# رثد — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AF/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AB%D8%AF/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رثد](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%AF.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رثد

الرَّثْد: مصدر رَثَد المتاع يَرْثُدُه رَثْداً فهو مَرْثود ورَثيد: نَضَّده ووضع بعضه فوق بعض أَو إِلى جنب بعض وتركه مُرْتَثِداً ما تَحَمَّل بعد أَي ناضداً متاعه. يقال: تركت بني فلان مُرْتَثِدين ما تحملوا بعد أَي ناضدين متاعهم.
الكسائي: أَرثَدَ القوم أَي أَقاموا. واحتفر القوم حتى أَرثدوا أَي بلغوا الثرى؛ قال ابن السكيت: ومنه اشتق مَرْثَد وهو اسم رجل. والمَرْثَد: اسم من أَسماءِ الأَسد. والرَّثَد: ما رُثِدَ من المتاع،وطعام مَرْثود ورَثِيد؛ وقال ثعلبة بن صُعَير المازني وذكر الظليم والنعامة وأَنهما تذكرا بيضهما في أُدْحِيِّهما فأَسرعا إِليه:
فَتَذكَّرا ثَقَلاً رَثِيداً، بَعدما
أَلْقَتْ ذِكاءُ يَمِينَها في كافِر
والرثَد: بالتحريك: متاع البيت المنضود بعضه فوق بعض، والمتاع رَثيد ومَرْثود. وفي حديث عمر: أَن رجلاً ناداه فقال: هل لك في رجل رَثَدْت حاجته وطال انتظاره؟ أَي دافعْتَ بحوائجه ومَطَلْتَه، من قولك رَثَدْتُ المتاع إِذا وضعت بعضه فوق بعض، وأَراد بحاجته حوائجه فأَوقع المفرد موقع الجمع كقوله تعالى: فاعترفوا بذنبهم، أَي بذنوبهم. ورَثَدُ البيت: سَقَطُه. ورُثِدَتِ القصعة بالثَّريد: جمع بعضه إِلى بعض وسُوّي. ورَثَدَت الدجاجة بيضها: جمعته؛ عن ابن الأَعرابي.
والرِّئْدَة واللثدة، بالكسر: الجماعة الكثيرة من الناس وهم المقيمون ولا يطعنون.
والرَّثَدُ: ضَعَفَة الناس. يقال: تركنا على الماء رَثَداً ما يظيقون تحملاً، وأَما الذين ليس عندهم ما يتحملون عليه فهم مرتثدون وليسوا بِرَثَدٍ. ومَرْثَدٌ: اسم.
وأَرْثَدُ: موضع؛ قال:
أَلا نَسْأَلُ الخَيْماتِ من بَطْنِ أَرْثَدٍ،
إِلى النخلِ من وَدَّانَ: ما فَعَلَتْ نُعْمُ؟

### Türkçe

**الرَّثْد**: **رَثَد** “eşyayı” **يَرْثُدُه** “onu dizer” **رَثْداً** “dizme” mastarıdır; o hâlde o **مَرْثود** “dizilmiş”tir.

Ve **رَثيد**: onu üst üste dizdi ve onun bir kısmını bir kısmının üstüne yahut bir kısmını bir kısmının yanına koydu ve onu, sonra yüklenilecek şeyi, yani eşyasını dizmiş olarak, **مُرْتَثِداً** “dizilmiş hâlde” bıraktı. Denilir: “Falan oğullarını, sonra yüklenilecek şeyi, yani eşyalarını dizmiş olarak, **مُرْتَثِدين** bıraktım.” Denilir: “Falan oğullarını, sonra yüklenilecek şeyi, yani eşyalarını dizmiş olarak, **مُرْتَثِدين** bıraktım.”

**الكسائي**: **أَرثَدَ** “kavim” yani “ikamet ettiler” (dedi). Ve kavim kazdı, ta ki **أَرثدوا** oluncaya kadar; yani “toprağa ulaştılar”; **ابن السكيت** dedi: Ve ondan **مَرْثَد** türetildi; o bir adam adıdır. Ve **المَرْثَد**: aslanın adlarından bir addır. Ve **الرَّثَد**: eşyadan **رُثِدَ** “dizilmiş” olan şeydir; ve **مَرْثود** ve **رَثِيد** yiyecek; **ثعلبة بن صُعَير المازني** dedi; ve devekuşu erkeğini ve dişisini ve ikisinin de yuvalarındaki yumurtalarını hatırladıklarını zikretti de ona doğru acele ettiler:

فَتَذكَّرا ثَقَلاً **رَثِيداً**، بَعدما
أَلْقَتْ ذِكاءُ يَمِينَها في كافِر

Ve **الرثَد**: harekeli olarak: ev eşyası, bir kısmı bir kısmının üstüne dizilmiş olan; ve eşya **رَثيد** ve **مَرْثود**dur. Ve Ömer’in hadisinde: bir adamın ona seslendiği (vardır) de dedi ki: “Bir adam hakkında senin için var mı: onun ihtiyacını **رَثَدْت** ettin ve bekleyişi uzadı?” Yani “ihtiyaçlarını savdın ve onu oyaladın”; “eşyayı **رَثَدْتُ**” sözünden; yani “bir kısmını bir kısmının üstüne koyduğunda”. Ve ihtiyacı ile onun ihtiyaçlarını kastetti; böylece müfredi cem‘in yerine koydu; Yüce Allah’ın sözü gibi: “Günahlarını itiraf ettiler”; yani “günahlarını”. Ve **رَثَدُ البيت**: onun döküntüsüdür. Ve **رُثِدَتِ القصعة بالثَّريد**: onun bir kısmı bir kısmına toplandı ve düzeltildi. Ve tavuk **رَثَدَت** yumurtasını: onu topladı; **ابن الأَعرابي**’den.

Ve **الرِّئْدَة** ve **اللثدة**, kesre ile: insanlardan çok kalabalık topluluk; ve onlar ikamet edenlerdir ve (savaşa) atılmazlar.

Ve **الرَّثَدُ**: insanların zayıflarıdır. Denilir: “Suyun başında, yüklenmeye güç yetiremeyen bir **رَثَداً** bıraktık.” Ve yüklenilecek şeyleri olmayanlara gelince, onlar **مرتثدون**dur ve **بِرَثَدٍ** değildirler. Ve **مَرْثَدٌ**: bir addır.

Ve **أَرْثَدُ**: bir yerdir; dedi ki:

أَلا نَسْأَلُ الخَيْماتِ من بَطْنِ **أَرْثَدٍ**،
إِلى النخلِ من وَدَّانَ: ما فَعَلَتْ نُعْمُ؟
