# ذوب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B0%D9%88%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ذوب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B0%D9%88%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ذوب

ذَابَ
1 ذَابَ ذ , (T, S, M, &c.,) aor. يَذُوبُ, (T, S, Msb,) inf. n. ذَوْبٌ (S, M, Msb, K) and ذَوَبَانٌ, (T, S, M, Msb, K,) It melted, dissolved, or became fluid or liquid; contr. of جَمَدَ: (S, M, A, K:) it flowed. (T, Msb.) ― -b2- [Hence,] ذاب دَمْعُهُ (tropical:) [His tears flowed]. (A.) And ذَابَتْ حَدَقَتُهُ (tropical:) [His eye] shed tears; (A;) or flowed [with tears]. (T.) ― -b3- ذاب جِسْمُهُ (tropical:) His body became lean, or emaciated: one says, ثَابَ بَعْدَمَا ذَابَ (tropical:) [He became fat after he had been lean]. (A.) ― -b4- And ذَابَ [alone] (assumed tropical:) He became foolish, or stupid, after having been intelligent. (T, K.) ― -b5- نَحْنُ لَا نَجْمُدُ فِى الحَقِّ وَلَا نَذُوبُ فِى البَاطِلِ (tropical:) [We will not be hard, or niggardly, in the case of truth, or right, nor will we be soft, or easily yielding, in the case of falsity, or wrong]. (A.) ― -b6- هٰذَا الكَلَامُ فِيهِ ذَوْبُ الرُّوحِ (tropical:) [This speech, or discourse, contains that which melts the soul]. (A.) ― -b7- ذَابَتِ الشَّمْسُ [and ↓ استذابت (as is shown by a phrase mentioned in the L in art. صخد)] (tropical:) The sun became intensely hot. (S, A, K.) ― -b8-
أَذُوبُ اللَّيَالِى أَوْيُجِيبُ صَدَاكُمَا
occurring in a trad. of Kuss, means (assumed tropical:) I will wait in expectation during the lapse of the nights [or the echo of you two shall answer]; from الاـِذَابَةُ, which signifies “ spoil, booty, or plunder. ” (TA.) ― -b9- مَا ذَابَ فِى يَدِى شَىْءٌ (assumed tropical:) There remained not in my hand anything. (AHeyth, TA.) And مَا ذَابَ فِى يَدَيْهِ مِنْهُ خَيْرٌ, (M,) or فِى يَدِى, (K,) (assumed tropical:) There came not [into his hands, or into my hands, from him, or it, any good]. (M, K.) ― -b10- ذاب عَلَيْهِ المَالُ (assumed tropical:) The property became, or proved to be, binding, obligatory, or incumbent, on him to render as a debt. (T.) And ذاب لِى عَلَيْهِ حَقٌّ (tropical:) A right, or due, was, or became, incumbent, or obligatory, on him to render to me, and established against him. (S, A, Mgh, K. *) And ذاب عَلَيْهِ مِنَ الأَمْرِ كَذَا, inf. n. ذَوْبٌ, (assumed tropical:) Such a part of the thing, or affair, was, or became, incumbent, or obligatory, on him; like جَمَدَ and بَرَدَ. (M.) -A2- ذاب also signifies He continued in the eating of ذَوْب i. e. honey. (T, L, K. *)

ذوّبهُ
2 ذوّبهُ ذ : see 4. -A2- Also, inf. n. تَذْوِيبٌ, He made [or disposed] for him a ذُوَابَة [or ذُؤَابَة]: irreg.; being originally with ء [i. e. ذَأَّبَهُ]. (T, K.) It is said in a trad. of Ibn-El-Hanafeeyeh, كَانَ يُذَوِّبُ أُمَّهُ, meaning He used to plait the ذوابة of his mother. (TA.)

اذابهُ
4 اذابهُ ذ and ↓ ذوّبهُ He melted it, dissolved it, rendered it fluid or liquid, liquified it; (S, M, A, K;) or made it to flow. (Msb.) It is said in a prov., (S, TA,) respecting butter, (S,) مَا يَدْرِى أَيُخْثِرُ أَمْ يُذِيبُ [expl. in art. خثر]. (S, M, TA.) [See also a verse of Bishr cited below in this paragraph.] ― -b2- [Hence,] the former [as meaning (tropical:) It dissolved him, or emaciated him,] is said of anxiety, (A, TA,) and grief. (TA.) ― -b3- [Hence also,] اذاب حَاجَتَهُ, and ↓ استذابها, (tropical:) He matured, and fully accomplished, the object of his want. (A, TA.) And اذابوا أَمْرَهُمْ (assumed tropical:) They put their affair into a good, sound, or right, state. (K.) ― -b4- اذابوا عَلَيْنَا, (S, M,) or عَلَيْهِمْ, (A, K,) inf. n. اـِذَابَةٌ, (S,) (tropical:) They made an inroad or incursion, or a sudden attack, urging their horses, upon us, or upon them, (S, M, A, K,) and took spoil [from us, or them, or made, or left, our property, or theirs, to be taken as spoil]. (A.) Hence the saying of Bishr (S) Ibn-Abee-Khلzim, (TA,)
فَكَانُو كَذَاتِ القِدْرِ لَمْ تَدْرِ اـِذْ غَلَتْ
أَتَتْرُكُهَا مَذْمُومَةً أَمْ تُذِيبُهَا
(S,) or وَكُنْتُمْ, (M, TA,) and أَتْنْزِلُهَا, (so in some copies of the S and M,) meaning (assumed tropical:) [And they were, or and ye were, like her having the cookingpot, not knowing, when it boiled, whether she should leave it, or put it down from the fire, disapproved, or] whether she should let it be taken as spoil: (S, TA:) so accord. to AZ: (S:) or the meaning is, [whether she should put it down from the fire,] or make it to remain; i. e. تُثْبِتُهَا, (S, TA,) or تُبْقِيهَا; (AHeyth, TA;) from ذَابَ لِى عَلَيْهِ حَقٌّ, expl. above, (S, TA,) or from مَا ذَابَ فِى يَدِى شَىْءٌ, also expl. above: (A Heyth, TA:) or, accord. to As, the meaning is, or whether she should melt it; from the prov. mentioned above in this paragraph: (S, TA:) i. e., whether she should leave it in a thick state, [disapproved,] or should melt it; fearing that the butter [in the cooking-pot] would spoil. (TA.) [In the TT, for مَذْمُومَةً, I find مَدْمُومَةً, which, applied to a cooking-pot, means smeared, or done over, with spleen, &c. See also Freytag's Arab. Prov. ii. 626 et seq.]

اِسْتَذَبْتُهُ
10 اِسْتَذَبْتُهُ ذ signifies طَلَبْتُ مِنْهُ الذَّوْبَ [which may be rendered I asked, or desired, of him honey, &c.]: (K:) [but accord. to ISd,] it signifies, agreeably with other verbs of this form, I asked, or desired, of him that he would melt or dissolve [butter &c.]. (M.) ― -b2- [Hence, perhaps,] استذابت الشَّمْسُ: see 1. ― -b3- استذاب حَاجَتَهُ: see 4. ― -b4- استذاب ذَوْبَةً (assumed tropical:) He preserved a residue of his wealth, or property. (TA.)

ذَابٌ
ذَابٌ ذ A vice, fault, defect, or the like; (K;) like [ذَيْبٌ and] ذَامٌ and ذَيْمٌ. (TA.)

ذَوْبٌ
ذَوْبٌ ذ [What is fluid, or liquid, of water &c.; contr. of جَمْدٌ: see جَامِدٌ: and see also ذَائِبٌ. ― -b2- ] Honey, (T, M, K,) in a general sense: (M:) or honey cleared from its wax: (T, M, K:) or honey in the bees' cells: (S, M, K:) and melted, or liquefied, honey: (M:) or melted, or liquefied, honey, cleared from its wax: so in the saying, ↓ هُوَ أَحْلَىمِنَ الذَّوْبِ بِالاـِذْوَابَةِ (tropical:) [He, or it, is sweeter than honey melted and cleared of its wax, with fresh butter melted in a cooking-pot to clarify it]. (A.) ― -b3- Gum flowing upon the ground. (TA voce مِغْفَرٌ.) ― -b4- ذَوْبُ الذَّهَبِ Watergold: or, accord. to Er-Rلzee, fluid, or liquid, gold; the inf. n. ذَوْب being used in this instance in the sense of ذَائِب. (Har p. 448.) -A2- (assumed tropical:) Foolishness, or stupidity. (TA.) [But see the next paragraph.]

ذَوْبَةٌ
ذَوْبَةٌ ذ (assumed tropical:) A residue of wealth, or property: so in the saying أَسْلَمَ عَلَى ذَوْبَةٍ (assumed tropical:) He became a Muslim on the condition of his preserving a residue of his wealth, or property. (TA from a trad.) -A2- (assumed tropical:) Manifest foolishness or stupidity: so in the phrase فِى فُلَانٍ ذَوْبَةٌ (assumed tropical:) In such a one is manifest foolishness or stupidity. (TA in art. شوب.) You say also, ظَهَرَتْ فِيهِ ذَوْبَةٌ, meaning (assumed tropical:) Foolishness, or stupidity, appeared in him. (T.)

ذُوبَانٌ
ذُوبَانٌ ذ and ذِيبَانٌ [like ذِئْبَانٌ] The remains of the [fur, or soft hair, called] وَبَر [after the greater part has fallen off or been shorn]: or the hair (الشَّعَرُ [for which الشّعرِ is erroneously put in the CK]) on the neck (M, K) and lip (M) of the camel (M, K) or horse. (K.) -A2- Also the former, Paupers and thieves; for ذُؤَبَانٌ [a pl. of ذِئْبٌ, q. v.], the ء being changed into و. (TA.)

ذَؤُوبٌ
ذَؤُوبٌ ذ [originally ذَوُوبٌ] A fat she-camel: (A, K:) because what is melted (مَا يُذَابُ) is collected from her. (A, TA.)

ذُوَابَةٌ
ذُوَابَةٌ ذ for ذُؤَابَةٌ [expl. in art. ذأب]: pl. ذَوَائِبُ. (T, K.)

هَاجِرَةٌ ذَوَّابَةٌ
هَاجِرَةٌ ذَوَّابَةٌ ذ (tropical:) A midday, or summer-midday, intensely hot. (T, A, TA.)

ذَائِبٌ
ذَائِبٌ ذ part. n. of 1, [Melting or dissolving, fluid or liquid; or] flowing; contr. of جَامِدٌ. (Msb.) ― -b2- لَهُ دُمُوعٌ ذَوَائِبُ (tropical:) [He has flowing tears]. (A, TA.) ― -b3- ذَائِبُ المَالِ, as opposed to جَامِد [q. v.], (tropical:) Such property as consists in what is fluid, or liquid: (L in art. جمد:) or such as consists in live stock: (L and K in that art.:) or such as consists in trees. (L in that art.) ― -b4- ذَائِبُ النَّفْسِ (tropical:) Heavy, slow, indolent, or dull, of soul; syn. ثَقِيلٌ. (A.)

اـِذَابَةٌ
اـِذَابَةٌ ذ Spoil; booty; plunder: [in this sense] a subst. [in the proper meaning of the term]; not an inf. n. (M, TA.)

اـِذْوَابٌ
اـِذْوَابٌ ذ and اـِذْوَابَةٌ, [the latter, only, mentioned in the A, app. as being the more common,] Fresh butter when it is put into the cooking-pot to be cooked so as to become سَمْن [i. e. clarified butter]: (AZ in explanation of the latter word, T, S:) or fresh butter which is melted in the cooking-pot to make سَمْن: this name continues to be applied to it until it is put into the skin. (M, K.) See ذَوْبٌ.

مُذَابٌ
مُذَابٌ ذ and ↓ مُذَوَّبٌ Melted, or dissolved, fat [&c.]. (A.)

مِذْوَبٌ
مِذْوَبٌ ذ A vessel in which a thing is melted, or dissolved. (M, K.)

مِذْوَبَةٌ
مِذْوَبَةٌ ذ A ladle. (Lh, M, K.)

مُذَوَّبٌ
مُذَوَّبٌ ذ : see مُذَابٌ.

### Türkçe

**ذَابَ**
1 **ذَابَ** ذ , (T, S, M, &c.,) muzari‘ı **يَذُوبُ**, (T, S, Msb,) mastarı **ذَوْبٌ** (S, M, Msb, K) ve **ذَوَبَانٌ**, (T, S, M, Msb, K,) Eriyip çözüldü, ya da akışkan/sıvı hâle geldi; **جَمَدَ**’ın zıddı: (S, M, A, K:) aktı. (T, Msb.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **ذاب دَمْعُهُ** (mecaz:) [Onun gözyaşları aktı]. (A.) Ve **ذَابَتْ حَدَقَتُهُ** (mecaz:) [Onun gözü] yaş döktü; (A;) yahut [yaşla] aktı. (T.) ― -b3- **ذاب جِسْمُهُ** (mecaz:) Bedeni zayıfladı, eridi: şöyle denir, **ثَابَ بَعْدَمَا ذَابَ** (mecaz:) [Zayıfladıktan sonra şişmanladı]. (A.) ― -b4- Ve **ذَابَ** [yalnız başına] (farz edilen mecaz:) Akıllı olduktan sonra ahmaklaştı, yahut aptallaştı. (T, K.) ― -b5- **نَحْنُ لَا نَجْمُدُ فِى الحَقِّ وَلَا نَذُوبُ فِى البَاطِلِ** (mecaz:) [Biz hak/doğruluk hususunda katı (yahut cimri) olmayız; bâtıl/yanlış hususunda da yumuşak (yahut kolayca boyun eğen) olmayız]. (A.) ― -b6- **هٰذَا الكَلَامُ فِيهِ ذَوْبُ الرُّوحِ** (mecaz:) [Bu söz/konuşma, ruhu eriten şeyi içerir]. (A.) ― -b7- **ذَابَتِ الشَّمْسُ** [ve ↓ **استذابت** (L’de **صخد** maddesinde zikredilen bir ibarenin gösterdiği üzere)] (mecaz:) Güneş şiddetle sıcak oldu. (S, A, K.) ― -b8-
**أَذُوبُ اللَّيَالِى أَوْيُجِيبُ صَدَاكُمَا**
Kuss’un bir rivayetinde geçer; (farz edilen mecaz:) “Gecelerin geçişi boyunca bekleyiş içinde bekleyeceğim [yahut ikinizin yankısı cevap verecek]” demektir; “ganimet, yağma, talan” mânasına gelen **الاـِذَابَةُ**’den. (TA.) ― -b9- **مَا ذَابَ فِى يَدِى شَىْءٌ** (farz edilen mecaz:) Elimde hiçbir şey kalmadı. (AHeyth, TA.) Ve **مَا ذَابَ فِى يَدَيْهِ مِنْهُ خَيْرٌ**, (M,) yahut **فِى يَدِى**, (K,) (farz edilen mecaz:) Ondan (yahut ondan/ondan dolayı) onun eline, yahut benim elime, hiçbir hayır gelmedi. (M, K.) ― -b10- **ذاب عَلَيْهِ المَالُ** (farz edilen mecaz:) Mal, ona borç olarak ödemesi bağlayıcı/vacip oldu. (T.) Ve **ذاب لِى عَلَيْهِ حَقٌّ** (mecaz:) Bir hak/alacak, bana ödemesi için ona vacip oldu ve onun aleyhine sabit oldu. (S, A, Mgh, K. *) Ve **ذاب عَلَيْهِ مِنَ الأَمْرِ كَذَا**, mastarı **ذَوْبٌ**, (farz edilen mecaz:) İşten/meselenin şu kadarı ona vacip oldu; **جَمَدَ** ve **بَرَدَ** gibi. (M.) -A2- **ذاب** ayrıca, yani **ذَوْب** (yani bal) yemeye devam etti, mânasına gelir. (T, L, K. *)

**ذوّبهُ**
2 **ذوّبهُ** ذ : bk. 4. -A2- Ayrıca, mastarı **تَذْوِيبٌ**, Ona bir **ذُوَابَة** [yahut **ذُؤَابَة**] yaptı [yahut hazırladı]: kural dışı; aslında ء ile idi [yani **ذَأَّبَهُ**]. (T, K.) İbnü’l-Hanefiyye’nin bir rivayetinde şöyle denir: **كَانَ يُذَوِّبُ أُمَّهُ**, yani: Annesinin **ذوابة**’sini örerdi. (TA.)

**اذابهُ**
4 **اذابهُ** ذ ve ↓ **ذوّبهُ** Onu eritti, çözdü, akışkan/sıvı hâle getirdi, sıvılaştırdı; (S, M, A, K;) yahut akıttı. (Msb.) Bir darbımeselde, (S, TA,) tereyağı hakkında, (S,) **مَا يَدْرِى أَيُخْثِرُ أَمْ يُذِيبُ** [**خثر** maddesinde açıklanmıştır] denir. (S, M, TA.) [Aşağıda bu paragrafta zikredilen Bişr’in bir beytine de bak.] ― -b2- [Bundan dolayı,] birincisi [yani (mecaz:) “Onu eritti, yahut zayıflattı” mânasında] kaygı hakkında, (A, TA,) ve keder hakkında söylenir. (TA.) ― -b3- [Bundan dolayı ayrıca,] **اذاب حَاجَتَهُ**, ve ↓ **استذابها**, (mecaz:) İhtiyacının maksadını olgunlaştırdı ve tam olarak gerçekleştirdi. (A, TA.) Ve **اذابوا أَمْرَهُمْ** (farz edilen mecaz:) İşlerini iyi/sağlam/doğru bir hâle koydular. (K.) ― -b4- **اذابوا عَلَيْنَا**, (S, M,) yahut **عَلَيْهِمْ**, (A, K,) mastarı **اـِذَابَةٌ**, (S,) (mecaz:) Atlarını sürerek üzerimize yahut üzerlerine bir baskın/akın yaptılar, (S, M, A, K,) ve ganimet aldılar [yahut malımızı/mallarını ganimet alınır hâle getirdiler yahut bıraktılar]. (A.) Bundan dolayı Bişr’in (S) İbn-Abee-Khلzim’in (TA) sözü:
**فَكَانُو كَذَاتِ القِدْرِ لَمْ تَدْرِ اـِذْ غَلَتْ**
**أَتَتْرُكُهَا مَذْمُومَةً أَمْ تُذِيبُهَا**
(S,) yahut **وَكُنْتُمْ**, (M, TA,) ve **أَتْنْزِلُهَا**, (S ve M’nin bazı nüshalarında böyle,) mânası (farz edilen mecaz:) [Ve onlar, yahut siz, tencere sahibi kadın gibi idiniz; kaynadığında, onu bırakacak mı, yoksa (ayıplanmış olarak) ateşten indirecek mi, bilemezdi; yahut] onu ganimet olarak alınır hâle mi bırakacak: (S, TA:) EZ’ye göre böyledir: (S:) yahut mânası, [onu ateşten indirecek mi] yoksa onu bırakacak mı; yani **تُثْبِتُهَا**, (S, TA,) yahut **تُبْقِيهَا**; (AHeyth, TA;) yukarıda açıklanan **ذَابَ لِى عَلَيْهِ حَقٌّ**’tan, (S, TA,) yahut yine yukarıda açıklanan **مَا ذَابَ فِى يَدِى شَىْءٌ**’den: (A Heyth, TA:) yahut As’a göre mânası, yahut onu eritecek mi; bu paragrafta yukarıda zikredilen darbımeselden: (S, TA:) yani, tereyağının [tenceredeki] bozulmasından korkarak, onu koyu hâlde (ayıplanmış olarak) bırakacak mı, yoksa eritecek mi. (TA.) [TT’de **مَذْمُومَةً** yerine **مَدْمُومَةً** buluyorum; bu, tencereye nispetle, dalak vb. ile sıvanmış demektir. Freytag’ın Arab. Prov. ii. 626 vd.’ye de bak.]

**اِسْتَذَبْتُهُ**
10 **اِسْتَذَبْتُهُ** ذ, **طَلَبْتُ مِنْهُ الذَّوْبَ** mânasına gelir [“ondan bal vb. istedim/arzularım” diye tercüme edilebilir]: (K:) [fakat İSd’ye göre,] bu bâbın diğer fiilleriyle uyumlu olarak, “ondan tereyağı vb.’yi eritmesini/çözmesini istedim” mânasına gelir. (M.) ― -b2- [Belki bundan dolayı,] **استذابت الشَّمْسُ**: bk. 1. ― -b3- **استذاب حَاجَتَهُ**: bk. 4. ― -b4- **استذاب ذَوْبَةً** (farz edilen mecaz:) Malının/mülkünün bir artığını korudu. (TA.)

**ذَابٌ**
**ذَابٌ** ذ Bir ayıp, kusur, noksan, yahut benzeri; (K;) [**ذَيْبٌ** ve] **ذَامٌ** ve **ذَيْمٌ** gibi. (TA.)

**ذَوْبٌ**
**ذَوْبٌ** ذ [Suyun vb.’nin akışkan/sıvı olanı; **جَمْدٌ**’ün zıddı: **جَامِدٌ**’e bak; **ذَائِبٌ**’e de bak. ― -b2- ] Bal, (T, M, K,) genel mânada: (M:) yahut mumundan arıtılmış bal: (T, M, K:) yahut arıların gözlerindeki bal: (S, M, K:) ve eritilmiş/sıvılaştırılmış bal: (M:) yahut mumundan arıtılmış eritilmiş/sıvılaştırılmış bal: şu sözde olduğu gibi, ↓ **هُوَ أَحْلَىمِنَ الذَّوْبِ بِالاـِذْوَابَةِ** (mecaz:) [O, yahut o şey, tencerede eritilip arıtılan taze tereyağı ile birlikte, eritilmiş ve mumundan arıtılmış baldan daha tatlıdır]. (A.) ― -b3- Yere akan zamk. (TA, **مِغْفَرٌ** maddesinde.) ― -b4- **ذَوْبُ الذَّهَبِ** Su altını: yahut Er-Rلzee’ye göre, akışkan/sıvı altın; bu yerde mastar **ذَوْب**, **ذَائِب** mânasında kullanılmıştır. (Har p. 448.) -A2- (farz edilen mecaz:) Ahmaklık yahut aptallık. (TA.) [Fakat bir sonraki paragrafa bak.]

**ذَوْبَةٌ**
**ذَوْبَةٌ** ذ (farz edilen mecaz:) Malın/mülkün bir artığı: şu sözde olduğu gibi **أَسْلَمَ عَلَى ذَوْبَةٍ** (farz edilen mecaz:) Malının/mülkünün bir artığını koruması şartıyla Müslüman oldu. (TA, bir rivayetten.) -A2- (farz edilen mecaz:) Açık ahmaklık yahut aptallık: **فِى فُلَانٍ ذَوْبَةٌ** (farz edilen mecaz:) “Falancada açık ahmaklık yahut aptallık vardır” ibaresinde olduğu gibi. (TA, **شوب** maddesinde.) Yine şöyle dersin: **ظَهَرَتْ فِيهِ ذَوْبَةٌ**, yani (farz edilen mecaz:) Onda ahmaklık yahut aptallık ortaya çıktı. (T.)

**ذُوبَانٌ**
**ذُوبَانٌ** ذ ve **ذِيبَانٌ** [**ذِئْبَانٌ** gibi] [yumuşak kıl/kürk denilen] **وَبَر**’in, çoğu döküldükten yahut kırkıldıktan sonra kalan artığı: yahut devenin (M, K) yahut atın (K) boynundaki (M, K) ve dudağındaki (M) kıl (**الشَّعَرُ** [CK’de yanlışlıkla **الشّعرِ** konmuştur]). (M, K.) -A2- Ayrıca birincisi, yoksullar ve hırsızlar; **ذُؤَبَانٌ** yerine [**ذِئْبٌ**’ün bir çoğulu; bk. o], ء’nin و’ye çevrilmesiyle. (TA.)

**ذَؤُوبٌ**
**ذَؤُوبٌ** ذ [aslında **ذَوُوبٌ**] Semiz bir dişi deve: (A, K:) çünkü eriyen şey (**مَا يُذَابُ**) ondan toplanır. (A, TA.)

**ذُوَابَةٌ**
**ذُوَابَةٌ** ذ, **ذُؤَابَةٌ** yerine [**ذأب** maddesinde açıklanmıştır]: çoğulu **ذَوَائِبُ**. (T, K.)

**هَاجِرَةٌ ذَوَّابَةٌ**
**هَاجِرَةٌ ذَوَّابَةٌ** ذ (mecaz:) Şiddetle sıcak bir öğle, yahut yaz öğlesi. (T, A, TA.)

**ذَائِبٌ**
**ذَائِبٌ** ذ, 1’in ism-i fâili, [Eriyen yahut çözünen, akışkan/sıvı; yahut] akan; **جَامِدٌ**’ün zıddı. (Msb.) ― -b2- **لَهُ دُمُوعٌ ذَوَائِبُ** (mecaz:) [Onun akan gözyaşları vardır]. (A, TA.) ― -b3- **ذَائِبُ المَالِ**, **جَامِد**’in karşıtı olarak [bk. o], (mecaz:) Akışkan/sıvı olan şeylerden ibaret mal: (L, **جمد** maddesinde:) yahut canlı hayvandan ibaret olan: (L ve K, o maddede:) yahut ağaçlardan ibaret olan. (L, o maddede.) ― -b4- **ذَائِبُ النَّفْسِ** (mecaz:) Nefsi ağır, yavaş, tembel, yahut donuk; eş anlamlısı **ثَقِيلٌ**. (A.)

**اـِذَابَةٌ**
**اـِذَابَةٌ** ذ Ganimet; yağma; talan: [bu mânada] bir isimdir [terimin gerçek mânasıyla]; mastar değildir. (M, TA.)

**اـِذْوَابٌ**
**اـِذْوَابٌ** ذ ve **اـِذْوَابَةٌ**, [ikincisi yalnız A’da zikredilmiştir; görünüşe göre daha yaygın olan odur,] tencerede pişirilip **سَمْن** [yani sade yağ] olacak şekilde konulduğunda taze tereyağı: (AZ, ikinci kelimeyi açıklarken, T, S:) yahut tencerede eritilip **سَمْن** yapmak için kullanılan taze tereyağı: bu ad, deriye konuluncaya kadar ona uygulanmaya devam eder. (M, K.) **ذَوْبٌ**’e bak.

**مُذَابٌ**
**مُذَابٌ** ذ ve ↓ **مُذَوَّبٌ** Eritilmiş yahut çözülmüş yağ [&c.]. (A.)

**مِذْوَبٌ**
**مِذْوَبٌ** ذ Bir şeyin eritildiği yahut çözüldüğü kap. (M, K.)

**مِذْوَبَةٌ**
**مِذْوَبَةٌ** ذ Bir kepçe. (Lh, M, K.)

**مُذَوَّبٌ**
**مُذَوَّبٌ** ذ : bk. **مُذَابٌ**.
