# رتت (ر-ت-ت) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%AA
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AA%D8%AA

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ت - ت
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%AA/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب التاء والراء
ت ر، ر ت مستعملان
تر:
التَّرارة: امتِلاء الجِسم من اللحم، ورِيُّ العَظْمِ، ورجل تارٌّ، وقَصَرةٌ تارَّةٌ، والفعْل تَرَّ يتِرُّ.
والتُّرور: وَثْبَة النَّواة من الحَيْس، يقال: تَرَّ يَتِرُّ تُروراً.
وأَتْرَرْتُ يَدَهُ بالسَّيفِ إتْراراً.
وضَرَبَ فلان يَدَ فلانٍ بالسيف فأَتَرَّها وأَطَرَّها وأَطَنَّها. والغلام يُتِرُّ القُلَةَ بمِقلاةٍ، وقال طرفة:
تقول وقد تُرَّ الوَظيفُ وساقُها		أَلَسْتَ تَرَى أنْ قد أَتَيْتَ بمُؤيِدِ
وتَرَّ الوَظيفُ أي انقَطَع فبانَ وسَقَطَ.
والتَرْتَرة أنْ تقبضَ على يَدَي رجل ثم تُتَرتِرُه أي تُحَرِّكُه.
والتَّرُّ كلمة تتكلّم بها العرب إذا غَضِبَ أحدُهم على الآخر، قال: واللهِ لأُقيمنَّك على التُّرِّ، وهو الحَبْل الذي يمتدُّ ليَمسَحَ به الأرضَ.
والتُّرَّة: الباطل وهي التُّرَّهات أيضاً.
والتّارُّ: الغائب المنفرد من قومِه.
رت:
الرُّتَّةُ: عَجَلةٌ في الكلام، وتقول: رجلٌ أَرَتُّ ورَتَّ يَرُتُّ رَتّاً.
والرَّتُّ: شيءٌ يُشَبَّهُ بالخِنزير البَرِّي، والجمعُ الرُّتوتُ.

##### Türkçe

باب **التاء** و**الراء**
**ت ر**، **ر ت** kullanımdadır
**تر**:
**التَّرارة**: bedenin etten dolması, kemiğin sulanması; ve adam **تارٌّ**; ve kısa boylu kadın **تارَّةٌ**; fiil: **تَرَّ** **يتِرُّ**.
**التُّرور**: **الحَيْس**’ten çekirdeğin sıçrayışı; denir ki: **تَرَّ** **يَتِرُّ** **تُروراً**.
Ve “kılıçla onun elini” **أَتْرَرْتُ**; **إتْراراً**.
Ve falan, falanın elini kılıçla vurdu da onu **فأَتَرَّها** ve **أَطَرَّها** ve **أَطَنَّها** yaptı. Ve oğlan, bir tava ile testiyi **يُتِرُّ**; ve **طرفة** dedi:
تقول وقد تُرَّ الوَظيفُ وساقُها		أَلَسْتَ تَرَى أنْ قد أَتَيْتَ بمُؤيِدِ
Ve **تَرَّ الوَظيفُ**: yani koptu da ayrılıp belirginleşti ve düştü.
Ve **التَرْتَرة**: bir adamın iki elini tutman, sonra onu **تُتَرتِرُه**; yani onu hareket ettirmen.
Ve **التَّرُّ**: Arapların, birinin ötekine öfkelendiğinde konuştuğu bir kelimedir; dedi ki: “Vallahi seni **التُّرِّ** üzerine mutlaka dikeceğim”; o, yerle silmek için uzatılan iptir.
Ve **التُّرَّة**: bâtıldır; ve **التُّرَّهات** da böyledir.
Ve **التّارُّ**: kavminden ayrı, tek başına olan gaip.

**رت**:
**الرُّتَّةُ**: sözde acele; ve dersin ki: adam **أَرَتُّ**; ve **رَتَّ** **يَرُتُّ** **رَتّاً**.
Ve **الرَّتُّ**: yaban domuzuna benzetilen bir şey; çoğulu **الرُّتوتُ**.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%AA/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

ابن الأعرابي: الرَتُّ: رئيس البلد. وهؤلاء رُتوتُ البلد. والرُتوتُ أيضاً: الخنازير. والرُتَّةُ، بالضم: العُجمة في الكلام والحُكْلَةُ فيه. رجلٌ أَرَتُّ بَيِّنُ الرَتَتِ. وفي لسانه رُتَّةٌ. وأَرَتَّهُ الله فَرَتَّ.

##### Türkçe

İbnü’l-A‘râbî: **الرَتُّ**: beldenin reisi. Ve bunlar beldenin **رُتوتُ**’udur. Ve **الرُتوتُ** ayrıca: domuzlar. Ve **الرُتَّةُ**, zamme ile: sözde yabancılık ve onda pelteklik. Açık **الرَتَتِ**’li **أَرَتُّ** bir adam. Ve onun dilinde bir **رُتَّةٌ** vardır. Ve Allah onu **أَرَتَّهُ** kıldı da **فَرَتَّ**.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%AA/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ت ت
في لسانه رتة‏:‏ عجلة وحكلة‏.‏
ورجل أرت‏.‏
وقوم رتّ‏.‏
قال‏:‏ هزئت زنيبة أن رأت بي رتـة وفمـاً بـه قضـم وجلـداً أسـودا ومن المجاز‏:‏ هو رت من الرتوت وهو من رتوت الناس‏:‏ من عليّهم وسادتهم‏.‏

##### Türkçe

ر ت ت
Onun dilinde **رتة**: acele ve **حكلة**.
Ve **رجل أرت**.
Ve **قوم رتّ**.
Dedi ki: Züneype, bende bir **رتـة** ve içinde ısırma bulunan bir ağız ve siyah bir deri gördüğünde alay etti. Ve mecazdan: O, **الرتوت**’tan bir **رت**’tir; ve o, insanların **رتوت**’undandır: onların uluları ve efendileridir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%AA/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرُّتَّة، بالضم: عَجَلة في الكلام، وقِلَّة أَناةٍ، وقيل: هو أَن يقلب اللام ياء، وقد رَتَّ رَتَّةً، وهو أَرَتّ. أَبو عمرو: الرُّتَّة رَدَّة قبيحة في اللسان من العيب؛ وقيل: هي العُجْمة في الكلام، والحُكْلة فيه.
ورجل أَرَتُّ: بَيِّنُ الرَّتَتِ. وفي لسان رُتَّة. وأَرَتَّه اللهُ، فَرَتَّ. وفي حديث المِسْوَرِ: أَنه رأَى رجلاً أَرَتَّ يؤُمُّ الناسَ، فأَخَّرَه. الأَرَتُّ: الذي في لسان عُقْدة وحُبْسة، ويَعْجَلُ في كلامه، فلا يُطاوِعُه لسانُه. التهذيب: الغَمْغَمَةُ أَن تَسْمَعَ الصوتَ، ولا يُبينُ لك تَقْطِيعُ الكلام، وأَن يكون الكلامُ مُشْبِهاً لكلام العجم. والرُّتَّة: كالريح، تمنع منه أَوَّلَ الكلام، فإِذا جاء منه اتَّصَلَ به. قال: والرُّتَّةُ غريزة، وهي تكثر في الأَشراف.
أَبو عمرو: الرُّتَّى المرأَة اللَّثْغاء.
ابن الأَعرابي: رَتْرَتَ الرجلُ إِذا تَعْتَع في التاء وغيرها. والرَّتُّ: الرئيسُ من الرجال في الشَّرَف والعطاء، وجمعُه رُتوتٌ؛ وهؤُلاء رُتوتُ البلدِ. والرَّتُّ: شيء يُشْبه الخنزير البَرِّيَّ، وجمعه رُتوتٌ؛ وقيل: هي الخنازير الذكور؛ قال ابن دريد: وزعموا أَنه لم يجئ بها أَحدٌ غير الخليل. أَبو عمرو: الرَّتُّ الخنزير المُجَلِّحُ، وجمعه رِتَتةٌ.
وإِياسُ بن الأَرَتِّ: من شُعَرائهم وكرمائهم؛ وخَبَّابُ بنُ الأَرَتِّ، واللهُ أَعلم.

##### Türkçe

**الرُّتَّة**، (ضمme ile): konuşmada acele; ve sükûnetin azlığı. Ve denildi ki: o, **اللام**’ı **ياء**’ya çevirmesidir. Ve “**رَتَّ**” (fiilini) “**رَتَّةً**” olarak yaptı; ve o, **أَرَتّ**’tır. Ebû Amr: **الرُّتَّة**; ayıptan olmak üzere dilde çirkin bir geri dönüş/dönüklüktür; ve denildi ki: o, konuşmada **العُجْمة**’dir ve onda **الحُكْلة**’dir.

Ve adam **أَرَتُّ**: **الرَّتَتِ**’i açık olan. Ve dilinde **رُتَّة** vardır. Ve Allah onu **أَرَتَّه** kıldı; böylece “**رَتَّ**” yaptı. Ve **المِسْوَرِ** hadîsinde: onun, insanlara imamlık eden **أَرَتَّ** bir adam gördüğü, sonra onu geri bıraktığı (nakledilmiştir). **الأَرَتُّ**: dilinde **عُقْدة** ve **حُبْسة** bulunan; ve konuşmasında acele eden, böylece dili ona uymayan kimsedir. **التهذيب**: **الغَمْغَمَةُ**; sesi işitmen, fakat konuşmanın parçalanışı sana açıklık kazandırmamasıdır; ve konuşmanın, Acemlerin konuşmasına benzer olmasıdır. Ve **الرُّتَّة**: rüzgâr gibi; konuşmanın başını ondan men eder; sonra ondan geldiği vakit onunla bitişir. Dedi ki: ve **الرُّتَّةُ** bir tabiat/yaratılıştır; ve o, eşrafta çok olur.

Ebû Amr: **الرُّتَّى**; peltek kadın.

İbnü’l-A‘râbî: adam **رَتْرَتَ** eder; **التاء**’da ve başkasında **تَعْتَع** ettiği zaman.

Ve **الرَّتُّ**: şeref ve bağışta erkeklerden reis; çoğulu **رُتوتٌ**’dur; ve bunlar beldenin **رُتوتُ**’udur. Ve **الرَّتُّ**: yabanî domuza benzeyen bir şey; çoğulu **رُتوتٌ**’dur; ve denildi ki: o, erkek domuzlardır. İbn Düreyd dedi ki: ve onlar, onu Halîl’den başka hiç kimsenin getirmediğini iddia ettiler. Ebû Amr: **الرَّتُّ**; yaşlı/iri (mücellih) domuzdur; çoğulu **رِتَتةٌ**’dir.

Ve **إِياسُ بن الأَرَتِّ**: onların şairlerinden ve kerem sahiplerindendir; ve **خَبَّابُ بنُ الأَرَتِّ**; ve Allah daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%AA/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ت ت * * الرَّتَّةُ * بالضم العجمة في الكلام ورجل * أرَتُّ * بين * الرَّتَتِ * وفي لسانه * رُتَّةٌ * و * أرَتَّهُ * الله * فَرَتَّ

##### Türkçe

* ر ت ت * * **الرَّتَّةُ** * (zamme ile:) sözde kekemelik; ve adam **أرَتُّ** (dır), **الرَّتَتِ** arasında; ve onun dilinde **رُتَّةٌ** vardır; ve Allah onu **أرَتَّهُ** kıldı; böylece **فَرَتَّ**.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%AA/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الرت، بالضم: الرئيس في الشرف والعطاء، ج: رتان الضم والتشديد، ورتوت. وهو مجاز. قال في الأساس: يقال: هو رت من الرتوت، أي: رئيس من الرؤساء. وهو من رتوت الناس: أي ساداتهم. وهؤلاء رتوت البلد. والرتوت: جمع رت، وهو شيء يشبه الخنزير البري، وهي أيضا الخنازير الذكور، وفي بعض نسخ الصحاح: الخنازير البرية. قال ابن دريد: وزعموا أنه لم يجئ بها أحد غير الخليل. وقال أبو عمرو: الرت: الخنزير المجلح، وجمعه رتتة. والرتة، بالضم: عجلة في الكلام، وقلة أناة. وقيل: هو أن يقلب اللام ياء. وقد رت رتة، وهو أرت. وعن أبي عمرو: الرتة: ردة قبيحة في اللسان من العيب. وقيل: هي العجمة في الكلام، والحكلة في اللسان. ورجل أرت بين الرتت، وفي لسانه رتة. وأرته الله تعالى، فرت، وهو أرت: في لسانه عقدة وحبسة، ويعجل في كلامه ولا يطاوعه لسانه. وفي التهذيب: الغمغمة أن تسمع الصوت، لا يبين لك تقطيع الكلام، وأن يكون الكلام مشبها لكلام العجم. والرتة كالريح، تمنع منه أول الكلام، فإذا جاء منه اتصل به، قال: والرتة غريزة. عن ابن الأعرابي: رترت الرجل، إذا تعتع في التاء، وغيرها. عن أبي عمرو: الرتى، كربى: المرأة اللثغاء. وخباب بن الأرت بن جندلة بن سعد بن خزيمة التميمي، صحابي بدري. وإياس بن الأرت: كريم، شاعر.

##### Türkçe

**الرت**، (ضمme ile): şeref ve bağışta reis; çoğulu: **رتان** (ضمme ve şeddeli), ve **رتوت**. Bu, mecazdır. **الأساس**’ta dedi: “Denir ki: o, **رت**’tir, **الرتوت**’tan”; yani: reislerden bir reis. Ve o, insanların **رتوت**’undandır; yani onların efendileridir. Ve bunlar, beldenin **رتوت**’udur. Ve **الرتوت**: **رت**’in çoğuludur; ve o, yaban domuzuna benzeyen bir şeydir; ve o, ayrıca erkek domuzlardır. Ve **الصحاح**’ın bazı nüshalarında: yaban domuzları. İbn Düreyd dedi: “Ve zannettiler ki onu, Halîl’den başka hiç kimse getirmemiştir.” Ebû Amr dedi: **الرت**: “**الخنزير المجلح**”tır; ve onun çoğulu **رتتة**’dir. Ve **الرتة**, (ضمme ile): konuşmada acele; ve az sabır. Ve denildi: o, **اللام**’ı **ياء**’a çevirmesidir. Ve o, bir **رتة** ile **رت** etti; ve o, **أرت**’tir. Ebû Amr’dan: **الرتة**: ayıptan, dilde çirkin bir **ردة**’dir. Ve denildi: o, konuşmada acemiliktir; ve dilde **الحكلة**’dir. Ve bir adam, **أرت**’tir; **الرتت** içinde açıkça; ve dilinde bir **رتة** vardır. Ve Allah Teâlâ onu **أرته** etti; böylece o **رت** etti; ve o, **أرت**’tir: dilinde bir düğüm ve bir tutulma vardır; ve konuşmasında acele eder ve dili ona uymayıp itaat etmez. Ve **التهذيب**’de: **الغمغمة**: sesi işitmen, konuşmanın kesitlerini sana açıklamamasıdır; ve konuşmanın, Acemlerin konuşmasına benzer olmasıdır. Ve **الرتة** rüzgâr gibidir; konuşmanın başında onu engeller; sonra ondan geldiği vakit, ona bitişip devam eder. Dedi ki: ve **الرتة** bir tabiat (garîza)dır. İbnü’l-A‘râbî’den: adamı **رترت** ettim; **التاء**’da ve başkasında **تعتع** ettiği zaman. Ebû Amr’dan: **الرتى**, **كربى** gibi: peltek kadın. Ve Habbâb b. **الأرت** b. Cündele b. Sa‘d b. Huzeyme et-Temîmî: Bedirli sahâbî. Ve İyâs b. **الأرت**: kerîm, şair.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D8%AA/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَتَّ
رَتَّ A ( n. ac. رَتَت 4 ),
a.  Stammered, stuttered.

أَرْتَتَ
أَرْتَتَ IV ,
a.  Made to stammer.

رَتّ
رَتّ 1 , ( pl. رِتَّة 2t ,  رِتَتَة 7t ,  رُتُوْت 27 ),
a.  Pig, swine.

b.  ( pl. رُتُوْت 27 ,  رُتَّاْن 35 ), Chief, chieftain.

رُتَّة
رُتَّة 3t ,
a.  Stammering, stuttering, impediment in speech.

رُتَّى
رُتَّى 3ya ,
a.  Stammering, lisping ( woman ).

أَرْتَتُ
أَرْتَتُ 14 , ( pl. رُتّ 3 ),
a.  Stammerer, stutterer.

##### Türkçe

رَتَّ
**رَتَّ** A ( n. ac. **رَتَت** 4 ),
a.  Kekeledi, kekemeledi.

أَرْتَتَ
**أَرْتَتَ** IV ,
a.  Kekelet(t)i.

رَتّ
**رَتّ** 1 , ( pl. **رِتَّة** 2t ,  **رِتَتَة** 7t ,  **رُتُوْت** 27 ),
a.  Domuz, hınzır.

b.  ( pl. **رُتُوْت** 27 ,  **رُتَّاْن** 35 ), Reis, şef.

رُتَّة
**رُتَّة** 3t ,
a.  Kekemelik, kekeleyiş, konuşmada tutukluk.

رُتَّى
**رُتَّى** 3ya ,
a.  Kekemelik, pelteklik ( kadın ).

أَرْتَتُ
**أَرْتَتُ** 14 , ( pl. **رُتّ** 3 ),
a.  Kekeme, kekeleyen.
