# رجب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AC%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رجب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رجب

رَجِبَ الرجلُ رَجَباً: فَزِعَ. ورَجِبَ رَجَباً، ورَجَبَ يَرْجُبُ: اسْتَحْيا؛ قال:
فَغَيْرُكَ يَسْتَحيِـي، وغيرُكَ يَرْجُبُ
ورَجِبَ الرجلَ رَجَباً، ورَجَبَه يرجُبُه رَجْباً ورُجُوباً، ورَجَّبه، وتَرَجَّبَه، وأَرْجَبَه، كلُّه: هابَه وعَظَّمه، فهو مَرْجُوبٌ؛ وأَنشد شمر:
أَحْمَدُ رَبّـي فَرَقاً وأَرْجَبُهْ
أَي أُعَظِّمُه، ومنه سمي رَجَبٌ؛ ورَجِبَ، بالكسر، أَكثر؛ قال: إِذا العَجوزُ اسْتَنْخَبَتْ، فانْخَبْها، *  ولا تَهَيَّبْها، ولا تَرْجَبْها وهكذا أَنشده ثعلب؛ ورواية يعقوب في الأَلفاظ:
ولا تَرَجَّبْها ولا تَهَبْها
شمر: رَجِبْتُ الشيءَ: هِبْتُه، ورَجَّبْتُه: عَظَّمْتُه. ورَجَبٌ: شهر سموه بذلك لتعظيمهم إِيَّاه في الجاهلية عن القتالِ فيه، ولا يَسْتَحِلُّون القتالَ فيه؛ وفي الحديث: رَجَبُ مُضَرَ الذي بين جُمادَى وشعبانَ؛ قوله: بين جُمادَى وشعبانَ، تأْكيد للبَيانِ وإِيضاحٌ له، لأَنهم كانوا يؤَخرونه من شهر إِلى شهر، فيَتَحَوَّل عن موضعه الذي يَخْتَصُّ به، فبين لهم أَنه الشهر الذي بين جُمادَى وشعبانَ، لا ما كانوا يسمونه على حِساب النَّسِـيءِ، وإِنما قيل: رَجَبُ مُضَرَ، إِضافة إِليهم، لأَنهم كانوا أَشدّ تعظيماً له من غيرهم، فكأَنهم اخْتَصُّوا به، والجمع: أَرْجابٌ. تقول: هذا رجب، فإِذا ضَمُّوا له شَعْبانَ، قالوا: رَجَبانِ. والتَّرْجِـيبُ: التعظيمُ، وإِن فلاناً لَـمُرَجَّبٌ، ومنه تَرْجِـيبُ العَتِـيرةِ، وهو ذَبحُها في رَجَبٍ. وفي الحديث: هل تَدْرُون ما العَتِـيرةُ؟ هي التي يسمونها الرَّجَبِـيَّةَ، كانوا يَذْبحون في شهر رَجَبٍ ذَبيحَـةً، ويَنْسُبونَها إِليه. والتَّرْجِـيبُ: ذَبْحُ النَّسائكِ في رَجَبٍ؛ يقال: هذه أَيـَّامُ تَرْجِـيبٍ وتَعْتارٍ. وكانت العربُ تُرَجِّبُ، وكان ذلك لهم \<ص:412>
نُسُكاً، أَو ذَبائحَ في رَجَبٍ.
أَبو عمرو: الرَّاجِبُ الـمُعَظِّم لسيده؛ ومنه رَجِـبَهُ يَرْجَبُه رَجَباً، ورَجَبَهُ يَرْجُبُه رَجْباً ورُجُوباً، ورَجَّبَه تَرْجيباً، وأَرْجَبَه؛ ومنه قول الـحُباب: عُذَيْقُها الـمُرَجَّبُ. قال الأَزهري: أَما أَبو عبيدة والأَصمعي، فإِنهما جَعلاه من الرُّجْبةِ، لا مِن التَّرْجِـيبِ الذي هو بمعنى التعظيم؛ وقول أَبي ذُؤَيب: فَشَرَّجَها مِنْ نُطْفةٍ رَجَبِـيَّةٍ، *  سُلاسِلَةٍ من ماءِ لِصْبٍ سُلاسِلِ يقول: مَزَجَ العَسَلَ بماءِ قَلْتٍ، قد أَبْقاها مَطَرُ رَجَبٍ هُنالك؛ والجمع: أَرْجابٌ ورُجُوبٌ، ورِجابٌ ورَجَباتٌ.
والتَّرْجِـيبُ: أَنْ تُدْعَمَ الشجرةُ إِذا كَثُرَ حَمْلُها لئلا تَتَكسَّرَ أَغْصانُها. ورَجَّبَ النخلةَ: كانت كريمةً عليه فمالَتْ، فبَنَى تحتَها دُكَّاناً تَعْتَمِد عليه لضَعْفِها؛ والرُّجْبةُ: اسم ذلك الدُّكَّان، والجمع رُجَبٌ، مثل رُكْبةٍ ورُكَبٍ. والرُّجَبِـيَّةُ من النخل منسوبة إِليه. ونَخْلَةٌ رُجَبِـيَّةٌ ورُجَّبِـيَّةٌ: بُنِـيَ تحتها رُجْبةٌ، كِلاهُما نَسَبٌ نادِرٌ، والتثقيل أَذهَبُ في الشُّذُوذ. التهذيب: والرُّجْبَةُ والرُّجْمةُ أَن تُعْمَدَ النخلةُ الكريمةُ إِذا خِـيفَ عليها أَن تَقَعَ لطُولها وكثرة حَمْلِها، بِـبِناء من حِجارة تُرَجَّبُ بها أَي تُعْمَدُ به، ويكون تَرْجِـيبُها أَن يُجْعَلَ حَوْلَ النخلة شَوْكٌ، لئلا يَرْقَى فيها راقٍ، فيَجْنِـي ثمرها. الأَصمعي: الرُّجْمةُ، بالميم، البناء من الصخر تُعْمَدُ به النخلةُ؛ والرُّجْبةُ أَن تُعمد النخلة بخَشبةٍ ذاتِ شُعْبَتَيْنِ؛ وقد روي بيت سُوَيْدِ بن صامِتٍ بالوجهين جميعاً: ليست بِسَنْهاءٍ، ولا رُجَّبِـيَّةٍ، *  ولكِنْ عَرايا في السِّنينَ الجَوائِـح يَصِفُ نَخْلة بالجَوْدةِ، وأَنها ليس فيها سَنْهاءُ؛ والسنهاءُ: التي أَصابتها السَّنةُ، يعني أَضَرَّ بها الجَدْبُ؛ وقيل: هي التي تحمل سنة وتَترك أُخرى؛ والعَرايا: جمع عَرِيَّةٍ، وهي التي يُوهَبُ ثَمَرُها. والجَوائحُ: السِّنونُ الشِّدادُ التي تُجِـيحُ المالَ؛ وقبل هذا البيت: أَدِينُ، وما دَيْنِـي عَلَيْكُم بِمَغْرَمٍ، *  ولكِنْ عَلى الشُّمِّ الجِلادِ القَراوِحِ أَي إِنما آخُذُ بدَيْنٍ، على أَن أُؤَدِّيَه من مالي وما يَرْزُقُ اللّه من ثَمَرة نَخْلي، ولا أُكلِّفُكم قَضاءَ دَيْني عني. والشُّمُّ: الطِّوالُ. والجِلادُ: الصَّابِراتُ على العَطَشِ والـحَرِّ والبَرْدِ. والقَراوِحُ: التي انْجَرَدَ كَرَبُها، واحِدها قِرْواحٌ، وكان الأَصل قَراويحَ، فحَذَفَ الياءَ للضرورة. وقيل: تَرْجِـيبُها أَن تُضَمَّ أَعْذاقُها إِلى سَعَفاتِها، ثم تُشَدُّ بالخُوصِ لئلا يَنْفُضَها الرِّيحُ، وقيل: هو أَن يُوضَعَ الشَّوْكُ حَوالي الأَعْذاقِ لئلا يَصِلَ إِليها آكلٌ فلا تُسْرَق، وذلك إِذا كانت غَريبةً طَريفةً، تقول: رَجَّبْتُها تَرْجِـيباً. وقال الـحُبابُ ابن الـمُنْذِر: أَنا جُذَيْلُها الـمُحَكَّكُ، وعُذَيْقُها الـمُرَجَّبُ؛ قال يعقوب: التَّرْجِـيبُ هنا إِرفادُ النَّخلةِ من جانب، لِـيَمْنَعَها من السُّقوط، أَي إِن لي عَشِـيرةً تُعَضِّدُني، وتَمْنَعُني، وتُرْفِدُني. والعُذَيْقُ: تصغير عَذْقٍ، بالفتح، وهي النخلة؛ وقد وَرَدَ في حَديث السَّقِـيفَةِ: أَنا جُذَيْلُها الـمُحَكَّكُ، وعُذَيْقُها الـمُرَجَّبُ؛ وهو تصغير تعظيم، وقيل: أَراد بالتَّرْجِـيبِ التَّعْظِـيمَ. \<ص:413>
ورَجِبَ فلانٌ مولاه أَي عَظَّمَه، ومِنه سمي رَجَبٌ لأَنه كان يُعَظَّم؛ فأَما قول سَلامةَ بن جَنْدَلٍ: والعادِياتُ أَسابِـيُّ الدِّماءِ بِها، *  كأَنَّ أَعْناقَها أَنْصابُ تَرْجِـيبِ فإِنه شَبَّهَ أَعْناقَ الخيل بالنخل الـمُرَجَّبِ؛ وقيل: شبَّه أَعْناقَها بالحجارة التي تُذْبَح عليها النَّسائِكُ. قال: وهذا يدل على صِحَّةِ قولِ مَن جَعل التَّرجِـيبَ دَعْماً للنخلة؛ وقال أَبو عبيد: ُيفَسِّر هذا البيتَ تَفْسيرانِ: أَحدهما أَنت يكون شبَّه انْتِصابَ أَعْناقِها بِجِدارِ تَرْجِـيبِ النخل، والآخَرُ أَن يكون أَراد الدِّماءَ التي تُراقُ في رجب. وقال أَبو حنيفة: رُجِّبَ الكَرْمُ: سُوِّيت سُرُوغُه، ووُضِعَ مَواضِعَه مِنَ الدِّعَمِ والقِلالِ. ورَجَبَ العُودُ: خَرج مُنْفَرداً. والرُّجْبُ: ما بين الضِّلَعِ والقَصِّ. والأَرْجابُ: الأَمْعاءُ، وليس لها واحد عند أَبي عبيد، وقال كراع: واحدها رَجَبٌ، بفتح الراءِ والجيم. وقال ابن حمدويه: واحدها رِجْبٌ، بكسر الراءِ وسكون الجيم. والرَّواجِبُ: مَفاصِلُ أُصولِ الأَصابع التي تلي الأَنامل؛ وقيل: هي بَواطِنُ مَفاصِلِ أُصولِ الأَصابِـع؛ وقيل: هي قَصَبُ الأَصابع؛ وقيل: هي ظُهُورُ السُّلاميَّات؛ وقيل: هي ما بين البَراجِم من السُّلاميَّات؛ وقيل: هي مَفاصِلُ الأَصابع، واحدتها راجِـبةٌ، ثم البَراجِمُ، ثم الأَشاجِـعُ اللاتي تلي الكَفَّ. ابن الأَعرابي: الرَّاجِـبةُ البُقْعَةُ الـمَلْساء بينَ البراجِمِ؛ قال: والبراجِمُ الـمُشَنَّجاتُ في مَفاصِل الأَصابع، في كل إِصْبَعٍ ثَلاثُ بُرْجُماتٍ، إِلاَّ الإِبهامَ. وفي الحديث: أَلا تُنَقُّونَ رواجِـبَكم؟ هي ما بين عُقد الأَصابع من داخل، واحدها راجِـبةٌ. والبراجِمُ: العُقَد الـمُتَشَنِّجَةُ في ظاهِر الأَصابعِ. الليث: راجِـبةُ الطائِر الإِصْبَعُ التي تلي الدَّائِرةَ مِن الجانبين الوَحْشِـيَّـيْن مِن الرِّجْلَيْن؛ وقول صخر الغي:
تَمَلَّى بها طُولَ الحياةِ، فَقَرْنُه *  له حَيَدٌ، أَشْرافُها كالرَّواجِبِ شَبَّه ما نتأَ مِنْ قَرْنِه، بما نَـتَأَ من أُصُولِ الأَصابع إِذا ضُمَّت الكَفُّ؛ وقال كراع: واحدتها رُجْبةٌ؛ قال: ولا أَدري كيف ذلك، لأَنَّ فُعْلة لا تكسر على فَواعِلَ. أَبو العميثل: رَجَبْتُ فلاناً بقَوْلِ سَـيِّـئٍ ورَجَمْتُه بمعنى صكَكْتُه. والرَّواجِبُ من الـحِمار: عُروقُ مَخارج صَوْتِه، عن ابن الأَعرابي؛ وأَنشد: طَوَى بَطنَه طُولُ الطِّراد، فأَصْبَحَتْ *  تَقَلْقَلُ، مِنْ طُولِ الطِّرادِ، رَواجِـبُهْ والرُّجْبةُ: بناءٌ يُبْنى، يُصَادُ به الذئب وغيره، يوضع فيه لحم، ويُشَدُّ بخَيْط، فإِذا جَذَبه سَقَط عليه الرُّجْبةُ.

### Türkçe

**رَجِبَ** adam **رَجَباً**: korktu, ürktü. Ve **رَجِبَ** **رَجَباً**; ve **رَجَبَ يَرْجُبُ**: utandı; dedi ki:

فَغَيْرُكَ يَسْتَحيِـي، وغيرُكَ يَرْجُبُ

Ve **رَجِبَ** adamı **رَجَباً**; ve **رَجَبَه** onu **يَرْجُبُه** **رَجْباً** ve **رُجُوباً**; ve **رَجَّبه**; ve **تَرَجَّبَه**; ve **أَرْجَبَه**; bunların hepsi: ondan çekindi ve onu yüceltti; o da **مَرْجُوبٌ**dur; ve Şemmer inşad etti:

أَحْمَدُ رَبّـي فَرَقاً وأَرْجَبُهْ

Yani: onu yüceltirim; bundan dolayı **رَجَبٌ** adlandırıldı; ve **رَجِبَ** (kesre ile): daha çok; dedi ki:

إِذا العَجوزُ اسْتَنْخَبَتْ، فانْخَبْها، *  ولا تَهَيَّبْها، ولا تَرْجَبْها

Sa‘leb onu böyle inşad etti; Yakub’un lafızlarda rivayeti:

ولا تَرَجَّبْها ولا تَهَبْها

Şemmer: **رَجِبْتُ** şeyi: ondan çekindim; ve **رَجَّبْتُه**: onu yücelttim.

Ve **رَجَبٌ**: bir aydır; onu, cahiliyede onda savaşmaktan dolayı onu yüceltmeleri sebebiyle böyle adlandırdılar; onda savaşmayı helâl saymazlardı; ve hadiste: **رَجَبُ مُضَرَ** ki **جُمادَى** ile **شعبانَ** arasındadır; onun sözü: **بين جُمادَى وشعبانَ**; beyanı pekiştirme ve onu açıklamadır; çünkü onu aydan aya erteliyorlardı da, kendisine mahsus olan yerinden kayıyordu; böylece onlara, **جُمادَى** ile **شعبانَ** arasındaki ayın o olduğunu açıkladı; onların **النَّسِـيءِ** hesabına göre adlandırdıkları değil; ancak **رَجَبُ مُضَرَ** denildi: onlara izafe olarak; çünkü onu başkalarından daha şiddetli yüceltirlerdi; sanki onunla özelleşmişlerdi; çoğulu: **أَرْجابٌ**. Dersin ki: bu **رجب**’dir; ona **شَعْبانَ**’ı kattıklarında: **رَجَبانِ** derler. Ve **التَّرْجِـيبُ**: yüceltmedir; ve şüphesiz falan kimse elbette **مُرَجَّبٌ**dur; bundan: **تَرْجِـيبُ العَتِـيرةِ**; o da **رَجَبٍ**’de onu boğazlamaktır. Ve hadiste: **العَتِـيرةُ**’nin ne olduğunu biliyor musunuz? O, **الرَّجَبِـيَّةَ** diye adlandırdıklarıdır; **رَجَبٍ** ayında bir kurban keserlerdi ve onu ona nispet ederlerdi. Ve **التَّرْجِـيبُ**: **رَجَبٍ**’de kurbanlıkları boğazlamaktır; denir: bunlar **تَرْجِـيبٍ** ve **تَعْتارٍ** günleridir. Araplar **تُرَجِّبُ** ederdi; bu onlar için
\<ص:412>
bir **نُسُكاً** idi; yahut **رَجَبٍ**’de boğazlamalar.

Ebû Amr: **الرَّاجِبُ** efendisini yücelten kimsedir; bundan: **رَجِـبَهُ** onu **يَرْجَبُه** **رَجَباً**; ve **رَجَبَهُ** onu **يَرْجُبُه** **رَجْباً** ve **رُجُوباً**; ve **رَجَّبَه** **تَرْجيباً**; ve **أَرْجَبَه**; bundan Hubbâb’ın sözü: **عُذَيْقُها الـمُرَجَّبُ**. Ezherî dedi ki: Ebû Ubeyde ve Asmaî’ye gelince, ikisi onu **الرُّجْبةِ**’den kıldılar; yüceltme manasındaki **التَّرْجِـيبِ**’den değil; ve Ebû Züeyb’in sözü:

فَشَرَّجَها مِنْ نُطْفةٍ رَجَبِـيَّةٍ، *  سُلاسِلَةٍ من ماءِ لِصْبٍ سُلاسِلِ

Der ki: balı, bir **قَلْتٍ** suyuyla karıştırdı; orada **رَجَبٍ** yağmuru onu bırakıp korumuştu;
çoğulu: **أَرْجابٌ** ve **رُجُوبٌ**; ve **رِجابٌ** ve **رَجَباتٌ**.

Ve **التَّرْجِـيبُ**: ağacın yükü çoğaldığında, dalları kırılmasın diye ağacı desteklemen.

Ve **رَجَّبَ** hurma ağacını: ona değerli idi de eğildi; zayıflığından dolayı ona dayanması için altına bir **دُكَّاناً** bina etti; ve **الرُّجْبةُ**: o **دُّكَّان**ın adıdır; çoğulu **رُجَبٌ**; **رُكْبةٍ** ve **رُكَبٍ** gibi. Ve hurmadan **الرُّجَبِـيَّةُ** ona nispetlidir.

Ve **نَخْلَةٌ رُجَبِـيَّةٌ** ve **رُجَّبِـيَّةٌ**: altına bir **رُجْبةٌ** bina edilmiştir; ikisi de nadir bir nispettir; ve şeddeli söyleyiş şâzlıkta daha ileri gidendir. **التهذيب**: ve **الرُّجْبَةُ** ile **الرُّجْمةُ**: değerli hurma ağacına, boyunun uzunluğu ve yükünün çokluğu sebebiyle düşmesinden korkulduğunda, taşlardan bir bina ile direk yapılmasıdır; onunla **تُرَجَّبُ** edilir, yani onunla direk yapılır; ve onun **تَرْجِـيبُ**u, hurma ağacının etrafına diken konulmasıdır; içine tırmanan bir tırmanıcı tırmanmasın da meyvesini koparmasın diye. Asmaî: **الرُّجْمةُ** (mim ile): hurma ağacına direk yapılan kayadan bina; ve **الرُّجْبةُ**: iki çatallı bir tahta ile hurma ağacına direk yapılmasıdır; Süveyd b. Sâmit’in beyti iki vecihle de rivayet edilmiştir:

ليست بِسَنْهاءٍ، ولا رُجَّبِـيَّةٍ، *  ولكِنْ عَرايا في السِّنينَ الجَوائِـح

Bir hurma ağacını iyilikle vasfeder; onda **سَنْهاءُ** bulunmadığını; ve **السنهاءُ**: ona **السَّنةُ** isabet etmiş olandır; yani kıtlık ona zarar vermiştir; ve denildi ki: bir yıl taşır, bir yıl bırakır; ve **العَرايا**: **عَرِيَّةٍ**’nin çoğuludur; o, meyvesi bağışlanan şeydir. Ve **الجَوائحُ**: malı yok eden şiddetli yıllardır; ve bu beyitten önce:

أَدِينُ، وما دَيْنِـي عَلَيْكُم بِمَغْرَمٍ، *  ولكِنْ عَلى الشُّمِّ الجِلادِ القَراوِحِ

Yani: ancak bir borç alırım; onu malımdan ve Allah’ın hurma ağaçlarımın meyvesinden rızıklandırdığından ödemek üzere; borcumu benim yerime ödemenizi size yüklemem. Ve **الشُّمُّ**: uzun olanlar. Ve **الجِلادُ**: susuzluğa, sıcağa ve soğuğa sabredenler. Ve **القَراوِحُ**: **كَرَبُ**u soyulmuş olanlar; onun teki **قِرْواحٌ**tır; aslında **قَراويحَ** idi; zaruret için yâ’yı hazfetti.

Ve denildi ki: onun **تَرْجِـيبُ**u, salkımlarının **سَعَفاتِها**’sına katılması, sonra rüzgâr onları silkip dökmesin diye **الخُوصِ** ile bağlanmasıdır; ve denildi ki: o, salkımların etrafına diken konulmasıdır; ona bir yiyici ulaşmasın da çalınmasın diye; bu, o taze, nadir olduğunda olur; dersin ki: onu **رَجَّبْتُها تَرْجِـيباً**. Ve Hubbâb b. Münzir dedi ki: **أَنا جُذَيْلُها الـمُحَكَّكُ، وعُذَيْقُها الـمُرَجَّبُ**; Yakub dedi ki: buradaki **التَّرْجِـيبُ**, hurma ağacının bir yandan dayanakla desteklenmesidir; düşmesini engellemek için; yani benim, beni destekleyen, beni engelleyen ve bana dayanak olan bir aşiretim vardır. Ve **العُذَيْقُ**: **عَذْقٍ**’ın küçültmesidir (fetha ile); o da hurma ağacıdır; ve **حَديث السَّقِـيفَةِ**’de gelmiştir: **أَنا جُذَيْلُها الـمُحَكَّكُ، وعُذَيْقُها الـمُرَجَّبُ**; o, yüceltme için küçültmedir; ve denildi ki: **التَّرْجِـيبِ** ile **التَّعْظِـيمَ**i kastetti.
\<ص:413>
Ve **رَجِبَ** falan kimse efendisini: yani onu yüceltti; ve bundan **رَجَبٌ** adlandırıldı; çünkü yüceltilirdi; fakat Selâme b. Cendel’in sözü:

والعادِياتُ أَسابِـيُّ الدِّماءِ بِها، *  كأَنَّ أَعْناقَها أَنْصابُ تَرْجِـيبِ

O, atların boyunlarını **النخل الـمُرَجَّبِ**e benzetti; ve denildi ki: boyunlarını, üzerinde kurbanların boğazlandığı taşlara benzetti. Dedi ki: bu, **التَّرجِـيبَ**i hurma ağacına destek kılanın sözünün sıhhatine delalet eder. Ebû Ubeyd dedi ki: bu beyti iki tefsir tefsir eder: birincisi, boyunlarının dikilişini hurmanın **تَرْجِـيبِ** duvarına benzetmiş olmasıdır; ikincisi, **رجب**’de akıtılan kanları kastetmiş olmasıdır. Ebû Hanîfe dedi ki: **رُجِّبَ الكَرْمُ**: onun **سُرُوغُه**’u düzeltildi ve dayanaklar ile **القِلالِ**dan yerlerine konuldu.

Ve **رَجَبَ** dal: tek başına çıktı. Ve **الرُّجْبُ**: kaburga ile **القَصِّ** arasındaki şeydir.

Ve **الأَرْجابُ**: bağırsaklardır; Ebû Ubeyd’e göre onun tekili yoktur; Kırâ‘ dedi ki: onun teki **رَجَبٌ**dur; **الراءِ** ve **الجيم** fetha ile. İbn Hamdويه dedi ki: onun teki **رِجْبٌ**dür; **الراءِ** kesre ile ve **الجيم** sükûn ile.

Ve **الرَّواجِبُ**: parmak uçlarına bitişik olan parmak köklerinin eklemleridir; ve denildi ki: parmak köklerinin eklemlerinin iç taraflarıdır; ve denildi ki: parmakların kamışlarıdır; ve denildi ki: **السُّلاميَّات**ın sırtlarıdır; ve denildi ki: **السُّلاميَّات**tan **البَراجِم** arasındaki şeydir; ve denildi ki: parmakların eklemleridir; onun teki **راجِـبةٌ**dir; sonra **البَراجِمُ**, sonra avuca bitişik olan **الأَشاجِـعُ**.

İbnü’l-A‘râbî: **الرَّاجِـبةُ** **البَراجِمِ** arasındaki düz (pürüzsüz) yerdir; dedi ki: ve **البراجِمُ** parmak eklemlerindeki büzüşmüş düğümlerdir; her parmakta üç **بُرْجُماتٍ** vardır; **الإِبهامَ** hariç. Ve hadiste: **أَلا تُنَقُّونَ رواجِـبَكم؟** O, parmak boğumlarının iç taraftan arasındaki şeydir; onun teki **راجِـبةٌ**dir. Ve **البراجِمُ**: parmakların dış tarafındaki büzüşmüş düğümlerdir. Leys: kuşun **راجِـبةُ**si, iki ayağın **الرِّجْلَيْن**inden iki **الوَحْشِـيَّـيْن** yandan **الدَّائِرةَ**’ye bitişik olan parmaktır; ve Sahr el-Gayy’ın sözü:

تَمَلَّى بها طُولَ الحياةِ، فَقَرْنُه *  له حَيَدٌ، أَشْرافُها كالرَّواجِبِ

Onun boynuzundan kabaran şeyi, avuç birleştirildiğinde parmak köklerinden kabaran şeye benzetti; Kırâ‘ dedi ki: onun teki **رُجْبةٌ**dir; dedi ki: bunun nasıl olduğunu bilmiyorum; çünkü **فُعْلة** **فَواعِلَ** üzerine kırılmaz.

Ebû’l-‘Umeysil: **رَجَبْتُ** falanı kötü bir sözle; ve **رَجَمْتُه** aynı manada: onu çarptım.

Ve eşekten **الرَّواجِبُ**: sesinin çıkış yerlerinin damarlarıdır; İbnü’l-A‘râbî’den; ve inşad etti:

طَوَى بَطنَه طُولُ الطِّراد، فأَصْبَحَتْ *  تَقَلْقَلُ، مِنْ طُولِ الطِّرادِ، رَواجِـبُهْ

Ve **الرُّجْبةُ**: bir bina; onunla kurt ve başkası avlanır; içine et konur ve bir ip ile bağlanır; onu çektiğinde **الرُّجْبةُ** onun üzerine düşer.
