# رجج — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AC/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AC%D8%AC/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رجج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AC.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رجج

الرَّجاجُ، بالفتح: المهازيل من الناس والإِبل والغنم؛ قال القُلاخُ بنُ حَزْنٍ:
قد بَكَرَتْ مَحْوَةُ بالعَجَاجِ،
فَدَمَّرَتْ بَقِيَّةَ الرَّجاجِ
مَحوَة: اسم علم لريح الجَنُوب. والعجاج: الغبار. ودَمَّرَت: أَهلكت. ونعجة رَجَاجَةٌ: مهزولة. والإِبل رَجْراجٌ، وناس رَجْراجٌ: ضُعَفَاء لا عقول لهم. الأَزهري في أَثناء كلامه على هملج؛ وأَنشد:
أَعطى خَليلي نَعْجَةً هِمْلاجَا
رَجَاجَةً، إِنَّ لها رَجَاجَا
قال: الرَّجاجة الضعيفة التي لا نِقْيَ لها؛ ورجال رَجَاجٌ: ضعفاء. التهذيب: الرَّجاجُ الضُّعَفاءُ من الناس والإِبل؛ وأَنشد: أَقْبَلْنَ، مِنْ نِيرٍ ومِنْ سُواجِ،
بالقَوْمِ قد مَلُّوا من الإِدْلاجِ،
يَمْشُونَ أَفْواجاً إِلى أَفْوَاجِ،
مَشْيَ الفَرَارِيجِ مع الدَّجَاجِ،
فَهُمْ رَجَاجٌ وعلى رَجَاجِ
أَي ضعفوا من السير وضعفت رواحلهم.
ورِجْرِجَةُ الناس: الذين لا خير فيهم. والرِّجْرِجةُ: شِرارُ الناس. وفي حديث الحسن
(* قوله «وفي حديث الحسن» أَي لما خرج يزيد ونصب رايات
سوداً، وقال: أدعوكم إلى سنة عمر بن عبد العزيز. فقال الحسن في كلام له: نصب قصباً علق عليها خرقاً ثم اتبعه رجرجة من الناس، رعاع هباء. والرجرجة، بكسر الراءين: بقية الحوض كدرة خاثرة تترجرج. شبه بها الرذال من الأتباع في أنهم لا يغنون عن المتبوع شيئاً كما لا تغني هي عن الشارب؛ وشبههم أيضاً بالهباء، وهو ما يسطع مما تحت سنابك الخيل. وهبا الغبار يهبو وأهبى الفرس، كذا بهامش النهاية.) أَنه ذكر يزيد بن المهلب، فقال: نَصَبَ قَصَباً عَلَّقَ فيها خِرَقاً، فاتَّبَعَهُ رِجْرِجةٌ من الناس؛ شمر: يعني رُذال الناس ورِعاعهم الذين لا عقول لهم؛ يقال: رِجْراجَة من الناس ورِجْرجَةٌ. الكلابيّ: الرِّجْرِجَةُ من القوم: الذين لا عقل لهم. وفي حديث عمر بن عبد العزيز: الناس رَجاجٌ بعد هذا الشيخ، يعني مَيْمُونَ ابنَ مِهْرانَ؛ هم رِعاعُ الناس وجُهَّالُهم. ويقال للأَحمق: إِن قبلبك لكثيرُ الرَّجْرَجَةِ؛ وفلانٌ كثير الرَجْرِجَةِ أَي كثير البُزاق. والرَّجْرِجَةُ: الجماعة الكثيرة في الحرب. والرَّجاجَةُ: عِرِّيسَةُ الأَسد.
ورَجَّةُ القوم: اختلاط أَصواتهم، ورَجَّةُ الرَّعد: صوته. والرَّجُّ: التحريك؛ رَجَّهُ يَرُجُّهُ رَجّاً: حَرَّكَهُ وزَلْزَلَه فارْتَجَّ، ورَجْرَجَهُ فَتَرَجْرَجَ. والرَّجُّ: تحريكك شيئاً كحائط إِذا حركته، ومنه الرَّجْرَجَةُ، قال الله تعالى: إِذا رُجَّتِ الأَرضُ رَجًّا؛ معنى رُجَّتْ: حُرِّكَتْ حركة شديدة وزُلْزِلَتْ. والرَجْرَجَةُ: الاضطراب.
وارْتَجَّ البحر وغيره: اضطرب؛ وفي الحديث: من ركب البحر حين يَرْتَجُّ فقد برئت منه الذمة، يعني إِذا اضطربت أَمواجه؛ وهو افْتَعَلَ من الرَّجِّ، وهو الحركة الشديدة؛ ومنه: إِذا رُجَّتِ الأَرضُ رَجًّا. وروي أَرْتَجَ من الإِرتاج الإِغْلاق، فإِن كان محفوظاً، فمعناه أَغلق عن أَن يركب، وذلك عند كثرة أَمواجه؛ ومنه حديث النفخ في الصور: فَتَرْتَجُّ الأَرض بأَهلها أَي تضطرب؛ ومنه حديث ابن المسيب: لما قبض رسول الله، صلى الله عليه وسلم، ارْتَجَّتْ مكةُ بِصَوْتٍ عالٍ. وفي ترجمة رخخ: رَخَّه شَدَخَه؛ قال ابن مقبل:
فَلَبَّدَهُ مَسُّ القِطارِ، ورَخَّه
نِعاجٌ رَوافٍ، قَبْلَ أَن يَتَشَدَّدا
قال: ويروى ورَجَّه، بالجيم؛ ومنه حديث عليٍّ، عليه السلام: وأَما شيطان الرَّدْهَةِ فقد لقِيتُه بِصعْقةٍ سمِعتُ لها وَجْبَةَ قَلْبِه ورَجَّةَ صدره؛ وحديث ابن الزبير: جاء فَرَجَّ البابَ رَجّاً شديداً أَي زعزعه وحركه. وقيل لابنةِ الخُسِّ: بمَ تعرفين لِقاحَ ناقتك؟ قالت: أَرى العَيْنَ هاجَ، والسَّنَامَ راجَ، وتَمْشي وتَفَاجَ. وقال ابن دريد: وأُراها تَفَاجُّ ولا تبول مكان قوله وتمشي وتَفاج؛ قالت: هاجَ فذكَّرَتِ العَيْنَ حملاً لها على الطرْف أَو العضو، وقد يجوز أَن تكون احتملت ذلك للسجع. والرَّجَجُ: الاضطراب. وناقة رَجَّاءُ: مضطربة السَّنامِ؛ وقيل: عظيمة السَّنامِ.
وكَتِيبَةٌ رَجْراجَة: تَمَخَّضُ في سيرها ولا تكاد تسير لكثرتها؛ قال الأَعشى:
ورَجْراجَةٍ، تَغْشَى النَّواظِرَ، فَخْمَةٍ،
وكُومٍ، على أَكْنَافِهِنَّ الرَّحائِلُ
وامرأَة رَجْراجَةُ: مُرْتَجَّةُ الكَفَلِ يَتَرَجْرَجُ كفلها ولحمها. وتَرَجْرَجَ الشيءُ إِذا جاء وذهب.
وثَرِيدَةٌ رِجْراجَةٌ: مُلَيَّنَةٌ مُكْتَنِزَةٌ.
والرِّجْرِجُ: ما ارْتَجَّ من شيء. التهذيب: الارْتِجاجُ مطاوعة الرَّجِّ.
والرِّجْرِجُ والرِّجْرِجَةُ، بالكسر: بقية الماء في الحوض؛ قال هِمْيانُ بنُ قُحافَةَ:
فَأَسْأَرَتْ في الحَوْضِ حِضْجاً حاضِجَا،
قَدْ عادَ من أَنْفاسِها رَجَارِجَا
الصحاح: والرِّجْرِجَةُ، بالكسر، بقيةُ الماء، في الحوض،الكَدِرَةُ المختلطةُ بالطين. وفي حديث ابن مسعود: لا تقوم الساعة إِلا على شِرارِ الناس كرِجْرِجَة الماء الخبيت؛ الرِّجرِجة، بكسر الراءين: بقية الماء الكدر في الحوض المختلطة بالطين ولا ينتفع بها؛ قال أَبو عبيد: الحديث يروى كرِجْراجَةٍ، والمعروف في الكلام رِجْرِجَة؛ والرَّجْراجَةُ: المرأَة التي يَتَرَجْرَجُ كفلها. وكَتِيبة رَجْراجَة: تموج من كثرتها؛ قال ابن الأَثير: فكأَنه، إِن صحت الرواية، قصد الرِّجْرِجة، فجاء بوصفها لأَنها طينة رقيقة تترجرج؛ وفي حديث عبد الله بن مسعود: لا تقوم الساعة إِلا على شرار الناس كرِجْراجَةِ الماء التي لا تُطْعِمُ
(* قوله «التي لا تطعم» من اطعم
أي لا طعم لها. وقوله «الذي لا يطعم» هو يفتعل من الطعم، كيطرد من الطرد أي لا يكون لها طعم، أَفاده في النهاية.) ؛ قال ابن سيده: حكاه أَبو عبيد، وإِنما المعروف الرِّجْرِجَةُ؛ قال: ولم أَسمع بالرِّجْراجَةِ في هذا المعنى إِلاَّ في هذا الحديث؛ وفي رواية: كرِجْرِجَةِ الماء الخبيث الذي لا يَطَّعِمُ. قال أَبو عبيد: أَما كلام العرب فرِجْرِجَةٌ، وهي بقية الماء في الحوض الكدرة المختلطة بالطين، لا يمكن شربها ولا ينتفع بها، وإِنما تقول العرب الرَّجْراجَةُ للكتيبة التي تموج من كثرتها؛ ومنه قيل: امرأَة رَجْراجَة يتحرك جسدها، وليس هذا من الرِّجْرِجة في شيء. والرِّجْرِجَةُ: الماء الذي قد خالطه اللُّعابُ. والرِّجرِجُ أَيضاً: اللُّعابُ؛ قال ابن مقبل يصف بقرة أَكل السبع ولدها:
كادَ اللُّعاعُ مِنَ الحَوْذانِ يَسْحَطُها،
ورِجْرِجٌ بَيْنَ لَحْيَيْها خَنَاطِيلُ
وهذا البيت أَورده الجوهري
(* قوله «وهذا البيت أورده الجوهري إلخ» وضبط
الرجرج في البيت، بكسر الراءين بالقلم، في نسخة من الصحاح، كما ضبط كذلك في أصل اللسان، ولكن في القاموس الرجرج كفلفل أي بضم الراءين، نبت. ولعل الضبطين سمعا.) شاهداً على قوله: والرِّجْرِجُ أَيضاً نبت، وأَنشده. ومعنى يَسْحَطُها: يذبحها ويقتلها، أَي لما رأَت الذئب أَكل ولدها، غصت بما لا يغص بمثله لشدة حزنها. والخناطيل: القطع المتفرّقة، أَي لا تسيغ أَكل الحَوْذانِ واللُّعاعِ مع نعومته. والرِّجْرِجُ: ماءُ القَريسِ. والرَّجْرَجُ: نعت الشيء الذي يَتَرَجْرَجُ؛ وأَنشد:
وكَسَتِ المِرْطَ قَطاةً رَجْرَجا
والرِّجْرِجُ: الثريد المُلَبَّقُ.
والرَّجْراجُ: شيء من الأَدوية.
الأَصمعي وغيره: رَجْرَجْتُ الماءَ ورَدَمْتُه أَي نَبَثْتُه. وارْتَجَّ الكلامُ: التبس؛ ذكره ابن سيده في هذه الترجمة، قال: وأَرض مُرْتَجَّةُ كثيرة النبات.

### Türkçe

**الرَّجاجُ**، fetih ile: insanlardan, develerden ve koyunlardan zayıf düşmüşler; dedi
قُلاخُ بنُ حَزْنٍ:
قد بَكَرَتْ مَحْوَةُ بالعَجَاجِ،
فَدَمَّرَتْ بَقِيَّةَ الرَّجاجِ

**مَحوَة**: güney rüzgârının özel adıdır. Ve **العجاج**: tozdur. Ve **دَمَّرَت**: helâk etti.

Ve **نعجة رَجَاجَةٌ**: zayıf düşmüş. Ve develer **رَجْراجٌ**, ve insanlar **رَجْراجٌ**: akılları olmayan zayıflar. Ezherî, **هملج** üzerine sözünün arasında; ve inşad etti:
أَعطى خَليلي نَعْجَةً هِمْلاجَا
رَجَاجَةً، إِنَّ لها رَجَاجَا

Dedi: **الرَّجاجة** nîkıyı olmayan zayıf olandır; ve **رجال رَجَاجٌ**: zayıflar.

**التهذيب**: **الرَّجاجُ** insanlardan ve develerden zayıflardır; ve inşad etti:
أَقْبَلْنَ، مِنْ نِيرٍ ومِنْ سُواجِ،
بالقَوْمِ قد مَلُّوا من الإِدْلاجِ،
يَمْشُونَ أَفْواجاً إِلى أَفْوَاجِ،
مَشْيَ الفَرَارِيجِ مع الدَّجَاجِ،
فَهُمْ رَجَاجٌ وعلى رَجَاجِ

Yani yürüyüşten zayıfladılar ve binekleri zayıfladı.

Ve **رِجْرِجَةُ الناس**: kendilerinde hayır olmayan kimseler. Ve **الرِّجْرِجةُ**: insanların şerlileri.

Ve Hasan hadîsinde
(* “Ve Hasan hadîsinde” sözü: yani Yezîd çıktığında ve siyah bayraklar diktiğinde, ve dediğinde: Sizi Ömer b. Abdülazîz’in sünnetine çağırıyorum. Hasan bir sözünde dedi: Kamışlar dikti, üzerine bez parçaları astı, sonra onu insanlardan bir **رجرجة** izledi; ayak takımı, hebâ. Ve **الرجرجة**, iki **الراء**’ın kesriyle: havuzun bulanık, koyu tortulu artığıdır; sallanıp durur. Ona, tâbilerin rezilleri, onların tâbi olunan kimseye hiçbir şey kazandırmaması bakımından benzetildi; tıpkı onun içene bir fayda vermemesi gibi. Onları ayrıca **الهباء**’a benzetti; o, atların tırnakları altından parlayan şeydir. Ve toz **يهبو** olarak **يهبو**; ve at **أهبى**; nihâyenin kenarında böyle.) Yezîd b. el-Mühelleb’i andı; dedi ki: Kamışlar dikti, onlara bez parçaları astı; sonra onu insanlardan bir **رِجْرِجةٌ** izledi. Şemmer: yani akılları olmayan insanların rezilleri ve ayak takımıdır; denir: insanlardan **رِجْراجَة** ve **رِجْرجَةٌ**.

Kelâbî: kavimden **الرِّجْرِجَةُ**: aklı olmayan kimselerdir. Ve Ömer b. Abdülazîz hadîsinde: bu şeyhten sonra insanlar **رَجاجٌ**dur; yani Meymûn b. Mihrân’ı; onlar insanların ayak takımı ve cahilleridir. Ve ahmağa denir: senin kalbinde elbette çok **الرَّجْرَجَةِ** vardır; ve falan çok **الرَجْرِجَةِ**dir, yani çok tükürüklüdür. Ve **الرَّجْرِجَةُ**: savaşta çok kalabalık topluluktur. Ve **الرَّجاجَةُ**: aslanın dişisidir.

Ve **رَجَّةُ القوم**: seslerinin karışması; ve **رَجَّةُ الرَّعد**: onun sesi.

Ve **الرَّجُّ**: hareket ettirmedir; **رَجَّهُ يَرُجُّهُ رَجّاً**: onu hareket ettirdi ve sarstı; böylece **فارْتَجَّ**; ve onu **رَجْرَجَهُ** de, böylece **فَتَرَجْرَجَ**. Ve **الرَّجُّ**: bir şeyi, meselâ bir duvarı, onu hareket ettirdiğinde, hareket ettirmendir; ondan **الرَّجْرَجَةُ** vardır. Allah Teâlâ dedi ki: **إِذا رُجَّتِ الأَرضُ رَجًّا**; **رُجَّتْ**’in mânası: şiddetli bir hareketle hareket ettirildi ve zelzeleye uğratıldı. Ve **الرَجْرَجَةُ**: çalkantıdır.

Ve deniz ve başkası **ارْتَجَّ**: çalkalandı; ve hadîste: kim denize binerse, o **يَرْتَجُّ** iken, zimmet ondan beri olmuştur; yani dalgaları çalkalandığında; ve o, **الرَّجِّ**’den **افْتَعَلَ**’dır; o da şiddetli harekettir; ondan: **إِذا رُجَّتِ الأَرضُ رَجًّا**. Ve **أَرْتَجَ** diye rivayet edildi; **الإِرتاج**’dan, yani kapamadır; eğer mahfuz ise, mânası: binmeye karşı kapadı; bu, dalgalarının çokluğu sırasında olur. Ve ondan, sûra üfürme hadîsi: **فَتَرْتَجُّ الأَرض بأَهلها** yani çalkalanır. Ve ondan, İbnü’l-Müseyyeb hadîsi: Resûlullah, sallallahu aleyhi ve sellem, vefat ettiğinde, Mekke yüksek bir sesle **ارْتَجَّتْ**. Ve **رخخ** tercümesinde: **رَخَّه شَدَخَه**; İbn Mukbil dedi:
فَلَبَّدَهُ مَسُّ القِطارِ، ورَخَّه
نِعاجٌ رَوافٍ، قَبْلَ أَن يَتَشَدَّدا

Dedi: ve **ورَجَّه** diye de rivayet edilir, **الجيم** ile. Ve ondan, Ali hadîsi, aleyhi’s-selâm: **وأَما شيطان الرَّدْهَةِ فقد لقِيتُه بِصعْقةٍ سمِعتُ لها وَجْبَةَ قَلْبِه ورَجَّةَ صدره**. Ve İbnü’z-Zübeyr hadîsi: geldi de kapıyı şiddetli bir **رَجّاً** ile **فَرَجَّ** etti; yani onu sarstı ve hareket ettirdi. Ve **الخُسِّ**’ün kızına denildi: devenin gebe olduğunu ne ile bilirsin? Dedi: gözü **هاجَ** olmuş görürüm, ve hörgücü **راجَ** olmuş, ve yürür ve **تَفَاجَ** eder. İbn Düreyd dedi: ve ben onu, “ve yürür ve **تَفَاج** eder” sözü yerine “**تَفَاجُّ** eder ve bevletmez” diye görüyorum. Dedi: **هاجَ** dedi de **العَيْنَ**’ı müzekker yaptı; onu, bakışa yahut organa hamletmesi sebebiyledir; ve secî için bunu yüklenmiş olması da câizdir.

Ve **الرَّجَجُ**: çalkantıdır. Ve **ناقة رَجَّاءُ**: hörgücü çalkantılı; ve denildi: büyük hörgüçlü.

Ve **كَتِيبَةٌ رَجْراجَة**: yürüyüşünde yoğrulur da, çokluğundan neredeyse yürümez; A‘şâ dedi:
ورَجْراجَةٍ، تَغْشَى النَّواظِرَ، فَخْمَةٍ،
وكُومٍ، على أَكْنَافِهِنَّ الرَّحائِلُ

Ve **امرأَة رَجْراجَةُ**: kalçası sarsıntılı; kalçası ve eti sallanıp durur. Ve şey **تَرَجْرَجَ** eder, geldi gittiğinde.

Ve **ثَرِيدَةٌ رِجْراجَةٌ**: yumuşatılmış, yoğunlaştırılmış.

Ve **الرِّجْرِجُ**: bir şeyden **ارْتَجَّ** eden şey. **التهذيب**: **الارْتِجاجُ** **الرَّجِّ**’in mutâvaatıdır.

Ve **الرِّجْرِجُ** ve **الرِّجْرِجَةُ**, kesr ile: havuzdaki suyun artığı; Hemyân b. Kuhâfe dedi:
فَأَسْأَرَتْ في الحَوْضِ حِضْجاً حاضِجَا،
قَدْ عادَ من أَنْفاسِها رَجَارِجَا

**الصحاح**: ve **الرِّجْرِجَةُ**, kesr ile, havuzda suyun artığıdır; çamurla karışık bulanık olan. Ve İbn Mes‘ûd hadîsinde: kıyamet ancak insanların şerlileri üzerine kopar; pis suyun **رِجْرِجَة**’si gibi. **الرِّجرِجة**, iki **الراء**’ın kesriyle: havuzdaki bulanık su artığıdır; çamurla karışıktır ve ondan faydalanılmaz. Ebû Ubeyd dedi: hadîs **كرِجْراجَةٍ** diye rivayet edilir; sözde bilinen **رِجْرِجَة**’dir. Ve **الرَّجْراجَةُ**: kalçası sallanıp duran kadındır. Ve **كَتِيبة رَجْراجَة**: çokluğundan dalgalanır. İbnü’l-Esîr dedi: sanki, rivayet sahih ise, **الرِّجْرِجة**’yi kastetti; sonra onu vasıfla getirdi; çünkü o, ince bir çamurdur, sallanıp durur. Ve Abdullah b. Mes‘ûd hadîsinde: kıyamet ancak insanların şerlileri üzerine kopar; tadı olmayan suyun **رِجْراجَةِ**’si gibi
(* “**التي لا تطعم**” sözü, **اطعم**’dan: yani tadı yoktur. Ve “**الذي لا يطعم**” sözü, **الطعم**’dan **يفتعل**’dır; **يطرد** gibi **الطرد**’den; yani onun tadı olmaz; nihâyede bunu fayda olarak verdi.) ; İbn Sîde dedi: Ebû Ubeyd onu nakletti; bilinen ancak **الرِّجْرِجَةُ**’dir. Dedi: bu mânada **الرِّجْراجَةِ**’yi ancak bu hadîste işitmedim. Ve bir rivayette: tadı olmayan pis suyun **رِجْرِجَةِ**’si gibi. Ebû Ubeyd dedi: Arapların sözü ise **رِجْرِجَةٌ**’dir; o, havuzdaki suyun artığıdır; çamurla karışık bulanıktır; içilmesi mümkün olmaz ve ondan faydalanılmaz. Araplar ancak **الرَّجْراجَةُ** derler: çokluğundan dalgalanan bölük için. Ondan denildi: **امرأَة رَجْراجَة**; bedeni hareket eder; bu, **الرِّجْرِجة**’den hiçbir şey değildir.

Ve **الرِّجْرِجَةُ**: içine tükürük karışmış sudur. Ve **الرِّجرِجُ** da: tükürüktür; İbn Mukbil, yırtıcının yavrusunu yediği bir ineği vasfederek dedi:
كادَ اللُّعاعُ مِنَ الحَوْذانِ يَسْحَطُها،
ورِجْرِجٌ بَيْنَ لَحْيَيْها خَنَاطِيلُ

Bu beyti Cevherî
(* “Bu beyti Cevherî zikretti…”: beytte **الرجرج**’i, iki **الراء**’ın kesriyle, kalemle ضبط etti; **الصحاح**’ın bir nüshasında; **اللسان**’ın aslında da böyle ضبط edildi. Fakat **القاموس**’ta **الرجرج** “**كفلفل**” yani iki **الراء**’ın zammıyla, bir bitkidir. Belki iki ضبط da işitilmiştir.) şu sözüne şahit olarak getirdi: ve **الرِّجْرِجُ** ayrıca bir bitkidir; ve onu inşad etti. Ve **يَسْحَطُها**’nın mânası: onu boğazlar ve öldürür; yani kurt yavrusunu yediğini görünce, şiddetli hüznünden, benzeriyle boğulunmayacak şeyle boğuldu. Ve **الخناطيل**: dağınık parçalar; yani yumuşaklığıyla birlikte **الحَوْذان** ve **اللُّعاع** yemesini hazmedemez. Ve **الرِّجْرِجُ**: **القَريسِ** suyudur.

Ve **الرَّجْرَجُ**: **يَتَرَجْرَجُ** eden şeyin sıfatıdır; ve inşad etti:
وكَسَتِ المِرْطَ قَطاةً رَجْرَجا

Ve **الرِّجْرِجُ**: yapışık thirîddir.

Ve **الرَّجْراجُ**: ilaçlardan bir şeydir.

Asma‘î ve başkası: **رَجْرَجْتُ الماءَ** ve **رَدَمْتُه** yani onu saçtım. Ve söz **ارْتَجَّ** etti: karıştı; onu İbn Sîde bu tercümede zikretti; dedi: ve **أَرض مُرْتَجَّةُ**: bitkisi çok olan.
