# ربق — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D9%82/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A8%D9%82/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ربق](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D9%82.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ربق

الربق، بالكسر: حبل فيه عدة عرى، يشد به البهم الصغار من أعنقها أو يدها، لئلا ترضع. كل عروة منها ربقة، بالكسر والفتح وهذه عن اللحياني، ويروى عن حذيفة -رضي الله عنه-:  من فارق الجماعة قيد شبر فقد خلع ربقة الإسلام من عنقه  استعارها للإسلام، يعني ما يشد به المسلم نفسه من عرى الإسلام ج: ربق، وأرباق، ورباق كعنب، وأصحاب وجبال قال رؤبة:
  وحل هيف الصيف أقران الربق

  وفي حديث عمر- رضي الله عنه-:  حجوا بالذرية لا تأكلوا أرزاقها، وتذروا أرباقها في أعناقها  ، ضربها مثلا لما قلدت أعناقها من وجوب الحج. وفي حديث العهد:  مالم تضمروا الإماق، وتأكلوا الرباق  ، شبه ما لزم أعناقهم بالربق في أعناق البهم، وشبه نقضه بأكل البهيمة ربقها وقطعه، فإنها إذا قطعته خلصت من الشد. وربقه أي: الجدي يربقه ويربقه من حدى نصر وضرب، ربقا: جعل رأسه في الربقة كما في الصحاح، وفي المحكم: شده في الربقة. وربق فلانا في هذا الأمر يربقه ربقا: أوقعه فيه فارتبق أي: وقع فيه. والربق بالفتح ويكسر: الشد وقال الأزهري: الربق: ما تربق به الشاة، وهو خيط يثنى حلقة، ثم يجعل رأس الشاة فيه، ثم يشد قال: سمعت ذلك من أعراب بني تميم. والربيقة، كسفينة: البهمة المربوقة في الربقة نقله ابن السكيت. وأربق، بضم الباء والعامة تفتحها، كما في العباب، وذكر ياقوت الوجهين، زاد وبالكاف أيضا بدل القاف: ة برامهرمز من نواحي خوزستان ينسب إليها أبو طاهر علي ابن أحمد بن الفضل الرامهرمزي الأربقي، وسيأتي في  ر ب ك  . والربيق كزبير: واد بالحجاز. وأم الربيق: الداهية ومنه المثل.  جاءنا بأم الربيق على أريق  قال الأصمعي. تزعم العرب أنه من قول رجل رأى الغول على جمل أورق، وقال ابن عباد: هي من أسماء الحرب، أو الأفعى وصوب الأخير الزمخشري، قال: لأنها قصيرة، فإذا تثنت أشبهت الربق، وقد مر تحقيقه في  أرق  . وقال ابن دريد: التربيق، بكسر التاء: خيط تربق فيه الشاة يشد في عنقها فهو اسم كالتنبيت والتمتين. ومن المجاز: حل ربقته، بالكسر: إذا فرج عنه كربته وكذا قطع ربقته. وقولهم: رمدت الضأن فربق ربق والترميد: هو أن تعظم ضروعها أي: هيىء لأرباق فإنها تلد عن قرب لأنها تضرع على رأس الولد وفي المعزى يقال: رنق، بالنون، أي: انتظر لأنها ترئى وتضع بعد مدة ، ويقال أيضا: رمق، بالميم أيضا ولفظة أيضا الثانية مكررة لا حاجة إليها. وتربيق الكلام: تلفيقه، وكذا ترميقه عن بن عباد. والمربقة كمعظمة: الخبرة المشحمة. وارتبق الظبي في حبالتي: إذا علق ونشب، عن اللحياني.
 وقال ابن عباد: تربقته من عنقي أي: تعلقته وفي الأساس: تقلدته، وهو مجاز. ومما يستدرك عليه: شاة ربيق ، ومربقة، أي: مربوقة. وربقه تربيقا: شده في الرباق. وارتبقته لنفسي: ارتبطته. وفي التهذيب: الربقة: نسج من الصوف الأسود، عرضه مثل عرض التكة، وفيه طريقة حمراء من عهن، تعقد أطرافها، ثم تعلق في عنق الصبي، وتخرج إحدى يديه منها، كما يخرج الرجل إحدى يديه من حمائل السيف، وإنما تعلق الأعراب الربق في أعناق صبيانهم من العين. والمربق كالمطرق. وارتبقت في حبالته: نشبت في خديعته، وهو مجاز. ورجل ربقان، وربقانة: سيىء الخلق، وكذلك المرأة، نقله الأصمعي، ونقله المصنف في  ع ب ق  استطرادا. والربيقى: قرية من أعمال المنصورة.

### Türkçe

**الربق**، kesre ile: içinde birkaç halka bulunan ip; onunla küçük kuzu(lar) boyunlarından veya ellerinden bağlanır ki emmesin. Onun her halkası **ربقة**’dır; kesre ve fetha ile; bu, Lihyânî’dendir. Huzeyfe’den -Allah ondan razı olsun- rivayet olunur: “Kim cemaatten bir karış miktarı ayrılırsa, İslâmın **ربقة**’sını boynundan çıkarmış olur.” Onu İslâm için ödünç almıştır; yani Müslümanın kendisini İslâmın halkalarından bağladığı şey. Çoğulu: **ربق** ve **أرباق** ve **رباق** (عنب gibi), ve **أصحاب** ve **جبال**. Rü’be dedi ki:
  “Yazın zayıflığı çözüldü; **الربق**’in akranları (çiftleri).”

Ömer’in -Allah ondan razı olsun- hadîsinde: “Zürriyetle haccedin; rızıklarını yemeyin ve **أرباق**’larını boyunlarında bırakın.” Onu, boyunlarına hac vücûbunun takılması için bir misal yapmıştır. Ahid hadîsinde: “Siz **الإماق**’ı gizlemedikçe ve **الرباق**’ı yemedikçe.” Boyunlarına lâzım geleni, kuzu(lar)ın boyunlarındaki **الربق**’e benzetti; onun bozulmasını da hayvanın **ربق**’ını yiyip kesmesine benzetti; çünkü o, onu kestiği zaman bağdan kurtulur. Ve “**ربقه**” yani: oğlak; onu **يربقه** ve **يربقه** (حدا نصر وضرب babından), **ربقا**: başını **الربقة**’ya koydu; Sıhâh’ta olduğu gibi. Muhkem’de: onu **الربقة**’da bağladı. Ve “**ربق** فلانا في هذا الأمر **يربقه** **ربقا**”: onu onda düşürdü; böylece o da **فارتبق** yani: ona düştü. Ve **الربق** fetha ile (ve kesrelenir): bağlama. Ezherî dedi: **الربق**: koyunun onunla bağlandığı şeydir; o, halka yapılacak şekilde ikiye katlanan bir iptir; sonra koyunun başı onun içine konur; sonra bağlanır. Dedi: Bunu Benî Temîm bedevîlerinden işittim. **الربيقة** (سفينة gibi): **الربقة** içinde bağlanmış küçük hayvan; İbnü’s-Sikkît onu nakletti. Ve **أربق**; bâ’sı damme ile, halk ise onu fetha yapar; Abbâb’da olduğu gibi. Yâkût iki vechi zikretti; ekledi: kâf ile de, kâfın kāf yerine olmasıyla: Hûzistân nahiyelerinden Râmhürmüz; ona nisbet edilir: Ebû Tâhir Alî b. Ahmed b. el-Fadl er-Râmhürmüzî el-**أربقي**; ve **ر ب ك**’de gelecektir. Ve **الربيق** (زبير gibi): Hicaz’da bir vadi. Ve **أم الربيق**: musibet; ve ondan mesel: “Bize **أم الربيق** ile **أريق** üzerinde geldi.” Asma‘î dedi. Araplar, bunun, bir adamın kül renkli bir deve üzerinde gûl gördüğü sözünden olduğunu iddia ederler. İbn Abbâd dedi: O, savaşın isimlerindendir; yahut yılandır. Zemahşerî sonuncusunu doğru buldu; dedi: çünkü o kısadır; büküldüğü zaman **الربق**’e benzer; onun tahkiki **أرق**’ta geçti. İbn Düreyd dedi: **التربيق**, tâ’nın kesresiyle: koyunun içinde bağlandığı ip; boynuna bağlanır; böylece o, **التنبيت** ve **التمتين** gibi bir isimdir. Mecazdan: “**حل ربقته**”, kesre ile: ondan sıkıntısını giderdiği zaman; ve yine “**قطع ربقته**”. Ve onların sözü: “**رمدت** الضأن فـ**ربق** **ربق**”; ve **الترميد**: memelerinin büyümesi, yani: **أرباق** için hazırlanmıştır; çünkü o, yakında doğurur; zira o, yavrunun başı üzerine sütlenir. Keçide denir: **رنق** (نون ile), yani: bekle; çünkü o, gösterir ve bir müddet sonra doğurur. Yine denir: **رمق** (ميم ile) de. Ve “لفظة أيضا الثانية” da tekrardır; ona ihtiyaç yoktur. Ve “**تربيق** الكلام”: onu yamamak; ve yine “**ترميقه**” İbn Abbâd’dan. Ve **المربقة** (معظمة gibi): yağlı haber. Ve “**ارتبق** الظبي في حبالتي”: asıldığı ve takılıp kaldığı zaman; Lihyânî’den.
İbn Abbâd dedi: “**تربقته** من عنقي” yani: onu boynumdan astım. Esâs’ta: onu boynuma taktım; ve o mecazdır. Ve onun üzerine istidrâk olunanlardandır: “شاة **ربيق**” ve “**مربقة**”, yani: bağlanmış. Ve “**ربقه** **تربيقا**”: onu **الرباق** içinde bağladı. Ve “**ارتبقته** لنفسي”: onu kendim için bağladım. Tehzîb’de: **الربقة**: siyah yünden bir dokumadır; eni, kuşak enine benzer; içinde yünden kırmızı bir çizgi vardır; uçları düğümlenir; sonra çocuğun boynuna asılır; ve onun bir eli ondan çıkarılır; tıpkı adamın bir elini kılıç askılarından çıkarması gibi. Bedevîler, çocuklarının boyunlarına **الربق**’i ancak nazardan dolayı asarlar. Ve **المربق** (المطرق gibi). Ve “**ارتبقت** في حبالته”: onun hilesine takılıp kaldığı zaman; ve o mecazdır. Ve “رجل **ربقان**” ve “**ربقانة**”: kötü huylu; kadın da böyledir; Asma‘î onu nakletti; musannif de onu **ع ب ق**’de istitrâden nakletti. Ve **الربيقى**: el-Mansûra amellerinden bir köy.
