# ربا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A8%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ربا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: ربا

رَبا الشيءُ يَرْبو رَبْواً، أي زاد. والرابِيَةُ: الرَبْوُ، وهو ما ارتفعَ من الأرض. ورَبَوْتُ الرابِيَةَ: علوتها. وكذلك الرُبْوَةُ بالضم. وفيها أربع لغات: رُبْوَةٌ ورَبْوَةٌ ورِبْوَةٌ ورَباوَةٌ. والرَبْوُ: النَفَسُ العالي. يقال: رَبا يَرْبُو رَبْواً، إذا أخذه الرَبْوُ. ورَبا الفرس، إذا انتفخ من عَدْوٍ أو فزعٍ. قال بشر بن أبي خازم:
كَأَنَّ حَفيفَ مُنْخُرِهِ إذا ما		كَتَمْنَ الرَبْوَ كيرٌ مُستعارُ
قال الفراء في قوله تعالى: "فأَخَذَهُم أخذةً رابِيَةً" أي زائدة، كقولك: أَرْبَيْتُ، إذا أخذتَ أكثر مما أعطيت. ورَبَوْتُ في بني فلان ورَبيتُ، أي نشأتُ فيهم. وينشد:
ثلاثةُ أملاكٍ رَبَوْا في حُجورِنا
ورَبَّيْتُهُ تَرْبِيَةً وتَرَبَّيْتُهُ، أي غذوته. هذا لكلِّ ما ينمي، كالولد والزرع ونحوه. ويقال زنجبيل مُرَبَّى ومُرَبَّبٌ أيضاً، أي معمول بالرُبِّ. ابن دريد: لفلانٍ على فلان رَباءٌ بالفتح والمدّ، أي طَوْلٌ. والرِبا في البيع. ويثنَّى رِبَوانِ ورِبَيانِ. وقد أَرْبى الرجل. والرُبْيَةُ مخففةً: لغة في الرِبا. والارْبِيَّةُ بالضم والتشديد: أصل الفخذ، وهما أُرْبِيَّتان. ويقال أيضاً: جاء فلان في أُرْبِيَّةِ قومِه، أي في أهل بيته من بني الأعمام ونحوِهم، ولا تكون الأُرْبِيَّةُ من غيرهم. وقال:
وإنِّي وَسْطَ ثعلبةَ بن عمروٍ		بلا أُرْبِيَّةٍ نَبَتَتْ فُـروعـا
أبو حاتم: الرُبْيَةُ: ضربٌ من الحشرات، وجمعه رُبىً.

### Türkçe

**رَبا** şey **يَرْبو** **رَبْواً**, yani arttı. Ve **الرابِيَةُ**: **الرَبْوُ**; o, yerden yükselmiş olan şeydir. Ve **رَبَوْتُ الرابِيَةَ**: onun üzerine çıktım. Aynı şekilde **الرُبْوَةُ** (ötre ile). Ve onda dört lugat vardır: **رُبْوَةٌ** ve **رَبْوَةٌ** ve **رِبْوَةٌ** ve **رَباوَةٌ**. Ve **الرَبْوُ**: yüksek nefes. Denir: **رَبا يَرْبُو رَبْواً**, eğer onu **الرَبْوُ** aldıysa. Ve **رَبا** at, eğer koşudan veya korkudan şiştiyse. بشر بن أبي خازم dedi:
كَأَنَّ حَفيفَ مُنْخُرِهِ إذا ما		كَتَمْنَ الرَبْوَ كيرٌ مُستعارُ

الفراء, Yüce Allah’ın sözü hakkında dedi: "**فأَخَذَهُم أخذةً رابِيَةً**" yani fazla; senin sözün gibi: **أَرْبَيْتُ**, eğer verdiğinden daha çoğunu aldıysan. Ve **رَبَوْتُ** في بني فلان ve **رَبيتُ**, yani onların içinde yetiştim. Ve şu okunur:
ثلاثةُ أملاكٍ رَبَوْا في حُجورِنا

Ve **رَبَّيْتُهُ تَرْبِيَةً** ve **تَرَبَّيْتُهُ**, yani onu besledim. Bu, büyüyen her şey içindir; çocuk ve ekin ve benzeri gibi. Ve denir **زنجبيل مُرَبَّى** ve **مُرَبَّبٌ** da; yani **الرُبِّ** ile yapılmış. İbn Düreyd: falanın falan üzerinde **رَباءٌ** (fetha ve med ile) vardır; yani üstünlük. Ve **الرِبا** alışveriştedir. Ve ikil yapılır: **رِبَوانِ** ve **رِبَيانِ**. Ve adam **أَرْبى**. Ve **الرُبْيَةُ** (hafifletilmiş olarak): **الرِبا** hakkında bir lugattır. Ve **الارْبِيَّةُ** (ötre ile ve şeddeli): uyluğun aslıdır; ve onlar iki **أُرْبِيَّتان**dır. Ve ayrıca denir: falan, kavminin **أُرْبِيَّةِ**’sinde geldi; yani amcaoğullarından ve benzerlerinden olan ev halkının içinde; ve **الأُرْبِيَّةُ** onlardan başkasından olmaz. Ve dedi:
وإنِّي وَسْطَ ثعلبةَ بن عمروٍ		بلا أُرْبِيَّةٍ نَبَتَتْ فُـروعـا

أبو حاتم: **الرُبْيَةُ**: haşerelerden bir türdür; onun çoğulu **رُبىً**dır.
