# رجحن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رجحن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رجحن

ارْجَحَنَّ الشيءُ: اهتز. وارْجَحَنَّ: وقع بمرّة. وارْجَحَنَّ: مالَ؛ قال:
وشَرَاب خُسْرَوانيّ إذا
ذاقه الشيخُ تَغَنَّى وارْجَحَنّ
وفي المثل: إذا ارْجَحَنَّ شاصِياً فارْفَعْ يَداً أَي إذا مال رافعاً وسقط ورفع رجليه، يعني إذا خضع لك فاكْفُفْ عنه. الأَصمعي: المُرْجَحِنُّ المائل؛ قال الأَزهري: وأَنشدتني أَعرابية بفَيْدَ:
أَيا أُخْتَ عَدَّ، أَيا شبيهةَ كَرْمةٍ
جَرَى السيلُ في قُرْيانِها فارْجَحَنَّت
أَراد أَنها أُوقِرَتْ حتى مالت من كثرة حملها. ويقال: أَنا في هذا الأَمر مُرْجَحِنٌّ لا أَدري أَيَّ فَنَّيْه أَركب وأَيَّ صَرْعَيْه وصَرْفَيْه ورُوقَيْه أَركب. ويقال: فلان في دُنْيا مُرْجَحِنَّة أَي واسعة كثيرة. وامرأَة مُرْجَحِنَّة إذا كانت سمينة، فإِذا مشت تَفَيَّأَتْ في مِشْيتها. وفي حديث علي، عليه السلام: في حُجُراتِ القُدُس مُرْجَحِنِّين؛ من ارْجَحَنَّ الشيءُ إذا مال من ثِقَله وتحرَّك؛ ومنه حديث ابن الزبير في صفة السحاب: وارْجَحَنَّ بعد تَبَسُّقٍ أَي ثَقُل ومال بعد علُوِّه، وهذا الحرف أَورده ابن سيده والأَزهري والجوهري جميعهم في حرف النون؛ قال ابن الأَثير: وأَورده الجوهري في حرف النون على أن النون أَصلية، قال: وغيره يجعلها زائدة من رَجَحَ الشيء يَرْجَحُ إذا ثقل. وجيش مُرْجَحِنٌّ ورَحىً مُرْجَحِنَّة: ثقيلة؛ قال النابغة:
إذا رَجَفَتْ فيهِ رَحىً مُرْجَحِنَّةٌ،
تَبَعَّجَ ثَجَّاجاً غَزِيرَ الحَوافِلِ.
وليل مُرْجَحِنٌّ: ثقيل واسع. وارْجَحَنَّ السرابُ: ارتفع؛ قال الأَعشى: تَدُرُّ على أَسْوُقِ المُمْتَرِينْ
رَكَضْنا إذا ما السَّرابُ ارْجَحَنْ.

### Türkçe

**ارْجَحَنَّ** şey: sallandı. Ve **ارْجَحَنَّ**: bir defada vuku buldu. Ve **ارْجَحَنَّ**:
meyletti; dedi ki:
Ve bir içki, خسروvânî, eğer
onu ihtiyar tadarsa, şarkı söyler ve **ارْجَحَنّ**.

Ve meselde: “Eğer **ارْجَحَنَّ** şâsiyyen ise, bir el kaldır”; yani, kaldırarak meyledip
düştü ve iki ayağını kaldırdı; yani, sana boyun eğerse ondan el çek. el-Asma‘î: **المُرْجَحِنُّ**
meyilli olan; el-Ezherî dedi ki: Ve bana Feyd’de bir bedevî kadın okudu:
“Ey ‘Add’ın kız kardeşi, ey bir asmaya benzer olan,
sel onun köylerinde aktı da **فارْجَحَنَّت**.”

Onun, çok yükünden dolayı meyledinceye kadar yükletildiğini murad etti. Ve denir: Ben bu
işte **مُرْجَحِنٌّ**üm; bilmem iki tarafının hangisine binerim ve iki devrilişinin
ve iki yönelişinin ve iki boynuzunun hangisine binerim. Ve denir: Falan, bir dünyada
**مُرْجَحِنَّة**dedir; yani geniş, çok. Ve bir kadın **مُرْجَحِنَّة** olur; eğer şişman ise; yürüdüğü vakit
yürüyüşünde salınır. Ve Ali’nin, عليه السلام, hadisinde: “kuds odalarında **مُرْجَحِنِّين**”; **ارْجَحَنَّ**
şey, ağırlığından dolayı meyledip hareket ettiğinde (denir); ve ondan, İbnü’z-Zübeyr’in
bulutun vasfı hakkında hadisi: “ve bir yükselişten sonra **وارْجَحَنَّ**”; yani, yükselişinden sonra
ağırlaştı ve meyletti. Ve bu harfi İbn Sîde, el-Ezherî ve el-Cevherî, hepsi birlikte **حرف النون**’da
zikretti; İbnü’l-Esîr dedi ki: Ve el-Cevherî onu **حرف النون**’da, **النون**’un aslî olduğuna göre zikretti;
dedi ki: Başkası onu زائد kılar; **رَجَحَ** şey **يَرْجَحُ** olduğunda, yani ağırlaştığında (kök alarak).
Ve bir ordu **مُرْجَحِنٌّ** ve bir değirmen taşı **مُرْجَحِنَّة**: ağır; en-Nâbiga dedi ki:
“İçinde **رَحىً مُرْجَحِنَّةٌ** titrediği vakit,
bol oluklu, çağlayarak yarılır.”

Ve bir gece **مُرْجَحِنٌّ**: ağır, geniş. Ve **ارْجَحَنَّ** serap: yükseldi; el-A‘şâ dedi ki:
“Azık arayanların çarşılarına akıtır;
serap **ارْجَحَنْ** ettiği vakit koşturduk.”
