# ربص — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B5/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A8%D8%B5/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ربص](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B5.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ربص

ربص بفلان ربصا: انتظر به خيرا أو شرا يحل به، كتربص به، قال الله تعالى فتربصوا به حتى حين، نقله ابن دريد، وقال الليث: التربص بالشيء: أن تنتظر به يوما ما، وقال الجوهري: التربص: الانتظار، وزاد ابن الأثير: والمكث. ثم إن ظاهر سياقه أن التربص يتعدى بالباء، كالربص، وهو نص ابن دريد، كما عرفت، ونص الراغب في المفردات، والزمخشري في الأساس، غير أن البيضاوي - في قوله تعالى  الذين يتربصون بكم أثناء أواخر النساء  قدر له مفعولا، فتأمل، وقال ابن بري: تربص فعل يتعدى بإسقاط حرف الجر، كقول الشاعر:
  تربص بها ريب المنون لعلها                      تطلق يوما أو يموت حليلها وقال ابن عباد: يقال ربصني أمر، وأنا مربوص.
 والربصة، بالضم، منه، وهي أيضا كالربشة في اللون، أربص أربش، وهم ربص. والربصة، أيضا: التربص، يقال: لي في متاعي ربصة: أي تربص، كما في الصحاح، وقال غيره: لي على هذا الأمر ربصة: أي تلبث، وقال أبو حاتم: لي بالبصرة ربصة، أي تربص. وقال ابن السكيت: يقال أقامت المرأة ربصتها في بيت زوجها، وهي الوقت الذي جعل لزوجها إذا عنن عنها، فإن أتاها وإلا فرق بينهما. قال الصاغاني: والتركيب يدل على الانتظار.

### Türkçe

**ربص** falanca ile **ربصا**: ona (gelecek) bir hayrı veya bir şerri, onun üzerine inecek (şeyi) bekledi; **تربص** ile (de) böyledir. Yüce Allah dedi ki: “O hâlde onunla, bir vakte kadar bekleyin.” Bunu İbn Düreyd nakletti. Leys dedi ki: **التربص** bir şey ile: onunla bir gün(ler) (gelecek) bir şeyi beklemendir. Cevherî dedi ki: **التربص**: bekleyiştir. İbnü’l-Esîr artırdı: ve (ayrıca) kalış. Sonra, siyakının zahiri şudur ki **التربص**, **ربص** gibi, **الباء** ile geçişli olur; ve bu, bildiğin üzere, İbn Düreyd’in nassıdır; ve **المفردات**’ta Râgıb’ın nassı, ve **الأساس**’ta Zemahşerî’ninki (de böyledir). Ancak Beyzâvî – Yüce Allah’ın sözü olan “Sizi gözetleyip bekleyenler” (ifadesinde), **أواخر النساء** esnasında – ona bir mef‘ûl takdir etti; öyleyse düşün. İbn Berrî dedi ki: **تربص** bir fiildir; cer harfini düşürmekle geçişli olur; şairin sözü gibi:

  **تربص بها ريب المنون لعلها                      تطلق يوما أو يموت حليلها**

İbn Abbâd dedi ki: denilir: “Beni bir iş **ربصني** etti”; ve ben **مربوص**um.

Ve **الربصة**, (ر ile) ötre ile, ondandır; ve o, renkte **الربشة** gibi de olur: **أربص** **أربش**; ve onlar **ربص**tur. Ve **الربصة**, ayrıca: **التربص**tur; denilir: “Eşyamda benim için bir **ربصة** vardır”: yani **تربص**; **الصحاح**’ta olduğu gibi. Başkası dedi ki: “Bu iş üzerinde benim için bir **ربصة** vardır”: yani ağırdan alma. Ebû Hâtim dedi ki: “Basra’da benim için bir **ربصة** vardır”: yani **تربص**. İbnü’s-Sikkît dedi ki: denilir: “Kadın, kocasının evinde **ربصتها**sını ikamet etti”; ve o, kocası için, eğer ona karşı **عنن** olursa, kendisine (tanınmış) kılınan vakittir; eğer ona gelirse (ne âlâ), yoksa ikisinin arası ayrılır. Sâgânî dedi ki: ve terkib, bekleyişe delâlet eder.
