# رجع — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%B9/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AC%D8%B9/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رجع](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D8%B9.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: رجع

ر ج ع
رجع إليَّ رجوعاً ورُجْعى ومَرْجَعاً‏.‏
ورجعته أنـا رجعـاً‏.‏
ورجعـت الطيـر القواطـع رجاعـاً ولها قطاع ورجاع‏.‏
وتفرقوا في أوّل النهار ثم تراجعوا مع الليل أي رجع كل واحد إلى مكانه‏.‏
ومن المجاز‏:‏ خالفنـي ثـم رجـع إلـى قولـي‏.‏
وصرمنـي ثـم رجـع يكلمنـي‏.‏
ومـا رجـع إليـه فـي خطـب إلاّ كفيَ وليس لهذا البيع مرجوع اي لا يرجع فيه‏.‏
وهذا رجع رسالتك ومرجوعها ومرجوعتها أي جوابها‏.‏
قال‏:‏ سايلتها عن ذاك فاستعجمت لـم تـدر مـا مرجوعـة السائل وما كان من مرجوع فلان عليك‏.‏
ورجع الحوض إلى إزائه إذا كثر ماؤه‏.‏
قال‏:‏ قـد رجـع الحوض إلى إزائه كأنه مخايل بمائه كرجعة الشيخ إلى نسائـه كأنه يختال بمائه من كثرته والشيخ إلى ترضّى نسائه أحوج فهو أملأ لغرائـره وأكثـر ميـرة مـن الشـاب‏.‏
ورجـع العلـف فـي الدابـة ونجـع‏:‏ تبيـن أثـره فيهـا‏.‏
ورجـع كلامـي فـي فلـان ونجع‏.‏
وليس لي من فلان رجع أي منفعة وفائدة‏.‏
وتقول‏:‏ ما هو إلا سجع ليس تحته رجع‏.‏
ورزقنا الله رجع كأن كحيلاً معقداً أو عنيّةً على رجع ذفراها من الليت واكف ودسع البعير رجيعه أي جرّته‏.‏
قال الأعشى‏:‏ وفلاة كأنها ظهر ترس ليس إلا الرجيع فيها علاق وامتلأت الطرق من رجيع الدواب وهو روثها‏.‏
وإياك والرجيع من القول وهو المعـاد‏.‏
ودابـة رجيع أسفار‏.‏
قال ذو الرمة‏:‏ رجيعـة أسفـار كأن زمامها شجاع لدى يسرى الذراعين مطرق واسترجع المصاب ورجّع‏.‏
وارتجع المحبة واسترجعها‏:‏ ارتدّها‏.‏
وارتج بإبله إبـلاً‏:‏ استبدلهـا يبيعها ويشتري بثمنها غيرها وتسمى الرجعة‏.‏
وقيل لحيّ من العرب‏:‏ بم كثرت أموالكم فقالوا‏:‏ أوصانا أبونا بالنجع والرجع‏.‏
وتراجعت أحوال فلان‏.‏
وراجعه فـي مهماتـه‏.‏
وراجعـه الكلـام ورادّه‏.‏
وراجع امرأته رجعة ورِجعة وهو يملك رجعة ارمأته‏.‏
ورجع في صوته وفي أذانه ترجيعـاً‏.‏
وفـي يدهترجيـع وشـم وهـو ترديد خطوطه‏.‏
ورجّعت الدابة يديها في السير‏.‏
وانتفض الفرس ثم تراجع‏.‏
وترجّع في صدري كذا‏.‏

### Türkçe

ر ج ع
**رجع** bana **رجوعاً** ve **رُجْعى** ve **مَرْجَعاً** olarak döndü.
Ben onu **رجعـاً** olarak döndürdüm.
Ve kesici kuşlar **رجاعـاً** olarak döndü; ve onun için **قطاع** ve **رجاع** vardır.
Günün başında dağıldılar, sonra gece ile birlikte **تراجعوا**; yani her biri kendi yerine döndü.
Mecazdan: Bana muhalefet etti, sonra benim sözüme döndü.
Beni terk etti, sonra dönüp benimle konuştu.
Ona bir işte dönmedi (başvurmadı) ki ancak yeterli kılındı; ve bu satış için **مرجوع** yoktur; yani onda geri dönülmez.
Bu, senin mektubunun **رجع**’ıdır ve onun **مرجوعها**’sı ve **مرجوعتها**’sıdır; yani onun cevabıdır.
Dedi ki: Onu bundan sordum da, anlaşılmaz konuştu; soranın **مرجوعـة**’sinin ne olduğunu bilmedi ve falanın sana karşı olan **مرجوع**’undan ne olduğunu (bilmedi).
Havuz, suyu çoğaldığında karşısına doğru **رجع** etti.
Dedi ki: Havuz karşısına doğru **رجع** etti; sanki suyu ile salınan bir kimse gibi; yaşlının kadınlarına dönüşü gibi; sanki suyu ile, çokluğundan dolayı, salınır; yaşlı ise kadınlarının hoşnut edilmesine daha muhtaçtır; bu yüzden o, heybesi için daha dolu ve gençten daha çok azık sahibidir.
Yem, binek hayvanda **رجـع** etti ve **نجـع** etti: onun izi onda belirginleşti.
Sözüm falanda **رجـع** etti ve **نجع** etti.
Benim falandan **رجع**’ım yoktur; yani menfaat ve fayda.
Ve dersin ki: O, ancak bir **سجع**’dır; altında **رجع** yoktur.
Allah bize **رجع** rızık verdi; sanki bağlanmış bir sürme gibi, yahut **عنيّةً** olarak, onun **رجع**’ı üzerine; onun iki burun deliğinin kokusu, **الليت**’ten akan ve devenin **رجيعه**’i, yani onun geviş getirmesidir.
A‘şâ dedi ki:
Ve bir çöl ki sanki bir kalkanın sırtı; içinde ancak **الرجيع** vardır, o da yapışkan bir şeydir.
Ve yollar, binek hayvanların **رجيع**’i ile doldu; o da onların dışkısıdır.
Ve sözün **الرجيع**’inden sakın; o, iade edilendir.
Ve seferlerin **رجيع**’i olan bir binek hayvan.
Zû’r-Rumme dedi ki:
**رجيعـة** seferler; sanki onun yuları, iki kolun sol yanında, başını eğmiş bir yılandır.
Musibete uğrayan **استرجع** etti ve **رجّع** etti.
Sevgiyi **ارتجع** etti ve onu **استرجع** etti: onu geri çevirdi.
Develeriyle, develer olarak **ارتج** etti: onları değiştirdi; onları satar ve bedeliyle başkasını satın alır; buna **الرجعة** denir.
Araplardan bir kabileye denildi ki: Mallarınız ne ile çoğaldı? Dediler ki: Babamız bize **النجع** ve **الرجع**’ı vasiyet etti.
Falanın halleri **تراجعت**.
Onunla önemli işlerinde **راجعه** etti.
Onunla sözü **راجع** etti ve onu geri çevirdi.
Karısına **رجعة** ve **رِجعة** olarak **راجع** etti; ve o, karısının **رجعة**’sına malik olur.
Sesinin içinde ve ezanının içinde **ترجيعـاً** olarak **رجع** etti.
Ve elinde bir döndürme **ترجيـع** dövmesi vardır; o, onun çizgilerini tekrarlamaktır.
Binek hayvanı, yürüyüşte iki elini **رجّعت** ettim.
At silkindi, sonra **تراجع** etti.
Göğsümde şu, **ترجّع** etti.
