# رتب — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%A8/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AA%D8%A8/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رتب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%A8.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: رتب

رَتَبَ
1 رَتَبَ ذ , (T, S, M, &c.,) aor. رَتُبَ , inf. n. رُتُوبٌ, (S, M, Msb, K, *) It (a thing, S, M, Msb) was, or became, constant, firm, steady, steadfast, stable, fixed, fast, settled, established, (S, M, A, Msb, K,) and stationary, or motionless; (S, * M, A, * Msb, * K;) as also ↓ ترتّب. (M, K.) Also, said of a thing, (T,) of a كَعْب [i. e. cockal-bone, or die], [aor. and] inf. n. as above, (S, M, A, TA,) and of a man, (M, TA,) aor. as above, inf. n. رَتْبٌ, (M,) or رَتَبٌ, (K, * TA,) It, and he, stood erect, or upright; (T, S, M, A, TA; [but in some copies of the K, الاِنْصِبَابُ is erroneously put for الاِنْتِصَابُ as the explanation of الرَّتَبُ;]) and (TA) so ↓ ارتب, (K, TA, [but this I rather think to be a mistranscription,]) said of a man: mentioned in the T as on the authority of IAar. (TA. [But in the T, I find only رَتَبَ in this sense.]) So in the saying, رَتَبَ رُتُوبَ الكَعْبِ فِى المَقامِ الصَّعْبِ [He stood erect like as does the cockal-bone, or the die, in the difficult standingplace]: (S, * A, TA:) occurring in a trad. of Lukmán Ibn-'Ád. (TA.) And رَتَبَ فِى الصَّلَاةِ He stood erect in prayer. (A.) [Or] رَتَبَ said of a man, [aor. رَتُبَ ,] inf. n. رَتْبٌ and رُتُوبٌ, signifies He remained, stayed, dwelt, or abode, in the town, or country: and also he stood firm. (Msb.) And you say also, رَتَبَ فِى الأَمْرِ [He was constant, firm, &c., in the affair]. (A.)

رتّب
2 رتّب ذ , (S, M, A, &c.,) inf. n. تَرْتِيبٌ, (S, K,) He made, or rendered, (a thing, S, M, or things, A,) constant, firm, steady, steadfast, stable, fixed, fast, settled, established, and stationary, or motionless. (S, * M, Msb, K.) You say, رتّب الطَّلَائِعَ فِى المَرَاتِبِ [He stationed the scouts upon the مراتب]. (A. See مَرْتَبَةٌ.) ― -b2- He set things in order, disposed them regularly, arranged them, or classified them. (MA.) You say, رتّب الرُّتَبَ [He set in order, regularly disposed, arranged, classified, distributed, or appointed, the stations, posts of honour, &c.]. (TA voce أَصَّلَ.) ― -b3- [Hence,] تَرْتِيبٌ is sometimes used as signifying The mode of construction termed لَفٌّ وَنَشْرٌ [when it is regularly disposed: see art. لف]. (Har p. 383.) ― -b4- [Also The prescribing, or observing, a particular order in any performance; as, for instance, in the ablution termed الوُضُوْء.] ― -b5- And The drawing of omens, one after another. (KL.)

ارتب الكَعْبَ
4 ارتب الكَعْبَ ذ , (T, M, A,) inf. n. اـِرْتَابٌ, (T,) said of a boy, (T, M, A,) He made the كعب [i. e. cockal-bone, or die,] to stand erect, or upright: (T, * A:) or he made the كعب firm, or steady. (M.) -A2- ارتب as an intrans. v.: see 1. -A3- Also, inf. n. as above, He became a beggar, after having been rich, or in a state of competence. (IAar, T, K. [Perhaps formed by transposition from أَتْرَبَ.]) -A4- And He invited distinguished persons to his food, or banquet. (T.)

ترتّب
5 ترتّب ذ : see 1, first sentence. ― -b2- [Also, as quasi-pass of 2, It was, or became, set in order, regularly disposed, arranged, or classified. ― -b3- And ترتّب عَلَيْهِ It was consequent upon it; it resulted, or accrued, from it.]

رَتْبٌ
رَتْبٌ ذ : see the next paragraph.

رَتَبٌ
رَتَبٌ ذ The steps of stairs. (M, TA.) ― -b2- Rocks near together, some of them higher than others: (M, K:) [a coll. gen. n.:] n. un. ↓ رَتَبَةٌ; mentioned on the authority of Yaakoob as [written ↓ رُتَبٌ,] with damm to the ر and fet-h to the ت. (M.) ― -b3- Elevated ground, (S, K,) like a بَرْزَخ [or bar, or an obstruction, between two things: app. a coll. gen. n. in this sense also; n. un. with ة; for] you say ↓ رَتَبَةٌ and رَتَبٌ like as you say دَرَجَةٌ and دَرَجٌ. (S.) ― -b4- Hardness, or difficulty: (S, A, K:) coarseness, hardness, or difficulty, of life or living: (M, K: *) fatigue, weariness, embarrassment, or trouble; as also ↓ مَرْتَبَةٌ. (M.) You say, مَا فِى عَيْشِهِ رَتَبٌ (T, S, M, A) There is no hardness, or difficulty, in his life or living: (S, A:) or no coarseness, hardness, or difficulty. (M.) And مَا فِى هٰذَا الأَمْرِ رَتَبٌ, and ↓ مَرْتَبَةٌ, There is no fatigue, weariness, embarrassment, or trouble, in this affair. (M.) And مَا فِى هٰذَا الأَمْرِ رَتَبٌ وَلا عَتَبٌ There is not in this affair any hardness, or difficulty: (S:) or any fatigue, or trouble: (T:) i. e. it is easy, and rightly disposed. (T, A.) -A2- Also The space between the little finger and that next to it, namely, the third finger, [when they are extended apart:] and the space between the third finger and the middle finger [when they are so extended]: (M, K:) or the space between the fore finger and the middle finger [when they are so extended]: sometimes written and pronounced ↓ رَتْبٌ: (S, TA:) [or it is a coll. gen. n.; and] ↓ رَتَبَةٌ [is the n. un., and] signifies the space between [any two of] the fingers. (TA in art. رتق. [See also بُصْمٌ.]) It denotes also The [space that is measured by] putting the four fingers close together. (K. [See also عَتَبٌ.])

رُتْبَةٌ
رُتْبَةٌ ذ A single step of stairs or of a ladder; (MA;) [and so ↓ مَرْتَبَةٌ, as appears from what follows:] pl. of the former رُتَبٌ (MA) [and رُتَبَاتٌ, for Az says that] رُتْبَةٌ signifies one of the رُتَبَات of stairs: (T:) [the pl. of مَرْتَبَةٌ is مَرَاتِبُ.] You say, رَقِىَ فِى رُتَبِ الدَّرَجِ and ↓ مَرَاتِبِهَا [He ascended the steps of the stairs]. (A.) ― -b2- [Hence,] also, (S, M, A, * Msb, K,) and ↓ مَرْتَبَةٌ, (T, S, M, A, K, TA,) [or] from رَتَبَ signifying “ he stood erect, ” (TA,) (tropical:) A station, or standing; a post of honour; rank; condition; degree; dignity; or office; (T, S, M, A, Msb, K, TA;) with, or at the courts of, kings; and the like: (T, TA:) or a high station, &c.: (TA:) pl. of the former رُتَبٌ; (A, * Msb, TA;) and of the latter ↓ مَرَاتِبُ. (A, TA.) You say, هُوَ فِى أَعْلَى الرُّتَبِ (tropical:) [He is in the highest of stations, &c.]: and عِنْدَ ↓ لَهُ مَرْتَبَةٌ السُّلْطَانِ (tropical:) [He has a station, &c., or high station, &c., with, or at the court of, the Sultán]: and ↓ هُوَ مِنْ أَهْلِ المَرَاتِبِ (tropical:) [He is of the people of high stations, &c.]. (A, TA.) ― -b3- [رُتْبَةٌ also signifies The order of the proper relative places of things; as, for instance, of the words in a sentence.] ― -b4- See also the pl. رُتَبٌ in the next preceding paragraph.

رَتَبَةٌ
رَتَبَةٌ ذ n. un. of رَتَبٌ, which see in three places. (S, * M.)

رَتْبَآءُ
رَتْبَآءُ ذ A she-camel erect in her pace. (T, K.)

رَاتِبٌ
رَاتِبٌ ذ (Msb) and ↓ تُرْتُبٌ and ↓ تُرْتَبٌ (M, K) and ↓ تَرْتُبٌ (M) A thing constant, firm, steady, steadfast, stable, fixed, fast, settled, established, stationary, or motionless: (M, Msb, K: [the third of these words, in this sense, is mentioned in the T in art. ترب: but see the next paragraph:]) and the first, standing erect, or upright; (T, TA;) applied to a thing, (T,) to a كَعْب [i. e. cockal-bone, or die], and to a man. (TA.) You say أَمْرٌ رَاتِبٌ A thing, or an affair, continual, or uninterrupted, (دَارٌّ.) constant, firm, steady, &c.: and ↓ أَمْرٌ تُرْتَبٌ, the latter word of the measure تُفْعَلٌ, with damm to the ت and fet-h to the ع, a thing, or an affair, constant, firm, steady, &c. (S.) And عِزٌّ رَاتِبٌ Might, high rank or condition, or the like, constant, firm, &c. (A.) And عَيْشٌ رَاتِبٌ Constant, or continual, (M, TA,) fixed, settled, or established, (TA,) means of subsistence. (M, TA.) And مَا زِلْتُ عَلَى هٰذَا رَاتِبًا I ceased not to be, or to do, thus constantly; as also رَاتِمًا; in which, IJ says, the م is app. a substitute for ب, because we have not heard رَتَمَ used like رَتَبَ; but it may be radical, from الرَّتِيمَةُ. (M.) ― -b2- [رَاتِبٌ in the modern language, used as a subst., signifies A set pension, salary, and allowance; a ration; and any set office, or task: and so رَاتِبَةٌ; pl. رَوَاتِبُ.]

تُرْتَبٌ
تُرْتَبٌ ذ and تُرْتُبٌ and تَرْتُبٌ: see the next preceding paragraph, in four places. ― -b2- You say also, جَاؤُوا تُرْتَبًا and تُرْتُبًا, meaning They came all together. (K.) And a poet says, (M,) namely, Ziyád Ibn-Zeyd El-'Odharee, (TA,)
وَكَانَ لَنَا فَضْلٌ عَلَى النَّاسِ تُرْتَبَا
meaning [And we possessed excellence above the people] all together: (M, TA:) thus accord. to the reading commonly known: but, as some relate it,
وَكَانَ لَنَا حَقًّا عَلَى النَّاسِ تُرْتَبَا
i. e. [And it was a just claim that we had upon the people,] settled, or established. (TA.) The first ت in تُرْتَبٌ is augmentative, because there is no word like جُعْفَرٌ; and the derivation also is an evidence of this, for the word is from الشَّىْءُ الرَّاتِبُ. (M.) -A2- Also the second of these three words, (T in art. ترب, and M, and L,) or the first of them, (K,) A bad slave: (T, K:) or a slave whom three persons inherit, one after another; because of his continuance in slavery: [it being a common custom for a man to make a good slave free at his death:] mentioned by Th. (M.) ― -b2- Also the second, (Th, M, K,) and the first, (K,) Dust, or earth; syn. تُرَابٌ: (Th, M, K:) because of its long endurance. (Th, M.) ― -b3- And the first, i. q. أَبَدٌ [Time, or duration, or continuance, or existence, without end; &c.: or the right reading may perhaps be آبِدٌ, i. e. remaining constantly, &c.]. (K.)

أَخَذَ فُلَانٌ تُرْتُبَّةً
أَخَذَ فُلَانٌ تُرْتُبَّةً ذ Such a one took what was like a road, to tread it. (K, * TA.)

مَرْتَبَةٌ
مَرْتَبَةٌ ذ , and its pl. مَرَاتِبُ: see رُتْبَةٌ, in six places. ― -b2- Accord. to As, it signifies A place of observation, which is the summit of a mountain, or the upper part thereof: (S:) accord. to Kh, (S,) the مَرَاتِب in mountains and in deserts (صَحَارٍ) are [structures such as are termed] أَعْلَام [pl. of عَلَمٌ, q. v.,] upon which are stationed (↓ تُرَبُ) scouts, or spies: (T, S:) or places to which scouts ascend, in, or upon, mountains. (A.) ― -b3- The pl. also signifies Narrow and rugged parts of valleys. (TA from a trad.) ― -b4- And the sing., Any difficult station or position. (M.) ― -b5- See also رَتَبٌ, in two places. ― -b6- [In post-classical works, and in the language of the present day, it is applied to A mattress, upon which to sit or recline or lie; such as is spread upon a couch-frame or upon the ground.]

### Türkçe

**رَتَبَ**
1 **رَتَبَ** ذ , (T, S, M, &c.,) muzârîsi **رَتُبَ** , mastarı **رُتُوبٌ**, (S, M, Msb, K, *) O (bir şey, S, M, Msb) sürekli, sağlam, sâbit, sebatkâr, istikrarlı, yerleşik, müesses, (S, M, A, Msb, K,) ve durgun yahut hareketsiz oldu; (S, * M, A, * Msb, * K;) ve yine ↓ **ترتّب** da böyledir. (M, K.) Yine bir şey hakkında, (T,) bir **كَعْب** [yani aşık kemiği yahut zar] hakkında, [muzârîsi ve] mastarı yukarıdaki gibi, (S, M, A, TA,) ve bir adam hakkında, (M, TA,) muzârîsi yukarıdaki gibi, mastarı **رَتْبٌ**, (M,) yahut **رَتَبٌ**, (K, * TA,) O ve o (adam) dimdik, yahut ayakta durdu; (T, S, M, A, TA; [lâkin K’nin bazı nüshalarında, **الرَّتَبُ**’ün açıklaması olarak **الاِنْتِصَابُ** yerine yanlışlıkla **الاِنْصِبَابُ** konmuştur;]) ve (TA) yine ↓ **ارتب**, (K, TA, [fakat bunu daha ziyade bir yanlış yazım sayarım,]) bir adam hakkında söylenir: T’de IAar’dan naklen zikredilmiştir. (TA. [Lâkin T’de bu mânada yalnız **رَتَبَ**’yı buluyorum.]) Şu sözde de böyledir: **رَتَبَ رُتُوبَ الكَعْبِ فِى المَقامِ الصَّعْبِ** [O, zor durak yerinde aşık kemiğinin yahut zarın durduğu gibi dimdik durdu]: (S, * A, TA:) Lukmán İbn-ʿÂd’ın bir rivayetinde vârid olmuştur. (TA.) Ve **رَتَبَ فِى الصَّلَاةِ**: Namazda dimdik durdu. (A.) [Yahut] **رَتَبَ** bir adam hakkında, [muzârîsi **رَتُبَ**,] mastarı **رَتْبٌ** ve **رُتُوبٌ**, şu mânaya gelir: Şehirde yahut ülkede kaldı, durdu, ikamet etti, yahut barındı: ve ayrıca sağlam durdu. (Msb.) Ve yine dersin ki: **رَتَبَ فِى الأَمْرِ** [işte sürekli, sağlam, vb. oldu]. (A.)

**رتّب**
2 **رتّب** ذ , (S, M, A, &c.,) mastarı **تَرْتِيبٌ**, (S, K,) (bir şeyi, S, M, yahut şeyleri, A,) sürekli, sağlam, sâbit, sebatkâr, istikrarlı, yerleşik, müesses, ve durgun yahut hareketsiz kıldı. (S, * M, Msb, K.) Dersin ki: **رتّب الطَّلَائِعَ فِى المَرَاتِبِ** [keşif kollarını **المَرَاتِبِ** üzerine yerleştirdi]. (A. Bk. **مَرْتَبَةٌ**.) ― -b2- Şeyleri düzene koydu, muntazam biçimde tertip etti, düzenledi, yahut tasnif etti. (MA.) Dersin ki: **رتّب الرُّتَبَ** [makamları/mertebeleri, şeref mevkilerini, vb. düzene koydu, muntazam tertip etti, düzenledi, tasnif etti, dağıttı yahut tayin etti]. (TA, **أَصَّلَ** maddesinde.) ― -b3- [Bundan dolayı,] **تَرْتِيبٌ** bazen **لَفٌّ وَنَشْرٌ** diye adlandırılan inşa tarzı mânasında kullanılır [düzenli tertip edildiği vakit: bk. **لف** maddesi]. (Har s. 383.) ― -b4- [Yine herhangi bir icrada belirli bir tertibi şart koşma yahut gözetme; meselâ **الوُضُوْء** diye adlandırılan abdestte.] ― -b5- Ve fal çekmeyi, birbiri ardınca (yapmayı). (KL.)

**ارتب الكَعْبَ**
4 **ارتب الكَعْبَ** ذ , (T, M, A,) mastarı **اـِرْتَابٌ**, (T,) bir çocuk hakkında, (T, M, A,) **كعب**’ı [yani aşık kemiğini yahut zarı] dimdik yahut ayakta durur hâle getirdi: (T, * A:) yahut **كعب**’ı sağlam yahut sâbit kıldı. (M.) -A2- **ارتب** lâzım fiil olarak: 1’e bak. -A3- Yine, mastarı yukarıdaki gibi, Zengin yahut yeterlik hâlinde iken dilenci oldu. (IAar, T, K. [Belki **أَتْرَبَ**’dan takdim-te’hir ile yapılmıştır.]) -A4- Ve seçkin kimseleri yemeğine yahut ziyafetine davet etti. (T.)

**ترتّب**
5 **ترتّب** ذ : 1’in ilk cümlesine bak. ― -b2- [Yine, 2’nin sanki meçhulü olarak, Düzene konuldu, muntazam tertip edildi, düzenlendi, yahut tasnif edildi. ― -b3- Ve **ترتّب عَلَيْهِ**: Ona bağlı olarak meydana geldi; ondan sonuçlandı, yahut ondan hâsıl oldu.]

**رَتْبٌ**
**رَتْبٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak.

**رَتَبٌ**
**رَتَبٌ** ذ Merdiven basamakları. (M, TA.) ― -b2- Birbirine yakın kayalar; bazısı bazısından daha yüksek: (M, K:) [cem‘î cins isim:] tekili ↓ **رَتَبَةٌ**; Yaʿkūb’dan, **ر**’ye damme ve **ت**’ye fetha ile [↓ **رُتَبٌ** şeklinde yazıldığı] nakledilmiştir. (M.) ― -b3- Yüksek yer, (S, K,) bir **بَرْزَخ** gibi [yahut iki şey arasında bir set yahut engel: görünüşe göre bu mânada da cem‘î cins isim; tekili ة ile; zira] dersin ki ↓ **رَتَبَةٌ** ve **رَتَبٌ**, tıpkı **دَرَجَةٌ** ve **دَرَجٌ** dediğin gibi. (S.) ― -b4- Sertlik yahut zorluk: (S, A, K:) hayatın yahut geçimin kabalığı, sertliği yahut zorluğu: (M, K: *) yorgunluk, bitkinlik, sıkışıklık, yahut meşakkat; ve yine ↓ **مَرْتَبَةٌ** da böyledir. (M.) Dersin ki: **مَا فِى عَيْشِهِ رَتَبٌ** (T, S, M, A) Onun hayatında yahut geçiminde sertlik yahut zorluk yoktur: (S, A:) yahut kabalık, sertlik yahut zorluk yoktur. (M.) Ve **مَا فِى هٰذَا الأَمْرِ رَتَبٌ**, ve ↓ **مَرْتَبَةٌ**: Bu işte yorgunluk, bitkinlik, sıkışıklık yahut meşakkat yoktur. (M.) Ve **مَا فِى هٰذَا الأَمْرِ رَتَبٌ وَلا عَتَبٌ**: Bu işte herhangi bir sertlik yahut zorluk yoktur: (S:) yahut herhangi bir yorgunluk yahut meşakkat yoktur: (T:) yani o kolaydır ve doğru tertip edilmiştir. (T, A.) -A2- Yine serçe parmak ile onun yanındaki, yani üçüncü parmak arasındaki açıklık [ayrıkça uzatıldıklarında]: ve üçüncü parmak ile orta parmak arasındaki açıklık [böyle uzatıldıklarında]: (M, K:) yahut işaret parmağı ile orta parmak arasındaki açıklık [böyle uzatıldıklarında]: bazen yazılıp söylenişi ↓ **رَتْبٌ** olur: (S, TA:) [yahut bu cem‘î cins isimdir; ve] ↓ **رَتَبَةٌ** [tekilidir, ve] parmakların [herhangi ikisi] arasındaki açıklık mânasına gelir. (TA, **رتق** maddesinde. [Bk. ayrıca **بُصْمٌ**.]) Yine, dört parmağı birbirine bitiştirerek (ölçülen) [mesafe]yi de ifade eder. (K. [Bk. ayrıca **عَتَبٌ**.])

**رُتْبَةٌ**
**رُتْبَةٌ** ذ Merdivenin yahut bir merdivenin tek bir basamağı; (MA;) [ve yine ↓ **مَرْتَبَةٌ** de böyledir; aşağıda gelenlerden anlaşıldığı üzere:] ilkinin çoğulu **رُتَبٌ** (MA) [ve **رُتَبَاتٌ**; zira Az der ki] **رُتْبَةٌ** merdivenin **رُتَبَات**’ından birini ifade eder: (T:) [**مَرْتَبَةٌ**’nin çoğulu **مَرَاتِبُ**’dur.] Dersin ki: **رَقِىَ فِى رُتَبِ الدَّرَجِ** ve ↓ **مَرَاتِبِهَا** [merdivenin basamaklarına çıktı]. (A.) ― -b2- [Bundan dolayı,] yine, (S, M, A, * Msb, K,) ve ↓ **مَرْتَبَةٌ**, (T, S, M, A, K, TA,) [yahut] “dimdik durdu” mânasındaki **رَتَبَ**’dan, (TA,) (mecaz:) bir durak yahut duruş; bir şeref mevkii; rütbe; hâl; derece; itibar; yahut görev; (T, S, M, A, Msb, K, TA;) kralların huzurunda; ve benzerlerinde: (T, TA:) yahut yüksek bir mevki, vb.: (TA:) ilkinin çoğulu **رُتَبٌ**; (A, * Msb, TA;) ve ikincisinin çoğulu ↓ **مَرَاتِبُ**. (A, TA.) Dersin ki: **هُوَ فِى أَعْلَى الرُّتَبِ** (mecaz:) [o, mevkilerin vb. en yükseğindedir]: ve **عِنْدَ ↓ لَهُ مَرْتَبَةٌ السُّلْطَانِ** (mecaz:) [onun, sultanın huzurunda bir mevkii vb., yahut yüksek bir mevkii vb. vardır]: ve ↓ **هُوَ مِنْ أَهْلِ المَرَاتِبِ** (mecaz:) [o, yüksek mevkiler vb. ehlin­dendir]. (A, TA.) ― -b3- [**رُتْبَةٌ** ayrıca, şeylerin uygun nispi yerlerinin tertibi mânasına gelir; meselâ bir cümledeki kelimelerin.] ― -b4- Bir önceki paragrafta geçen çoğul **رُتَبٌ**’e de bak.

**رَتَبَةٌ**
**رَتَبَةٌ** ذ **رَتَبٌ**’ün tekilidir; üç yerde ona bak. (S, * M.)

**رَتْبَآءُ**
**رَتْبَآءُ** ذ Yürüyüşünde dimdik (giden) dişi deve. (T, K.)

**رَاتِبٌ**
**رَاتِبٌ** ذ (Msb) ve ↓ **تُرْتُبٌ** ve ↓ **تُرْتَبٌ** (M, K) ve ↓ **تَرْتُبٌ** (M) Sürekli, sağlam, sâbit, sebatkâr, istikrarlı, yerleşik, müesses, durgun yahut hareketsiz bir şey: (M, Msb, K: [bu kelimelerden üçüncüsü bu mânada T’de **ترب** maddesinde zikredilmiştir: fakat bir sonraki paragrafa bak:]) ve birincisi, dimdik yahut ayakta duran; (T, TA;) bir şeye, (T,) bir **كَعْب**’a [yani aşık kemiğine yahut zara], ve bir adama uygulanır. (TA.) Dersin ki: **أَمْرٌ رَاتِبٌ**: sürekli yahut kesintisiz, (**دَارٌّ**.) sâbit, sağlam, sâkin, vb. bir şey yahut iş: ve ↓ **أَمْرٌ تُرْتَبٌ**, ikincisi **تُفْعَلٌ** vezninde, **ت**’ye damme ve **ع**’a fetha ile, sâbit, sağlam, sâkin, vb. bir şey yahut iş. (S.) Ve **عِزٌّ رَاتِبٌ**: sürekli, sağlam, vb. bir izzet, yüksek rütbe yahut hâl, yahut benzeri. (A.) Ve **عَيْشٌ رَاتِبٌ**: sürekli yahut devamlı, (M, TA,) sâbit, yerleşik yahut müesses, (TA,) geçim vasıtası demektir. (M, TA.) Ve **مَا زِلْتُ عَلَى هٰذَا رَاتِبًا**: Ben böyle sürekli olmaktan yahut böyle sürekli yapmaktan geri durmadım; yine **رَاتِمًا** da böyledir; bunda IJ der ki, **م** görünüşe göre **ب**’nin yerine geçmiştir; çünkü **رَتَمَ**’ın **رَتَبَ** gibi kullanıldığını işitmedik; fakat **الرَّتِيمَةُ**’dan, aslî harf de olabilir. (M.) ― -b2- [**رَاتِبٌ** modern dilde isim olarak, belirli bir maaş, ücret ve tahsisat; bir rasyon; ve her belirli görev yahut vazife mânasına gelir: ve yine **رَاتِبَةٌ**; çoğulu **رَوَاتِبُ**.]

**تُرْتَبٌ**
**تُرْتَبٌ** ذ ve **تُرْتُبٌ** ve **تَرْتُبٌ**: bir önceki paragrafa, dört yerde, bak. ― -b2- Yine dersin ki: **جَاؤُوا تُرْتَبًا** ve **تُرْتُبًا**, mânası: Hep birlikte geldiler. (K.) Ve bir şair der ki, (M,) yani Ziyâd İbn-Zeyd el-ʿUḏarî, (TA,)
وَكَانَ لَنَا فَضْلٌ عَلَى النَّاسِ تُرْتَبَا
mânası: [ve bizde, insanlar üzerine bir fazilet vardı] hep birlikte: (M, TA:) yaygın bilinen kıraate göre böyledir: fakat bazıları onu şöyle rivayet eder:
وَكَانَ لَنَا حَقًّا عَلَى النَّاسِ تُرْتَبَا
yani: [ve insanlar üzerinde bizim bir hakkımız vardı,] yerleşik yahut müesses. (TA.) **تُرْتَبٌ**’deki ilk **ت** ziyadedir; çünkü **جُعْفَرٌ** gibi bir kelime yoktur; türetim de bunun delilidir; zira kelime **الشَّىْءُ الرَّاتِبُ**’dandır. (M.) -A2- Yine bu üç kelimeden ikincisi, (T’de **ترب** maddesinde, ve M’de, ve L’de,) yahut birincisi, (K,) Kötü bir köle: (T, K:) yahut üç kişinin birbiri ardınca miras aldığı bir köle; kölelikte devamlılığı sebebiyle: [zira yaygın âdet, bir adamın iyi bir köleyi ölümü anında azat etmesidir:] Th tarafından zikredilmiştir. (M.) ― -b2- Yine ikincisi, (Th, M, K,) ve birincisi, (K,) Toz yahut toprak; eş anlamlısı **تُرَابٌ**: (Th, M, K:) uzun süre dayanması sebebiyle. (Th, M.) ― -b3- Ve birincisi, **أَبَدٌ** ile aynı mânadadır [zaman, yahut süre, yahut devam, yahut sonu olmayan varlık, vb.: yahut doğru okunuş belki **آبِدٌ** olabilir; yani sürekli kalan, vb.]. (K.)

**أَخَذَ فُلَانٌ تُرْتُبَّةً**
**أَخَذَ فُلَانٌ تُرْتُبَّةً** ذ Falanca, onu çiğnemek için yol gibi olan bir şeyi aldı. (K, * TA.)

**مَرْتَبَةٌ**
**مَرْتَبَةٌ** ذ , ve çoğulu **مَرَاتِبُ**: **رُتْبَةٌ**’ye, altı yerde, bak. ― -b2- As’a göre, bir gözetleme yeri mânasına gelir; o da bir dağın zirvesi yahut onun üst kısmıdır: (S:) Kh’a göre, (S,) dağlarda ve çöllerde (**صَحَارٍ**) bulunan **مَرَاتِب** [**أَعْلَام** diye adlandırılan yapılardır] (↓ **تُرَبُ**) keşifçiler yahut casuslar üzerine yerleştirilir: (T, S:) yahut keşifçilerin dağlarda, içinde yahut üzerinde, çıktıkları yerlerdir. (A.) ― -b3- Çoğul ayrıca, vadilerin dar ve sarp kısımları mânasına gelir. (TA, bir rivayetten.) ― -b4- Ve tekil, herhangi bir zor durak yahut mevki. (M.) ― -b5- **رَتَبٌ**’e de, iki yerde, bak. ― -b6- [Klasik sonrası eserlerde ve günümüz dilinde, üzerine oturmak yahut yaslanmak yahut uzanmak için bir döşek; sedir iskeleti üzerine yahut yere serilen türden.]
