# رجحن (ر-ج-ح-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - ج - ح - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 6 sözlük

## Sözlükler (6)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

ارجحن:
ارجَحَنَّ الشيء: وَقَعَ بِمَرَّةٍ.
وارجَحَنَّ: اهتزّ.
ورحىً مُرْجَحِنَّةٌ: ثقيلة.

##### Türkçe

ارجحن:
**ارجَحَنَّ الشيء**: bir defada vuku buldu.
Ve **ارجَحَنَّ**: sallandı.
Ve **رحىً مُرْجَحِنَّةٌ**: ağır.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

ارْجَحَنَّ الشيء: مالَ. وفي المثل: إذا ارْجَحَنَّ شاصياً فارفعْ يداً. أي إذا مال رافعاً رجليه، يعني إذا خَضَع لك، فاكفُفْ عنه. وارْجَحَنَّ الشيء: اهتزَّ. قال الخليل: ارْجَحَنَّ، إذا وقَعَ بمَرَّةٍ. وجيشٌ مُرْجَحِنٌّ، ورَحىً مُرْجَحِنَّةٌ، أي ثقيلَةٌ. قال النابغة:
إذا رَجَفَتْ فيه رَحىً مُرْجَحِنَّةٌ		تَبَعَّجَ ثَجَّاجاً غَزيرَ الحَوافِـلِ

##### Türkçe

**ارْجَحَنَّ** şey: eğildi. Ve meselde: “Eğer **ارْجَحَنَّ** **شاصياً** ise, bir el kaldır.” Yani: eğer iki ayağını kaldırarak eğilirse; yani sana boyun eğerse, ondan el çek.

Ve **ارْجَحَنَّ** şey: sallandı. **الخليل** dedi: **ارْجَحَنَّ**, bir defada düştüğü zaman.

Ve **مُرْجَحِنٌّ** bir ordu ve **مُرْجَحِنَّةٌ** bir değirmen taşı; yani ağır.

**النابغة** dedi:
İçinde **مُرْجَحِنَّةٌ** bir değirmen taşı titrediği zaman		çokça yarılarak, bol oluklu, gür akan (şey) fışkırdı.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

ارْجَحَنَّ الشيءُ: اهتز. وارْجَحَنَّ: وقع بمرّة. وارْجَحَنَّ: مالَ؛ قال:
وشَرَاب خُسْرَوانيّ إذا
ذاقه الشيخُ تَغَنَّى وارْجَحَنّ
وفي المثل: إذا ارْجَحَنَّ شاصِياً فارْفَعْ يَداً أَي إذا مال رافعاً وسقط ورفع رجليه، يعني إذا خضع لك فاكْفُفْ عنه. الأَصمعي: المُرْجَحِنُّ المائل؛ قال الأَزهري: وأَنشدتني أَعرابية بفَيْدَ:
أَيا أُخْتَ عَدَّ، أَيا شبيهةَ كَرْمةٍ
جَرَى السيلُ في قُرْيانِها فارْجَحَنَّت
أَراد أَنها أُوقِرَتْ حتى مالت من كثرة حملها. ويقال: أَنا في هذا الأَمر مُرْجَحِنٌّ لا أَدري أَيَّ فَنَّيْه أَركب وأَيَّ صَرْعَيْه وصَرْفَيْه ورُوقَيْه أَركب. ويقال: فلان في دُنْيا مُرْجَحِنَّة أَي واسعة كثيرة. وامرأَة مُرْجَحِنَّة إذا كانت سمينة، فإِذا مشت تَفَيَّأَتْ في مِشْيتها. وفي حديث علي، عليه السلام: في حُجُراتِ القُدُس مُرْجَحِنِّين؛ من ارْجَحَنَّ الشيءُ إذا مال من ثِقَله وتحرَّك؛ ومنه حديث ابن الزبير في صفة السحاب: وارْجَحَنَّ بعد تَبَسُّقٍ أَي ثَقُل ومال بعد علُوِّه، وهذا الحرف أَورده ابن سيده والأَزهري والجوهري جميعهم في حرف النون؛ قال ابن الأَثير: وأَورده الجوهري في حرف النون على أن النون أَصلية، قال: وغيره يجعلها زائدة من رَجَحَ الشيء يَرْجَحُ إذا ثقل. وجيش مُرْجَحِنٌّ ورَحىً مُرْجَحِنَّة: ثقيلة؛ قال النابغة:
إذا رَجَفَتْ فيهِ رَحىً مُرْجَحِنَّةٌ،
تَبَعَّجَ ثَجَّاجاً غَزِيرَ الحَوافِلِ.
وليل مُرْجَحِنٌّ: ثقيل واسع. وارْجَحَنَّ السرابُ: ارتفع؛ قال الأَعشى: تَدُرُّ على أَسْوُقِ المُمْتَرِينْ
رَكَضْنا إذا ما السَّرابُ ارْجَحَنْ.

##### Türkçe

**ارْجَحَنَّ** şey: sallandı. Ve **ارْجَحَنَّ**: bir defada vuku buldu. Ve **ارْجَحَنَّ**:
meyletti; dedi ki:
Ve bir içki, خسروvânî, eğer
onu ihtiyar tadarsa, şarkı söyler ve **ارْجَحَنّ**.

Ve meselde: “Eğer **ارْجَحَنَّ** şâsiyyen ise, bir el kaldır”; yani, kaldırarak meyledip
düştü ve iki ayağını kaldırdı; yani, sana boyun eğerse ondan el çek. el-Asma‘î: **المُرْجَحِنُّ**
meyilli olan; el-Ezherî dedi ki: Ve bana Feyd’de bir bedevî kadın okudu:
“Ey ‘Add’ın kız kardeşi, ey bir asmaya benzer olan,
sel onun köylerinde aktı da **فارْجَحَنَّت**.”

Onun, çok yükünden dolayı meyledinceye kadar yükletildiğini murad etti. Ve denir: Ben bu
işte **مُرْجَحِنٌّ**üm; bilmem iki tarafının hangisine binerim ve iki devrilişinin
ve iki yönelişinin ve iki boynuzunun hangisine binerim. Ve denir: Falan, bir dünyada
**مُرْجَحِنَّة**dedir; yani geniş, çok. Ve bir kadın **مُرْجَحِنَّة** olur; eğer şişman ise; yürüdüğü vakit
yürüyüşünde salınır. Ve Ali’nin, عليه السلام, hadisinde: “kuds odalarında **مُرْجَحِنِّين**”; **ارْجَحَنَّ**
şey, ağırlığından dolayı meyledip hareket ettiğinde (denir); ve ondan, İbnü’z-Zübeyr’in
bulutun vasfı hakkında hadisi: “ve bir yükselişten sonra **وارْجَحَنَّ**”; yani, yükselişinden sonra
ağırlaştı ve meyletti. Ve bu harfi İbn Sîde, el-Ezherî ve el-Cevherî, hepsi birlikte **حرف النون**’da
zikretti; İbnü’l-Esîr dedi ki: Ve el-Cevherî onu **حرف النون**’da, **النون**’un aslî olduğuna göre zikretti;
dedi ki: Başkası onu زائد kılar; **رَجَحَ** şey **يَرْجَحُ** olduğunda, yani ağırlaştığında (kök alarak).
Ve bir ordu **مُرْجَحِنٌّ** ve bir değirmen taşı **مُرْجَحِنَّة**: ağır; en-Nâbiga dedi ki:
“İçinde **رَحىً مُرْجَحِنَّةٌ** titrediği vakit,
bol oluklu, çağlayarak yarılır.”

Ve bir gece **مُرْجَحِنٌّ**: ağır, geniş. Ve **ارْجَحَنَّ** serap: yükseldi; el-A‘şâ dedi ki:
“Azık arayanların çarşılarına akıtır;
serap **ارْجَحَنْ** ettiği vakit koşturduk.”

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( ارْجَحَنَّ ) الشيءُ : ( مالَ ) .
ومنه المَثَلُ : إذا ارْجَحَنَّ شاصِياً فارْفَعْ يَداً أَي إذا مالَ رافِعاً رجْلَيْه ، يعْنِي إذا خَضَعَ لكَ فاكْفُفْ عنه ؛ كما في الصِّحاحِ .
( و ) ارْجَحَنَّ : ( اهْتَزَّ .
( و ) أَيْضاً : ( وَقَعَ بمَرَّةٍ ) ؛ قالَ :
وشَرَابٌ خُسْرَوانيّ إذاذاقَه الشيخُ تَغَنَّى وارْجَحَنَّ ( و ) ارْجَحَنَّ ( السَّرابُ : ارْتَفَعَ ) ؛ قالَ الأعْشَى :
تَدُرُّ على أَسْوُقِ المُمْتَرِينْرَكَضْنا إذا ما السَّرابُ ارْجَحَنّ ( وجَيْشٌ مُرْجَحِنٌّ ) : ثقِيلٌ .
( ورَحًى مُرْجَحِنَّةٌ : ثقيلَةٌ ) ؛ قالَ النابغَةُ :
إذا رَجَفَتْ فيه رَحًى مُرْجَحِنَّةٌ تَبَعَّجَ ثَجَّاجاً غَزِيرَ الحَوافِلِأَوْرَدَ ابنُ سِيْدَه والجَوْهرِيُّ والأزْهرِيُّ هذا الحرْفَ هنا على أَنَّ

النُّونَ أَصْليَّة ، وإيَّاهُم تَبِعَ المصنِّفُ .
ونَقَلَ ابنُ الأَثيرِ عن جماعَةٍ زِيادَتَها ، وأنَّه مِن رَجَح الشيءُ إذا ثقُلَ ، فتأمَّل ذلِكَ .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
يقالُ : أَنا في هذا الأَمْرِ مُرْجَحِنٌّ : أَي لا أَدْرِي أَيَّ فَنَّيْه أَرْكَبُ ، وأَيَّ صَرْعَيْه وصَرْفَيْه ورَوْقَيْه أَرْكَبُ ، أَي مُتَردِّدٌ مائِلٌ .
ويقالُ : فلانٌ في دُنْيا مُرْجَحِنَّة : أَي واسِعَة كثيرَةُ .
وامْرأَةٌ مُرْجَحِنَّةٌ : سَمِينَةٌ إذا مَشَتْ تَفَيَّأَتْ في مِشْيتِها .
وارْجَحَنَّ السَّحابُ بعْدَ تَبَسُّقٍ : أَي ثَقُلَ ومالَ بَعْد علُوِّه .
وليلٌ مُرْجَحِنٌّ : ثقيلٌ واسِعٌ .

##### Türkçe

: **( ارْجَحَنَّ )** şey: **( مالَ )**; (yani) eğildi.
Bundan (da) mesel (gelir): **إذا ارْجَحَنَّ شاصِياً فارْفَعْ يَداً** yani, iki ayağını kaldırarak eğilmiş olduğu hâlde eğildiği zaman; demek istiyor ki: sana boyun eğdiği zaman ondan el çek; **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.
**( و )** **ارْجَحَنَّ**: **( اهْتَزَّ )**; sallandı.
**( و )** ayrıca: **( وَقَعَ بمَرَّةٍ )**; bir defada vuku buldu; dedi ki:
Ve bir içecek, خسروvânî; onu ihtiyar tadınca şarkı söyler ve **ارْجَحَنَّ**.
**( و )** **ارْجَحَنَّ** **( السَّرابُ : ارْتَفَعَ )**; serap yükseldi; **الأعْشَى** dedi ki:
Alışveriş edenlerin çarşılarına (bollukla) akıtır; serap **ارْجَحَنّ** olduğu vakit koşturduk.
**( وجَيْشٌ مُرْجَحِنٌّ )**: ağırdır.
**( ورَحًى مُرْجَحِنَّةٌ : ثقيلَةٌ )**; ağırdır; **النابغَةُ** dedi ki:
İçinde ağır bir değirmen sarsıldığı zaman, bol oluklu, gür bir akışla yarılır (fışkırır).
İbn Sîde, el-Cevherî ve el-Ezherî bu harfi burada, **النُّونَ**’un aslî olduğu üzere vârid kıldılar; musannif de onlara tâbi oldu.
İbnü’l-Esîr bir cemaatten onun ziyâdesini nakletti; ve onun, şey ağırlaştığı zaman **رَجَح**’tan olduğu(nu); öyleyse bunu teemmül et.
Onun üzerine istidrâk olunanlardandır:
Denilir ki: Ben bu işte **مُرْجَحِنٌّ**’im: yani iki tarafının hangisine bineceğimi bilmem; ve iki düşüşünün ve iki çevrilişinin ve iki yönelişinin hangisine bineceğimi (bilmem); yani tereddüt eden, meyleden(im).
Ve denilir ki: Falan, **دُنْيا مُرْجَحِنَّة** içindedir: yani geniş, çoktur.
Ve **امْرأَةٌ مُرْجَحِنَّةٌ**: semizdir; yürüdüğü zaman yürüyüşünde salına salına yürür.
Ve bulut, yükselmeden sonra **ارْجَحَنَّ**: yani yükselişinden sonra ağırlaştı ve eğildi.
Ve **ليلٌ مُرْجَحِنٌّ**: ağır, geniştir.

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

اِرْجَحَنَّ
Q. 4 اِرْجَحَنَّ ذ It (a thing, S) inclined, bent, or declined. (S, K.) Hence the prov.,
اـِذَا ارْجَحَنَّ شَاصِيًا فَارْفَعْ يَدًا
(S, Meyd,) or ارْجَعَنَّ, or اجْرَعَنَّ, accord. to different readings, the last being formed by transposition from the second, (Meyd,) i. e. When he (a man, Meyd) inclines, (S, Meyd,) or falls, (Meyd,) raising his legs, then hold thou back [thine arm, or thy hand,] from him; meaning, when he becomes lowly, humble, or submissive, to thee, hold thou back from him: (S, Meyd:) or it is said to a man fighting with another, and means when thou overcomest him, and he lies on his side, and falls, and raises his legs, then hold thou back thine arm, or thy hand, from him: (TA in art. رجعن, in explanation of the second reading:) [or when he is prostrated, and stretched upon the ground: for,] accord. to As, ارجحنّ and ارجعنّ signify he was prostrated, and stretched upon the ground. (TA in art. رجعن.) And you say, ارجحنّ السَّحَابُ بَعْدَ تَبَسُّقٍ The clouds became heavy, and inclined [downwards], after being high. (TA.) ― -b2- Also It (a thing, S) fell at once. (S, K.) ― -b3- And It (a thing, S) shook; quivered; or was, or became, in a state of commotion. (S, K.) ― -b4- And ارجحنّ السَّرَابُ i. q. اِرْتَفَعَ [i. e. The mirage became upraised, withdrawn, or removed]. (K.)

مُرْجَحِنٌّ
مُرْجَحِنٌّ ذ [part. n. of the verb above]. You say, أَنَا فِى هٰذَا الأَمْرِ مُرْجَحِنٌّ I am wavering, or vacillating, and inclining, in this affair. (TA.) And اِمْرَأَةٌ مُرْجَحِنَّةٌ A fat woman, who, when she walks, bends in her gait. (TA.) And جَيْشٌ مُرْجَحِنُّ A heavy army. (S, K.) And رحًى مُرْجَحِنَّةٌ A heavy round cloud. (S, * K, * and A in art. رجح. [In the S and K, only the latter word is explained; though the meaning of the former (i. e. سَحَابَةٌ مُسْتَدِيرَةٌ, as in the A,) is plainly indicated in the S by a verse there cited.]) And فُلَانٌ فِى دُنْيَا مُرْجَحِنَّةٍ Such a one is in an ample, abundant, state of worldly prosperity. (TA.) And لَيْلٌ مُرْجَحِنٌّ Heavy, wide-spreading, night. (TA.) The author of the K follows ISd and J and Az in regarding the ن in this case as radical: but IAth says that some hold it to be augmentative; and the derivation to be from رَجَحَ الشَّىْءُ, meaning “ the thing was, or became, heavy. ” (TA.)

##### Türkçe

**اِرْجَحَنَّ**
K. 4 **اِرْجَحَنَّ** ذ O (bir şey, S) meyletti, eğildi yahut saptı. (S, K.) Bundan dolayı darbımesel:
**اـِذَا ارْجَحَنَّ شَاصِيًا فَارْفَعْ يَدًا**
(S, Meyd,) yahut farklı kıraatlere göre **ارْجَعَنَّ**, yahut **اجْرَعَنَّ**; sonuncusu ikinciden yer değiştirme ile yapılmıştır; (Meyd,) yani: O (bir adam, Meyd) meylettiği (S, Meyd) yahut düştüğü (Meyd), bacaklarını kaldırdığı zaman, sen ondan [kolunu yahut elini] geri tut; mânâsı: Sana karşı alçakgönüllü, mütevazı yahut boyun eğici olduğu zaman, ondan geri dur: (S, Meyd:) yahut bir adamın bir başkasıyla dövüşmesine söylenir; mânâsı: Onu yendiğin, yanına yattığı, düştüğü ve bacaklarını kaldırdığı zaman, kolunu yahut elini ondan geri tut: (TA, **رجعن** maddesinde, ikinci kıraatin açıklamasında:) [yahut yere kapanmış ve yer üzerine uzanmış olduğu zaman: zira] As’a göre **ارجحنّ** ve **ارجعنّ** “yere kapanmış ve yer üzerine uzanmış oldu” mânâsına gelir. (TA, **رجعن** maddesinde.) Ve dersin ki: **ارجحنّ السَّحَابُ بَعْدَ تَبَسُّقٍ** Bulutlar, yüksek olduktan sonra ağırlaştı ve [aşağıya doğru] meyletti. (TA.) ― -b2- Ayrıca O (bir şey, S) birden düştü. (S, K.) ― -b3- Ve O (bir şey, S) sallandı; titredi; yahut çalkantı hâlinde oldu veya çalkantı hâline geldi. (S, K.) ― -b4- Ve **ارجحنّ السَّرَابُ** **اِرْتَفَعَ** ile aynı mânâdadır [yani: serap yükselmiş, çekilmiş yahut giderilmiş oldu]. (K.)

**مُرْجَحِنٌّ**
**مُرْجَحِنٌّ** ذ [yukarıdaki fiilin ism-i fâili]. Dersin ki: **أَنَا فِى هٰذَا الأَمْرِ مُرْجَحِنٌّ** Bu işte ben tereddüt ediyorum yahut bocalıyorum ve meylediyorum. (TA.) Ve **اِمْرَأَةٌ مُرْجَحِنَّةٌ** Yürüdüğünde yürüyüşünde eğilen şişman bir kadın. (TA.) Ve **جَيْشٌ مُرْجَحِنُّ** Ağır bir ordu. (S, K.) Ve **رحًى مُرْجَحِنَّةٌ** Ağır, yuvarlak bir bulut. (S, * K, * ve A, **رجح** maddesinde. [S ve K’da yalnız ikinci kelime açıklanmıştır; hâlbuki birincinin mânâsı (yani A’daki gibi **سَحَابَةٌ مُسْتَدِيرَةٌ**) S’da orada zikredilen bir beyitle açıkça işaret edilmiştir.]) Ve **فُلَانٌ فِى دُنْيَا مُرْجَحِنَّةٍ** Filân kimse, dünya refahının geniş, bol bir hâli içindedir. (TA.) Ve **لَيْلٌ مُرْجَحِنٌّ** Ağır, genişçe yayılan, gece. (TA.) K’nın müellifi bu durumda **ن**’yi aslî saymada ISd ve J ve Az’ı takip eder; fakat IAth, bazılarının onu ziyade saydığını ve türetmenin **رَجَحَ الشَّىْءُ**’den olduğunu, bunun da “şey ağır oldu yahut ağırlaştı” mânâsına geldiğini söyler. (TA.)

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَجْحَنَ
رَجْحَنَ -  اِرْجَحَنَّ
a.  Oscillated, swayed.

##### Türkçe

رَجْحَنَ
رَجْحَنَ -  اِرْجَحَنَّ
a. Salındı, sallandı.
