# ربك — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D9%83/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%A8%D9%83/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ربك](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%A8%D9%83.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ربك

قالت غَنِيَّة الكلابية أُم الحُمارس
(* قوله «الكلابية ام
الحمارس» كذا بالأصل وشرح القاموس هنا، وفي متن القاموس: وأم الحمارس البكرية معروفة.): الربيكةُ الأَقط والتمر والسمن يعمل رخواً ليس كالحَيْس، وقالت الدبيرية: هو الدقيق والأقِطُ المطحون ثم يُلْبَكُ بالسمن المختلط بالرُّبّ، وقيل: هو الرُّبُّ والأَقِطُ بالسمن، وربما كانت تمراً وأَقِطاً، وقيل: هو الرُّبُّ يخلط بدقيق أَو سويق، وقيل: هو شيء يطبخ من بُرٍّ وتمر، وقيل: هو تمر يعجن بسمن وأَقِطٍ فيؤكل؛ قال ابن السكيت: وربما صب عليه ماء فشُرِب شرباً، والرَّبِيك لغة فيه؛ قال أَبو الرهيم العنبري: فإن تَجْزَعْ، فغيرُ مَلُومِ فِعْلٍ،
وإن تَصْبِرْ، فمن حُبُكِ الرَّبِيكِ
ويضرب مثلاً للقوم يجتمعون من كلّ، يقال منه: رَبَكْتُه أَرْبُكه رَبْكاً خلطته فارْتَبَكَ أَي اختلط. وارْتَبَك الرجلُ في الأمر أَي نشِب فيه ولم يَكَدْ يتخلص منه. ورَبَك الرَّبِيكةَ يَرْبُكُها رَبْكاً: عملها. والرَّبْكُ: إصلاح الثريد. رَبَك الثريد يَرْبُكه رَبْكاً: أَصلحه وخلطه بغيره. وفي المثل: غَرثانُ فارْبُكُوا له؛ وأَصل هذا المثل أَن رجلاً قدم من سفر وهو جائع، وقد ولدت امرأَته غلاماً فبُشِّرَ به فقال: ما أَصنع به، آكله أَم أَشربه؟ فَفَطَنَتْ له امرأَته فقالت: غَرْثانُ فارْبُكوا له، فلما شَبع قال: كيف الطَّلا وأُمُّه؟ معنى المثل أَي أَنه غَرْثانُ جائع فسَوّوا له طعاماً يَهْجَأْ غَرثهُ، ثم بَشَّروه بالمولود. والرَّبْك: أن تُلْقِيَ إنساناً في وحل فَيَرْتَبِكَ فيه ولا يستطيع الخروج منه وينشب فيه. وفي حديث عليّ، رضي الله عنه: تحير في الظلمات وارْتَبكَ في الهلكات؛ ارْتَبَكَ في الأَمر إذا وقع فيه ونشب ولم يتخلص؛ ومنه ارْتَبَك الصيدُ في الحِبالة: اضطرب. وفي حديث ابن مسعود: ارْتَبَكَ واللهِ الشيخ؛ وقيل: كل خلط رَبْكٌ. وارْتَبَكَ الأمرُ: اختلط والْتَبَكَ بمعنى واحد. ورجل رُبَك ورَبِيك: مختلط في أَمره، كلاهما على النسب، وارْتَبَك في كلامه: تَتَعْتَعَ، ورماه برَبِيكةٍ أَي بأَمر ارْتَبَك عليه. ورَبَك الرجلُ وارْتَبَك إذا اختلط عليه أَمره. ورجل رَبِكٌ: ضعيف الحيلة. وفي الحديث عن أَبي أُمامة في صفة أهل الجنة: أَنهم يركبون الميَاثر على النوق الرُّمْك عليها الحَشايا؛ قال شمر: الرُّبْك والرُّمْك واحد، والميم أعرف. والأَرْمك والأَرْبك من الإبل، أَسود وهو في ذلك مُشْرَبٌ كُدْرةً، وهو شديد سواد الأُذنين والدُّفُوف، وما عدا أُذني الأَرْمَكِ ودُفوفه مُشْرَبٌ كدرةً.

### Türkçe

**غَنِيَّة الكلابية أُم الحُمارس** dedi
(* “**الكلابية ام الحمارس**” sözü: asılda ve burada **القاموس**’un şerhinde böyledir; **القاموس**’un metninde ise: **وأم الحمارس البكرية معروفة**.): **الربيكةُ**: **الأَقط** ve hurma ve sade yağdır; gevşek yapılır, **الحَيْس** gibi değildir. **الدبيرية** dedi: O, un ve öğütülmüş **الأقِطُ**tur; sonra **الرُّبّ** ile karışık sade yağ ile **يُلْبَكُ** edilir. Ve denildi: O, sade yağ ile **الرُّبُّ** ve **الأَقِطُ**tur. Ve belki hurma ve **أَقِطاً** olurdu. Ve denildi: O, un yahut **سويق** ile karıştırılan **الرُّبُّ**tur. Ve denildi: O, buğday ve hurmadan pişirilen bir şeydir. Ve denildi: O, sade yağ ve **أَقِطٍ** ile yoğrulan hurmadır; böylece yenir. İbnü’s-Sikkît dedi: Ve belki üzerine su dökülür de içme olarak içilirdi. **الرَّبِيك** onda bir dildir. Ebû’r-Ruheym el-‘Anberî dedi:

Eğer sızlanırsan, kınanacak bir fiil değildir,
Ve eğer sabredersen, **الرَّبِيكِ**’i sevmen sebebiyledir.

Ve her taraftan toplanan kavim için mesel olarak vurulur. Ondan denilir: **رَبَكْتُه** onu **أَرْبُكه** **رَبْكاً**: onu karıştırdım; böylece **فارْتَبَكَ** yani karıştı. Ve adam işte **ارْتَبَكَ** etti: yani ona saplandı ve ondan kurtulmaya neredeyse güç yetiremedi. Ve **رَبَك** **الرَّبِيكةَ** onu **يَرْبُكُها** **رَبْكاً**: onu yaptı. Ve **الرَّبْكُ**: **الثريد**i düzeltmektir. **رَبَك** **الثريد** onu **يَرْبُكه** **رَبْكاً**: onu düzeltti ve başkasıyla karıştırdı. Ve meselde: **غَرثانُ فارْبُكُوا له**; bu meselin aslı: bir adam yolculuktan geldi, o aç idi; karısı bir oğlan doğurmuştu da onunla müjdelendi; dedi ki: onunla ne yapayım, onu yer miyim yoksa onu içer miyim? Bunun üzerine karısı onu anladı da dedi: **غَرْثانُ فارْبُكوا له**. Doyunca dedi ki: **الطَّلا** ve annesi nasıl? Meselin manası: yani o **غَرْثانُ** açtır; öyleyse ona, açlığını dindirecek bir yemek yapın; sonra onu doğan çocukla müjdeleyin. Ve **الرَّبْك**: bir insanı çamura atmandır; böylece onun içinde **فَيَرْتَبِكَ** eder ve ondan çıkmaya güç yetiremez ve onun içinde saplanır. Ali’nin, Allah ondan razı olsun, hadisinde: karanlıklarda şaşırdı ve helâklerde **ارْتَبَكَ** etti; **ارْتَبَكَ** işte: içine düştüğünde ve saplandığında ve kurtulamadığında. Ve ondan: av **ارْتَبَك** etti **في الحِبالة**: çırpındı. İbn Mes‘ûd’un hadisinde: **ارْتَبَكَ** vallahi ihtiyar; ve denildi: her karıştırma **رَبْكٌ**tur. Ve iş **ارْتَبَكَ** etti: karıştı; **الْتَبَكَ** da tek bir manadadır. Ve bir adam **رُبَك** ve **رَبِيك**: işinde karışık olandır; ikisi de nisbet üzerinedir. Ve sözünde **ارْتَبَك** etti: kekelemek oldu. Ve ona **برَبِيكةٍ** attı: yani kendisine karışık gelen bir işle. Ve adamın işi ona karıştığında **رَبَك** etti ve **ارْتَبَك** etti. Ve bir adam **رَبِكٌ**: çare bakımından zayıftır. Ve Ebû Ümâme’den, cennet ehlinin sıfatı hakkında hadiste: onların, üzerinde **الحَشايا** bulunan **النوق الرُّمْك** üzerinde **الميَاثر**e bindikleri. Şemmer dedi: **الرُّبْك** ve **الرُّمْك** birdir; **الميم** daha bilinir. Ve develerden **الأَرْمك** ve **الأَرْبك**: siyahtır; bununla beraber onda bir bulanıklıkla karışıklık vardır; kulakların ve **الدُّفُوف**un siyahlığı şiddetlidir; **الأَرْمَكِ**’in kulakları ve **دُفوفه** dışında olan şey bulanıklıkla karışıkdır.
