# رثث (ر-ث-ث) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AB%D8%AB

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ث - ث
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 7 sözlük

## Sözlükler (7)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الثاء والراء
ث ر، ر ث يستعملان
ثر:
عَيْنٌ ثَرَّةٌ أي غزيرة الماء، وقد ثَرَّتْ تَثُرُّ وتَثِرُّ ثَرّاً وثَرارةً، وعَيْنُ السَّحابِ مثله وطَعنةٌ ثَرَّةٌ: واسعةٌ.
وكلُّ نعتٍ في حَدِّ المُدْغَم إذا كان على تقدير فَعل فأكثَرُه على تقدير يفعِل نحو: طَبَّ يطِبُّ وثَرَّ يَثِرُّ، وقد يُختَلَفُ في نحو: خَبَّ يِخُبُّ فهو خَبٌّ.
وكلُّ شيءٍ في باب التضعيف فِعلُه من يفعَل مفتوح العَيْن فهو في فعيل مكسورٌ في شيءٍ نحو شَحَّ يَشحُّ وضَنَّ، يَضِنُّ فهو شحيحٌ وضَنينٌ.
ومن العرب من يقول: شَحَّ يَشَحُّ وضَنَّ يضُنُّ.
وما كان من نعتٍ على مِثال أفعَل فعلاء في باب التضعيف فالفعل منهما على فَعَّ يَفَعُّ والأصل فَعِلَ يفعَلُ.
وكذلك ما كانَ من نَعْتٍ على بِناء فَعل فأكثَرُه يفعُل، وناقة ثَرَّةٌ وثَروُر، أي كثيرة اللَّبَنِ.
والثَرْثَرةُ في الكلام: الكَثْرةُ، وفي الأَكْلِ والاِكثارُ والتَّخليط، ورجلٌ ثَرْثارٌ وامرأةٌ ثَرْثارةٌ وقومٌ ثَرْثارون.
وثَرثارٌ: نَهْرٌ بالجزيرة.
رث:
الرَّثُّ: الثَّوْبُ البالي، وحَبلٌ رَثٌّ وثَوْبٌ رَثٌّ، ورجلٌ رَثُّ الهَيْئةِ في لُبْسِه. والفِعْلُ: رَثَّ يَرِثُّ ويَرُثُّ رَثاثَةً ورُثوثةً.
والرِّثَّةُ: أَسقاطُ البيت من الخُلقان ونحوه، والجيمع رِثَث.
وإذا ضُرِبَ الرجلُ في الحرب فأُثخِنَ فحُمِلَ من موضِعه حياً، ثمّ يموت من بعد ذلك قيل: ارْتُثَّ فلان.
والمُرِثُّ الذي قد رَثَّ حَبْلُه أو ثِيابُه.

##### Türkçe

باب **الثاء** و**الراء**
**ث ر**، **ر ث** kullanılırlar.

**ثر**:
**عَيْنٌ ثَرَّةٌ** yani suyu bol; ve gerçekten **ثَرَّتْ** **تَثُرُّ** ve **تَثِرُّ** **ثَرّاً** ve **ثَرارةً**; ve **عَيْنُ السَّحابِ** onun gibidir; ve **طَعنةٌ ثَرَّةٌ**: geniş.

Her niteleme, **المُدْغَم** haddinde, eğer **فَعل** takdiri üzere ise, onun çoğu **يفعِل** takdiri üzeredir; şu örnekte olduğu gibi: **طَبَّ يطِبُّ** ve **ثَرَّ يَثِرُّ**; ve şu gibi şeyde ihtilaf edilebilir: **خَبَّ يِخُبُّ**; o hâlde o **خَبٌّ**dur.

Her şey, **التضعيف** babında, fiili **يفعَل**’den, **العَيْن**i fethalı ise, o, **فعيل**de, bir şeyde kesralıdır; şu örnekte: **شَحَّ يَشحُّ** ve **ضَنَّ، يَضِنُّ**; o hâlde o **شحيحٌ** ve **ضَنينٌ**dir.

Araplardan kimi der ki: **شَحَّ يَشَحُّ** ve **ضَنَّ يضُنُّ**.

Niteleme olarak **أفعَل فعلاء** misali üzere olan şey, **التضعيف** babında ise, ikisinin fiili **فَعَّ يَفَعُّ** üzeredir; aslî olan **فَعِلَ يفعَلُ**dür.

Ve yine, niteleme olarak **فَعل** binası üzere olan şey; onun çoğu **يفعُل**dür; ve **ناقة ثَرَّةٌ** ve **ثَروُر**; yani sütü çok.

**الثَرْثَرةُ** sözde: çokluk; ve yemekte: çoğaltma ve karıştırma; ve **رجلٌ ثَرْثارٌ** ve **امرأةٌ ثَرْثارةٌ** ve **قومٌ ثَرْثارون**.

**ثَرثارٌ**: Cezîre’de bir nehir.

**رث**:
**الرَّثُّ**: eski elbise; ve **حَبلٌ رَثٌّ** ve **ثَوْبٌ رَثٌّ**; ve **رجلٌ رَثُّ الهَيْئةِ** giyinmesinde. Fiil: **رَثَّ يَرِثُّ** ve **يَرُثُّ** **رَثاثَةً** ve **رُثوثةً**.

**الرِّثَّةُ**: evin, eskimişlikten ve benzerinden döküntüleri; çoğulu **رِثَث**.

Ve erkek savaşta vurulup ağırlaştırılırsa, yerinden diri olarak taşınır, sonra bundan sonra ölürse: “**ارْتُثَّ** falan” denir.

**المُرِثُّ**: ipi yahut elbiseleri gerçekten **رَثَّ** olmuş olan.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الرَثُّ: الشيء البالي، وجمعه رِثاثٌ. وقد رَثَّ الحبلُ وغيره يَرِثُّ رَثاثَةً. وفلانٌ رَثُّ الهيئةِ، وفي هيئته رَثاثةٌ، أي بذاذَةٌ. وأَرَثُّ الثوبُ، أي أَخْلَقَ. والرِثَّةُ: السَقَطُ من متاع البيت من الخُلْقانِ؛ والجمع رِثَثٌ ورِثاثٌ. وارْتَثَثنا رِثَّةَ القومِ، أي جمعناها. والرِثَّةُ أيضاً: الخُشارَةُ الضعفاء من الناس. والرِثَّةُ أيضاً: المرأة الحمقاء. وارْتُثَّ فلان، وهو افْتُعِل على ما لم يُسَمَّ فاعله، أي حُمِلَ من المعركة رَثيثاً، أي جريحاً وبه رَمَقٌ.

##### Türkçe

**الرَثُّ**: eskimiş şey; çoğulu **رِثاثٌ**’tır. **رَثَّ** ip ve başkası **يَرِثُّ** **رَثاثَةً** (eskir). Ve falan kimse **رَثُّ الهيئةِ**’dir; onun görünüşünde **رَثاثةٌ** vardır; yani **بذاذَةٌ** (pejmürdelik). Ve elbise **أَرَثُّ** (oldu); yani **أَخْلَقَ** (eskidi).

**الرِثَّةُ**: ev eşyasından **الخُلْقانِ**’dan (eskimişlikten) olan döküntü; çoğulu **رِثَثٌ** ve **رِثاثٌ**’tır. Ve biz **ارْتَثَثنا رِثَّةَ القومِ**; yani onu topladık.

Ve **الرِثَّةُ** ayrıca: insanlardan zayıflar olan **الخُشارَةُ**.

Ve **الرِثَّةُ** ayrıca: ahmak kadın.

Ve falan kimse **ارْتُثَّ**; o, faili adlandırılmayan üzere **افْتُعِل**’dir; yani muharebeden **رَثيثاً** olarak taşındı; yani yaralı ve onda **رَمَقٌ** (can çekişir hâl) vardır.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر ث ث
ثوب رث وحبل رث وقد رث وأرثّ وفيه رثاثة‏.‏
ونقلوا رثّة البيت وهي اسقاطه‏.‏
واشترى ومن المجاز‏:‏ أرتثّ فلان‏:‏ حمل من المعركة مثخناً ضعيفاً من قولهم هم رثة الناس لضعفائهم شبهوا برثّة المتاع‏.‏
ومر بيني فلان فارتثهم‏.‏
قال‏:‏ يممـت ذا شرف يرتث نائله من البرية جيل بعده جيل وقالـت الخنسـاء‏:‏ أتروننـي تاركـةً بنـي عمي كأنهم عوالي الرّماح ومرتثة شيخ بني جشم‏.‏
ورجل رث الهيئة‏.‏
وكلام غث رث‏:‏ سخيف‏.‏
وفي هذا الخبر رثاثة وركاكة إذا لم يصح‏.‏

##### Türkçe

ر ث ث
**ثوب رث** ve **حبل رث**; ve (o) **رث** oldu ve **أرثّ**; ve onda **رثاثة** vardır.‏
Ve **رثّة البيت**’i naklettiler; o, onun düşmesidir.‏
Ve satın aldı; ve mecazdandır: **أرتثّ فلان**: muharebeden, ağır yaralı, zayıf olarak taşındı; “onlar insanların **رثة**’sidir” sözlerinden (dolayı), zayıfları için; **رثّة المتاع**’a benzettikleri için.‏
Ve falan benim aramdan geçti de onları **فارتثهم**.‏
Dedi ki: “Yöneldim, ihsanı mahlûkattan nesil, ondan sonra nesil **يرتث** eden bir şeref sahibine.” Ve **الخنساء** dedi ki: “Beni, amcaoğullarımı terk eden mi sanıyorsunuz; sanki onlar mızrakların yüksek (uçları) ve **مرتثة** (olan) **شيخ بني جشم** gibidir.”‏
Ve **رجل رث الهيئة**.‏
Ve **كلام غث رث**: bayağıdır.‏
Ve bu haberde, sahih olmazsa, **رثاثة** ve gevşeklik vardır.‏

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرَّثُّ والرِّثَّةُ والرَّثيثُ: الخَلَق الخَسيسُ البالي من كل شيء. تقول: ثوبٌ رَثٌّ، وحَبْلٌ رَثٌّ، ورجل رَثُّ الهيئةِ في لُبْسه؛ وأَكثر ما يُستعمل فيما يُلبس، والجمع رِثاثٌ. وفي حديث ابن نَهيكٍ: أَنه دَخلَ على سَعْدٍ، وعنده متاع رَثٌّ أَي خَلَقٌ بالٍ. وقد رَثَّ الحبلُ وغيره يَرِثُّ ويَرُثُّ رثاثَة ورُثُوثة، وأَرَثَّ، وأَرثَّه البِلى، عن ثعلب. وأَرثَّ الثوبُ أَي أَخْلَق؛ قال ابن دريد: أَجاز أَبو زيد: رَثَّ وأَرَثَّ، وقال الأَصمعي: رَثَّ بغير أَلف؛ قال أَبو حاتم: ثم رجع بعد ذلك وأَجاز رَثَّ وأَرَثَّ؛ وقول دُرَيد بن الصِّمَّة:
أَرَثَّ جديدُ الحَبْلِ من أُمِّ مَعْبدِ
بعاقبةٍ، وأَخْلَفَتْ كلَّ مَوْعِدِ
يجوز أَن يكون على هذه اللغة، ويجوز أَن تكون الهمزة في الاستفهام دخلت على رَثَّ. وأَرَثَّ الرجلُ: رًثَّ حَبْلُه، والاسم من كل ذلك الرِّثَّةُ. ورجل رَثُّ الهَيئة: خَلَقُها باذُّها. وفي خَلْقه رَثاثةٌ أَي بَذاذَة. وقد رَثَّ يَرُثُّ رَثاثةً، ويرِثُّ رُثوثةً.
والرَّثُّ والرِّثَّةُ جميعاً: رَديءُ المتاع، وأَسْقاطُ البَيْت من الخُلْقانِ.
وارْتَثَثْنا رِثَّةَ القوم، وارْتَثُّوا رِثَّةَ القوم: جَمَعُوها أَو اشترَوها. وتُجْمَع الرِّثَّةُ رِثاثاً. والرِّثَّة: خُشارة الناس وضُعَفاؤُهم، شُبِّهُوا بالمتاع الرديء. وروى عَرْفجةُ عن أَبيه قال: عَرَّفَ عَلِيٌّ رِثَّةَ أَهلِ النَّهْر، قال: فكان آخِرُ ما بَقِيَ قِدْرٌ، قال: فلقد رأَيتُها في الرَّحَبة، وما يَغْتَرفُها أَحدٌ. والرِّثَّة: المتاعُ وخُلْقانُ البيتِ، والله أَعلم. والرِّثَّة: السَّقَطُ من متاع البيت من الخُلْقان، والجمع رِثَثٌ، مثل قِرْبةٍ وقِرَبٍ، ورِثاثٌ مثلُ رِهْمةٍ ورِهام. وفي الحديث: عَفَوْتُ لكم عن الرِّثَّة؛ هي متاعُ البيت الدُّونُ؛ قال ابن الأَثير: وبعضهم يرويه الرِّثْية، والصوابُ الرِّثَّة، بوزن الهِرَّة. وفي حديث النُّعْمان بن مُقَرِّنٍ يومَ نَهاوَنْد: أَلا إِن هؤٌلاء قد أَخْطَرُوا لم رِثَّة، وأَخْطَرْتم لهم الإِسلامَ؛ وجمعُ الرِّثَّة رِثاثٌ. وفي الحديث: فجَمَعْتُ الرِّثاثَ إِلى السائب.
والمُرْتَثُّ: الصَّريعُ الذي يُثْخَنُ في الحَرْب ويُحْمَلُ حَيّاً ثم يموت؛ وقال ثعلب: هو الذي يُحْمَلُ من المَعْرَكة وبه رَمَق، فإِن كان قتيلاً، فليس بمُرْتَثٍّ. التهذيب: يقال للرجل إِذا ضُربَ في الحَرْبِ فأُثْخِنَ، وحُمِلَ وبه رَمَق ثم ماتَ: قد ارْتُثَّ فلانٌ، وهو افْتُعِلَ، على ما لم يُسَمَّ فاعله، أَي حُمِلَ من المعركة رَثيثاً أَي جَريحاً وبه رَمَقٌ؛ ومنه قولُ خَنْساءَ حين خَطَبَها دريدُ ابن الصِّمَّة، على كِبَرِ سِنِّه: أَتَرَوْنَني تاركةً بني عَمِّي، كأَنهم عَوالي الرِّماحِ، ومُرْتَثَّةً شيخَ بني جُشَمٍ؟ أَرادت: أَنه مذ أَسَنَّ وقَرُبَ من الموت وضَعُف، فهو بمنزلة مَن ؛حُمِلَ من المَعْركة، وقد أَثْبَتَتْه الجراحُ لضَعْفِه.
وفي حديث كعب بن مالك: أَنه ارْتُثَّ يومَ أُحُدٍ، فجاءَ به الزبيرُ يَقُود بزِمام راحلته؛ الارْتثاثُ: أَن يُحْمَلَ الجريحُ من المَعْركة، وهو ضعيف قد أَثْخَنَتْه الجِراح.
والرَّثِيث أَيضاً: الجريح، كالمُرْتَثِّ. وفي حديث زيد بن صُوحانَ: أَنه ارْتُثَّ يوم الجَمل، وبه رَمَقٌ. وفي حديث أُم سلمة: فرآني مُرْتَثَّةً أَي ساقطةً ضعيفة؛ وأَصلُ اللفظة من الرَّثِّ: الثوب الخَلَق. والمُرْتَثُّ، مُفْتَعِل، منه. وارْتَثَّ بنو فلانٍ ناقةً لهم أَو شاةً: نَحَروها من الهُزال.
والرِّثَّة: المرأَة الحَمقاءُ.

##### Türkçe

**الرَّثُّ** ve **الرِّثَّةُ** ve **الرَّثيثُ**: her şeyden değersiz, bayağı, eskimiş olan yıpranmış (şey). Dersin ki: elbise **رَثٌّ**, ip **رَثٌّ**, ve adam giyinmesinde görünüşü **رَثُّ الهيئةِ**; ve en çok giyilende kullanılır; çoğulu **رِثاثٌ**’tur. İbn Nehîk hadîsinde: Sa‘d’ın yanına girdiği, yanında **متاع رَثٌّ** bulunduğu, yani yıpranmış eskimiş (eşya) olduğu. İp ve başkası eskir: **رَثَّ**; **يَرِثُّ** ve **يَرُثُّ** (diye gelir); **رثاثَة** ve **رُثُوثة** (olarak); ve **أَرَثَّ**; ve onu eskime **أَرثَّه** (yaptı); Sa‘leb’den. Elbise **أَرَثَّ**: yani eskidi; İbn Düreyd dedi: Ebû Zeyd **رَثَّ** ve **أَرَثَّ**’i câiz gördü; Asma‘î dedi: elifsiz **رَثَّ**; Ebû Hâtim dedi: sonra bundan sonra döndü ve **رَثَّ** ve **أَرَثَّ**’i câiz gördü; ve Düreyd b. es-Sımme’nin sözü:
أَرَثَّ جديدُ الحَبْلِ من أُمِّ مَعْبدِ
بعاقبةٍ، وأَخْلَفَتْ كلَّ مَوْعِدِ
Bu lehçe üzere olması câizdir; ve hemzenin istifhamda olup **رَثَّ** üzerine girmiş olması da câizdir. Adam **أَرَثَّ**: ipi **رًثَّ** (oldu); bütün bunlardan isim **الرِّثَّةُ**’dir. Adam **رَثُّ الهَيئة**: onun (heyetinin) eskimişi, dağınığı. Yaratılışında **رَثاثةٌ** vardır: yani dağınıklık. Ve **رَثَّ**: **يَرُثُّ** **رَثاثةً** (diye); ve **يرِثُّ** **رُثوثةً** (diye).

**الرَّثُّ** ve **الرِّثَّةُ** birlikte: eşyanın kötüsü; ve evin, eskimişlerden olan döküntüleri.

**ارْتَثَثْنا رِثَّةَ القوم**; ve **ارْتَثُّوا رِثَّةَ القوم**: onu topladılar yahut satın aldılar. **الرِّثَّةُ** **رِثاثاً** olarak toplanır. **الرِّثَّة**: insanların süprüntüsü ve zayıflarıdır; kötü eşya ile benzetildiler. ‘Arfece babasından rivayet etti, dedi: ‘Alî, nehir ehlinin **رِثَّةَ**sini (döküntüsünü) tanıttı; dedi: geriye kalan en son şey bir kazan oldu; dedi: onu Rahbe’de gördüm, kimse onu avuçlayıp almıyordu. **الرِّثَّة**: eşya ve evin eskimişleridir; Allah daha iyi bilir. **الرِّثَّة**: ev eşyasından eskimişlerden olan döküntüdür; çoğulu **رِثَثٌ**; tıpkı **قِرْبةٍ** ve **قِرَبٍ** gibi; ve **رِثاثٌ**; tıpkı **رِهْمةٍ** ve **رِهام** gibi. Hadîste: “Size **الرِّثَّة** hakkında affettim”; o, evin aşağı (değersiz) eşyasıdır; İbnü’l-Esîr dedi: bazısı onu **الرِّثْية** diye rivayet eder; doğrusu **الرِّثَّة**’dir, **الهِرَّة** vezninde. Nu‘mân b. Mukarrin’in Nehâvend günü hadîsinde: “Dikkat edin, şunlar bizim için **رِثَّة**yi tehlikeye attılar, siz de onlar için İslâm’ı tehlikeye attınız”; **الرِّثَّة**’nin çoğulu **رِثاثٌ**’tur. Hadîste: “Ben **الرِّثاثَ**ı Sâib’e topladım.”

**المُرْتَثُّ**: savaşta ağır yaralanıp diri olarak taşınan, sonra ölen yere serilmiş (kimse); Sa‘leb dedi: o, muharebeden taşınan ve onda can çekişme (belirtisi) bulunan kimsedir; eğer ölü ise, **مُرْتَثٍّ** değildir. Tehzîb: erkeğe, savaşta vurulup ağır yaralandığında, onda can çekişme varken taşınıp sonra öldüğünde: “Falan **ارْتُثَّ** oldu” denir; o, faili adlandırılmamış üzere **افْتُعِلَ**’dir; yani muharebeden **رَثيثاً** olarak, yani yaralı ve onda can çekişme varken taşındı; bundan, Hansâ’nın, yaşı ilerlemişken kendisine talip olan Düreyd b. es-Sımme hakkında sözü: “Beni, amcaoğullarımı bırakır görür müsünüz; sanki onlar mızrakların uçları; ve Cüşem oğullarının şeyhini **مُرْتَثَّةً** (olarak)?” İstedi ki: o, yaşlanıp ölüme yaklaştığından ve zayıfladığından beri, muharebeden taşınan kimse menzilesindedir; yaralar onu zayıflığından dolayı yere sermiştir.

Ka‘b b. Mâlik hadîsinde: Uhud günü **ارْتُثَّ** olduğu, Zübeyr’in onu binek hayvanının yularından çekerek getirdiği; **الارْتثاثُ**: yaralının muharebeden taşınmasıdır; o, zayıftır, yaralar onu ağırlaştırmıştır.

**الرَّثِيث** de: yaralıdır; **المُرْتَثِّ** gibi. Zeyd b. Sûhân hadîsinde: Cemel günü **ارْتُثَّ** olduğu, onda can çekişme (belirtisi) bulunduğu. Ümmü Seleme hadîsinde: “Beni **مُرْتَثَّةً** gördü”: yani düşmüş, zayıf; lafzın aslı **الرَّثِّ**ten (gelir): yıpranmış elbise. **المُرْتَثُّ** ondan, **مُفْتَعِل**dir. “Falan oğulları, kendilerinin bir devesini yahut koyununu **ارْتَثَّ** etti”: zayıflıktan dolayı onu boğazladılar.

**الرِّثَّة**: ahmak kadındır.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر ث ث * * الرَّثُّ * بالفتح البالي وجمعه * رِثَاثٌ * بالكسر وقد * رَثَّ * يرث بالكسر * رَثَاثَةً * بالفتح و * أرَثَّ * الثوب أخلق و * ارْتُثَّ * فلان على ما لم يسم فاعله حُمل من المعركة * رِئيثا * أي جريحا وبه رمق

##### Türkçe

* ر ث ث * * **الرَّثُّ** * (fetha ile) eskiyip yıpranmış olan; çoğulu **رِثَاثٌ** (kesra ile). Ve (fiil) **رَثَّ** (kesra ile) **يرث**; (mastarı) **رَثَاثَةً** (fetha ile). Ve **أرَثَّ** elbiseyi: eskitti. Ve **ارْتُثَّ** falan, faili adlandırılmamış olarak: muharebeden taşındı, **رِئيثا**; yani yaralı olarak, ve onda can kırıntısı (varken).

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

الرث  والرثة والرثيث: الخلق الخسيس  البالي  من كل شيء، تقول: ثوب رث، وحبل رث، ورجل رث الهيئة في لبسه، وأكثر ما يستعمل فيما يلبس، والجمع رثاث،  كالأرث والرثيث  . الرث  :السقط من متاع البيت  ، من الخلقان  كالرثة بالكسر، ج رثث ورثاث  مثل قربة وقرب، ورهمة ورهام، وفي الحديث:  عفوت لكم عن الرثة  وهي متاع البيت الدون. وفي اللسان: الرث والرثة جميعا: ردىء المتاع، وأسقاط البيت من الخلقان.  والرثة  بالكسر  أيضا  : المرأة  الحمقاء، وضعفاء الناس  وخشارتهم وهو مجاز، شبهوا بالمتاع الردىء، والجمع رثاث. رجل رث الهيئة: خلقها باذها. وفي خلقه رثاثة،  الرثاثة  بالفتح  والرثوثة  بالضم  :البذاذة  .  وقد رث يرث  رثاثة، ويرث رثوثة. قال ابن دريد: أجاز أبو زيد: رث  وأرث  ، وقال الأصمعي: رث، بغير ألف، قال أبو حاتم: ثم رجع بعد ذلك، وأجاز: رث وأرث، وقول دريد بن الصمة:
  أرث جديد الحبل من أم معبد                      بعاقبة وأخلفت كل موعـد يجوز أن يكون على هذه اللغة، ويجوز أن تكون الهمزة للاستفهام دخلت على رث. وقد رث الحبل وغيره  وأرثه  البلى و  غيره  ، عن ثعلب، وأرث الثوب، أي أخلق. يقال للرجل إذا ضرب في الحرب فأثخن وحمل وبه رمق، ثم مات: قد  ارتث  فلان وهو افتعل  على المجهول  أي  حمل من المعركة رثيثا، أي جريحا، وبه رمق  . وفي اللسان: المرتث: الصريع الذي يثخن في الحرب، ويحمل حيا، ثم يموت، وقال ثعلب: هو الذي يحمل من المعركة وبه رمق، فإن كان قتيلا فليس بمرتث.  والمرث  مأخوذ  من أرث حبله  والاسم من ذلك الرثة.  وارتث  فلان  ناقة له  أو شاة  :نحرها من الهزال  .
 ومما يستدرك عليه: ارتثوا رثة القوم: جمعوها، أو اشتروها. والرثيث: الجريح، كالمرتث، وفي حديث أم سلمة  فرآني مرتثة  أي ساقطة ضعيفة، وأصله من الرث: الثوب الخلق، والمرتث مفتعل منه. وفي الأساس، من المجاز: مر ببني فلان فارتثهم وكلام رث: غث سخيف، وفي هذا الخبر رثاثة وركاكة، إذا لم يصح.

##### Türkçe

**الرث** ve **الرثة** ve **الرثيث**: her şeyden aşağı, bayağı, eskimiş olan; dersin ki: **ثوب رث** (eskimiş elbise), **وحبل رث** (eskimiş ip), ve **ورجل رث الهيئة في لبسه** (giyimi bakımından görünüşü perişan/eskimiş bir adam); en çok giyilende kullanılır; çoğulu **رثاث**’tır; **كالأرث والرثيث** (tıpkı **الأرث** ve **الرثيث** gibi).

**الرث**: ev eşyasından döküntü; eskiyenlerden; kesre ile **كالرثة** gibi; çoğul: **رثث** ve **رثاث**; **مثل قربة وقرب، ورهمة ورهام** (tıpkı **قربة** ve **قرب**, **ورهمة** ve **رهام** gibi). Hadiste: “Size **الرثة**’yi bağışladım”; o, aşağı ev eşyasıdır. Lisân’da: **الرث** ve **الرثة** ikisi birlikte: eşyanın kötüsü ve evin eskiyenlerden döküntüleridir.

Ve **الرثة** (kesre ile) ayrıca: ahmak kadın; insanların zayıfları ve döküntüleri; bu mecazdır; kötü eşyaya benzettiler; çoğulu **رثاث**’tır. **رجل رث الهيئة**: yaratılışı perişan/dağınık olan. Onun yaratılışında **رثاثة** vardır; **الرثاثة** (fetha ile) ve **الرثوثة** (damme ile): pejmürdelik/dağınıklık. Ve **رث يرث رثاثة**; ve **يرث رثوثة**. İbn Düreyd dedi: Ebû Zeyd cevaz verdi: **رث** ve **أرث**; Asmaî dedi: elifsiz **رث**. Ebû Hâtim dedi: sonra bundan sonra geri döndü ve **رث** ve **أرث**’e cevaz verdi. Düreyd b. es-Sımme’nin sözü:

أرث جديد الحبل من أم معبد                      بعاقبة وأخلفت كل موعـد

Bu lugat üzere olması caizdir; ve hemzenin istifham için olup **رث** üzerine girmiş olması da caizdir. Ve ip ve başkası eskidi; ve onu **أرثه**: eskime ve başkası; Sa‘leb’den. Ve **أرث الثوب**: yani eskitti. Savaşta vurulup ağır yaralanan ve taşınıp onda can kırıntısı bulunduğu hâlde sonra ölen kimse için denir: “Falan **ارتث** etti”; o, meçhul üzere **افتعل**’dir; yani muharebeden **رثيثا** olarak taşındı; yani yaralı olarak; onda can kırıntısı vardır. Lisân’da: **المرتث**: savaşta ağır yaralanan ve diri olarak taşınan, sonra ölen serilmiş kimsedir. Sa‘leb dedi: o, muharebeden onda can kırıntısı olduğu hâlde taşınandır; eğer öldürülmüş ise **بمرتث** değildir.

Ve **المرث**: “ipini **أرث** etti”den alınmıştır; bunun adı **الرثة**’dir. Ve falan, kendisine ait bir deve veya koyunu **ارتث** etti: zayıflıktan onu boğazladı.

Ve üzerine istidrâk olunanlardandır: “**ارتثوا رثة القوم**”: onu topladılar; yahut onu satın aldılar. Ve **الرثيث**: yaralıdır; **كالمرتث** (tıpkı **المرتث** gibi). Ümmü Seleme hadîsinde: “Beni **مرتثة** gördü”; yani düşmüş, zayıf; aslı **الرث**’tendir: eskimiş elbise; **المرتث** ondan **مفتعل**’dir. Esâs’ta, mecazdan: “Falan oğullarına uğradı da onları **فارتثهم** etti”; ve **كلام رث**: kötü, bayağı; ve bu haberde, sahih olmadığında, **رثاثة** ve gevşeklik vardır.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AB/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَثَّ
رَثَّ I ,  A ( n. ac. رَثَاْثَة 22t ,  رُثُوْثَة 27t ),
a.  Was old, shabby, worn out.

أَرْثَثَ
أَرْثَثَ IV ,
a.  Wore out.

b.  see I .

رَثّ
رَثّ 1 , ( pl. رِثَاْث 23 ),
a.  Old & worn out garments, chattels &c.

b.  see 25 .

رِثَّة
رِثَّة 2t , ( pl. رِثَث 7 ,  رِثَاْث 23 ),
a.  see 1 (a) .

b.  Dregs of the people.

رَثَاْثَة
رَثَاْثَة 22t ,
a.  Shabby exterior; wretched, squalid appearance.

رَثِيْث
رَثِيْث 25 , ( pl. رِثَاْث 23 ),
a.  Squalid, shabby, worn out.

##### Türkçe

رَثَّ
**رَثَّ** I, A (n. ac. **رَثَاْثَة** 22t, **رُثُوْثَة** 27t),
a. Eski idi, pejmürde idi, yıpranmış idi.

أَرْثَثَ
**أَرْثَثَ** IV,
a. Yıprattı.

b. I’e bak.

رَثّ
**رَثّ** 1, (pl. **رِثَاْث** 23),
a. Eski ve yıpranmış elbiseler, eşya vb.

b. 25’e bak.

رِثَّة
**رِثَّة** 2t, (pl. **رِثَث** 7, **رِثَاْث** 23),
a. 1 (a)’ya bak.

b. Halkın tortuları.

رَثَاْثَة
**رَثَاْثَة** 22t,
a. Pejmürde dış görünüş; sefil, pis görünüş.

رَثِيْث
**رَثِيْث** 25, (pl. **رِثَاْث** 23),
a. Pis, pejmürde, yıpranmış.
