) and ذُهُوبٌ (S, K) and ذُهْبَانٌ (Nh, Msb, K) and ذِهْبَانٌ. (Nh, TA.) [مَآءُ الذَّهَبِ means Water-gold; goldpowder mixed with size, for ornamental writing &c.] ― -b2- The yolk, or the entire contents, i. e. yolk and white, (مُحّ, K, TA, with the unpointed ح, TA, [in the CK and in my MS. copy of the K مُخّ,]) of an egg. (K.) -A2- Also, (S, K,) in a copy of the T written ↓ ذَهْبٌ, (TA,) A certain measure of capacity, for corn, used by the people of ElYemen, (S, K,) well known: (S:) pl. ذِهَابٌ (K) and أَذْهَابٌ, [the latter a pl. of pauc.,] (S, K,) and pl. pl. [i. e. pl. of the latter of the pls. above] أَذَاهِبُ, (S, and so in the K accord. to the TA,) mentioned by A' Obeyd, (S,) or أَذَاهِيبُ. (So in the CK.)

ذَهِبٌ
ذَهِبٌ ذ : see 1, last sentence.

ذِهْبَةٌ
ذِهْبَةٌ ذ A rain: (S:) or a weak rain: or a copious rain: (A'Obeyd, K:) pl. ذِهَابٌ. (A'Obeyd, S, K.)

ذَهَبَةٌ
ذَهَبَةٌ ذ : see ذَهَبٌ, first sentence.

ذَهُوبٌ
ذَهُوبٌ ذ : see ذَاهِبٌ.

ذَهِيبٌ
ذَهِيبٌ ذ : see مُذْهَبٌ, first sentence.

ذُهَيْبَةٌ
ذُهَيْبَةٌ ذ : see ذَهَبٌ, first sentence.

ذَاهِبٌ
ذَاهِبٌ ذ [part. n. of ذَهَبَ;] Going [in any manner, or any pace]; going, or passing, along; marching; journeying; proceeding: going, or passing, away; departing: [&c.:] (A, K:) and ↓ ذَهُوبٌ signifies the same [in an intensive manner]. (K.) ― -b2- [ذَاهِبٌ فِى الطُّولِ means (assumed tropical:) Excessive in length or tallness.]

مَذْهَبٌ
مَذْهَبٌ ذ is an inf. n.: (JK, A, K:) ― -b2- and also signifies A place of ذَهَاب [or going, &c.]: and a time thereof. (JK.) ― -b3- [Also A place to which one goes: see an ex. voce مَحْضَرٌ. ― -b4- And hence,] (tropical:) A place to which one goes for the purpose of satisfying a want of nature; a privy; (TA;) i. q. مُتَوَضَّأٌ; (JK, A, K, TA;) in the dial. of the people of El-Hijلz. (JK, A, TA.) ― -b5- [Also A way by which one goes or goes away. ― -b6- And hence, as in several exs. in the first paragraph of this art.,] (tropical:) A way, course, mode, or manner, of acting or conduct or the like: (Msb, K, TA:) (tropical:) [a way that one pursues in respect of doctrines and practices in religion &c.; and particularly a way of believing, opining, thinking, or judging;] a belief, a creed, a persuasion, a doctrine, an opinion, a tenet, or a body of tenets or articles of belief; (K, TA;) an opinion in, or respecting, religion; and, accord. to Es-Sarakustee, an innovation in religion: (Msb:) and ↓ ذَهْبٌ signifies the same. (JK, TA.) [The pl. is مَذَاهِبُ. Hence, ذَوُو مَذَاهِبُ (assumed tropical:) Persuasions, as meaning persons holding particular tenets in religion or the like.] ― -b7- Also (assumed tropical:) Origin: (Ks, Lh, K:) so in the sayings, مَا يُدْرَى لَهُ أَيْنَ مَذْهَبَهُ and لَا يُدْرَى لَهُ مَذْهَبٌ, i. e. (assumed tropical:) It is not known whence is his origin. (Ks, Lh, TA.)

مُذْهَبٌ
مُذْهَبٌ ذ Gilt, or done over with gold; (S, A, K;) as also ↓ مُذَهَّبٌ (A, K) and ↓ ذَهِيبٌ. (T, K.) ― -b2- Also sing. of مَذَاهِبُ, which signifies Skins gilt, (ISk, JK, TA,) i. e. having gilt tines, or stripes, regularly, or uniformly, succeeding one another: (ISk, TA:) or gilt straps or thongs: (S, TA:) and variegated, or figured, [garments of the kind called] بُرُود: (JK, TA:) [or it is applied as an epithet to such garments; for] you say بُرْدٌ مُذْهَبٌ. (TA.) The pl. above mentioned is also applied [as an epithet] to swords [app. meaning Adorned with gilding]. (TA.) ― -b3- Applied to a horse, Of a red colour tinged over with yellow; (TA;) and so كُمَيْتٌ مُذْهَبٌ [i. e. of a gilded bay colour]: (S, TA:) fem. with ة: the mare thus termed is of a clearer colour and thinner skin. (TA.) -A2- المُذْهَبُ is also a name of The Kaabeh. (K, TA.) -A3- See also the next paragraph, in three places.

مُذْهِبٌ
مُذْهِبٌ ذ A gilder. (S.) ― -b2- ↓ المُذْهَبُ, explained by Lth as the name of (assumed tropical:) A certain devil, said to be of the offspring of Iblees, who tempts reciters of the Kur-لn in the performance of [the ablution termed] الوُضُوْء, (K, * TA,) and on other occasions, (TA,) is [said to be] correctly [المُذْهِبُ,] with kesr to the ه: (K:) applied to the devil, (TA in art. شيط,) as meaning (assumed tropical:) he who embellishes, or renders goodly in appearance, acts of disobedience [to God], as also المُهَذِّبُ, (Fr, TA in art. هذب,) IDrd thinks that it is not [genuine] Arabic. (TA.) And accord. to the S and El-Kurtubee and many others, ↓ بِهِ مُذْهَبٌ means (assumed tropical:) [In him is] a vain suggestion [of the devil] respecting the water, and [respecting] the using much thereof in the وُضُوْء: [i. e. a vain suggestion that may induce him to think that the water is unfit, or deficient in quantity, or the like:] but accord. to the K, it is correctly المُذْهِبُ. (TA.) Az says that the people of Baghdلd apply the appellation مُذْهِبٌ to (assumed tropical:) A man who inspires vain suggestions; and that the vulgar among them pronounce it ↓ مُذْهَبٌ. (TA.)

مَذْهَبَةٌ
مَذْهَبَةٌ ذ [A cause, or means, of doing away with, removing, dispelling, or banishing]. Fasting is said, in a trad., to be مَذْهَبَةٌ لِلْأَشَرِ [i. e. (assumed tropical:) A cause, or means, of dispelling exultation, or excessive exultation, and resting the mind upon things agreeable with natural desire]. (T and S voce مَحْسَمَةٌ, q. v.)

مُذَهَّبٌ
مُذَهَّبٌ ذ : see مُذْهَبٌ.

### Türkçe

**ذَهَبَ**
1 **ذَهَبَ** **ذ** , (S, A, &c.,) muzâri‘i **ذَهَبَ** , (A, K,) mastar ismi **ذَهَابٌ** (S, A, Msb, K) ve **ذِهَابٌ** (TA) ve **ذُهُوبٌ** (S, A, K) ve **مَذْهَبٌ**, (A, K,) O (bir adam, S, [ve bir hayvan,]) gitti [herhangi bir tarzda yahut herhangi bir yürüyüşle]; gitti yahut geçti; yürüdü; yolculuk etti; ilerledi: gitti yahut uzaklaştı; ayrıldı: eş anlamlısı **مَشَى**, (A,) yahut **سَارَ**, (K,) yahut **مَرّ**: (S, A, K:) ve bir iz yahut eser yahut benzeri hakkında, [“gitti” mânâsında] söylenir. (Msb.) [Ve bundan dolayı, (mecaz kabul edilerek:) Zayıflayıp gitti; tüketildi, yok edildi, tükendi, harcandı yahut sarf edildi.] ― -b2- **ذَهَبَ اـِلَيْهِ** O, ona yahut ona (şeye) gitti, yöneldi, kendini verdi, yahut ona başvurdu. (TA.) Ve ayrıca derler ki, **ذَهَبَ الشَّأْمَ** [Şam’a gitti]; fiili bir edat olmaksızın müteaddî kılarak; çünkü **الشأم** burada hususî bir zarf-isim olsa da, onu belirsiz bir mekâna benzetirler. (TA.) ― -b3- **ذَهَبَ عَنْهُ** O yahut o (şey), ondan yahut ondan (şeyi) gitti; onu terk etti, bıraktı, elden çıkardı yahut bıraktı. (TA.) ― -b4- **ذَهَبَ فِىالأَرْضِ**, (A, Msb,) mastar ismi **ذَهَابٌ** ve **ذُهُوبٌ** ve **مَذْهَبٌ**, O, [kıra, yahut yeryüzünde] uzaklaştı: (Msb:) [fakat çoğu kez (mecaz kabul edilerek:) tabiat ihtiyacını gidermek için açık araziye yahut dışarı çıktı: yahut sadece] (mecaz:) dışkısını yahut pisliğini yaptı. (A.) ― -b5- **ذَهَبَ بِهِ** O, onunla yahut onunla (şeyle) gitti yahut uzaklaştı: (A:) ve onu yahut onu (şeyi) gitmeye, uzaklaşmaya, geçip gitmeye yahut ayrılmaya sevk etti; (A, Msb, K;) bunun gibi ↓ **اذهبهُ**, (S, A, Msb, K,) ve **بِهِ** ↓ **اذهب**, (K,) fakat bu nadirdir; (Zj, TA;) ve ↓ **ذهّبهُ**, mastar ismi **تَذْهِيبٌ**: (MF:) [hepsi ayrıca “onu giderdi, defetti, uzaklaştırdı yahut kovdu” diye de tercüme edilebilir; hakikî ve mecazî olarak: ve (mecaz kabul edilerek:) onu sona erdirdi; onu ortadan kaldırdı, onu yok etti, ona son verdi; onu tüketti, yok etti, tükendi, harcadı yahut sarf etti; ve bu mânâlar belki **أَزَالَهُ** ile kastedilmiş olabilir; bununla birincisi A ve K’da açıklanmıştır; K’da ikinci ve üçüncü de böyledir:] yahut bazılarına göre, **ذَهَبَ** **بِ** ile müteaddî kılındığında, beraberlik zorunlu olarak kastedilir; başka türlü değil; öyle ki **ذَهَبَ بِهِ** dersen, mânâ “onunla yahut onunla (şeyle) birlikte uzaklaştı”dır; yani ona yahut ona (şeye) eşlik ederek; [onu alıp götürdü yahut çekip götürdü]; fakat ↓ **اذهبهُ** yahut ↓ **ذهّبهُ** dersen, mânâ “onu yahut onu (şeyi) tek başına, ona yahut ona (şeye) eşlik etmeksizin gitmeye, uzaklaşmaya, geçip gitmeye yahut ayrılmaya sevk etti”dir: ancak bu, Kur’ân’daki [ii. 16] ibareyle uyuşmaz: **ذَهَبَ اللّٰهُ بِنُورِهِمْ** [gerçi bu “Allah onların nurunu giderir” diye güzelce tercüme edilebilir]. (MF, TA.) [Bundan dolayı,] şöyle denir: **أَيْنَ يُذْهَبُ بِكَ**, bu (mecaz kabul edilerek:) “Bu senin aklın ise, nereye yahut hangi tarafa götürüleceksin ve senin hakkında ne yapılacak ve seninle ne vuku buldurulacak?” mânâsına gelebilir; yahut Mtr’ye göre, Bağdad halkının, ahmakça hüküm yahut görüşle itham ettikleri kimseye yönelttikleri bir sözdür; mânâsı **أَيْنَ يُذْهَبُ بِعَقْلِكَ** (mecaz kabul edilerek:) [“Senin aklın nereye yahut hangi tarafa götürülüyor?”]. (Har p. 574.) [Benzer şekilde denir ki, **ذَهَبَ عَقْلُهُ** (mecaz kabul edilerek:) Onun aklı yahut idraki onu terk etti yahut ondan ayrıldı; aklından yahut idrakinden mahrum oldu. Ve **ذَهَبَ فُؤَادُهُ** (mecaz kabul edilerek:) Korku yahut benzeri sebebiyle kalbi onu terk etti yahut ona yetmedi.] Ve **ذَهَبَ لَحْمُهُ** (mecaz kabul edilerek:) [Eti eriyip gitti]. (K, md. **بحر**, &c.) Ve **ذَهَبَ الرَّجُلُ فِى القَوْمِ** (mecaz:) Adam kavim içinde kayboldu [yahut görünmez oldu]. (A.) Ve **ذَهَبَ المَآءَ فِى اللَّبَنِ** (mecaz:) Su sütün içinde kayboldu [yahut görünmez oldu]. (A.) ― -b6- **ذَهَبَ عَلَيْهِ** (mecaz:) Bu, onun hafızasından kaçtı; onu unuttu. (A, TA.) Ve (mecaz kabul edilerek:) Ona şüpheli, karışık yahut belirsiz oldu. (MA.) ― -b7- **ذَهَبَ مَذْهَبًا حَسَنًا** (S, A, TA) (mecaz:) O, davranış yahut gidişat yahut benzeri hususta iyi bir yol, gidiş, tarz yahut yöntem izledi. (TA.) Ve **ذَهَبَ فِى الدِّينِ مَذْهَبًا** (mecaz kabul edilerek:) Din hakkında bir görüş yahut kanaat yahut inanç edindi yahut benimsedi: yahut Es-Sarakustee’ye göre, dinde bir bid‘at ortaya koydu. (Msb.) Ve **ذَهَبَ مَذْهَبَ فُلَانٍ** (mecaz kabul edilerek:) O, falanın davranış vb. yolunu, gidişini, tarzını yahut yöntemini izledi. (Msb.) Ve **ذَهَبَ لِذَهْبِهِ** ve **لِمَذْهَبِهِ** (mecaz:) O, kendi yolunu, gidişini, tarzını yahut yöntemini izledi. (JK, TA.) Ve **ذَهَبَ اـِلَى مَذْهَبٍ** (mecaz:) O, bir inanca, bir akîdeye, bir kanaate, bir mezhebe, bir görüşe, bir esasa yahut esaslar ve inanç maddeleri bütününe yöneldi [yahut onu benimsedi yahut ona bağlı kaldı]. (K, TA.) Ve **فُلَانٌ يَذْهَبُ اـِلَى قَوْلِ أَبِى حَنِيفَةَ** (mecaz:) Falan kimse, Ebû Hanîfe’nin [sözüne yahut] inancına, akîdesine, kanaatine, mezhebine vb. yönelir yahut onu benimser. (A.) [Ve **ذَهَبَ اـِلَى أَنَّ الأَمْرَ كَذَا** (mecaz kabul edilerek:) O, işin yahut meselenin yahut hâlin böyle olduğu görüşünü benimsedi yahut böyle kanaat getirdi. Ve **ذَهَبَ بِلَفْظٍ اـِلَىلَفْظٍ آخَرَ** (mecaz kabul edilerek:) O, bir lafzı yahut ifadeyi, kullanma tarzında, başka bir lafza yahut ifadeye denk saydı; meselâ bir müennes ismi, müzekker bir isimle eş anlamlı olduğu için müzekker yapması; yahut bir fiili, aynı edatla müteaddî olan bir fiille eş anlamlı olduğu için belirli bir edatla müteaddî kılması: ve ayrıca (mecaz kabul edilerek:) bir lafzı yahut ifadeyi, köken bakımından başka bir lafza yahut ifadeye nispet eder yahut ona izafe eder saydı. Ve **ذَهَبَ بِهِ اـِلَى مَعْنَى كَذَا** (mecaz kabul edilerek:) O, onu (yani bir lafzı yahut ifadeyi) böyle bir mânâya nispet etti yahut böyle bir şey mânâsında kullandı.] ― -b8- **ذَهَبَ فِى طَلَبِ الشَّىْءِ كُلَّ مَذْهَبٍ** (mecaz kabul edilerek:) [O, şeyi aramada her yolu denedi yahut bütün gücünü sarf etti]. (K, md. **موت**.) Ve **ذَهَبَ فِىاللِّينِ كُلَّ مَذْهَبٍ** (mecaz kabul edilerek:) [O, yumuşaklığın en son derecesine ulaştı]: deriye dair söylenir. (TA, o maddede.) ― -b9- **اِذْهَبْ اـِلَيْكَ** (mecaz kabul edilerek:) Kendi işlerine yönel; yahut onunla meşgul ol. (T ve K * **اـِلَى** maddesinde.) ― -b10- **ذَهَبَ اـِلَى أَبِيهِ فِى الشَّبَهِ** yani **نَزَعَ** (mecaz kabul edilerek:) [Benzerlikte babasına meyletti; ona benzedi; yahut ona tabiî bir benzerliği oldu]. (S, md. **نزع**.) -A2- **ذَهِبَ**, (S, K,) muzâri‘i **ذَهَبَ** , (K,) mastar ismi **ذَهَبٌ**; (TA;) ve **ذِهِبَ**, iki kesre ile, (IAar, K,) Temîm lehçesinden; AM tarafından, orta kök harfi boğaz harfi olup kesreli olan bir fiilde genel olarak caiz bir varyant sayılmıştır; (TA;) O (bir adam) madende altın gördü, (S,) yahut madende ansızın çok altına rastladı da bunun sonucunda aklı gitti, (K,) ve gözleri kamaştı; öyle ki göz kapaklarını kapatmadı yahut oynatmadı; yahut karıştı; öyle ki görmedi, (S, K,) onun gözündeki büyüklüğü sebebiyle: (S:) **ذَهَبٌ**’den türetilmiştir: ve bu durumda adama verilen sıfat ↓ **ذَهِبٌ**’dir. (TA.)

2 **ذَهَّبَ** bk. 1, paragrafın önceki yarısında, iki yerde: -A2- ve ayrıca 4’e de bk.

4 **أَذْهَبَ** bk. 1, paragrafın önceki yarısında, üç yerde. -A2- Ayrıca **اذهبهُ**, (Msb, K,) mastar ismi **اـِذْهَابٌ**; (S;) ve ↓ **ذهّبهُ**, (K,) mastar ismi **تَذْهِيبٌ**; (S;) O, onu yaldızladı; onu altınla kapladı. (S, Msb, K.)

**تَمَذْهَبَ**
[ Q. Q. 2 **تَمَذْهَبَ** **ذ** , **مَذْهَبٌ**’den, geç dönem yazarlarınca (mecaz kabul edilerek:) “O, belirli bir dinî kanaati yahut benzerini izledi yahut benimsedi” mânâsında kullanılır.]

**ذَهْبٌ**
**ذَهْبٌ** **ذ** : bk. **مَذْهَبٌ**: -A2- ve ayrıca aşağıdaki paragrafın buradaki son cümlesine de bk.

**ذَهَبٌ**
**ذَهَبٌ** **ذ** [Altın;] iyi bilinen belirli bir şey; (S, Msb, &c.;) önde gelen lugatçılardan birkaçına göre, (TA,) **تِبْرٌ** ile aynı mânâdadır; (A, L, K, &c.;) fakat daha genel bir mânâya sahip görünüyor; çünkü **تِبْرٌ** özellikle madendeki [altın] için, yahut basılmamış ve işlenmemiş olan için kullanılır: (TA:) [cem‘î cins ismi olduğundan] müzekker ve müennestir: (S, * Msb, K, * TA:) yahut Hicaz lehçesinde müennestir: yahut Az’a göre müzekkerdir ve ↓ **ذَهَبَةٌ**’nin çoğulu olarak görülmedikçe müennes yapılmaz, (Msb, TA,) [daha doğrusu cem‘î cins ismi olarak; zira] **ذَهَبَةٌ** tekil isimdir, (K,) **ذَهَب** [yahut altın]dan bir parça mânâsına gelir: (S, A, L, TA:) yahut El-Kurtubee’ye göre müennestir ve bazen müzekkerdir; fakat daha yaygın olan müennestir: ↓ **ذُهَيْبَةٌ**, **ذَهَبٌ**’ün tasğîridir; **ة** onun müennes olması sebebiyle eklenmiştir; tıpkı **قُوَيْسَةٌ** ve **شُمَيْسَةٌ**’de olduğu gibi; yahut **ذَهَبَةٌ**’nin tasğîridir ve **ذَهَب** [yahut altın]dan küçük bir parça mânâsına gelir: (TA:) **ذَهَبٌ**’ün çoğulu **أَذْهَابٌ** [kıllet çoğulu]dur (S, A, Msb, K) ve **ذُهُوبٌ** (S, K) ve **ذُهْبَانٌ** (Nh, Msb, K) ve **ذِهْبَانٌ**. (Nh, TA.) [**مَآءُ الذَّهَبِ** “altın suyu” demektir; süsleme yazısı vb. için tutkal ile karıştırılmış altın tozu.] ― -b2- Bir yumurtanın sarısı, yahut tüm içeriği, yani sarı ve akı, (**مُحّ**, K, TA, noktasız **ح** ile, TA, [CK’de ve K’nın bende bulunan yazma nüshasında **مُخّ**]) . (K.) -A2- Ayrıca, (S, K,) T’nin bir nüshasında ↓ **ذَهْبٌ** diye yazılmış olarak, (TA,) Yemen halkının kullandığı, tahıl için bir hacim ölçüsü; (S, K,) iyi bilinen: (S:) çoğulu **ذِهَابٌ** (K) ve **أَذْهَابٌ**, [ikincisi kıllet çoğulu,] (S, K,) ve çoğulun çoğulu [yani yukarıdaki çoğullardan ikincisinin çoğulu] **أَذَاهِبُ**, (S, ve TA’ya göre K’da da böyledir,) A‘ Obeyd tarafından zikredilmiştir, (S,) yahut **أَذَاهِيبُ**. (CK’de böyledir.)

**ذَهِبٌ**
**ذَهِبٌ** **ذ** : bk. 1, son cümle.

**ذِهْبَةٌ**
**ذِهْبَةٌ** **ذ** Bir yağmur: (S:) yahut zayıf bir yağmur: yahut bol bir yağmur: (A'Obeyd, K:) çoğulu **ذِهَابٌ**. (A'Obeyd, S, K.)

**ذَهَبَةٌ**
**ذَهَبَةٌ** **ذ** : bk. **ذَهَبٌ**, ilk cümle.

**ذَهُوبٌ**
**ذَهُوبٌ** **ذ** : bk. **ذَاهِبٌ**.

**ذَهِيبٌ**
**ذَهِيبٌ** **ذ** : bk. **مُذْهَبٌ**, ilk cümle.

**ذُهَيْبَةٌ**
**ذُهَيْبَةٌ** **ذ** : bk. **ذَهَبٌ**, ilk cümle.

**ذَاهِبٌ**
**ذَاهِبٌ** **ذ** [**ذَهَبَ**’ın ism-i fâili;] Giden [herhangi bir tarzda yahut herhangi bir yürüyüşle]; giden yahut geçip giden; yürüyen; yolculuk eden; ilerleyen: giden yahut uzaklaşan; ayrılan: [&c.:] (A, K:) ve ↓ **ذَهُوبٌ** aynı mânâyı [mübalağalı biçimde] ifade eder. (K.) ― -b2- [**ذَاهِبٌ فِى الطُّولِ** (mecaz kabul edilerek:) Boyca aşırı; yahut aşırı uzun demektir.]

**مَذْهَبٌ**
**مَذْهَبٌ** **ذ** bir mastar ismidir: (JK, A, K:) ― -b2- ve ayrıca **ذَهَاب** [yahut gitme vb.] yeri mânâsına gelir: ve onun zamanı. (JK.) ― -b3- [Ayrıca gidilen yer: bk. **مَحْضَرٌ** maddesinde bir örnek. ― -b4- Ve bundan dolayı,] (mecaz:) tabiat ihtiyacını gidermek maksadıyla gidilen yer; helâ; (TA;) **مُتَوَضَّأٌ** ile aynı mânâda; (JK, A, K, TA;) Hicaz halkının lehçesinde. (JK, A, TA.) ― -b5- [Ayrıca gidilen yahut uzaklaşılan yol. ― -b6- Ve bundan dolayı, bu maddenin ilk paragrafındaki birkaç örnekte olduğu gibi,] (mecaz:) davranış yahut gidişat yahut benzeri hususta yol, gidiş, tarz yahut yöntem: (Msb, K, TA:) (mecaz:) [dinde öğretiler ve uygulamalar vb. bakımından izlenen yol; ve özellikle inanma, kanaat getirme, düşünme yahut hüküm verme yolu;] bir inanç, bir akîde, bir kanaat, bir mezhep, bir görüş, bir esas, yahut esaslar ve inanç maddeleri bütünü; (K, TA;) din hakkında bir görüş; ve Es-Sarakustee’ye göre dinde bir bid‘at: (Msb:) ve ↓ **ذَهْبٌ** aynı mânâya gelir. (JK, TA.) [Çoğulu **مَذَاهِبُ**’dir. Buradan, **ذَوُو مَذَاهِبُ** (mecaz kabul edilerek:) Kanaatler; yani dinde yahut benzerinde belirli esasları benimseyen kimseler mânâsında.] ― -b7- Ayrıca (mecaz kabul edilerek:) Asıl, köken: (Ks, Lh, K:) şu sözlerde böyledir: **مَا يُدْرَى لَهُ أَيْنَ مَذْهَبَهُ** ve **لَا يُدْرَى لَهُ مَذْهَبٌ**, yani (mecaz kabul edilerek:) Onun kökeninin nereden olduğu bilinmez. (Ks, Lh, TA.)

**مُذْهَبٌ**
**مُذْهَبٌ** **ذ** Yaldızlı, yahut altınla kaplanmış; (S, A, K;) bunun gibi ↓ **مُذَهَّبٌ** (A, K) ve ↓ **ذَهِيبٌ**. (T, K.) ― -b2- Ayrıca **مَذَاهِبُ**’ün tekilidir; o da yaldızlı deriler demektir, (ISk, JK, TA,) yani yaldızlı çizgileri yahut şeritleri düzenli yahut muntazam biçimde birbirini takip eden: (ISk, TA:) yahut yaldızlı kayışlar yahut bağlar: (S, TA:) ve alacalı yahut desenli, [**بُرُود** denilen türden] elbiseler: (JK, TA:) [yahut bu tür elbiselere sıfat olarak kullanılır; zira] **بُرْدٌ مُذْهَبٌ** dersin. (TA.) Yukarıda zikredilen çoğul, kılıçlara da [sıfat olarak] uygulanır [muhtemelen yaldızla süslü mânâsında]. (TA.) ― -b3- Bir ata nispetle: Sarıya çalan kızıl renkli; (TA;) ve **كُمَيْتٌ مُذْهَبٌ** de böyledir [yani yaldızlı doru rengi]: (S, TA:) müennesi **ة** iledir: böyle adlandırılan kısrak daha açık renkli ve daha ince derilidir. (TA.) -A2- **المُذْهَبُ** ayrıca Kâbe’nin bir adıdır. (K, TA.) -A3- Ayrıca bir sonraki paragrafa da bk., üç yerde.

**مُذْهِبٌ**
**مُذْهِبٌ** **ذ** Bir yaldızcı. (S.) ― -b2- ↓ **المُذْهَبُ**, Lth tarafından (mecaz kabul edilerek:) İblîs’in soyundan olduğu söylenen, Kur’ân okuyucularını **الوُضُوْء** [denilen abdest]i yerine getirirken, (K, * TA,) ve başka zamanlarda, (TA,) vesveseye düşüren belirli bir şeytanın adı diye açıklanmıştır; [doğrusu] **ه**’ye kesre ile [**المُذْهِبُ**] olduğu söylenir: (K:) şeytana uygulanır, (TA, md. **شيط**, ) (mecaz kabul edilerek:) Allah’a isyan fiillerini süsleyen yahut güzel gösteren mânâsında; **المُهَذِّبُ** de böyledir, (Fr, TA, md. **هذب**, ) IDrd bunun [sahih] Arapça olmadığını düşünür. (TA.) Ve S’ye ve El-Kurtubee’ye ve daha birçoklarına göre, ↓ **بِهِ مُذْهَبٌ** (mecaz kabul edilerek:) [Onda] su hakkında ve **وُضُوْء**’da ondan çok kullanma hakkında bir vesvese vardır demektir: [yani suyun uygun olmadığı yahut miktarının yetersiz olduğu vb. zannını ona telkin edebilecek bir vesvese:] fakat K’ya göre doğrusu **المُذْهِبُ**’dür. (TA.) Az der ki, Bağdad halkı **مُذْهِبٌ** adını (mecaz kabul edilerek:) vesvese telkin eden bir adama verir; ve onların avamı onu ↓ **مُذْهَبٌ** diye telaffuz eder. (TA.)

**مَذْهَبَةٌ**
**مَذْهَبَةٌ** **ذ** [Giderme, kaldırma, defetme yahut kovma sebebi yahut vasıtası]. Bir hadiste orucun **مَذْهَبَةٌ لِلْأَشَرِ** olduğu söylenmiştir [yani (mecaz kabul edilerek:) sevinç taşkınlığını yahut aşırı sevinç taşkınlığını defetme sebebi yahut vasıtası ve nefsi tabiî arzuyla uyumlu şeyler üzerinde dinlendirme]. (T ve S, **مَحْسَمَةٌ** maddesinde, bk.)

**مُذَهَّبٌ**
**مُذَهَّبٌ** **ذ** : bk. **مُذْهَبٌ**.
