# ذهل — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D9%84/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B0%D9%87%D9%84/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ذهل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%87%D9%84.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ذهل

الذَّهْل: تَرْكُكَ الشيءَ تَناساه على عَمْد أَو يَشْغَلك عنه شُغْلٌ، تقول: ذَهَلْت عنه وذَهِلْتُ وأَذْهَلَني كذا وكذا عنه؛ وأَنشد: أَذْهَلَ خِلِّي عن فِراشِي مَسْجَدُهْ
وفي التنزيل العزيز: يوم تَذْهَلُ كلُّ مُرْضِعة عما أَرضعت؛ أَي تَسْلُو عن ولدها. ابن سيده: ذَهَل الشيءَ وذَهَل عنه وذَهِلَه وذَهِل، بالكسر، عنه يَذْهَل فيهما ذَهْلاً وذُهُولاً تركه على عَمْد أَو غَفَل عنه أَو نَسِيَه لشُغُل، وقيل: الذَّهْل السُّلوُّ وطيب النَّفْس عن الإِلْف، وقد أَذْهَله الأَمر، وأَذْهلَه عنه.
ومَرَّ ذَهْل من الليل وذُهْل أَي قِطْعة، وقيل: ساعة منه مثل دَهْل، والدال أَعلى، وجاءَ بعد ذَهْل من الليل ودَهْل أَي بعد هَدْءٍ؛ وأَنشد ابن بري لأَبي جهمة الذهلي:
مَضَى من الليل ذَهْلٌ، وهي واحدةٌ،
كأَنَّها طائرٌ بالدَّوِّ مَذْعُور
قال: وقال أَبو زكريا التبريزي دَهْل، بدال غير معجمة؛ قال: وكذا أَنشده في الحَماسة.
والذُّهْلُول من الخيل: الجَوادُ الدَّقيق.
وذُهْل: قبيلة. وذُهْلٌ: حَيٌّ من بكر وهما ذُهْلان كلاهما من ربيعة: أَحدهما ذُهْلُ بن شيبان بنِ ثَعْلبةَ بنِ عُكَابة، والآخر ذُهْل بنُ ثعلبة بن عُكَابة، وقد سَمَّوا ذُهْلاً وذُهْلانَ وذُهَيلاً.

### Türkçe

**الذَّهْل**: Senin bir şeyi, onu kasten unutur gibi bırakarak terk etmen yahut bir meşguliyetin seni ondan meşgul etmesidir. Dersin ki: **ذَهَلْت عنه** ve **ذَهِلْتُ**; ve “şu ve şu beni ondan **أَذْهَلَني**” (yani beni ondan alıkoydu); ve (şu beyit) okunmuştur:

**أَذْهَلَ خِلِّي عن فِراشِي مَسْجَدُهْ**

Ve aziz tenzilde: “Gün ki her emziren, emzirdiğinden **تَذْهَلُ**”; yani çocuğundan **تَسْلُو** (avunur/unutur). İbn Sîde: **ذَهَل** bir şeyi, ve **ذَهَل عنه** ve **ذَهِلَه** ve **ذَهِل** (kesre ile), ondan; ikisinde de **ذَهْلاً** ve **ذُهُولاً** ile **يَذْهَل**: onu kasten terk etti, yahut ondan gaflet etti, yahut bir meşguliyet sebebiyle onu unuttu. Ve denildi ki: **الذَّهْل** **السُّلوُّ**dur ve ülfetten (alışılmış olandan) nefsi hoş tutmaktır; ve iş onu **أَذْهَله** (alıkoydu), ve onu ondan **أَذْهلَه**.

Ve geceden bir **ذَهْل** ve **ذُهْل** geçti; yani bir parça. Ve denildi ki: ondan bir saat; **دَهْل** gibi; ve **الدال** daha üstündür. Ve geceden bir **ذَهْل** ve **دَهْل**’den sonra geldi; yani bir sükûnetten sonra. İbn Berrî, Ebû Cehme ed-Dehlî için (şu beyiti) okuttu:

مَضَى من الليل ذَهْلٌ، وهي واحدةٌ،
كأَنَّها طائرٌ بالدَّوِّ مَذْعُور

Dedi ki: Ebû Zekeriyyâ et-Tebrîzî de **دَهْل** dedi; noktasız **دال** ile. Dedi ki: Hamâse’de de onu böyle okuttu.

Ve atlardan **الذُّهْلُول**: ince (yapılı) koşucu attır.

Ve **ذُهْل**: bir kabiledir. Ve **ذُهْلٌ**: Bekr’den bir oymaktır; ikisi de Rebîa’dandır: birisi **ذُهْلُ بن شيبان بنِ ثَعْلبةَ بنِ عُكَابة**; diğeri **ذُهْل بنُ ثعلبة بن عُكَابة**. Ve **ذُهْلاً** ve **ذُهْلانَ** ve **ذُهَيلاً** diye adlandırmışlardır.
