# رجح — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AC%D8%AD/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رجح](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%AD.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: رجح

ر ج ح
رجحت إحدى الكفّتين على الأخرى وأرجح الميزان وإذا وزنت فأرجح ورجحت الشيء‏:‏ وزنته بيدي ونظرت ما ثقله‏.‏
ومـن المجـاز‏:‏ امـرأة رجاح‏:‏ رزان ونساء رواجح الأكفال ورجّح الأكفال‏.‏
وجفان رجحٌ‏.‏
بكتائـب رجح تعوّد كبشها نطح الكباش كأنهن نجـوم ونخل مراجيح ومواقير‏:‏ ثقال الأحمال‏.‏
ورجّح أحد قوليه على الآخر وترجح في القول‏:‏ تميّل فيـه‏.‏
وترجّحـت الأرجوحـة بالغلاميـن‏.‏
وللإبـل أراجيـح وهـي هزّاتها في رتكانها‏.‏
وبيننا أراجيح أي مفاوز ترجحت بركبانها‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ بلالٍ أبي عمرو وقد كان بيننـا أراجيح يحسرن القلاص النواجيا ورجل راجح العقل‏.‏
وفلان في عقله رجاحه وفي خلقه سجاحه‏.‏
وقوم مراجيـح الحلـم‏.‏
وارجحنّ‏:‏ مال ووقع بمرّة‏.‏
وفي مثل‏:‏ ‏"‏ إذا ارجحنّ شاصياً فارفع يدا ‏"‏‏.‏
ومن المجاز‏:‏ هذه رحى مرجحنّة‏:‏ للسحابة المستديرة الثقيلة‏.‏
قال‏:‏ إذا رجفت فيه رحى مرجحِنة تبعج ثجاجاً غزير الحوافل وإن عليك لليلاً مرجحناً‏:‏ ثقيلاً لا يتحرك‏.‏

### Türkçe

ر ج ح
**رجحت إحدى الكفّتين على الأخرى**: iki kefeden biri ötekine ağır bastı; **وأرجح الميزان**: teraziyi ağır bastırırım; **وإذا وزنت فأرجح**: tarttığında da ağır bastır; **ورجحت الشيء**: bir şeyi tarttım; onu elimle tarttım ve ağırlığının ne olduğuna baktım.

Mecazdan: **امرأة رجاح**: ağırbaşlı; **ونساء رواجح الأكفال**: kalçaları ağır (iri) kadınlar; **ورجّح الأكفال**: kalçaları ağırlaştırdı (iri yaptı).

**وجفان رجح**: ağır (iri) çanaklar.

**بكتائب رجح تعوّد كبشها نطح الكباش كأنهن نجوم**: koçunun koçları toslamasına alıştığı ağır taburlarla; sanki onlar yıldızlardır. **ونخل مراجيح ومواقير**: ağır yüklü hurma ağaçları; (yani) **ثقال الأحمال**: yükleri ağır olanlar.

**ورجّح أحد قوليه على الآخر**: iki sözünden birini ötekine üstün tuttu; **وترجح في القول**: sözde meyletti; onda eğilim gösterdi.

**وترجّحت الأرجوحة بالغلامين**: salıncak iki oğlanla sallandı.

Develer için **أراجيح** vardır; o, onların **رتكانها**’larında (yürüyüşlerindeki) sarsıntılarıdır.

**وبيننا أراجيح**: aramızda **مفاوز** (çöller) vardır; binekleriyle sallanıp duran (çöller).

Zû’r-Rumme dedi ki: **بلالٍ أبي عمرو وقد كان بيننـا أراجيح يحسرن القلاص النواجيا**: Ebû Amr’un Bilâl’i; aramızda, hızlı giden genç dişi develeri yoran **أراجيح** vardı. **ورجل راجح العقل**: aklı ağır basan (sağlam) bir adam.

**وفلان في عقله رجاحه وفي خلقه سجاحه**: falanın aklında ağırlığı, huyunda yumuşaklığı vardır.

**وقوم مراجيـح الحلـم**: hilmde (yumuşak huylulukta) ağır basan bir kavim.

**وارجحنّ**: eğildi ve bir defada düştü.

Bir meselde: **" إذا ارجحنّ شاصياً فارفع يدا "**: “Eğer uzaklaşmış (hayvan) eğilip düşerse, bir el kaldır.”

Mecazdan: **هذه رحى مرجحنّة**: bu, yuvarlak ağır bulut için (söylenir).

Dedi ki: **إذا رجفت فيه رحى مرجحِنة تبعج ثجاجاً غزير الحوافل**: onda ağır bir değirmen titrediğinde, bol oluklu, gür akan (yağmur) yarılıp fışkırır. **وإن عليك لليلاً مرجحناً**: senin üzerinde ağır, hareket etmeyen bir gece vardır.
