# ربض — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B6/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A8%D8%B6/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ربض](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%B6.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: ربض

الرَبَضُ بالتحريك: واحد الأرباضِ، وهي حبالُ الرَحْلِ، وأمعاءُ البطن. ورَبَضُ المدينةِ أيضاً: ما حولها. ورَبَضُ الغنم أيضاً: مأواها. ورَبَضُ الرجلِ: امرأتُهُ وكلُّ ما يأوي إليه من بيتٍ ونحوه. ومنه قيل لقُوتِ الإنسان الذي يقيمه ويَكفيه من اللبن رَبَضٌ. وفي المثل: مِنْكَ رَبَضُكَ وإنْ كانَ سَماراً، أي منك أَهْلُكَ وخَدَمُكَ ومن تأوي إليه وإن كانوا مقصِّرين. وهذا كقولهم: أنفُك منك وإن كانَ أجدعَ. قال الكسائي: الرُبْضُ بالضم: وسط الشيء. والرَبَضُ بالتحريك: نواحيه. ورُبوضُ الغنم والبقر والفرس، مثل بروكِ الإبلِ، وجثومِ الطيرِ. تقول منه: رَبَضَتِ الغنمُ تَرْبِضُ بالكسر رُبوضاً، وأَرْبَضْتُها أنا. وأَرْبَضَتِ الشمسُ: اشتدَّ حرُّها حتَّى يَرْبِضَ الظبيُ والشاةُ. وقولهم: دَعا بإناءٍ يُرْبِضُ الرهطَ، أي يُرويهم حتَّى يَثقُلوا فَيرْبِضوا. ورَبَضَ الكبشُ عن الغنم رُبوضاً، أي حَسَرَ وترك الضِرابَ وعدل عنه. ولا يقال فيه جَفَرَ. والمَرابَضُ للغنم كالمَعاطِنِ للإبل، واحدها مَرْبَضٌ. والرَبيضُ: الغنمُ برُعاتِها المجتمعة في مَرْبَضِها. يقال: هذا رَبيضُ بني فلان. وشجرةٌ رَبوضٌ، أي عظيمةٌ غليظةٌ. وكذلك سلسلةٌ رَبوضٌ، أي ضخمةٌ. وأنشد الأصمعي:
وقالوا رَبوضٌ ضَخْمَةٌ في جِرانِهِوأَسْمَرُ من جِلْدِ الذِراعَيْنِ مُقْفَلُ
أي يابس. ابن السكيت: يقال: فلان ما تقوم رابِضَتُهُ إذا كان يَرمي فيقتُلُ أو يَعينُ فيقتُل، أي يصيبُ بالعين. قال: وأكثر ما يقال في العين. والرابِضَةُ: بقيّة حَمَلَةِ الحجّة، لا تخلو منهم الأرض.

### Türkçe

**الرَبَضُ** (harekeli): **الأرباضِ**’ın biridir; o da **الرَحْلِ**’in ipleri ve karın bağırsaklarıdır. **المدينةِ**’nin **رَبَضُ**’u da: onun çevresinde olan şeydir. Koyunun da **رَبَضُ**’u: onun barınağıdır. Adamın **رَبَضُ**’u: karısı ve ev ve benzeri şeylerden kendisine sığındığı her şeydir. Ondandır ki, insanın onu ayakta tutan ve sütten ona yeten gıdasına **رَبَضٌ** denilmiştir. Meselde: **مِنْكَ رَبَضُكَ وإنْ كانَ سَماراً**; yani senden (olan) ehlin, hizmetkârların ve kendisine sığındığın kimseler, eksik bırakanlar olsalar bile. Bu, onların şu sözü gibidir: **أنفُك منك وإن كانَ أجدعَ**. el-Kisâî dedi: **الرُبْضُ** (zammeli): şeyin ortasıdır. **الرَبَضُ** (harekeli): onun taraflarıdır. Koyun, sığır ve atın **رُبوضُ**’u, devenin **بروكِ**’u ve kuşun **جثومِ**’u gibidir. Ondan şöyle dersin: Koyun **رَبَضَتِ**; kesre ile **تَرْبِضُ**; **رُبوضاً** (olarak). Ben de onu **أَرْبَضْتُها**. Güneş **أَرْبَضَتِ**: sıcağı şiddetlendi; öyle ki ceylan ve koyun **يَرْبِضَ**. Onların sözü: **دَعا بإناءٍ يُرْبِضُ الرهطَ**; yani onları sular, ta ki ağırlaşsınlar da **فَيرْبِضوا**. Koç, koyundan **رَبَضَ**; **رُبوضاً**; yani yoruldu, çiftleşmeyi bıraktı ve ondan döndü. Onda **جَفَرَ** denilmez. Koyun için **المَرابَضُ**, deve için **المَعاطِنِ** gibidir; onun teki **مَرْبَضٌ**’dır. **الرَبيضُ**: otlatıcılarıyla birlikte **مَرْبَضِها**’sında toplanmış koyundur. Denilir: Bu, falan oğullarının **رَبيضُ**’udur. **شجرةٌ رَبوضٌ**: yani büyük, kalın. Yine **سلسلةٌ رَبوضٌ**: yani iri. el-Asma‘î inşad etti:
وقالوا **رَبوضٌ** ضَخْمَةٌ في جِرانِهِوأَسْمَرُ من جِلْدِ الذِراعَيْنِ مُقْفَلُ
yani kuru. İbnü’s-Sikkît: Denilir: Falanın **رابِضَتُهُ** kalkmaz; o, atar da öldürür veya yardım eder de öldürür ise; yani gözle isabet ettirir. Dedi: En çok göz hakkında söylenir. **الرابِضَةُ**: hüccet taşıyıcılarının bakiyesidir; yer onlardan boş kalmaz.
