# ذوب — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88%D8%A8/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B0%D9%88%D8%A8/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ذوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88%D8%A8.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: ذوب

ذ و ب
ذاب الشحم والثلج وغيرهما ذوباً وذوباناً‏.‏
وأذبته أنا وذوّبته‏.‏
وشحم مذاب ومذوب‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ ذاب دمعـه ولـه دمـوع ذوائب‏.‏
ونحن لا نجمد في الحق ولا نذوب في الباطل‏.‏
وهذا الكلام ذوب الروح‏.‏
وذابت الشمس‏:‏ اشتد حرّها‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ إذا ذابت الشمس اتقى صفراتها بأفنان مربوع الصريمة معبل وظلماء من جرّي نوار سريتها وهاجرة ذؤابة لا أقيلها وقال الطرماح‏:‏ فيهـا ابـن بجدتهـا يكاد يذيبه وقد النهار إذا استذاب الصيخد وذاب لـي عليـه حـق‏:‏ ثبـت ووجب‏.‏
ويقال لمن أنضج حاجته وأتمها‏:‏ قد أذاب حاجته واستذابها‏.‏
وأذاب عليهم العدو‏:‏ أغار وانتهب‏.‏
ويقال للثقيل‏:‏ إنه لذائب النفس‏.‏
وهو أحلى مـن الـذوب بالإذوابـة أي مـن العسـل الـذي أذيـب حتى خلص من الشمع بالزبدة التي أذيبت وخلص منهـا السمـن‏.‏
وذاب جسـم الرجـل‏:‏ هـزل‏.‏
يقـال‏:‏ ثـاب بعـد مـا ذاب‏.‏
وناقـة ذءوب‏:‏ سمينة لأنه يجمع منها ما يذاب‏.‏
يقال‏:‏ إن كانت جزوركم لذءوباً‏.‏
وذابت حدقته‏:‏ همعت‏.‏
قال الجعدي‏:‏ يرميـن بالحـدق الـذواب أميالاً وأذابه الهم‏.‏
والهم يشيب ويذيب‏.‏

### Türkçe

ذ و ب
**ذاب** içyağı, kar ve başkaları **ذوباً** ve **ذوباناً** (olarak) eridi.‏
Ben onu **أذبته** ve onu **ذوّبته** (erittim)‏.‏
Ve **شحم** **مذاب** ve **مذوب** (olan)‏.‏
Ve mecazdan: onun gözyaşı **ذاب** (eridi) ve onun **دموع ذوائب** (eriyen gözyaşları) vardır.‏
Ve biz hakta donmayız ve batılda **نذوب** (erimeyiz)‏.‏
Ve bu söz, ruhun **ذوب**’udur.‏
Ve **ذابت الشمس**: onun sıcağı şiddetlendi.‏
**ذو الرمة** dedi:
إذا ذابت الشمس اتقى صفراتها بأفنان مربوع الصريمة معبل وظلماء من جرّي نوار سريتها وهاجرة ذؤابة لا أقيلها
Ve **الطرماح** dedi:
فيهـا ابـن بجدتهـا يكاد يذيبه وقد النهار إذا استذاب الصيخد
Ve onun üzerinde bana bir hak **ذاب**: sabit oldu ve vacip oldu.‏
Ve ihtiyacını olgunlaştıran ve onu tamamlayan kimse için denir: ihtiyacını **أذاب** ve onu **استذابها**.‏
Ve düşman onların üzerine **أذاب**: baskın yaptı ve yağmaladı.‏
Ve ağır (kimse) için denir: o, nefsi **لذائب**’tir.‏
Ve o, **الذوب بالإذوابـة**’den daha tatlıdır; yani, balmumundan arınsın diye eritilmiş baldan, (ve) tereyağıyla eritilmiş ve ondan içyağı arınmış (olandan)‏.‏
Ve adamın bedeni **ذاب**: zayıfladı.‏
Denir: **ثـاب** (geri döndü) **بعـد مـا ذاب** (eridikten sonra)‏.‏
Ve **ناقة ذءوب**: semizdir; çünkü ondan eritilen şey toplanır.‏
Denir: sizin deve kesiminiz elbette **لذءوباً** ise.‏
Ve onun gözbebeği **ذابت**: yaşardı.‏
**الجعدي** dedi:
يرميـن بالحـدق الـذواب أميالاً وأذابه الهم‏.‏
Ve keder onu **أذابه** (eritti)‏.‏
Ve keder ağartır ve **يذيب** (eritir)‏.‏
