# رتو — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D9%88/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AA%D9%88/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رتو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AA%D9%88.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: رتو

باب التاء والراء و وء ي معهما
و ت ر، ر ت و، ت و ر مستعملات
وتر:
الوَتُر لغة الوِتْر، وكل شيءٍ كان فَرْداً فهو وِتْر واحد، والثلاثة وِترٌ، وأَحَدَ عَشَرَ وِتْر، والفعل أَوْتَرَ يُوتِرُ.
والوِتر والتِّرةُ: ظُلامةٌ في دَمٍ.
والوَتَر: معروف، وجمعُه أوتار.
والوَتيرةُ من الأرض، والوَتيرة: الطريقة.
والوَتيرةُ: المُداوَمَةُ، وهي من التَّواترُ.
والوَتيرةُ في قول زهير:
نَجاءٌ مُجِدٌّ ليس فيه وَتيرةٌ		وتَذْبيبُها عنها بأسْحَمَ مِذْوَدِ
وهو التَعريج في المَشْي، يصف بَقَرةً في حُضْرِها.
والوَتيرة العَقَبة، قال بُرَيق الهُذَلّي:
لما رأيتُ بني نُفايةَ أقبَلـوا		يمشُونَ كُلَّ وَتيرةٍ وحِجابِ
والمُواتَرةُ: المتابعة، وفي الحديث: لم يَزَلْ على وتيرةٍ حتى مات. وقيل هي المدامة.
والوَتيرةُ: خَرَزةٌ بيضاءُ تُعَلَّقُ في أعناقِ الإِبِل الصِّبيان بمزلةِ التّميمةِ، قال عياض بن حَزْرَة الهُذليّ
لها قُرْحةٌ مثل الوتيرة زانها		عبـيق...................
والوَتيرة: حَلْقةٌ أو شيء يُتَعَلَّم عليها الطَّعْنُ والرَّمْي، يقال: أخَذَ وتيرةً يتَعَلَّم عليها.
وليس في الأمر وتيرةٌ، أي غَميزةٌ ولا فَترةٌ.
وقد وَتَّرْتُ القوسَ توتيراً.
والوَتَرةُ: جُلَيْدَةٌ بين الإِبهام والسَّبّابة، ويقال: تَوَتَّرَ عَصَبُ فَرَسِه ونحو ذلك.
والوَتَرةُ في الأَنف: صِلةُ ما بين المَنْخِرَيْنِ.
والوَتيرة: غُرَّة الفَرَس إذا كانت مُستديرةً.
وقوله تعالى: "ثُم أرسَلْنا رُسُلَنا تَتْرَى" فمن لم يُنَوِّنْ جَعَلَها مثلَ سَكرَى وجماعته، ومعناه: وَتْرَى، وجعل بَدَل الواوِ تاءً، ومن نَوَّنَ يقول: معناه: أرسَلْنا بَعْثاً، فجَعَلَ تَتْرَى فِعْلَ الفِعل، وقيل تَتْرَى أي رسولاً بعد رَسُولٍ.
رتو:
الرَّتوُ في المَشْي، وهو الخَطْوُ، وكلُّ خُطْوةٍ رَتْوةٌ، ورَتَا رَتوةً أي قامَ قَوْمَةً.
وفلانٌ يَتَرَتَّى في مَشيه شَيئاً شيئاً أي خَطْواً ثمَّ خَطْواً.
والرَّتوُ: شدة الشيءِ بالشيء مِثلُ الزِّرِّ بالعُرْوة.
ويقال: رَتَا في ذَرْعِه، كما يقال: فَتَّ في عَضُدِه، ورَتَا وفَتَّ يمعنى أوهنْتَ قُوَّتَه.
تور:
التَّوْرُ تُذكِّرُه العَرَبُ، وتارةٌ ألِفُها واوٌ، والجميع التِّيَرُ. واستَوْأَرَ القومُ: فَزِعُوا، والوَحشُ أيضاً إذا نَفَرَت، قال الكميت:
فاستوأرَت بَقَرس
وأَتْأرْتُ إليه النَّظَرَ إذا حَدَّدْته.

### Türkçe

**باب التاء والراء و وء ي معهما**
**و ت ر**، **ر ت و**، **ت و ر** kullanımdadır.

**وتر**:
**الوَتُر** dilde **الوِتْر**’dir; her şey ki tek (ferd) olursa o **وِتْر**’dir: bir; üç **وِترٌ**’dür; on bir **وِتْر**’dir. Fiil: **أَوْتَرَ يُوتِرُ**.
**الوِتر** ve **التِّرةُ**: kanda bir zulmet (hak/kan davası).
**الوَتَر**: bilinen (şey); çoğulu **أوتار**’dır.
**الوَتيرةُ** yerden (bir parça); ve **الوَتيرة**: yol/yöntem.
**الوَتيرةُ**: devamlılık; o, **التَّواترُ**’dendir.
**الوَتيرةُ** Züheyr’in sözünde:
نَجاءٌ مُجِدٌّ ليس فيه وَتيرةٌ		وتَذْبيبُها عنها بأسْحَمَ مِذْوَدِ
O, yürüyüşte meyletme/sapmadır; süratinde bir ineği vasfeder.
**الوَتيرة**: yokuş/engebe; Büreyḳ el-Hüzelî dedi ki:
لما رأيتُ بني نُفايةَ أقبَلـوا		يمشُونَ كُلَّ وَتيرةٍ وحِجابِ
**المُواتَرةُ**: peş peşe gelme/takip; hadiste: “Ölünceye kadar bir **وتيرةٍ** üzere devam etti.” Denildi ki: o, sürdürmedir.
**الوَتيرةُ**: beyaz bir boncuk; çocukların develerin boyunlarına, muska menzilesinde, asılır. İyâż b. Ḥazra el-Hüzelî dedi ki:
لها قُرْحةٌ مثل الوتيرة زانها		عبـيق...................
**الوَتيرة**: bir halka yahut üzerine mızrak saplama ve atış öğrenilen bir şey; denir ki: “Üzerinde öğrenmek için bir **وتيرةً** aldı.”
İşte **وتيرةٌ** yoktur; yani bir ayıp bulma (غمزة) da yoktur, bir gevşeme (فترة) de yoktur.
Ve ben yayı **وَتَّرْتُ**: **توتيراً** (gerdim).
**الوَتَرةُ**: başparmak ile işaret parmağı arasında bir küçük deri; ve denir ki: “Atının siniri **تَوَتَّرَ**” ve bunun benzeri.
**الوَتَرةُ** burunda: iki burun deliği arasındaki şeyin bağlantısı.
**الوَتيرة**: atın alnındaki akıtma, eğer yuvarlak olursa.
Yüce Allah’ın sözü: **"ثُم أرسَلْنا رُسُلَنا تَتْرَى"**; kim tenvinlemezse onu **سَكرَى** ve onun cemaatı gibi kılar; manası: **وَتْرَى**; vavın bedeli olarak tâ’yı kılar. Kim tenvinlerse der ki: manası “bir gönderiş gönderdik”tir; böylece **تَتْرَى**’yı fiilin fiili kılar. Denildi ki: **تَتْرَى** yani bir resulden sonra bir resul.

**رتو**:
**الرَّتوُ** yürüyüştedir; o, adımdır; her adım **رَتْوةٌ**’dur. **رَتَا رَتوةً**: yani bir kalkış kalktı.
Ve falan, yürüyüşünde **يَتَرَتَّى**: şey’ən şey’ən; yani bir adım, sonra bir adım.
**الرَّتوُ**: bir şeyi bir şeye sıkıca bağlama; düğmenin ilikle (عروة) olması gibi.
Ve denir ki: “Zirâında **رَتَا**”; nasıl ki “pazusunda **فَتَّ**” denir. **رَتَا** ve **فَتَّ** bir manadadır: “Onun kuvvetini gevşettin/zayıflattın.”

**تور**:
**التَّوْرُ**’u Araplar müzekker yapar; bazen onun elif’i vavdır; hepsinin (çoğulunun) adı **التِّيَرُ**’dır. **استَوْأَرَ** kavim: korktu; vahşî hayvan da, ürküp kaçtığında. Kümeyt dedi ki:
فاستوأرَت بَقَرس
Ve “Bakışı ona **أَتْأرْتُ**” derim; onu keskinleştirdiğim/zorladığım zaman.
