# ربد — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%AF/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A8%D8%AF/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ربد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%AF.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: ربد

رَبَدَ
1 رَبَدَ ذ , (S, M, Msb, K,) aor. رَبُدَ , (S, L,) or رَبِدَ , (Msb,) inf. n. رُبُودٌ, (S, L, K,) or رَبْدٌ, (Msb,) He remained, stayed, dwelt, or abode, (S, M, L, Msb, K,) بِمَكَانٍ in a place. (S, M, L, Msb.) -A2- رَبَدَ, (IAar, S, M, Msb, K,) aor. رَبُدَ , (M,) inf. n. رَبْدٌ, (T, M, Msb,) He confined; kept close, or within certain limits; or shut up; (IAar, T, S, M, Msb, K;) him, or it; (IAar, S, M, Msb;) or camels [&c.]. (M.) ― -b2- He tied camels. (A, TA.) ― -b3- Also, (TA,) or ↓ ربّد, (so accord. to the TT, as from the T,) [or ربد التَّمْرَ,] He stowed, or packed, dates, or the dates, in رَبَائِد, i. e. oblong pieces of matting [of woven palm-leaves]. (AA, T, TA.) [From what here follows, and from the usage of the part. n. رَابِدٌ (q. v.), it appears that the former verb is correct; but the latter may be so too, or may have an intensive signification.] You say also, رَبَدْتُ تَمْرَكَ رَبْدًا حَسَنًا I stowed thy dates in the مِرْبَد in a good manner. (A.)

2 رَبَّدَ see 1. -A2- رَبَّدَتْ, said of a ewe or she-goat, She secreted milk in her udder a little before her bringing forth (أَضْرَعَتْ), and her udder exhibited patches, or shining hues, of black (S, M, A) and white: (S:) or her udder exhibited patches, or shining hues, of faint blackness and whiteness: (T:) a dial. var. of رَمَّدَتْ [q. v.]. (S.)

اربد
4 اربد ذ He (a man) marred, or wasted, or ruined, his property, and his goods. (M, TA. [See also ارمد.])

تربّد
5 تربّد ذ It (the udder of a ewe or goat) exhibited patches, or shining hues, of black (M, A, L) and white, (L,) or of faint blackness and whiteness. (T.) He, or it, was, or became, marked, in oblong shapes, (كَانَ مُوَلَّعًا,) with black and white; (TA;) and so ↓ اربدّ and ↓ اربادّ: (K, TA:) or all three signify it became of a red hue in which was blackness; (M and L and TA in explanation of the first and second, and TA in explanation of the third also;) said of a man's face, on an occasion of anger: (M, L:) or, said of a man's face, (S, TA,) تربّد signifies it became altered, (S, K, TA,) by reason of anger; (S;) and so ↓ اربدّ and ارمدّ: (As, T:) or it became like the colour of ashes; as also ارمدّ: (TA:) or was as though parts of it became black, on an occasion of anger: (T, TA:) and ↓ اربدّ, said, in a trad., of the Prophet's face when revelations came down to him, it became altered to a dusty hue: (TA:) and تربّد said of a man's colour, it assumed various hues; appearing at one time red, and another time yellow, and another time أَخْضَر [here meaning a dark, or an ashy, dustcolour], by reason of anger. (ISh, TA.) ― -b2- Also He (a man, S) looked sternly, austerely, or morosely. (S, K.) ― -b3- And تربّدت السِّمَآءُ The sky became clouded. (S, M, A, K.)

اربدّ
9 اربدّ ذ , (S, M, K,) or اربدّ لَوْنُهُ, (T,) He (an ostrich, S, M) was, or became, of the colour termed رُبْدَةٌ; (S, M, K;) as also ↓ اربادّ. (K.) ― -b2- See also 5, in three places.

11 اـِرْبَاْدَّ see what next precedes: ― -b2- and see also 5.

رَبْدٌ
رَبْدٌ ذ or رَبَدٌ: see رُبْدَةٌ.

رُبَدٌ
رُبَدٌ ذ [app. pl. of رُبْدَةٌ] The diversified wavy marks, streaks, or grain, (فِرِنْد,) of a sword: (S, M, A, K:) of the dial, of Hudheyl. (M.) You say سَيْفٌ ذُو رُبَدٍ A sword [having such marks;] خَشِيبَةٌ in which one sees what resembles dust, or the tracks of ants. (S, L.) [See an ex. in a verse of Sakhr, cited voce رُبْدَةٌ.]

وُرْقَةٌ
وُرْقَةٌ ذ A colour like رُمْدَةٌ, inclining to blackness; as also رُمْدَةٌ: (T:) or dust-colour: (M:) or a colour inclining to that of dust: (S, K:) or a colour between blackness and dust-colour: (AO, TA:) or ash-colour; like رُمْدَةٌ: (A:) or blackness mixed with dinginess, or duskiness: (Msb:) or, in the ostrich, (M, L,) as also ↓ رَبَدٌ, (M,) or ↓ رَبْدٌ, (L,) a mixed black colour: or, accord. to Lh, entire blackness. (M, L.) Also Dust-colour in the lip. (M, L.) [See also أَرْبَدُ.]

رَبِيدٌ
رَبِيدٌ ذ Dates (تَمْرٌ) laid one upon another (S, M, K) in an earthen pot, (S,) or in jars, (M,) and then sprinkled with water. (S, M, K.) [See also رَبِيطٌ.]

رَبِيدَةٌ
رَبِيدَةٌ ذ The [kind of repository termed] قِمَطْر [q. v.] of the [records termed] مَحَاضِر, (K, TA,) i.e. سِجِلَّات. (TA.) ― -b2- See also رَبَائِدُ.

رُبَيْدَانٌ
رُبَيْدَانٌ ذ A certain plant. (M, L.)

رَبَائِدُ
رَبَائِدُ ذ [a pl. of which the sing. (probably ↓ رَبِيدَةٌ) is not indicated] Oblong pieces of matting [of woven palm-leaves], in which dates are stowed, or packed. (AA, T.)

رَابِدٌ
رَابِدٌ ذ One who reposits, stows, lays up, keeps, preserves, or guards, property &c.; a treasurer: (IAar, T, K:) fem. with ة. (IAar, T.)

أَرْبَدُ
أَرْبَدُ ذ , and its fem. رَبْدَآءُ, applied to an ostrich, Of the colour termed رُبْدَةٌ; (S, M, A;) and so the former applied to dates (تَمْرٌ): (A:) accord. to Lh, (M,) the latter, applied to an ostrich, (T, M,) as also رَمْدَآءُ, (T,) signifies black; (T, M;) entirely: (M:) or, (T, M,) as he says in one place, (M,) having, in its blackness, specks of white or red: (T, M:) pl. رُبْدٌ. (S.) Hence أَرْبَدُ meaning A male ostrich. (T, L.) Also the fem., applied to a ewe (Msb, TA) or she-goat, (T, S, K,) to the latter specially, (S,) Speckled, and marked in the place of the girdle with red: (T, L:) or speckled with red and white or black: (L, TA:) or black, speckled with red (S, Msb, K) and white. (Msb.) ― -b2- Also A man, and a woman, having a dusty hue in the lips. (M, L.) ― -b3- الأَرْبَدُ also signifies A species of serpent, (T, M, K, * TA,) of a foul, malignant, or noxious, nature, (T, K,) that bites so that the face in consequence alters to an ashy hue or the like (يَتَرَبَّدُ), (M, [but this addition in the M seems to be founded upon a mistranscription in a passage in the T immediately following, but not relating to, what is said of this serpent,]) or that bites camels. (TA.) ― -b4- And The lion; as also ↓ المُتَرَبِّدُ. (K.) ― -b5- [Hence also,] دَاهِيَةٌ رَبْدَآءُ (tropical:) An abominable calamity. (S, A, K. *) And أُمُورٌ رُبْدٌ (assumed tropical:) Black calamities. (M.) ― -b6- And عَامٌ أَرْبَدُ (tropical:) A year of drought. (A.)

مِرْبَدٌ
مِرْبَدٌ ذ , a subst. like مِطْبَخٌ [q v.], (Sb, M,) from the trans. v. رَبَدَ, (Msb, TA,) [properly A thing with which one confines, &c.: and hence,] a place of confinement: (K:) [pl. مَرَابِدُ. And particularly] Anything with which camels are confined; (As, T;) and also sheep or goats: (TA:) a place in which camels (T, S, M, A, Mgh, Msb) and other animals (S, Mgh) are confined (T, S, M, A, * Mgh) or stationed. (Msb.) In the phrase عَصَا مِرْبَدٍ, used by a poet, the latter word is said to signify A piece of wood, or a staff, that is put across the breasts of camels to prevent them from going forth: (M:) or, accord. to As, by that word is meant a staff put across at the entrance [of an enclosure] to prevent the camels from going forth; wherefore it is thus called: but others disapprove of this; and say that the poet means [by the phrase] a staff put across at the entrance of the مِرْبَد; not that the staff is a مِرْبَد. (T.) ― -b2- Also The place of dates, (T, S, A, Mgh, Msb,) in which they are put to dry (S, A) in the sun; (A;) in the dial. of El-Medeeneh; (S;) i. q. مِسْطَحٌ (S, Msb) in the dial. of El-Yemen, (TA in art. سطح,) and جَرِينٌ (T, S, Mgh, K) in the dial. of Nejd: (S:) or مِرْبَدُ التَّمْرِ signifies the جَرِين of dates, [i. e. the place] in which they are put, after the cutting, in order that they may dry: (M:) accord. to A 'Obeyd, مِرْبَدٌ and جَرِينٌ in this sense are both of the dial. of El-Hijáz, and أَنْدَرٌ of that of Syria, and بَيْدَرٌ of El-' Irák. (T.) ― -b3- Also A court, or yard, or spacious place, behind houses, of which use is made. (M.) ― -b4- And The like of a حُجْرَة [i. e. a chamber, or an upper chamber,] in a house. (M.)

مُرْبَدٌّ
مُرْبَدٌّ ذ Marked, in oblong shapes, (مُوَلَّعٌ,) with black and white. (Aboo-' Adnán, K.) [See also its verb, 9.]

المُتَرَبِّدُ
المُتَرَبِّدُ ذ : see أَرْبَدُ.

### Türkçe

رَبَدَ
1 **رَبَدَ** **ذ** , (S, M, Msb, K,) muzâri‘ı **رَبُدَ** , (S, L,) veya **رَبِدَ** , (Msb,) mastarı **رُبُودٌ**, (S, L, K,) veya **رَبْدٌ**, (Msb,) O kaldı, durdu, ikamet etti, yahut barındı, (S, M, L, Msb, K,) **بِمَكَانٍ** bir yerde. (S, M, L, Msb.) -A2- **رَبَدَ**, (IAar, S, M, Msb, K,) muzâri‘ı **رَبُدَ** , (M,) mastarı **رَبْدٌ**, (T, M, Msb,) O hapsetti; yakın tuttu, yahut belirli sınırlar içinde tuttu; yahut kapattı; (IAar, T, S, M, Msb, K;) onu, yahut onu (şeyi); (IAar, S, M, Msb;) veya develeri [&c.]. (M.) ― -b2- Develeri bağladı. (A, TA.) ― -b3- Ayrıca, (TA,) veya ↓ **ربّد**, (TT’ye göre; T’den olarak,) [veya **ربد التَّمْرَ**,] Hurmayı, yahut hurmaları, **رَبَائِد** içine, yani uzunlamasına hasır parçaları [örgülü hurma yapraklarından] içine, istifledi yahut paketledi. (AA, T, TA.) [Burada ardından gelen şeyden ve ism-i fâil **رَابِدٌ** (bk.) kullanımından, önceki fiilin doğru olduğu anlaşılır; fakat ikincisi de öyle olabilir, yahut şiddet (mübalağa) mânası taşıyabilir.] Sen ayrıca şöyle dersin: **رَبَدْتُ تَمْرَكَ رَبْدًا حَسَنًا** “Senin hurmanı **مِرْبَد** içinde güzel bir tarzda istifledim.” (A.)

2 **رَبَّدَ** bk. 1. -A2- **رَبَّدَتْ**, bir koyun veya keçi hakkında denir: Doğurmasından az önce memesindeki sütü biraz gizledi (**أَضْرَعَتْ**), ve memesi siyah (S, M, A) ve beyazın parlak renk yamalarını gösterdi: (S:) veya memesi hafif siyahlık ve beyazlığın parlak renk yamalarını gösterdi: (T:) **رَمَّدَتْ**’in [bk.] lehçe varyantıdır. (S.)

اربد
4 **اربد** **ذ** O (bir adam) malını ve eşyasını bozdu, zayi etti, yahut mahvetti. (M, TA. [Ayrıca **ارمد**’e de bk.])

تربّد
5 **تربّد** **ذ** O (koyun veya keçinin memesi) siyah (M, A, L) ve beyazın, (L,) veya hafif siyahlık ve beyazlığın parlak renk yamalarını gösterdi. (T.) O, yahut o (şey), siyah ve beyaz ile uzunlamasına şekiller halinde işaretli oldu yahut oldu, (كَانَ مُوَلَّعًا,) (TA;) ve bunun gibi ↓ **اربدّ** ve ↓ **اربادّ**: (K, TA:) veya üçünün hepsi, içinde siyahlık bulunan kızıl bir renge dönüştü mânasına gelir; (M ve L ve TA birinci ve ikincinin açıklamasında, ve TA üçüncünün açıklamasında da;) öfke anında bir adamın yüzü hakkında söylenir: (M, L:) veya bir adamın yüzü hakkında, (S, TA,) **تربّد** “değişti” mânasına gelir, (S, K, TA,) öfke sebebiyle; (S;) ve bunun gibi ↓ **اربدّ** ve **ارمدّ**: (As, T:) veya kül rengine benzer oldu; **ارمدّ** da böyledir: (TA:) veya öfke anında, sanki onun bazı kısımları karardı: (T, TA:) ve ↓ **اربدّ**, bir rivayette, vahiyler ona indiğinde Peygamber’in yüzü hakkında söylenir: tozlu bir renge değişti: (TA:) ve **تربّد**, bir adamın rengi hakkında: öfke sebebiyle çeşitli renklere büründü; bir vakit kırmızı, başka bir vakit sarı, başka bir vakit **أَخْضَر** [burada koyu, yahut külî, toz rengi mânasında] görünerek. (ISh, TA.) ― -b2- Ayrıca O (bir adam, S) sertçe, haşin, yahut somurtkan baktı. (S, K.) ― -b3- Ve **تربّدت السِّمَآءُ** Gök bulutlandı. (S, M, A, K.)

اربدّ
9 **اربدّ** **ذ** , (S, M, K,) veya **اربدّ لَوْنُهُ**, (T,) O (bir devekuşu, S, M) **رُبْدَةٌ** denilen renkte oldu yahut oldu. (S, M, K;) ↓ **اربادّ** da böyledir. (K.) ― -b2- Ayrıca 5’e, üç yerde, bk.

11 **اـِرْبَاْدَّ** bir önce gelen şeye bk.: ― -b2- ve ayrıca 5’e de bk.

رَبْدٌ
**رَبْدٌ** **ذ** veya **رَبَدٌ**: **رُبْدَةٌ**’ye bk.

رُبَدٌ
**رُبَدٌ** **ذ** [görünüşe göre **رُبْدَةٌ**’nin çoğulu] Kılıcın çeşit çeşit dalgalı işaretleri, çizgileri, yahut damarı (فِرِنْد): (S, M, A, K:) Huzeyl lehçesinde. (M.) Sen şöyle dersin: **سَيْفٌ ذُو رُبَدٍ** Böyle işaretlere sahip bir kılıç; **خَشِيبَةٌ** içinde toza, yahut karıncaların izlerine benzeyen şey görülen. (S, L.) [Sakhr’ın bir beytinde bir örnek için **رُبْدَةٌ** maddesine bk.]

وُرْقَةٌ
**وُرْقَةٌ** **ذ** **رُمْدَةٌ** gibi, siyahlığa meyleden bir renk; **رُمْدَةٌ** da böyledir: (T:) veya toz rengi: (M:) veya toz rengine meyleden bir renk: (S, K:) veya siyahlık ile toz rengi arasında bir renk: (AO, TA:) veya kül rengi; **رُمْدَةٌ** gibi: (A:) veya donukluk yahut karanlıkla karışık siyahlık: (Msb:) veya devekuşunda, (M, L,) ↓ **رَبَدٌ** da olduğu gibi, (M,) veya ↓ **رَبْدٌ**, (L,) karışık siyah bir renk: yahut Lh’ye göre, tam siyahlık. (M, L.) Ayrıca dudakta toz rengi. (M, L.) [Ayrıca **أَرْبَدُ**’a da bk.]

رَبِيدٌ
**رَبِيدٌ** **ذ** Hurmalar (**تَمْرٌ**) birbiri üzerine konulmuş olarak (S, M, K) toprak bir kapta, (S,) veya küplerde, (M,) sonra su serpilmiş. (S, M, K.) [Ayrıca **رَبِيطٌ**’a da bk.]

رَبِيدَةٌ
**رَبِيدَةٌ** **ذ** **مَحَاضِر** denilen [kayıtların] **قِمَطْر**’ı [bk.], (K, TA,) yani **سِجِلَّات**. (TA.) ― -b2- Ayrıca **رَبَائِدُ**’a da bk.

رُبَيْدَانٌ
**رُبَيْدَانٌ** **ذ** Belli bir bitki. (M, L.)

رَبَائِدُ
**رَبَائِدُ** **ذ** [tekili (muhtemelen ↓ **رَبِيدَةٌ**) belirtilmemiş bir çoğul] Hurmaların içine istiflendiği yahut paketlendiği uzunlamasına hasır parçaları [örgülü hurma yapraklarından]. (AA, T.)

رَابِدٌ
**رَابِدٌ** **ذ** Mal vb. koyup saklayan, istifleyen, depolayan, tutan, muhafaza eden, yahut koruyan kimse; bir hazinedar: (IAar, T, K:) müennesi ة ile. (IAar, T.)

أَرْبَدُ
**أَرْبَدُ** **ذ** , ve onun müennesi **رَبْدَآءُ**, devekuşuna nispetle: **رُبْدَةٌ** denilen renkte olan; (S, M, A;) ve aynı şekilde birincisi hurmalara (**تَمْرٌ**) nispetle de kullanılır: (A:) Lh’ye göre, (M,) ikincisi devekuşuna nispetle, (T, M,) **رَمْدَآءُ** da olduğu gibi, (T,) siyah mânasına gelir; (T, M;) tamamen: (M:) veya, (T, M,) onun bir yerde dediği üzere, (M,) siyahlığında beyaz yahut kırmızı benekler bulunan: (T, M:) çoğulu **رُبْدٌ**. (S.) Buradan **أَرْبَدُ** “erkek devekuşu” mânasına gelir. (T, L.) Ayrıca müennesi, bir koyuna (Msb, TA) veya keçiye, (T, S, K,) özellikle keçiye, (S,) nispetle: benekli, ve kuşak yerinde kırmızı ile işaretli: (T, L:) veya kırmızı ve beyaz yahut siyah ile benekli: (L, TA:) veya kırmızı (S, Msb, K) ve beyaz ile benekli siyah. (Msb.) ― -b2- Ayrıca dudaklarında tozlu bir renk bulunan bir adam ve bir kadın. (M, L.) ― -b3- **الأَرْبَدُ** ayrıca, (T, M, K, * TA,) pis, habis, yahut zararlı tabiatlı, (T, K,) ısırınca bunun sonucunda yüzün külî bir renge yahut benzerine değiştiği (يَتَرَبَّدُ), (M,) veya develeri ısıran bir yılan türü mânasına gelir. (TA.) ― -b4- Ve aslan; ↓ **المُتَرَبِّدُ** da böyledir. (K.) ― -b5- [Bundan ayrıca,] **دَاهِيَةٌ رَبْدَآءُ** (mecaz:) iğrenç bir musibet. (S, A, K. *) Ve **أُمُورٌ رُبْدٌ** (mecaz kabul edilen:) kara musibetler. (M.) ― -b6- Ve **عَامٌ أَرْبَدُ** (mecaz:) kıtlık yılı. (A.)

مِرْبَدٌ
**مِرْبَدٌ** **ذ** , **مِطْبَخٌ** gibi bir isim, [bk.], (Sb, M,) geçişli fiil **رَبَدَ**’dan, (Msb, TA,) [aslında: kendisiyle hapsetme vb. yapılan şey; buradan,] bir hapsetme yeri: (K:) [çoğulu **مَرَابِدُ**. Ve özellikle] Develerin hapsedildiği herhangi bir şey; (As, T;) ayrıca koyun veya keçilerinki: (TA:) Develerin (T, S, M, A, Mgh, Msb) ve diğer hayvanların (S, Mgh) hapsedildiği (T, S, M, A, * Mgh) yahut durdurulduğu yer. (Msb.) Bir şairin kullandığı **عَصَا مِرْبَدٍ** terkibinde, ikinci kelimenin, develerin çıkmasını engellemek için göğüsleri üzerine konulan bir tahta parçası yahut bir değnek mânasına geldiği söylenir: (M:) veya As’a göre, o kelimeyle, develerin çıkmasını engellemek için [bir çevrili yerin] girişine enlemesine konulan bir değnek kastedilir; bu yüzden böyle adlandırılır: fakat başkaları bunu uygun görmez; ve şairin [bu terkip ile] **مِرْبَد**’in girişine enlemesine konulan bir değneği kastettiğini söylerler; değneğin bir **مِرْبَد** olduğunu değil. (T.) ― -b2- Ayrıca hurmaların yeri, (T, S, A, Mgh, Msb,) güneşte kurutulmak üzere içine konulduğu yer; (S, A) (A;) Medine lehçesinde; (S;) Yemen lehçesinde (TA, سطح maddesinde) **مِسْطَحٌ** ile eş anlamlı, (S, Msb) ve Necd lehçesinde **جَرِينٌ**: (T, S, Mgh, K) (S:) veya **مِرْبَدُ التَّمْرِ**, hurmaların **جَرِين**’i demektir; [yani] kesmeden sonra kurusunlar diye içine konuldukları yer: (M:) A ‘Obeyd’e göre, bu mânada **مِرْبَدٌ** ve **جَرِينٌ** ikisi de Hicaz lehçesindendir, ve Şam’ınki **أَنْدَرٌ**, Irak’ınki **بَيْدَرٌ**’dir. (T.) ― -b3- Ayrıca evlerin arkasında, kullanılan bir avlu, yahut bahçe, yahut geniş yer. (M.) ― -b4- Ve bir evde **حُجْرَة** benzeri [yani bir oda, yahut üst oda]. (M.)

مُرْبَدٌّ
**مُرْبَدٌّ** **ذ** Siyah ve beyaz ile uzunlamasına şekiller halinde işaretli, (مُوَلَّعٌ,). (Aboo-’ Adnán, K.) [Ayrıca fiiline, 9’a, bk.]

المُتَرَبِّدُ
**المُتَرَبِّدُ** **ذ** : **أَرْبَدُ**’a bk.
