# رثع — Kitâbu'l-'Ayn

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%B9/sozluk/kitab_ayn
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AB%D8%B9/entries/kitab_ayn

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رثع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AB%D8%B9.md)
- Kitâbu'l-'Ayn: Halîl b. Ahmed · 8. yy

## Madde başı: رثع

باب العين والثاء والرّاء معهما
ع ث ر، ث ع ر، ر ع ث، رث ع مستعملات
عثر:
عَثَرَ الرّجل يَعْثُرِ ويَعْثُرُ عثوراً، وعثر الفرس عِثاراً إذا أصاب قوائمه شيء، فيُصرع أو يَتَتَعْتَعُ. دابّة عثور: كثيرة العثار.
وعثرَ الرّجل يعثرُ عثراً إذا اطلّع على شيء لم يطلّع عليه غيره.
وأعثرت فلاناً على فلانٍ أي: أطلعته عليه، وأعثرته على كذا. وقوله عزّ وجل: "فإِن عُثِرَ" أي: اطُّلِعَ.
والعِثْيَرُ: الغبار السّاطع. والعَثْيَرُ الأثَرُ الخفيُّ، وما رأيت له أثراً ولا عِثْيَرا.ً والعَيْثَرُ: ما قلبت من ترابٍ أو مَدَرٍ أو طينٍ بأطراف أصابع رجلَيْكَ إذا مشيت لا يرى من القدم غيره. قال:
.................. عَيْثَرْتَ طَيْرَكَ لو تَعيفُ
يقول: وقعت عليها لو كنت تعرف، أي: جزتَ بما أنت لاقٍ لكنّك لا تعرف.
والعاثور: المتالِف. قال:
وبلدةٍ كثيرةِ العاثُورِ
ثعر:
الثَّعْرُ والثُّعْرُ، لغتان، لَثىً يخرج من غصن شجرة السَّمُر، يقال: هو سمٌّ.
والثُّعْرور: الغليظ القصير من الرّجال.
والثعارير: ضربٌ من النّبات يشبه الأذْخِرَ يكون بأرض الحجاز.
رعث:
الرَّعْثةُ: تلتلة تتّخذ من جُفِّ الطَّلْعِ يُشْرَبُ بها.
والرِّعاثُ: ضربٌ من الخَرَزِ والحليّ. قال:
إذا علقت خافَ الجنان رِعاثها
وقال:
رقراقة كالرشأ المُرَعَّثِ
أي في عنقها قلائد كالرِعاث.
وكلّ مِعْلاقٍ كالقُرط والشّنْف ونحوه في آذان أو قلادة فهو رِعاثٌ، وربّما علّقت في الهودج رُعُثٌ كثيرة، وهي ذباذب يُزَيَّنُ بها الهودجُ.
ورَعْثَةُ الدّيك عُثْنونُهُ. أنشد أبو ليلى:
ماذا يُؤَرّقُني والنّومُ يَطْـرُقُـنـي		من صوتِ ذي رَعَثاتٍ ساكنِ الدّارِ
وَرَعِثَتِ العَنْز تَرْعَثُ رَعَثاً إذا ابيضّت أطرافُ رَعْثَتِها. أي: زَنَمَتها.
رثع:
رجل رَثِعٌ، وقوم رَثِعون، وقد رَثِعَ رَثَعاً، وهو الطّمع والحرص.

### Türkçe

باب **العين** ve **الثاء** ve **الرّاء** onlarla birlikte
**ع ث ر**، **ث ع ر**، **ر ع ث**، **رث ع** kullanılagelenlerdir.

**عثر**:
**عَثَرَ** adam **يَعْثُرِ** ve **يَعْثُرُ**; **عثوراً** (tökezledi); ve at **عثر** **عِثاراً** (tökezledi) — eğer ayaklarına bir şey isabet ederse; böylece devrilir yahut sendeleyip bocalar. **دابّة عثور**: tökezlemesi çok olan.
Ve adam **عثرَ** **يعثرُ** **عثراً** (tökezledi) — eğer başkasının muttali olmadığı bir şeye muttali olursa.
Ve “Falancayı falancaya **أعثرت**” yani: onu ona muttali kıldım; ve onu şuna **أعثرته**. Ve Aziz ve Celil olanın sözü: “**فإِن عُثِرَ**” yani: muttali olundu.
Ve **العِثْيَرُ**: yükselen toz. Ve **العَثْيَرُ**: gizli izdir; “Onun için ne bir iz ne de bir **عِثْيَرا** gördüm.” Ve **العَيْثَرُ**: yürüdüğün zaman iki ayağının parmak uçlarıyla çevirdiğin toprak yahut kesek yahut çamur; ayaktan onun dışında bir şey görünmez. Dedi ki:
.................. **عَيْثَرْتَ** **طَيْرَكَ** لو **تَعيفُ**
Der ki: bilseydin onun üzerine düştün; yani: karşılaşacağın şeyle geçtin, fakat sen bilmezsin.
Ve **العاثور**: helâk edici. Dedi ki:
وبلدةٍ كثيرةِ **العاثُورِ**

**ثعر**:
**الثَّعْرُ** ve **الثُّعْرُ**, iki lugattır: **لَثىً**; **السَّمُر** ağacının dalından çıkan (şey); “o zehirdir” denir.
Ve **الثُّعْرور**: erkeklerden kalın ve kısa olan.
Ve **الثعارير**: **الأذْخِرَ**’e benzeyen bir nebat türü; Hicaz toprağında olur.

**رعث**:
**الرَّعْثةُ**: **جُفِّ الطَّلْعِ**’dan yapılan bir püskül; onunla içilir.
Ve **الرِّعاثُ**: boncuk ve süs eşyasından bir tür. Dedi ki:
إذا علقت خافَ الجنان **رِعاثها**
Ve dedi ki:
رقراقة كالرشأ **المُرَعَّثِ**
Yani boynunda **الرِعاث** gibi gerdanlıklar vardır.
Ve küpe ve **الشّنْف** ve benzeri gibi, kulaklarda yahut gerdanlıkta olan her **مِعْلاقٍ** **رِعاثٌ**’tır; ve bazen **الهودج**’a çokça **رُعُثٌ** asılır; o, **الهودج**’un onunla süslendiği püsküllerdir.
Ve horozun **رَعْثَةُ**’si onun **عُثْنونُهُ**’dur. Ebû Leylâ inşâd etti:
ماذا يُؤَرّقُني والنّومُ يَطْـرُقُـنـي		من صوتِ ذي **رَعَثاتٍ** ساكنِ الدّارِ
Ve keçi **رَعِثَتِ** **تَرْعَثُ** **رَعَثاً** — eğer **رَعْثَتِها**’nın uçları beyazlarsa. Yani: onun **زَنَمَتها**’sı.

**رثع**:
**رجل رَثِعٌ** ve **قوم رَثِعون**; ve **رَثِعَ** **رَثَعاً**; o, tamah ve hırstır.
