# رأم — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%85/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A3%D9%85/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رأم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A3%D9%85.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رأم

رَئِمتِ الناقةُ ولدها تَرْأَمُهُ رَأْماً ورَأَماناً: عطفتْ عليه ولزمته، وفي التهذيب: رِئْماناً أَحَبَّتْهُ؛ قال:
أَم كيف يَنْفَعُ ما تُعْطي العَلُوقُ به
رئْمانُ أَنْفٍ، إِذا ما ضُنَّ باللبن؟
ويروى رِئْمانَ ورِئْمانُ، فمن نصب فعلى المصدر، ومن رفع فعلى البدل من الهاء. والناقة رؤوم ورائِمَةٌ: عاطفة على ولدها، وأَرْأَمَها عليه: عَطَّفها فَتَرأّمتْ هي عليه تعطَّفت، ورَأْمُها ولدُها الذي تَرْأَمُ عليه؛ قال أَبو ذؤيب:
بمَصْدَرِه الماءَ رَأْمٌ رَذِيّ
قال ابن سيده: وعندي أَنه سماه بالمصدر الذي هو في معنى مفعول كأَنه مَرْؤُوم رَذيّ. والرُّؤَامُ والرُّؤَالُ: اللُّعاب. ابن الأَعرابي: الرَّأْمُ الولد. الجوهري: يقال للبَوّ والولد رَأْمٌ. وقال الليث: الرَّأْمُ البَوُّ أَو ولد ظُئِرَتْ عليه غير أُمّه؛ وأَنشد:
كأُمهات الرِّئْم أَو مَطافِلا
وقد رَئِمَتْه، فهي رائِمٌ ورَؤومٌ. ابن سيده: والرَّأْم البَوّ. وكل من لزم شيئاً وأَلِفَهُ وأَحبَّه فقد رَئِمَهُ؛ قال عُبَيْدُ الله بن عبد الله بن عُتْبَة:
أَبى اللهُ والإِسلامُ أَن تَرْأَمَ الخنى
نفوسُ رِجالٍ، بالخَنَى لم تُذَلَّلِ
ابن السكيت: أَرْأَمْتُهُ
على الأَمر وأَظْأَرته إِذا أَكرهته. والرَّوائم: الأَثافِيُّ لرِئمانها الرمادَ، وقد رَئِمَتِ الرمادَ، فالرماد كالولد لها. وأَرْأَمْنا الناقة أَي عَطَّفناها على رَأْمِها. الأَصمعي: إِذا عُطِّفت الناقة على ولد غيرها فَرَئِمَتْه فهي رائم، فإِن لم تَرْأَمْهُ ولكنها تشَمُّهُ ولا تَدرّ عليه فهي عَلوق. وفي حديث عائشة تصف عمر، رضي الله عنهما: تَرْأَمُهُ ويأْباها، تريد الدنيا أَي تَعْطِف عليه كما تَرْأَمُ الأُم ولدها والناقة حُوارَها فتشمه وتَتَرشَّفُه. وكلُّ من أَحبَّ شيئاً
وأَلِفَهُ فقد رَئِمَهُ. ورَئِم الجُرْحُ رَأْماً ورِئْماناً حسناً: التَأَم، وفي المحكم: انضم فُوه للبُرْء؛ وأَرْأَمَهُ إِرآماً: داواه وعالجه حتى رَئِمَ، وفي الصحاح: حتى يبرأَ أَو يلتئم. وأَرْأَمَ الرجلَ على الشيء: أَكرهه. ورَأَمَ الحبلَ يَرْأَمُه وأَرْأَمَه: فتله فتلاً شديداً.والرُّومَةُ، بغير همز: الغِراء الذي يُلصَقُ به ريش السهم، وحكاها ثعلب مهموزة. الجوهري: الرُّؤمَة الغِراء الذي يلصق به الشيء. والرِّئْمُ: الخالص من الظِّباء وقيل: هو ولد الظَّبي، والجمع أَرْآم، وقلبوا فقالوا آرام، والأُنثى رِئْمَة؛ أَنشد ثعلب:
بمثل جِيد الرِّئْمة العُطْبُلِّ
شدد للضرورة كقوله بعد هذا:
ببازلٍ وَجْناء أَو عَيْهَلِّ
أَراد أَو عَيْهَلٍ فشدَّد. الأَصمعي: من الظِّباء الآرام وهي البيض الخالصة البياض، وقال أَبو زيد مثله، وهي تسكن الرِّمال. والرَّؤُوم من الغنم: التي تلحس ثياب من مرَّ بها. ورَأَمَ القَدَحَ يَرْأَمُهُ رَأْماً ولأَمَهُ: أَصلَحَه كَرأَبَهُ. الشيباني: رأَمْتُ شَعْب القَدَح إِذا أَصلحته؛ وأَنشد:
وقَتْلى بِحِقْفٍ من أُوارَةَ جُدِّعَتْ،
صَدَعْنَ قلوباً لم تُرَأّمْ شُعوبها
والرُّئِمُ: الاست؛ عن كراع، حكاها بالأَلف واللام، ولا نظير لها إِلاَّ الدُّئِل وهي دُوَيْبَّةٌ؛ قال رؤبة:
ذَلَّ وأَقْعَتْ بالحَضِيضِ رُئِمُه
ورِئام: موضع. وقيل: هي مدينة من مدائن حِمْير يَحُلُّها أَولادُ أَوْدٍ، قال الأَفْوَه الأَوْدي:
إِنَّا بَنُو أَوْدِ الذي بِلِوائه
مُنِعَتْ رِئامُ، وقد غَزاها الأَجْدع

### Türkçe

**رَئِمتِ** deve dişisi yavrusuna **تَرْأَمُهُ** **رَأْماً** ve **رَأَماناً**: ona şefkat gösterdi ve ona yapıştı; **التهذيب**’de: **رِئْماناً**: onu sevdi; dedi ki:

Nasıl fayda verir, onunla **العَلُوقُ**’un verdiği,
Süt esirgendiği zaman, bir **رئْمانُ أَنْفٍ**?

**رِئْمانَ** ve **رِئْمانُ** diye de rivayet edilir; kim nasb ederse kaynak (mastarı) üzerinedir, kim ref‘ ederse **الهاء**’dan bedel üzerinedir. Deve dişisi **رؤوم** ve **رائِمَةٌ**: yavrusuna şefkatli; onu ona **أَرْأَمَها عليه**: onu ona şefkatli kıldı; böylece o da ona **فَتَرأّمتْ**: şefkat gösterdi. Onun **رَأْمُها**’sı: onun, üzerine **تَرْأَمُ** ettiği yavrusudur; **أَبو ذؤيب** dedi ki:

Suyun kaynağında, **رَأْمٌ** değersizdir

**ابن سيده** dedi: Bana göre onu, mef‘ûl mânasında olan mastarla adlandırdı; sanki o, değersiz **مَرْؤُوم** gibidir. **الرُّؤَامُ** ve **الرُّؤَالُ**: salya. **ابن الأَعرابي**: **الرَّأْمُ** yavrudur. **الجوهري**: **البَوّ** ve yavruya **رَأْمٌ** denir. **الليث** dedi: **الرَّأْمُ** **البَوّ**dur yahut annesi olmayan birinin üzerine emzirildiği yavrudur; ve şu beyiti okudu:

**الرِّئْم**’in anneleri gibi yahut küçük çocuklu kadınlar gibi

Onu **رَئِمَتْ**; o hâlde o **رائِمٌ** ve **رَؤومٌ**dur. **ابن سيده**: **الرَّأْم** **البَوّ**dur. Her kim bir şeye yapışır, ona alışır ve onu severse, onu **رَئِمَهُ**; **عُبَيْدُ الله بن عبد الله بن عُتْبَة** dedi:

Allah ve İslâm, **الخنى**’yı **تَرْأَمَ** etmeyi reddetti;
**الخَنَى** ile zelil kılınmamış adamların nefisleri.

**ابن السكيت**: Onu bir iş üzerine **أَرْأَمْتُهُ** ve onu **أَظْأَرته**: onu zorladığım zaman. **الرَّوائم**: külü **رِئمانها** olduğu için ocak taşlarıdır; külü **رَئِمَتِ**; böylece kül, onun için yavru gibidir. Deve dişisini **أَرْأَمْنا**: yani onu **رَأْمِها**’sına şefkatli kıldık. **الأَصمعي**: Deve dişisi başkasının yavrusuna şefkatle yöneltilir de onu **رَئِمَتْ** olursa o **رائم**dir; eğer onu **تَرْأَمْهُ** etmez de fakat onu koklar ve onun üzerine süt salmazsa o **عَلوق**tur. Âişe’nin, Allah ikisinden de razı olsun, Ömer’i vasfettiği hadiste: **تَرْأَمُهُ** ve o onu reddeder; dünya kastedilir; yani anne yavrusuna ve deve dişisi **حُوارَها**’sına **تَرْأَمُ** ettiği gibi ona şefkat gösterir; onu koklar ve onu yudumlar. Her kim bir şeyi sever ve ona alışırsa onu **رَئِمَهُ**. Yara **رَئِم** oldu, **رَأْماً** ve güzel **رِئْماناً**: birleşti; **المحكم**’de: iyileşme için ağzı birleşti; onu **أَرْأَمَهُ** **إِرآماً**: onu tedavi etti ve onu, **رَئِمَ** oluncaya kadar iyileştirdi; **الصحاح**’ta: iyileşinceye yahut birleşinceye kadar. Adamı bir şey üzerine **أَرْأَمَ**: onu zorladı. İpi **رَأَمَ** eder, onu **يَرْأَمُه** ve onu **أَرْأَمَه**: onu çok sıkı bükerek büktü. **الرُّومَةُ** (hemzesiz): okun tüyünün yapıştırıldığı tutkal; **ثعلب** onu hemzeli olarak nakletti. **الجوهري**: **الرُّؤمَة** bir şeyin onunla yapıştırıldığı tutkaldır. **الرِّئْمُ**: ceylanlardan saf olan; ve denildi ki: o, ceylan yavrusudur; çoğulu **أَرْآم**; ters çevirip **آرام** dediler; dişisi **رِئْمَة**; **ثعلب** şu beyiti okudu:

**الرِّئْمة**’nin uzun boynu gibi

Zaruret için şeddeli yaptı; bundan sonra gelen sözü gibi:

Yaşlı bir deveyle, ya da **عَيْهَلِّ** ile

**عَيْهَلٍ** demek istedi de şeddeli yaptı. **الأَصمعي**: ceylanlardan **الآرام** vardır; onlar, bembeyaz saf beyaz olanlardır. **أَبو زيد** de bunun benzerini söyledi; onlar kumlarda barınır. Koyunlardan **الرَّؤُوم**: yanından geçenin elbiselerini yalayan. Kadehi **رَأَمَ** eder, onu **يَرْأَمُهُ** **رَأْماً**; ve onu **لأَمَهُ**: onu, **رأَبَهُ** gibi onardı. **الشيباني**: Kadehin çatlağını **رأَمْتُ**: onu onardığım zaman; ve şu beyiti okudu:

**أُوارَةَ**’dan bir kum tepesinde öldürülmüşler; kesilip koparılmış,
Çatlakları **تُرَأّمْ** edilmemiş kalpler yaraladılar.

**الرُّئِمُ**: makat; **كراع**’dan; onu **الأَلف واللام** ile nakletti; onun benzeri yoktur; ancak **الدُّئِل** vardır; o küçük bir hayvancıktır; **رؤبة** dedi:

Zelil oldu; **رُئِمُه** alçakta çömeldi.

**رِئام**: bir yer adıdır. Ve denildi ki: o, **حِمْير** şehirlerinden bir şehirdir; orada **أَوْدٍ** oğulları oturur; **الأَفْوَه الأَوْدي** dedi:

Biz, sancağı altında **رِئامُ**’un korunduğu **أَوْدِ** oğullarıyız;
**الأَجْدع** ona saldırmışken.
