# ربغ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%BA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A8%D8%BA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ربغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D8%BA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ربغ

خذه بِرَبَغِه أَي بحدْثانِه ورُبّانِه، وقيل بأَصله. والرَّبْغُ: التُّرابُ المدَقَّقُ كالرَّفْغِ. والأَربَغُ: الكثير من كل شيء، وهي الرَّباغةُ. ابن الأَعرابي: الرَّبْغُ الرِّيُّ، والإِرْباغُ إرْسال الإِبل على الماء كلما شاءت وَرَدَتْ بلا وقت، هكذا رواه أَبو عبيد،والصحيح الإِرْباعُ، بالعين المهملة، وقد تقدَّم، وتقول منه: أَرْبَغَها فهي مُرْبَغةٌ، وقد ربَغَتْ هي. ويقال: تُرِكَتْ إِبلُها هَمَلاً مُرْبَغةً، وفي التهذيب: هَمَلاً مُرْبَغاً. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: هَلْ لك في ناقتين مُرْبَغَتَينِ سمينتين أَي مُخصِبَتين؛ الإِرْباغُ: إِرسال الإِبل على الماء تَرِدُه أَيَّ وقت شاءت، أَراد ناقتين قد أَرْبَغَتا حتى أَخصَبت أَبْدانُهما وسَمِنتا. وعَيشٌ رابِغٌ رافِغٌ أَي ناعِم. ورَبَغَ القومُ في النعيم إِذا أَقاموا فيه.
وقال أَبو سعيد في قوله في الحديث: إِنَّ الشيطانَ قد أَرْبَغَ في قلوبكم وعَشَّشَ أَي أَقام على فَساد اتَّسع له المُقامُ معه. قال: والرَّابِغُ الذي يُقيم على أَمْر ممْكِن له. ابن بري: ورابِغٌ وادٍ يَقْطَعُه الحاجُّ بين البَزْواءِ والجُحْفةِ دُون عَزْوَر؛ قال كُثَيِّر:
أَقولُ ، وقدْ جاوَزْنَ مِنْ عَيْنِ رابِغٍ
مَهامِهَ غُبْراً يَرْفَعُ الأُكْمَ آلُها
وفي الحديث ذكر رابغ، بكسر الباء، بطن وادٍ عند الجحفة. ويَرْبَغُ وأَرباغ: موضعان؛ قال الشَّنْفَرَى:
وأُصْبِحُ بالعَضْداءِ أَبْغِي سَراتَهم،
وأُسْلِكُ خِلاًّ بَيْنَ أَرْباغَ والسَّرْدِ

### Türkçe

**خذه بِرَبَغِه**: yani onun yeniliği ve tazeliğiyle; ve “aslında/temelinde” denilmiştir. **الرَّبْغُ**:
**التُّرابُ المدَقَّقُ**: **الرَّفْغِ** gibi ince dövülmüş toprak. **الأَربَغُ**: her şeyden çok olan; o da
**الرَّباغةُ**dur. İbnü’l-A‘râbî: **الرَّبْغُ** susuzluğun giderilmesi/kanma (suya kanma)dır; **الإِرْباغُ** develeri
suya, ne zaman isterlerse vakitsiz olarak varıp gelmeleri için salıvermedir; Ebû Ubeyd bunu böyle rivayet etmiştir; doğru olan ise
**الإِرْباعُ**dır, noktasız **العين** ile; ve daha önce geçmiştir. Ondan şöyle dersin: **أَرْبَغَها**; o hâlde o
**مُرْبَغةٌ**dur; ve o (dişi deve) **ربَغَتْ** olmuştur. Ve denilir: onun develeri başıboş **مُرْبَغةً** olarak bırakıldı; ve
Tehzîb’de: başıboş **مُرْبَغاً**. Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadisinde: “Senin için iki
**مُرْبَغَتَينِ** semiz (deve) var mı?” yani iki **مُخصِبَتين**; **الإِرْباغُ**: develeri suya salıvermek; onu (suyu) dilediği herhangi bir vakitte
varıp içer; iki devenin, bedenleri semirip yağlanıncaya kadar **أَرْبَغَتا** olmasını kastetti. Ve **عَيشٌ رابِغٌ رافِغٌ**: yani yumuşak/rahat. Ve kavim
nimet içinde **رَبَغَ** olur; onda ikamet ettiklerinde.

Ebû Saîd hadisteki sözü hakkında dedi: “Şeytan sizin kalplerinizde
**أَرْبَغَ** etmiş ve yuva yapmıştır”; yani, onunla birlikte ikamet genişlediği bir bozukluk üzere yerleşip kalmıştır.
Dedi: ve **الرَّابِغُ** kendisi için mümkün olan bir iş üzerinde ikamet eden kimsedir. İbn Berrî: **رابِغٌ**
haccının, **البَزْواءِ** ile **الجُحْفةِ** arasında, **عَزْوَر**’dan aşağıda kestiği bir vadidir; Kuseyyir dedi:
أَقولُ ، وقدْ جاوَزْنَ مِنْ عَيْنِ رابِغٍ
مَهامِهَ غُبْراً يَرْفَعُ الأُكْمَ آلُها

Hadiste **رابغ** zikredilmiştir; **الباء**’nın kesresiyle; Cuhfe yanında bir vadi içidir. Ve **يَرْبَغُ**
ve **أَرباغ**: iki yerdir; Şenferâ dedi:
وأُصْبِحُ بالعَضْداءِ أَبْغِي سَراتَهم،
وأُسْلِكُ خِلاًّ بَيْنَ أَرْباغَ والسَّرْدِ
