# ربج — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%AC/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A8%D8%AC/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ربج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%AC.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ربج

الربح  بفتح فسكون: الدرهم الصغير، عن أبي عمرو.  والروبج  كجوهر أيضا  : الدرهم الصغير الخفيف  يتعامل به أهل البصرة، فارسي دخيل. والروبج، بضم فسكون ففتح، لقب جد أبي بكر أحمد بن عمر ابن أحمد بن يحيى بن عبد الصمد الفامي، عرف بابن الروبج، روى عن البغوى وابن صاعد، وعنه العتيقي، وتوفي سنة 383. وروبانجاه، بضم فسكون، بنواحي بلخ، منها الأمير محمد بن الحسين صاحب ديوان الإنشاء لأعطاف سنجر. في الصحاح:  الرباجة: البلادة  ، ومنه قول أبي الأسود العجلى:
  وقلت لجاري من حنيفة سربنا                      نبادر أبا ليلى ولم أتـربـج أي، ولم أتبلد. في التهذيب للأزهري: سمعت أعرابيا ينشد ونحن يومئذ بالصمان:
  ترعى من الصمان روضا آرجا
  من صليان ونصيا رابجا
  ورغلا باتت له لواهجا قال: فسألته عن  الرابج  فقال: هو  الممتلئ الريان  . قال: وأنشدنيه أعرابي آخر  ونصيا رابجا  وسألته فقال: هو الكثيف الممتلئ، قال: وفي هذه الأجوزة:
  وأظهر الـمـاء لـهـا روابـجـا                      يصف إبلا وردت ماء عدا فنفضت جررها، فلما رويت انتفخت خواصرها وعظمت، فهو معنى قوله  روابجا عن ابن الأعرابي: أبرج الرجل إذا جاء ببنين ملاح. و  أربج  إذا  جاء ببنين قصار  ، وقد تقدم.  وتربجت  الناقة  على ولدها  ، إذا  أشبلت  . والتربج: التحير.  والرباجية ككراهية: الحمقاء  . والرباجي: بالفتح  : الضخم الجافي الذي بين القرية والبادية  . وفي اللسان: رجل رباجي: يفتخر بأكثر من فعله، قال:
  وتلقاة رباجيا فخورا  والإربجان: بالكسر: نبت  . وأربج، بفتح فسكون فكسر، بلدة من سمرقند، نسب إليها وهب بن جميل بن الفضل، ويقال هي أربنجن، فحذف النون.

### Türkçe

**الربح** (fetha ile, sonra sükûn): küçük dirhem; Ebû Amr’dan.

**والروبج** (ayrıca **جوهر** gibi): Basra ehlinin onunla muamele ettiği hafif küçük dirhem; Farsça dâhil (ödünç).

**والروبج** (ضم ile, sonra sükûn, sonra fetha): Ebû Bekir Ahmed b. Ömer b. Ahmed b. Yahyâ b. Abdüssamed el-Fâmî’nin dedesinin lakabı; **ابن الروبج** diye bilindi; el-Begavî ve İbn Sâ‘id’den rivayet etti; ondan da el-‘Atîkî (rivayet etti); 383 yılında vefat etti.

**وروبانجاه** (ضم ile, sonra sükûn): Belh nahiyelerinde (bir yer); ondan (oradan) emir Muhammed b. el-Hüseyn, Sencer’in atıfları için inşâ divanı sahibi.

**في الصحاح**: **الرباجة**: ahmaklık; ve ondan Ebû’l-Esved el-‘Aclî’nin sözü:

وقلت لجاري من حنيفة سربنا                      نبادر أبا ليلى ولم أتـربـج

Yani: ahmaklaşmadım.

**في التهذيب للأزهري**: O vakit es-Sammân’da iken bir bedevîyi işittim, inşad ediyordu:

ترعى من الصمان روضا آرجا
من صليان ونصيا رابجا
ورغلا باتت له لواهجا

Dedi: Ona **الرابج** hakkında sordum; dedi ki: o, **الممتلئ الريان** (dolu, suya kanmış)dır. Dedi: Bana başka bir bedevî de onu inşad etti: **ونصيا رابجا**; ona sordum, dedi ki: o, yoğun, dolu olandır. Dedi: Ve bu recezlerde:

وأظهر الـمـاء لـهـا روابـجـا

Hızlı bir suya varmış, sonra tulumlarını silkelemiş de, suya kanınca böğürleri şişip büyümüş develeri vasfeder; işte bu, İbnü’l-A‘râbî’den **روابجا** sözünün manasıdır.

İbnü’l-A‘râbî’den: **أبرج** adam, güzel oğullarla geldiği zaman. Ve **أربج**: kısa oğullarla geldiği zaman; ve (bu) geçmişti.

**وتربجت** deve, yavrusu üzerine; **أشبلت** olduğu zaman.

**والتربج**: şaşkınlık.

**والرباجية** ( **ككراهية** gibi): ahmak (kadın).

**والرباجي** (fetha ile): köy ile bedevîlik arasında olan kaba iri (kimse).

**وفي اللسان**: **رجل رباجي**: yaptığından daha çoğuyla övünür; dedi ki:

وتلقاة رباجيا فخورا

**والإربجان** (kesra ile): bir bitki.

**وأربج** (fetha ile, sonra sükûn, sonra kesra): Semerkand’dan bir belde; ona nisbet edildi: Vehb b. Cemîl b. el-Fadl; ve denilir ki o **أربنجن**’dir; böylece **النون** hazfedildi.
