# رأل (ر-أ-ل) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%84
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A3%D9%84

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - أ - ل
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الراء واللام و و ا ب ء معهما
و ر ل، ر و ل، ر أ ل مستعملات
ورل:
الوَرَلُ: على خِلْقةِ الضَّبّ، أعظم منه، يكونُ في الرِّمال والصَّحاري، وجَمعُه: الوِرْلانُ، والعَدَدُ: الأَوْرالُ.
رول:
الرُّوالُ: بُزاقُ الدّابّة، يُقالُ: تَرَوّل في مِخلاته.
والرّائلُ والرّائِلةُ: سِنٌّ تَنْبُتُ للدّابة تمنعُهُ من الشَّراب والقَضْم، قال: يَظَلُّ يَكْسوها الرُّوالَ الرّائلا ورَوَّلْتُ الخُبزَ بالسَّمْن والوَدَكِ تَرويلاً إذا دَلَكْته به.
وروّل الفَرَسُ، إذا أدلى ليبول.
رأل:
الرَّأْل: فَرْخ النَّعام، والجميع: الرِّئالُ... والرّاء لا تجيء أبداً بعد اللاّم.

##### Türkçe

باب **الراء** و**اللام** و**و** ا **ب** **ء** معهما
**و ر ل**، **ر و ل**، **ر أ ل** kullanımdadır.

**ورل**:
**الوَرَلُ**: **الضَّبّ**’ın yaratılışı üzere; ondan daha büyüktür; kumlarda ve çöllerde olur. Çoğulu: **الوِرْلانُ**; sayı (çokluk) adı: **الأَوْرالُ**.

**رول**:
**الرُّوالُ**: binek hayvanının salyasıdır; denilir ki: “**تَرَوّل** في **مِخلاته**.”
**والرّائلُ** ve **الرّائِلةُ**: binek hayvanı için biten bir diştir; onu içmeden ve ısırıp koparmadan alıkoyar. Dedi ki: “**يَظَلُّ يَكْسوها الرُّوالَ الرّائلا**.” Ve “Ekmeği içyağı ve yağ ile ovarak **رَوَّلْتُ**; onu onunla ovduğumda, **تَرويلاً**.”
Ve at **وروّل** etti; yani, işemek için sarkıttı.

**رأل**:
**الرَّأْل**: devekuşunun yavrusudur; hepsi (çoğulu): **الرِّئالُ**... ve **الرّاء** asla **اللاّم**’dan sonra gelmez.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الرَأْلُ: ولدُ النعام، والأنثى رأْلَةٌ، والجمع رِئالٌ. وذاتُ الرِئالِ: روضةٌ. والرِئالُ: كواكبٌ. واسْتَرْأَلَتِ الرِئْلانُ: كَبِرَتْ. واسْتَرْأَلَ النباتُ، إذا طال: شُبِّهِ بعنق الرَأْلِ. ومرّ فلانٌ مُرائِلاً، إذا أسرَعَ.

##### Türkçe

**الرَأْلُ**: devekuşu yavrusu; dişisi **رأْلَةٌ**dur; çoğulu **رِئالٌ**dur. **وذاتُ الرِئالِ**: bir çayırlıktır. **الرِئالُ**: yıldızlardır. **واسْتَرْأَلَتِ الرِئْلانُ**: büyüdü. **واسْتَرْأَلَ النباتُ**; uzadığı zaman: **الرَأْلِ**in boynuna benzetildi. Ve falan kimse **مُرائِلاً** olarak geçti; hızlı gittiği zaman.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والهمزة وما يثلثهما)
  (رأد)  الراء والهمزة والدال أُصَيلٌ يدلُّ على اضطرابٍ وحركة. يقال امرأة رَأْدةٌ* ورُؤْد، وهي السَّريعة الشَّباب لا تَبْقَى قَمِيئَة. وهو الذي ذكرناه في الحركة. والرَّأْد والرُّؤْد: أصل اللّحْي. ورأْد الضُّحى: ارتفاعه. يقال تَرَأَّدَ([1]) الضُّحى وتراءَدَ. وترأّدت الحيّة: اهتَزّت في انسيابها. وكان الخليل يقول: الرِّئْد: مهموز: التِّرْب.
  (رأس)  الراء والهمزة والسين أصلٌ يدل على تجمُّعٍ وارتفاع.
  فالرَّأْس رأسُ الإنسانِ وغيرِه. والرأس: الجماعة الضخمة في قول ابن كُلثوم:
بِرأسٍ من بني جُشَمِ بنِ بكرٍ *** نَدُقُّ به السُّهولَةَ والحُزُونا([2])  والأَرْأَسُ: الرّجُل العظيم الرأْس. ويقال بعيرٌ رَؤُوسٌ([3])، إِذا لم يَبْقَ لـه طِرْقٌ إلاّ في رأسه. وشاة رأْساءُ، إذا اسودَّ رأسُها. والرَّئيس: الذي قد ضُرِب [رأسُه]. ويقال سحابةٌ رائِسة، وهي التي تَقْدُم السَّحابَ. ويقال أنت على رئاس أمرك. والعامّة تقول: على رَأْس أمرك.
  (رأف)  الراء والهمزة والفاء كلمةٌ واحدة تدلُّ على رِقّة ورحمة، وهي الرّأفة. يقال رَؤُفَ يَرْؤُف رأْفةً ورآفة، على فَعْلةٍ وفَعَالة. قال الله جلّ وعلا:﴿وَلاَ تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللهِ﴾ [النور 2]، وقرئت: ﴿رَآفَةٌ([4])﴾، ورجل رؤوف على فَعُول، ورَؤُف [على] فَعُل. قال في رؤوف:
  * هو الرَّحمنُ كان بنا رؤُوفا *([5])
  وقال في الرؤف:
يرى لِلمسلمينَ عليه حقّاً *** كفِعل الوالدِ الرَّؤُفِ الرّحيمِ([6])  (رأل)  الراء والهمزة واللام كلمةٌ واحدة تدلُّ على فِراخ النعام، وهي الرَّأْل، والجمع رئَال، والأنثى رألَةٌ. واسْتَرْأل النّبات، إذا طال وصار كأعناق الرِّئال. وذات الرِّئال: روضة. والرِّئال: كواكب([7]).
  (رأم)  الراء والهمزة والميم أصلٌ يدل على مُضامَّةٍ وقُرْب وعَطْفٍ. يقال لكل مَن أحبَّ شيئاً وأَلِفَه: قد رَئِمَه. وأصلُه مِن قولهم: رَأَم الجُرْحُ رئْماناً([8])، إذا انضمّ فُوه للبُرْء. وقال الشَّيباني: رأَمْت شَعْبَ القَدَح، إذا أصلحتَه. وأنشد:
وقتْلي بحقْفٍ من أُوارةَ جُدِّعتْ *** صَدَعْنَ قُلوباً لم تُرأَّمْ شُعوبُها([9])  والرُّؤمة: الغِراء الذي يُلزَق به الشَّيء. والرَّأْم: بَوٌّ أو ولدٌ تعطف عليه غير أمِّه. وقد رئِمت النّاقةُ رِئْمَاناً. وأرأمْناها، عطفْناها على رَأْمٍ. والناقة رؤومٌ ورائمة([10]).
  (رأي)  الراء والهمزة والياء أصلٌ يدلُّ على نظرٍ وإبصارٍ بعينٍ أو بصيرة. فالرَّأي: ما يراه الإنسانُ في الأمر، وجمعه الآراء. رأَى فلانٌ الشيءَ وراءهُ، وهو مقلوبٌ. والرِّئْيُ: ما رأت العينُ مِن حالٍ حسنة. والعرب تقول: رَيْتُهُ في معنى رأيْته وتراءَى القوم، إذا رأى بعضهم بعضاً. وراءى فلانٌ يُرائي. وفَعَل ذلك رِئاءَ النّاس، وهو أن يَفعلَ شيئاً ليراه النّاس. والرُّوَاء: حُسن المنْظَر. والمِرآة معروفة. والتَّرْئيَة وإن شئتَ ليَّنتَ الهمزة فقلت التَّرِيّة: ما تراه الحائضُ من صُفْرةٍ بعد دمِ حيضٍ، أو أن ترى شيئاً من أمارات الحيض قبلُ. والرُّؤْيا معروفة، والجمع رُؤىً.
  (رأب)  الراء والهمزة والباء أصلٌ واحد يدلُّ على ضمٍّ وجَمع. تقول: رأبت الأمورَ المتفرِّقة؛ إذا أنت جمعتَها برِفْقِك، كما يرأبَ الشَّعَّابُ صَدْعَ الجَفْنة. وتلك  الخشبةُ التي يُشعَب بها رُؤْبة.----------------------------------------------------------------------ـ
([1]) في الأصل: "رداء، وفي المجمل: "راد"، صوابهما ما أثبت.
([2]) البيت من معلقة عمرو بن كلثوم.
([3]) على وزن صبور، كما في القاموس. ويقال أيضاً في معناه: مرأس ومرآس، كمعظم ومصباح.
([4]) هي قراءة ابن جريج، ورويت عن عاصم وابن كثير. تفسير أبي حيان (6: 429).
([5]) لكعب بن مالك الأنصاري، في اللسان (رأف). وصدره: * نطيع نبينا ونطيع ربا *
([6]) لجرير في ديوانه 507 واللسان (رأف). وكلمة "عليه" ساقطة من الأصل. وهكذا جاءت الرواية في اللسان. وصوابه بالخطاب:
ترى للمسلمين عليك حقا *** كفعل الوالد الرؤف الرحيم ([7]) انظر الأزمنة والأمكنة للمرزوقي (2: 383).
([8]) في الأصل: "رئما"، صوابه من المجمل واللسان، ويقال "رأما" أيضاً.
([9]) البيت في اللسان (رأم) وأمالي ثعلب 575.
([10]) ورائم أيضاً يطرح التاء.
ـ

##### Türkçe

(رâ ve hemze ve onları üçleyen şeyler bâbı)
  (رأد)  **الراء** ve **الهمزة** ve **الدال**; sarsıntı ve hareket üzerine delâlet eden köklü bir asıldır. Denir: kadın **رَأْدةٌ** ve **رُؤْد**; o, gençliği çabuk olan, **قَمِيئَة** olarak kalmayan (kadın)dır. Bu, harekette zikrettiğimiz şeydir. Ve **الرَّأْد** ve **الرُّؤْد**: sakalın aslıdır. Ve **رأْد الضُّحى**: onun yükselmesidir. Denir: **تَرَأَّدَ** **الضُّحى** ve **تراءَدَ**. Ve yılan **ترأّدت**: akışında sallandı. Ve Halîl derdi: **الرِّئْد**: hemzeli: **التِّرْب**.
  (رأس)  **الراء** ve **الهمزة** ve **السين**; toplanma ve yükselme üzerine delâlet eden bir asıldır.
  Artık **الرَّأْس** insanın ve başkasının başıdır. Ve **الرأس**: İbn Kulthûm’un sözünde büyük topluluk:
بِرأسٍ من بني جُشَمِ بنِ بكرٍ *** نَدُقُّ به السُّهولَةَ والحُزُونا([2])  Ve **الأَرْأَسُ**: başı büyük adamdır. Ve denir: deve **رَؤُوسٌ**([3]); eğer onun için başında olandan başka **طِرْقٌ** kalmadıysa. Ve koyun **رأْساءُ**; eğer başı karardıysa. Ve **الرَّئيس**: [başı] vurulmuş olan kimsedir. Ve denir: bulut **رائِسة**; o, bulutun önüne geçen (bulut)tur. Ve denir: sen işinin **رئاس**’ı üzeresin. Ve avam der: işinin **رَأْس**’ı üzerinde.
  (رأف)  **الراء** ve **الهمزة** ve **الفاء**; incelik ve merhamete delâlet eden tek bir kelimedir; o da **الرّأفة**’dir. Denir: **رَؤُفَ** **يَرْؤُف** **رأْفةً** ve **رآفة**; **فَعْلةٍ** ve **فَعَالة** üzere. Allah (azze ve celle) dedi: ﴿وَلاَ تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللهِ﴾ [النور 2], ve şöyle okunmuştur: ﴿**رَآفَةٌ**([4])﴾. Ve adam **رؤوف** **فَعُول** üzere; ve **رَؤُف** [**على**] **فَعُل** üzere. **رؤوف** hakkında dedi:
  * هو الرَّحمنُ كان بنا رؤُوفا *([5])
  Ve **الرؤف** hakkında dedi:
يرى لِلمسلمينَ عليه حقّاً *** كفِعل الوالدِ الرَّؤُفِ الرّحيمِ([6])  (رأل)  **الراء** ve **الهمزة** ve **اللام**; devekuşu yavrularına delâlet eden tek bir kelimedir; o da **الرَّأْل**’dir. Çoğulu **رئَال**; dişisi **رألَةٌ**. Ve bitki **اسْتَرْأل** etti; uzayıp **الرِّئال** boyunları gibi olduğunda. Ve **ذات الرِّئال**: bir çayırlıktır. Ve **الرِّئال**: yıldızlardır([7]).
  (رأم)  **الراء** ve **الهمزة** ve **الميم**; bitişme ve yakınlık ve şefkat üzerine delâlet eden bir asıldır. Denir: bir şeyi sevip ona ünsiyet eden her kimse için: onu **رَئِمَه**. Ve aslı, onların sözünden gelir: yara **رَأَم** etti **رئْماناً**([8]); iyileşmeye doğru ağzı birleştiğinde. Ve Şeybânî dedi: **رأَمْت** **شَعْبَ القَدَح**; onu düzelttiğinde. Ve inşâd etti:
وقتْلي بحقْفٍ من أُوارةَ جُدِّعتْ *** صَدَعْنَ قُلوباً لم تُرأَّمْ شُعوبُها([9])  Ve **الرُّؤمة**: şeyin onunla yapıştırıldığı tutkaldır. Ve **الرَّأْم**: annesi olmayanın üzerine şefkat ettiği bir **بَوٌّ** yahut bir evlâttır. Ve dişi deve **رئِمت** **رِئْمَاناً**. Ve onu **أرأمْناها**; onu bir **رَأْمٍ** üzerine şefkat ettirdik. Ve dişi deve **رؤومٌ** ve **رائمة**([10]).
  (رأي)  **الراء** ve **الهمزة** ve **الياء**; gözle veya basîretle bakma ve görme üzerine delâlet eden bir asıldır. Artık **الرَّأي**: insanın işte gördüğü şeydir; çoğulu **الآراء**. Falan, şeyi arkasında gördü: **وراءهُ**; o ters çevrilmiştir. Ve **الرِّئْيُ**: gözün güzel bir hâlden gördüğü şeydir. Ve Araplar der: **رَيْتُهُ**; **رأيْته** mânâsında. Ve kavim **تراءَى** etti; birbirlerini gördüklerinde. Ve falan **وراءى** eder; **يُرائي**. Ve bunu insanların **رِئاءَ**’sı olarak yaptı; o, insanların görmesi için bir şey yapmasıdır. Ve **الرُّوَاء**: görünüş güzelliğidir. Ve **المِرآة** bilinir. Ve **التَّرْئيَة**; istersen hemzeyi yumuşatırsın da **التَّرِيّة** dersin: hayız kanından sonra hayızlının gördüğü sarılıktır; yahut daha önce hayzın alâmetlerinden bir şey görmesidir. Ve **الرُّؤْيا** bilinir; çoğulu **رُؤىً**.
  (رأب)  **الراء** ve **الهمزة** ve **الباء**; bir tek asıldır, katma ve toplama üzerine delâlet eder. Dersin: dağınık işleri **رأبت** ettim; yani onları yumuşaklığınla topladın; tıpkı **الشَّعَّابُ**’ın **الجَفْنة** yarığını **يرأبَ** etmesi gibi. Ve onunla yarılanın birleştirildiği şu tahta **رُؤْبة**’dir.
----------------------------------------------------------------------ـ
([1]) Asılda: “رداء”; ve el-Mücmel’de: “راد”; ikisinin doğrusu, tesbit ettiğim gibidir.
([2]) Beyit, Amr b. Kulthûm’un Muallakasındandır.
([3]) Sabûr vezninde; Kāmûs’ta olduğu gibi. Ve mânâsında ayrıca denir: **مرأس** ve **مرآس**; **معظم** ve **مصباح** gibi.
([4]) O, İbn Cüreyc’in kıraatidir; Âsım ve İbn Kesîr’den rivayet edilmiştir. Ebû Hayyân’ın tefsiri (6: 429).
([5]) Ensârî Ka‘b b. Mâlik’indir; Lisân’da (رأف). Ve صدرُه: * نطيع نبينا ونطيع ربا *
([6]) Cerîr’indir; divanında 507 ve Lisân’da (رأف). “عليه” kelimesi asıldan düşmüştür. Rivayet Lisân’da böyle gelmiştir. Doğrusu hitapla:
ترى للمسلمين عليك حقا *** كفعل الوالد الرؤف الرحيم ([7]) Merzûkî’nin el-Ezmine ve’l-Emkine’sine bak (2: 383).
([8]) Asılda: “رئما”; doğrusu el-Mücmel ve Lisân’dandır; “رأما” da denir.
([9]) Beyit Lisân’da (رأم) ve Emâlî Sa‘leb 575’tedir.
([10]) Ve **رائم** de; tâ’yı düşürür.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر أ ل
نعامة ذات رئال ورئلان وهي أولادها ولها رأل ورألة‏.‏
واسترألت فراخ النعام‏:‏ قويت واشتدت‏.‏
ومن المجاز‏:‏ زف رأله وخود رأله إذا فزع‏.‏
قال‏:‏ أقول لنفسي حين خـوّد رألهـا رويدك لما تشفقي حين مشفقي وروى بعد ما خف رألها‏.‏
وزف رأل القوم وشالت نعامتهم‏:‏ هلكوا‏.‏
واسترأل النبات واسترسل‏:‏ طال‏.‏
ونبات مسترسل مسترئل‏.‏

##### Türkçe

ر أ ل
**نعامة ذات رئال ورئلان**: Oğulları olan **رئال** ve **رئلان** sahibi bir devekuşu; onun **رأل**’i ve **رألة**’si vardır.‏
**واسترألت فراخ النعام**: Devekuşu yavruları güçlendi ve şiddetlendi.‏
Mecazdan: **زف رأله** ve **خود رأله**: korktuğu zaman.‏
Dedi ki: “Kendi kendime derim, onun **رأله**’si **خـوّد** ettiği vakit: Yavaş ol; korkan iken niçin korkuyorsun?” Ve “onun **رأل**’i hafifledikten sonra” diye rivayet etti.‏
**وزف رأل القوم وشالت نعامتهم**: Helâk oldular.‏
**واسترأل النبات واسترسل**: Uzadı.‏
**ونبات مسترسل مسترئل**: Uzamış, **مسترئل** bir bitki.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرَّأْل: ولد النَّعام، وخص بعضهم به الحَوْلِيَّ منها؛ قال امرؤ القيس:
كأَنَّ مَكانَ الرِّدْفِ منه على رالِ
أَراد على رَأْل، فإِما أَن يكون خفف تخفيفاً قياسيّاً، وإِما أَن يكون أَبدل إِبدالاً صحيحاً على قول أَبي الحسن لأَن ذلك أَمكن للقافية، إِذ المخفف تخفيفاً قياسيّاً في حكم المحقق، والجمع أَرْؤُلٌ ورِئْلانٌ ورِئالٌ ورِئالةٌ؛ قال طفيل:
أَذُودُهمُ عنكمْ، وأَنتمْ رِئالةٌ
شِلالاً، كما ذِيدَ النِّهالُ الخَوامِسُ
قال ابن سيده: وأُرى الهاء لحقت الرِّئال لتأْنيث الجماعة كما لحقت في الفِحالةِ، والأُنثى رَأْلة؛ أَنشد ثعلب:
أَبْلِغِ الحرثَ عني أَنَّني
شَرُّ شَيْخٍ، في إِيادٍ ومُضَرْ
رَأْلَةٌ مُنْتَتِفٌ بُلْعُومُها،
تأْكُلُ الفَثَّ وخَمّانَ الشجَرْ
ونَعامة مُرْئِلةٌ: ذات رَأْلٍ؛ وقولُ بعض الأَغْفال يصف امرأَة رَاودَتْه:
قامَتْ إِلى جَنْبِي تَمَسُّ أَيْرِي،
فَزَفَّ رَأْلي، واسْتُطِيرت طَيْري
إِنما أَراد أَن فيه وحشية كالرَّأْل من الفَزَع، وهذا مثل قولهم شالَت نَعامَتُهم أَي فَزِعوا فَهَربوا. واسترأَلت الرِّئْلانُ: كَبِرَتْ (*
قوله «كبرت» الذي في القاموس: كبرت أسنانها، وضبطت الباء بضمها، وقال الشارح: ليس في الباب لفظة أسنانها) واسْتَرْأَلَ النباتُ إِذا طال، شبّه بعُنُق الرَّأْل. ومَرَّ فلان مُرَائلاً إِذا أَسرع.
والرُّؤالُ، مهموز: الزيادة في أَسنان الدابة.
والرُّؤَال والرّاؤُول: لُعاب الدَّوابِّ؛ عن ابن السكيت، ورواه أَبو عبيد بغير همز، وصرح بذلك، وقيل: الرُّؤَالُ زَبَدُ الفرس خاصة. والمِرْوَلُ: الرَّجل الكثير الرُّؤَال، وهو اللُّعاب. أَبو زيد: الرُّؤَال والرُّؤَام اللُّعاب.
وابن رَأْلانَ: رجل من سِنْبِس طَيِّءٍ، وهو من الباب الذي يكون فيه الشيء غالباً عليه اسمٌ، يكون لكلِّ مَن كان من أُمَّتِه أَو كان في صفته؛ قال سيبويه: وكابن الصَّعِق قولهم ابن رَأْلان وابن كُراع، ليس كلُّ من كان ابناً لرَأْلانَ وابناً لكُراعٍ غلب عليه الاسم، والنسَبُ إِليه رَأْلانِيٌّ، كما قالوا في ابن كراع كُراعِيٌّ.
وذاتُ الرِّئال وجَوُّ رِئال: موضعان؛ قال الأَعشى:
تَرْتَعِي السَّفْحَ فالكَثِيبَ، فذا قا
رٍ، فَرَوْضَ القَطا، فذاتَ الرِّئالِ
وقال الراعي:
وأَمْسَتْ بوادي الرَّقْمَتَينِ، وأَصبحَتْ
بجوِّ رِئالٍ، حيثُ بَيِّنَ فالقُهْ
الجوهري: وذاتُ الرِّئالِ رَوْضَةٌ. والرِّئال: كواكِبُ.

##### Türkçe

**الرَّأْل**: devekuşunun yavrusu; bazıları onu ondan (devekuşundan) bir yaşını doldurmuş olana tahsis etti; İmru’ülkays dedi:
كأَنَّ مَكانَ الرِّدْفِ منه على رالِ
**على رَأْل** demek istedi; artık ya kıyasî bir hafifletmeyle hafifletti, yahut Ebü’l-Hasen’in görüşüne göre sahih bir ibdâl ile ibdâl etti; çünkü bu kafiye için daha mümkün idi; zira kıyasî hafifletmeyle hafifletilmiş olan, muhakkak (hemzeli) olanın hükmündedir. Çoğulu **أَرْؤُلٌ** ve **رِئْلانٌ** ve **رِئالٌ** ve **رِئالةٌ**’dir; Tufeyl dedi:
أَذُودُهمُ عنكمْ، وأَنتمْ رِئالةٌ
شِلالاً، كما ذِيدَ النِّهالُ الخَوامِسُ
İbn Sîde dedi: Ve ben, **الرِّئال**’e **الهاء**’nın, **الفِحالةِ**’de ilhak olunduğu gibi, cemaatin müennesliği için ilhak olunduğunu görüyorum. Sa‘leb inşâd etti:
أَبْلِغِ الحرثَ عني أَنَّني
شَرُّ شَيْخٍ، في إِيادٍ ومُضَرْ
رَأْلَةٌ مُنْتَتِفٌ بُلْعُومُها،
تأْكُلُ الفَثَّ وخَمّانَ الشجَرْ
Ve **نَعامة مُرْئِلةٌ**: **رَأْلٍ** sahibi (olan). Ve bazı gafillerin, kendisini ayartmış bir kadını vasfederken sözü:
قامَتْ إِلى جَنْبِي تَمَسُّ أَيْرِي،
فَزَفَّ رَأْلي، واسْتُطِيرت طَيْري
Ancak onda, korkudan **الرَّأْل** gibi bir vahşilik (ürkeklik) bulunduğunu kastetti; bu, onların “**شالَت نَعامَتُهم**” sözleri gibidir; yani korktular da kaçtılar. Ve **واسترأَلت الرِّئْلانُ**: büyüdü.
(*
“büyüdü” sözü ki Kāmûs’tadır: “dişleri büyüdü”; **الباء**’sı dammeli ضبط edildi; şârih dedi: باب’da “dişleri” lafzı yoktur.) Ve **واسْتَرْأَلَ النباتُ**: uzadığı zaman; **الرَّأْل**’in boynuna benzetildi. Ve falan kimse **مُرَائلاً** geçti: hızlandığı zaman.

Ve **الرُّؤالُ**—hemzeli—: binek hayvanının dişlerinde artma.

Ve **الرُّؤَال** ve **الرّاؤُول**: binek hayvanlarının salyası; İbnü’s-Sikkît’ten. Ebû Ubeyd onu hemzesiz rivayet etti ve bunu açıkça belirtti. Ve denildi ki: **الرُّؤَالُ** özellikle atın köpüğüdür.

Ve **المِرْوَلُ**: **الرُّؤَال**’ı çok olan adam; o da salyadır. Ebû Zeyd: **الرُّؤَال** ve **الرُّؤَام** salyadır.

Ve **ابن رَأْلانَ**: Sinbis Tayy’dan bir adamdır; o, içinde şeyin çoğunlukla kendisine galip olduğu bir isim bulunan babdandır; ümmetinden olan yahut sıfatında olan herkes için olur. Sîbeveyh dedi: Ve **ابن الصَّعِق** gibi, onların **ابن رَأْلان** ve **ابن كُراع** sözleri; **رَأْلان**’ın oğlu olan ve **كُراع**’ın oğlu olan herkesin üzerine isim galip gelmiş değildir. Ve ona nisbet **رَأْلانِيٌّ**’dir; **ابن كراع** hakkında **كُراعِيٌّ** dedikleri gibi.

Ve **ذاتُ الرِّئال** ve **جَوُّ رِئال**: iki yerdir; A‘şâ dedi:
تَرْتَعِي السَّفْحَ فالكَثِيبَ، فذا قا
رٍ، فَرَوْضَ القَطا، فذاتَ الرِّئالِ
Ve Râ‘î dedi:
وأَمْسَتْ بوادي الرَّقْمَتَينِ، وأَصبحَتْ
بجوِّ رِئالٍ، حيثُ بَيِّنَ فالقُهْ
Cevherî: Ve **ذاتُ الرِّئالِ** bir çayırlıktır. Ve **الرِّئال**: yıldızlardır.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الرأل: ولد النعام، وفي التهذيب: فرخ النعام، أو حوليه، قال امرؤ القيس:
  وصم حوام ما يقين من الوجـى                      كأن مكان الردف منه على رال أراد: على رأل، فإما أنه خفف تخفيفا قياسيا، أو أبدل إبدالا صحيحا.
 وهي بهاء، قال:
  أبلغ الحارث عني أننـي                      شر شيخ في إياد ومضر
  رألة منتتف بلعـومـهـا                      تأكل القت وخمان الشجر ج: أرؤل كأفلس في القليل، وفي الكثير: رئلان، ورئال، ورئالة، بكسرهن، قال أبو النجم:
  وراعت الربداء أم الأرؤل وقال طفيل:
  أذودهم عنكـم وأنـتـم رئالة                      شلالا كما ذيد النهال الخوامس قال ابن سيده: وأرى الهاء لحقت الرئالة لتأنيث الجماعة، كما لحقت في الفحالة. وجمع الرالة: رألات. ونعامة مرئلة: ذات رئال. والراؤول: زيادة في أسنان الدابة تمنعه من الشراب والقضم. وقال النضر: الروائل أسنان صغار تنبت في أصول الأسنان الكبار، فيحفرن اصول الكبار حتى يسقطن، وأنكره الأصمعي. وأيضا: زبد الفرس، أو لعابه القاطر منه، وقال الليث: بزاقه، كالرؤال، كغراب، قال الصاغاني: يهمز ولا يهمز، قاله ابن الأعرابي. قلت: الهمز فيهما روي عن ابن السكيت، بمعنى لعاب الدواب، وروى أبو عبيد بلا همز، وسيأتي قال:
  يظل يكسوها الرؤال الرائلا قال أبو عمرو: أي لعابا قاطرا من فيه. وجابر بن رألان الشاعر: من سنبس طيء، مذكور في حماسة أبي تمام، وهو من الباب الذي يكون فيه الشيء غالبا عليه اسم يكون لكل من كان من أمته، أو كان في صفته، قال سيبويه: وكابن الصعق قولهم: ابن رألان، وابن كراع، ليس كل من كان ابنا لرألان وابنا لكراع غلب عليه الاسم. والنسب إليه رألاني، كما قالوا في ابن كراع: كراعي. وذات الرئال: روضة، قال الأعشى:
  ترتعي السفح فالكثيب فذا قـا                      ر فروض القطا فذات الرئال وجو الرئال: ع، قال الراعي:
  وأمست بوادي الرقمتين وأصبحت                      بجو رئال حيث بين فـالـقـه

  والرئال: كواكب، نقله الصاغاني. قال: واسترأل النبات، إذا طال، شبه بعنق الرأل. واسترألت الرئلان: كبرت أسنانها، وليس في العباب: أسنانها. ومر فلان مرائلا: أي مسرعا، نقله الصاغاني. ومما يستدرك عليه: يقال: زف رألهم، أي هلكوا، قال بعض الأغفال يصف امرأة راودته:
  قامت إلى جنبي تمني أيري
  فزف رألي واستطيرت طيري قال ابن سيده: إنما أراد أن فيه وحشية كالرأل من الفزع، وهذا كقولهم: شالت نعامتهم، أي فزعنا فهربوا.

##### Türkçe

**الرأل**: devekuşunun yavrusu; ve **التهذيب**’de: devekuşunun civcivi, yahut iki yaşına kadar olanı. İmru’ul-Kays dedi:
  Ve (öyle) sağlam (bir) **حوام** ki acıdan (hiç) sarsılmazlar                      sanki onun sağrısının yeri bir **رال**’ın üzerindedir
Murad etti: **على رأل**; artık ya kıyasî bir hafifletmeyle hafifletti, yahut sahih bir ibdâl ile ibdâl etti.

Ve o, **بهاء** iledir; dedi:
  **الحارث**’e benden (şunu) ulaştır: ben                      **إياد** ve **مضر** içinde en kötü ihtiyarım
  Boğazı yolunmuş bir **رألة**                      **القت** ve ağacın **خمان**’ını yer
Cem‘i: azda **أرؤل** (tıpkı **أفلس** gibi); çokta: **رئلان** ve **رئال** ve **رئالة**, bunların (hepsinin) kesresiyle. Ebû’n-Necm dedi:
  Ve **الربداء** (olan) **أم الأرؤل** ürktü
Ve Tufeyl dedi:
  Sizi onlardan uzaklaştırırım, siz ise bir **رئالة**’siniz                      **شلالا**; tıpkı **النهال الخوامس**’in uzaklaştırılması gibi
İbn Sîde dedi: Ve ben **الهاء**’nın **الرئالة**’ye, cemaatin te’nîsi için eklendiğini görüyorum; tıpkı **الفحالة**’de eklendiği gibi. **الرالة**’nin cem‘i: **رألات**. Ve **نعامة مرئلة**: **رئال** sahibi (olan). Ve **الراؤول**: binek hayvanının dişlerinde bir ziyadelik; onu içmeden ve ısırmadan men eder. Ve en-Nadr dedi: **الروائل** büyük dişlerin köklerinde biten küçük dişlerdir; büyüklerin köklerini oyarlar, ta ki düşsünler; el-Asma‘î bunu inkâr etti. Ve ayrıca: atın köpüğü; yahut ondan damlayan salyası. Ve el-Leys dedi: onun tükürüğü; **الرؤال** gibi, **غراب** gibi. es-Sağânî dedi: hemzelenir ve hemzelenmez; bunu İbnü’l-A‘râbî söyledi. Dedim: Hemze, ikisinde de, binek hayvanlarının salyası manasında İbnü’s-Sikkît’ten rivayet olundu; Ebû ‘Ubeyd hemzesiz rivayet etti; ileride gelecek. Dedi:
  Üzerine damlayan **الرؤال** onu (durmadan) giydirir
Ebû ‘Amr dedi: yani ağzından damlayan bir salya.

Ve şair **جابر بن رألان**: **سنبس طيء**’dendir; Ebû Temmâm’ın **حماسة**’sinde zikredilmiştir. Ve o, içinde şeyin, ümmetinden olan her kimseye yahut sıfatında olan her kimseye (verilen) bir isimle çoğunlukla adlandırıldığı babdandır. Sîbeveyh dedi: Ve **ابن الصعق** gibi, onların “**ابن رألان**” ve “**ابن كراع**” sözleri; **رألان**’ın oğlu ve **كراع**’ın oğlu olan herkesin üzerine isim galip gelmiş değildir. Ve ona nisbet: **رألاني**; tıpkı **ابن كراع** hakkında “**كراعي**” dedikleri gibi.

Ve **ذات الرئال**: bir çayır. el-A‘şâ dedi:
  Yamaçta, sonra kum tepeciğinde, sonra şu                      **القطا**’nın yumurtlama yerlerinde, sonra **ذات الرئال**’de otlar
Ve **جو الرئال**: bir yer adı; er-Râ‘î dedi:
  **وادي الرقمتين**’de akşamladı ve sabahladı                      **جو رئال**’de; **فالقـه**’nin arasında olduğu yerde

Ve **الرئال**: yıldızlar; es-Sağânî onu nakletti. Dedi: Ve **استرأل** bitki, uzadığı zaman; **الرأل**’ın boynuna benzetildi. Ve **استرألت الرئلان**: dişleri büyüdü; ve **العباب**’da “dişleri” yoktur. Ve falan kimse **مرائلا** geçti: yani hızlı; es-Sağânî onu nakletti.

Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: denir ki: **زف رألهم**; yani helâk oldular. Bazı **الأغفال**, kendisini ayartmaya çalışan bir kadını vasfederek dedi:
  Yanıma kalktı, aletimi temenni eder
  Derken **رألي** helâk oldu ve kuşum ürküp uçtu
İbn Sîde dedi: Ancak muradı şudur: onda, korkudan **الرأل** gibi bir vahşilik vardır; ve bu, onların “**شالت نعامتهم**” sözleri gibidir; yani korktuk da kaçtılar.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%84/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

استرألت الرِّئْلَانُ
10 استرألت الرِّئْلَانُ ذ The young ostriches became big, or advanced in age; syn. كَبِرَت, (O,) or كَبُرَت, (so in one of my copies of the S, in the other كَثُرَت [which is a mistranscription],) or كَبُرَتْ أَسْنَانُهَا. (K: so in my MS. copy and in the CK.) ― -b2- And [hence,] استرأل النَّبَاتُ (assumed tropical:) The plant, or herb, became tall; likened to the neck of the young ostrich. (S, O, K.)

رَأْلٌ
رَأْلٌ ذ The young one of the ostrich: (T, S, M, K:) or a young ostrich in its first year, or a year old: (M, K:) it occurs in a verse of Imra-el-Keys written رال, without ء: (M:) fem. with ة: (S, M, K:) pl. (of pauc., TA) أَرْوُلٌ (K, TA, [in the TT, as from the M, written ارْأَل, probably for أَرْأُلٌ,]) and (of mult., TA) رِئْلَانٌ and رِئَالٌ (S, M, K) and رِئَالَةٌ. (M, K.) ― -b2- [Hence,] الرِّئَالُ [which seems to be the most common of the plso] (assumed tropical:) Certain stars: (S, Sgh, K:) [probably certain small stars in the neighbourhood of those called النَّعَائِمُ, or of those called النَّعَامَاتُ (in Cetus), and regarded as the young ones of these.] ― -b3- [Hence also,] زَفَّ رَأْلُهُ (tropical:) He was, or became, light of intellect, lightwitted, or irresolute. (S and Z and TA in art. زف.) And زَفَّ رَأْلِى (assumed tropical:) I was, or became, affected with sadness, or disquietude of mind, like the young ostrich by reason of fear, or fright; a phrase like شَالَتْ نَعَامَتُهُمْ meaning “ They were frightened, and fled. ” (M.) And زَفَّ رَأْلُهُمْ (assumed tropical:) They perished, or died. (TA.) And خَوَّدَ رَأْلُهُ (assumed tropical:) He was, or became, frightened. (Ham p. 179.)

رُؤَالٌ
رُؤَالٌ ذ and ↓ رَاؤُولٌ, (As, T, M, K, [the latter in the CK رَاؤُل,]) with ء accord to ISk, and without ء accord. to A'Obeyd, (M,TA,) The slaver of a horse (As, ISk, T, M, K, TA) or similar beast, (ISk, T,) that drops from him: (TA:) or his froth, or foam: (K:) accord. to Lth, رُوَالٌ [q. v. in art. رول, thus without ء,] signifies the spittle of a horse or similar beast. (T.) -A2- Also the former, (M,) or ↓ the latter, (K,) A redundance in [the number of] the teeth of a horse or similar beast: (M, K:) but As denies that these two words have this meaning. (T. [See what next follows.])

رَائِلٌ
رَائِلٌ ذ and ↓ رَائِلَةٌ, accord. to Lth, signify A tooth that grows to a horse or similar beast, preventing him from drinking [with ease] and from [eating in the manner termed] قَضْم: and accord. to En-Nadr, [the pl.] رَوَائِلُ signifies small teeth that grow at the roots of the large teeth, and excavate the roots of the latter so that these fall out: (T:) but As disallows this. (TA. [See also art. رول: and see the latter sentence of the next preceding paragraph.])

رَائِلَةٌ
رَائِلَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

رَاؤُولٌ
رَاؤُولٌ ذ : see رُؤَالٌ, in two places.

نَعَامَةٌ مُرْئِلَةٌ
نَعَامَةٌ مُرْئِلَةٌ ذ An ostrich having رِئَال [or young ones]. (M, K.)

مَرَّ مُرَائِلًا
مَرَّ مُرَائِلًا ذ He (a man, S) passed along quickly. (S, K.)

##### Türkçe

استرألت **الرِّئْلَانُ**
10 **استرألت الرِّئْلَانُ** ذ Genç devekuşları büyüdü, yahut yaşça ilerledi; eşanlamlısı **كَبِرَت** (O) yahut **كَبُرَت** (S’nin nüshalarımın birinde böyle; ötekinde **كَثُرَت** [ki bu bir yanlış yazımdır]) yahut **كَبُرَتْ أَسْنَانُهَا**. (K: yazma nüshamda ve CK’da böyle.) ― -b2- Ve [bundan dolayı,] **استرأل النَّبَاتُ** (mecaz kabul edilir:) Bitki, yahut ot, boylandı; genç devekuşunun boynuna benzetilmiştir. (S, O, K.)

**رَأْلٌ**
**رَأْلٌ** ذ Devekuşunun yavrusu: (T, S, M, K:) yahut ilk yılında olan, yahut bir yaşında olan bir genç devekuşu: (M, K:) İmru’ul-Kays’ın bir beytinde **رال** şeklinde, ء’siz yazılmış olarak vârid olur: (M:) müennesi ة ile: (S, M, K:) cem‘i (azlık için, TA) **أَرْوُلٌ** (K, TA, [TT’de, M’den naklen, **ارْأَل** yazılmış; muhtemelen **أَرْأُلٌ** yerine,]) ve (çokluk için, TA) **رِئْلَانٌ** ve **رِئَالٌ** (S, M, K) ve **رِئَالَةٌ**. (M, K.) ― -b2- [Bundan dolayı,] **الرِّئَالُ** [ki cem‘lerin en yaygını gibi görünür] (mecaz kabul edilir:) Belli yıldızlar: (S, Sgh, K:) [muhtemelen **النَّعَائِمُ** denilenlerin, yahut **النَّعَامَاتُ** (Cetus’ta) denilenlerin civarındaki bazı küçük yıldızlar; ve bunların yavruları sayılmıştır.] ― -b3- [Bundan dolayı ayrıca,] **زَفَّ رَأْلُهُ** (mecaz:) O, akılca hafif oldu, yahut hafifmeşrep oldu, yahut kararsız oldu. (S ve Z ve TA, **زف** maddesinde.) Ve **زَفَّ رَأْلِى** (mecaz kabul edilir:) Ben, korku yahut ürküntü sebebiyle genç devekuşu gibi, hüzünle yahut zihnin huzursuzluğuyla etkilendim; **شَالَتْ نَعَامَتُهُمْ** “Korktular ve kaçtılar” mânasına gelen bir ibare gibidir. (M.) Ve **زَفَّ رَأْلُهُمْ** (mecaz kabul edilir:) Helâk oldular, yahut öldüler. (TA.) Ve **خَوَّدَ رَأْلُهُ** (mecaz kabul edilir:) O, korktu, yahut korkar oldu. (Ham s. 179.)

**رُؤَالٌ**
**رُؤَالٌ** ذ ve ↓ **رَاؤُولٌ**, (As, T, M, K, [ikincisi CK’da **رَاؤُل**]) ISk’ye göre ء ile, A’Obeyd’e göre ء’sizdir, (M,TA,) Atın (As, ISk, T, M, K, TA) yahut benzeri bir hayvanın (ISk, T) ondan damlayan salyası: (TA:) yahut onun köpüğü, yahut köpüklenmesi: (K:) Lth’ye göre **رُوَالٌ** [bk. **رول** maddesinde; böylece ء’siz] atın yahut benzeri bir hayvanın tükürüğü demektir. (T.) -A2- Yine birincisi, (M,) yahut ↓ ikincisi, (K,) atın yahut benzeri bir hayvanın dişlerinde [sayı bakımından] bir fazlalık: (M, K:) lâkin As bu iki kelimenin bu mânaya geldiğini inkâr eder. (T. [Bir sonraki kısma bak.])

**رَائِلٌ**
**رَائِلٌ** ذ ve ↓ **رَائِلَةٌ**, Lth’ye göre, Atın yahut benzeri bir hayvanın dişine biten, onun [kolayca] içmesini ve **قَضْم** diye adlandırılan tarzda [yemesini] engelleyen bir diş demektir: ve En-Nadr’a göre, [cem‘i] **رَوَائِلُ**, büyük dişlerin köklerinde biten küçük dişler demektir; bunlar, büyüklerin köklerini oyar da bunlar düşer: (T:) lâkin As bunu kabul etmez. (TA. [Ayrıca **رول** maddesine bak; ve bir önceki paragrafın son cümlesine bak.])

**رَائِلَةٌ**
**رَائِلَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

**رَاؤُولٌ**
**رَاؤُولٌ** ذ : iki yerde **رُؤَالٌ**’a bak.

**نَعَامَةٌ مُرْئِلَةٌ**
**نَعَامَةٌ مُرْئِلَةٌ** ذ **رِئَال** [yahut yavrular] sahibi bir devekuşu. (M, K.)

**مَرَّ مُرَائِلًا**
**مَرَّ مُرَائِلًا** ذ O (bir adam, S) hızlıca geçip gitti. (S, K.)
