# ربش — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B4/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A8%D8%B4/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ربش](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B4.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: ربش

باب الشين والراء والباء معهما
ش ر ب، ش ب ر، ب ر ش، ب ش ر، ر ب ش مستعملات شرب: شَرِبَ شَرْباً وشُرباً. والشِّرب: وقت الشُّرب. والمَشْرَب: الوجه الذي يُشرَب منه، ويكون مَوْضِعاً ومَصْدراً، قال:
ويُدعى ابنُ مَنْجوف أمامي كأنّـه		خَصِيٌّ أتى للماء من غير مَشْرب
والمَشْرَبُ: الشُّرْبُ نفْسُه، والشرابُ: اسمٌ لما يُشرَبُ، وكل شيءٍ لا يُمضَغ فإنه يُقال فيه: يُشرب.
ورجلٌ شَروبٌ: شديد الشُّرب. وماءٌ شَروبٌ: فيه مُلوحة، ولا يُمتنَعُ من شربه.
والشَّريبُ: كلُّ ما يُشرَب. وشَريبُك: الذي يشرب معك. والشَّرِيبُ: المولَعُ بالشّراب، معروفاً به. والشّرّابُ: الكثيرُ الشُّرب الشديدُهُ. والمِشْرَبةُ: إناءٌ يُشرَب به.
والمَشْرَبة: الغُرفة، وهي عند العامّة: المَشْرَبة التي يكون في صُفَّة.
والمَشْرَبة: أرضٌ ليّنة لا يزال فيها نبت أخْضَر ريّان، قال:
بلادٌ بها عَزُّوا مَعَدّاً وغَيْرَهـا		مشارِبها عَذْبٌ وأعلامُها ثَمْلُ
يعني بالمشارب ههنا: الماء. وبالثّمل: جمع ثمال.
ولكُلّ نَجيزةٍ من الشَّجَر شَرَبَّة في بعض اللغات، والجميع: الشَّرَبّات والشَّرائب. وكلّ أرضٍ كثيرة الشجر: تُسمّى شَرَبّة، مشدّدة الباء.
والشاربةُ: قومٌ مسْكَنُهُمْ على ضَفَّة النهر، وهم الذين لهم ماء ذلك النهر.
والشاربان: تجتمعهما السَّبَلة. والشاربان أيضاً: ما طال من ناحيتي السَّبَلة، ومنه سُمّيَ السيف، وبعض يُسمّي السَّبَلة كُلّها شارباً واحداً، وليس بصواب.
والشَّواربُ: عروقٌ مُحْدِقةٌ بالحُلقوم، وفيها يقع الشرق، ويقال: بل هي عُروقٌ تأخذُ الماء ومنها يَخرُجُ الرِّيق.
وحمارٌ صَخِبُ الشَّوارِب، أي: شَديدُ النَّهيق.
والإشرابُ: لونٌ قد أُشرِبَ من لَوْن.. يقال أُشْرِب فُلانٌ حُبَّ فلان، أي: خالط قلبه.
والصِّبْغُ يَتَشَرَّب في الثّوب، والثَّوْب يَتَشَرّبُهُ، أي: يتنشّقُهُ.
واشْرَأَبَّ الرجل، إذا رفع عُنُقَه لينظر، قال ذو الرُّمّة:
ذكرتُكِ أَنْ مرّتْ بنا أمّ شادنٍ		أمام المَطايا تَشْرَئِبُّ وتَسْنَحُ
شبر: الشِّبْر: الاسم، والشَّبْرُ: الفِعْل. شَبَرْتُه شَبْراً بِشِبْري.
يقال: هذا أشْبَرُ من هذا، أي: أوسع منه شِبراً، وأنا أَشْبرُه.
وأعطاها شَبْرَها، أي: حقّها في النّكاح.
والشَّبَرُ: القُربات. وهو شيءُ يُعطيه النذارى بعضُهم بعضاً يتقرّبون به، قال عديّ:
إذْ أتاني خَبَرٌ من مُـنْـعِـمٍ		لم أَخُنْهُ والذي أَعْطى الشَّبَرْ
بشر: البَشَر: الإنسانُ الواحد رجلاً كان أو امرأة. هو بَشَرٌ وهي بشر وهما بشر، وهم بَشَرٌ، لا يُثَنَّى ولا يُجمع، قال:
معاويَ إننا بشرٌ فأَسْجِحْ		فلَسْنا بالجِبال ولا الحَديدا
والبَشَرَةُ: أعلى جِلْد الوَجْه والجَسَد من الإنسان، وهو البَشَر إذا جَمَعْتَه، وإذا عَنَيْتَ به الّون والرِّقَّةُ، وجَمْعُ الجَمْعِ: أَبْشارٌ، ومنه اشتُقَّتْ مباشرةُ الرجل المرأة لنَضامِّ أبشارهما. ومُباشَةُ الأَمْر: أن تحْضُرَهُ بنفسك.
والبَشْرُ، بجَزْمِ الشين: قَشْرُك البَشَرَة عن الجِلْد، وقد يقال لجميع الجُلود: بَشَرْتُه إذا قشرت عنه قِشْرَته التي يَنْبُت فيها الشَّعْر، والقطعة منه بَشْرة.
والبِشارةُ: ما بُشِّرْتَ به. والبَشِيرُ: المُبشِّر بخيرٍ أو شرٍّ. والبُشارة: حقُّ ما يُعطى على ذلك، والبَشْرى: الاسم. والبَشارةُ: الجَمالُ. وامرأةٌ بشيرة، قال الأعشى:
ورأتْ بأنْ الشَّيبَ جا		نَبَهُ البَشاشة والبَشارَهُ
والبِشارة: تباشُرُ القوم بأمْرٍ.
وبَشَّرْتُهُ فأبْشَرَ وتَبَشَّرَ واسْتَبْشَر، ولغة: بَشَرْته أبْشُرُه.
وتَباشيرُ الصُّبْحِ: أوائلُهُ وأوائل كُلّ أمْر. ولم أسمعْ له فِعلاً.
واستبشرَ القوم: تَباشروا.
والمُبَشِّراتُ: الرياح تهبُّ بالسحاب والغَيْث.
برش: البَرَشُ، والبُرْشَةُ: لون مختلط بنقطة حمْراء وأُخرى سَوْداء، أو غَبْراء، أو نحو ذلك.
وشاةٌ بَرْشاء: في وَجْهها نقطٌ مُخنَلِفة، ورجلٌ أبْرش. وسُمّي جَذيمة الأبرش الذي أصابه حَرْق فبقي فيه من أثر الحَرْق نقطٌ سُودٌ وحُمْرٌ، فقيل: جَذيمة الأبْرش، وهو ملكٌ من مُلوك اليَمَن.
ربش: الأَرْبَشُ: لغة في الأَبْرَش. ويُقال: مكانٌ أَرْبَشُ: للكثير النَّبْتِ المختلِف.

### Türkçe

باب **الشين** ve**الراء** ve**الباء** onlarla birlikte
**ش ر ب**، **ش ب ر**، **ب ر ش**، **ب ش ر**، **ر ب ش** kullanımdadır. **شرب**: **شَرِبَ** **شَرْباً** ve**شُرباً**. Ve**الشِّرب**: içme vakti. Ve**المَشْرَب**: kendisinden içilen yön; ve bir yer ve bir mastar olur, dedi ki:
Ve önümde İbn Menjûf diye çağrılır, sanki o		kısır bir kimse, sudan, bir**مَشْرب** olmaksızın geldi
Ve**المَشْرَبُ**: bizzat içmenin kendisi. Ve**الشرابُ**: içilen şeye isimdir. Ve çiğnenmeyen her şey hakkında “içilir” denir.
Ve bir adam**شَروبٌ**: içmesi şiddetli. Ve bir su**شَروبٌ**: onda tuzluluk vardır; ve onu içmekten kaçınılmaz.
Ve**الشَّريبُ**: içilen her şey. Ve**شَريبُك**: seninle birlikte içen kimse. Ve**الشَّرِيبُ**: içkiye düşkün olan, onunla tanınmış. Ve**الشّرّابُ**: içmesi çok olan, onun şiddetlisi. Ve**المِشْرَبةُ**: kendisiyle içilen kap.
Ve**المَشْرَبة**: oda; ve o, avam katında: bir**المَشْرَبة** ki bir**صُفَّة** içinde olur.
Ve**المَشْرَبة**: yumuşak bir arazi; onda daima yeşil, suya kanmış bitki bulunur, dedi ki:
Ülkeler ki orada Ma‘add’ı ve başkasını aziz kıldılar		suları tatlıdır ve alametleri**ثَمْل**’dür
Burada**المشارب** ile kasteder: su. Ve**الثّمل** ile: **ثمال**’ın çoğulu.
Ve ağaçtan her**نَجيزة** için bazı dillerde bir**شَرَبَّة** vardır; ve hepsi: **الشَّرَبّات** ve**الشَّرائب**. Ve ağacı çok olan her arazi: **شَرَبّة** diye adlandırılır; **الباء** şeddeli.
Ve**الشاربةُ**: meskenleri nehir kıyısında olan bir kavim; ve onlar, o nehrin suyuna sahip olanlardır.
Ve**الشاربان**: **السَّبَلة** onları bir araya getirir. Ve**الشاربان** ayrıca: **السَّبَلة**’nin iki yanından uzayan şeydir; ondan dolayı kılıca isim verilmiştir. Ve bazısı**السَّبَلة**’nin tamamına tek bir**شارب** adını verir; ve bu doğru değildir.
Ve**الشَّواربُ**: gırtlağı kuşatan damarlar; ve boğulma (yutkunmada takılma) onda vuku bulur. Ve denir ki: bilakis onlar, suyu alan damarlardır ve onlardan tükürük çıkar.
Ve bir eşek**صَخِبُ الشَّوارِب**: yani, anırması şiddetli.
Ve**الإشرابُ**: bir renkten içirilmiş (katılmış) bir renk.. denir: falan kimse falanın sevgisiyle**أُشْرِبَ**, yani: kalbine karıştı.
Ve boya elbisede**يَتَشَرَّب**; ve elbise onu**يَتَشَرّبُهُ**, yani: onu içine çeker.
Ve adam**اشْرَأَبَّ**, boynunu kaldırıp bakmak için; Zû’r-Rumme dedi ki:
Seni hatırladım; bize Ümm Şâdin geçtiğinde		bineklerin önünde**تَشْرَئِبُّ** ve**تَسْنَحُ**

**شبر**: **الشِّبْر**: isimdir; ve**الشَّبْرُ**: fiildir. Onu, benim**شِبْري**m ile bir**شَبْر** olarak**شَبَرْتُه**.
Denir: bu, bundan daha**أشْبَرُ**dur; yani: ondan bir**شِبْر** daha geniştir; ve ben onu**أَشْبرُه**.
Ve ona**شَبْرَها**sını verdi; yani: nikâhta hakkını.
Ve**الشَّبَرُ**: yakınlıklar (yaklaştırıcı hediyeler). Ve o, adak sahiplerinin birbirlerine, onunla yakınlık arayarak verdikleri bir şeydir; ‘Adiyy dedi ki:
Bana Mun‘im’den bir haber geldiğinde		ona ihanet etmedim; ve**الشَّبَرْ**’ı veren (kimseye de)

**بشر**: **البَشَر**: tek insan; erkek de olsa kadın da. O**بَشَر**’dir ve o (kadın) da**بشر**’dir; ve ikisi**بشر**’dir; ve onlar**بَشَر**’dir; tesniye edilmez ve cem‘ edilmez, dedi ki:
Muâviye, biz**بشر**iz; öyleyse yumuşak davran		çünkü biz dağlar değiliz ve demir de değiliz
Ve**البَشَرَةُ**: insanın yüz ve beden derisinin üst kısmı; ve o, onu topladığında**البَشَر**’dir. Ve onunla renk ve inceliği kastettiğinde; ve cem‘in cem‘i: **أَبْشارٌ**. Ve ondan, erkeğin kadınla**مباشرة**si türetilmiştir; iki**أبشار**’larının birbirine yapışmasından dolayı. Ve**مُباشَةُ الأَمْر**: ona bizzat hazır bulunmandır.
Ve**البَشْرُ**, **الشين**’in cezmiyle: deriyi deriden soyman. Ve bazen bütün deriler için denir: onda kılın bittiği kabuğunu ondan soyduğumda**بَشَرْتُه**; ve ondan bir parça**بَشْرة**dir.
Ve**البِشارةُ**: kendisiyle müjdelendiğin şey. Ve**البَشِيرُ**: hayırla veya şerle müjdeleyen. Ve**البُشارة**: bunun üzerine verilen şeyin hakkı. Ve**البَشْرى**: isimdir. Ve**البَشارةُ**: güzelliktir. Ve bir kadın**بشيرة**, A‘şâ dedi ki:
Gördü ki ak saç		onun yanına**البَشاشة** ve**البَشارَهُ** geldi
Ve**البِشارة**: kavmin bir iş ile sevinçleşmesi.
Ve onu**بَشَّرْتُهُ**; böylece**أبْشَرَ** ve**تَبَشَّرَ** ve**اسْتَبْشَر**. Ve bir lehçe: onu**بَشَرْته**; onu**أبْشُرُه**.
Ve**تَباشيرُ الصُّبْحِ**: onun evvelleri ve her işin evvelleri. Ve onun için bir fiil işitmedim.
Ve kavim**استبشرَ**: **تَباشروا** ettiler.
Ve**المُبَشِّراتُ**: bulut ve yağmurla esen rüzgârlardır.

**برش**: **البَرَشُ** ve**البُرْشَةُ**: kırmızı bir nokta ve başka bir siyah nokta ile, yahut toz rengi ile, yahut bunun benzeriyle karışık bir renktir.
Ve bir koyun**بَرْشاء**: yüzünde farklı noktalar vardır. Ve bir adam**أبْرش**. Ve yanık isabet edip yanığın eserinden onda siyah ve kırmızı noktalar kaldığı için Cezîme el-Ebraş diye adlandırıldı; böylece “Cezîme**الأبْرش**” denildi; ve o, Yemen krallarından bir kraldır.

**ربش**: **الأَرْبَشُ**: **الأَبْرَش** hakkında bir lehçedir. Ve denir: bir yer**أَرْبَشُ**: çok ve farklı bitkili olan için.
