# رجن — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%86/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AC%D9%86/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رجن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC%D9%86.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رجن

رَجَنَ بالمكان، وفي نسخة: رَجَنَ الرجلُ بالمكان يَرْجُن رُجوناً إذا أَقام به. والرَّاجِنُ: الآلف من الطير وغيره مثل الداجِنِ. وشاة راجنٌ: مقيمة في البيوت، وكذلك الناقة. رَجَنَتْ تَرْجُن رُجُوناً وأَرْجَنَتْ ورَجَنها هو يَرْجُنها رَجْناً: حبسها عن المرعى على غير عَلَف، فإِن أَمسكها على علف قيل رَجَّنها تَرْجيناً. ورَجَنَ الدابَّة يَرْجُنها رَجْناً، فهي مرجونة إذا حبسها وأَساء علفها حتى تُهْزَل، ورَجَنَتْ هي بنفسها رُجُوناً، يتعدّى ولا يتعدّى. ابن شميل: رَجَنَ القومُ رِكابَهم، ورَجَنَ فلانٌ راحلته رَجْناً شديداً في الدار وهو أَن يحبسها مُناخَةً لا يعلفها، ورَجَنَ البعيرُ في النَّوى والبِزْرِ رُجُوناً، ورُجُونُه اعْتلافُه. الفراء: رَجَنَت الإِبل ورَجِنَت أَيضاً بالكسر وهي راجنة، الجوهري: وقد رَجَنتُها أَنا وأَرْجَنْتُها إذا حبستها لتعلفها ولم تُسَرّحْها. وارْتَجَنَ الزُّبْدُ: طُبِخَ فلم يَصْفُ وفسد. وارْتَجَنت الزُّبْدَةُ: تفرّقت في المِمْخَض. اللحياني: رَجَن في الطعام ورَمَكَ إذا لم يَعَفْ منه شيئاً. ورَجَنَ البعيرُ في العَلَف رُجوناً إذا لم يَعَفْ منه شيئاً، وكذلك الشاة وغيرها. وفي حديث عمر، رضي الله عنه: أَنه كتب في الصدقة إلى بعض عُمَّاله كتاباً فيه: ولا تَحْبس الناسَ أَوَّلهم على آخرهم فإِن الرَّجْنَ للماشية عليها شديدٌ ولها مُهْلِكٌ؛ من الرَّجْنِ: الإقامة بالمكانِ. ورَجَنْتُ الرجلَ أَرْجُنه رَجْناً إذا استحييت منه؛ وهذا من نوادر أَبي زيد. وارْتَجَنَ عليهم أَمرهم: اخْتَلَطَ، أُخذ من ارْتِجانِ الزُّبْد إذا طُبِخ فلم يَصْفُ وفسد، وأَصله من ارْتِجانِ الإذْوَابة، وهي الزبدة تخرج من السقاء مختلطة بالرائب الخاثر فتوضع على النار، فإِذا غلى ظهر الرائبُ مختلطاً بالسمن فذلك الارْتِجانُ؛ قال أَبو عبيد: وإياه عنى بِشْرُ بن أَبي خازم بقوله:
فكنتم كذاتِ القِدْرِ لم تَدْرِ، إذْ غَلَتْ،
أَتُنْزِلُها مذمومةً أَم تُذِيبُها؟
وهم في مَرْجُونة أَي اختلاط لا يدرون أَيقيمون أَم يظعنون. والرَّجَّانَةُ: الإِبل التي تحمل المَتاعَ؛ قال ابن سيده: ولا أَعرف له فعلاً، وعندي أَنه اسم كالجَبَّانة.

### Türkçe

**رَجَنَ** mekânda; ve bir nüshada: **رَجَنَ الرجلُ بالمكان يَرْجُن رُجوناً**
orada ikamet ettiğinde. Ve **الرَّاجِنُ**: kuşlardan ve başkasından ünsiyet eden, **الداجِنِ** gibi. Ve
**شاة راجنٌ**: evlerde ikamet eden; aynı şekilde dişi deve. **رَجَنَتْ تَرْجُن رُجُوناً**
ve **أَرْجَنَتْ**; ve o, onu **رَجَنها** **يَرْجُنها رَجْناً**: onu otlaktan, yem olmaksızın hapsetti; şayet
onu yem üzerinde tutarsa **رَجَّنها تَرْجيناً** denir. Ve **رَجَنَ الدابَّة يَرْجُنها**
**رَجْناً**; o hâlde o **مرجونة**dur, onu hapsettiğinde ve yemini kötü yaptığında, ta ki zayıflayıncaya kadar; ve **رَجَنَتْ** o
kendi kendine **رُجُوناً**; geçişli olur ve geçişsiz olur. İbn Şümeyl: **رَجَنَ القومُ رِكابَهم**,
ve falan, binitini evde şiddetli bir **رَجْناً** ile **رَجَنَ**; ve bu, onu çöktürülmüş hâlde hapsetmesidir,
ona yem vermeden; ve deve, çekirdek ve tohumda **رُجُوناً** ile **رَجَنَ**; ve onun
**رُجُونُه**: onun yem yemesidir. el-Ferrâ: **رَجَنَت الإِبل** ve kesre ile **رَجِنَت** de; ve o **راجنة**dir.
el-Cevherî: ve ben onu **رَجَنتُها** ve onu **أَرْجَنْتُها**; onu yemlemesi için hapsettiğimde ve
onu salıvermediğimde. Ve **ارْتَجَنَ الزُّبْدُ**: pişirildi de durulmadı ve bozuldu. Ve **ارْتَجَنت
الزُّبْدَةُ**: yayıkta dağıldı. el-Lihyânî: yemekte **رَجَن** ve **رَمَكَ**; ondan hiçbir şeyi tiksinmediğinde.
Ve deve, yem içinde **رُجوناً** ile **رَجَنَ**; ondan hiçbir şeyi tiksinmediğinde; aynı şekilde koyun ve başkası. Ve Ömer’in, Allah ondan razı olsun, hadîsinde: sadaka hakkında
âmillerinden bazısına bir yazı yazdığı; içinde: insanların ilklerini sonları üzerine hapsetme;
çünkü **الرَّجْنَ** davar için onun üzerinde şiddetlidir ve onun için helâk edicidir; **الرَّجْنِ**den: mekânda ikamet.
Ve **رَجَنْتُ الرجلَ أَرْجُنه رَجْناً**: ondan utandığımda; ve bu, Ebû Zeyd’in nadirlerindendir. Ve **ارْتَجَنَ عليهم أَمرهم**:
karıştı; **ارْتِجانِ الزُّبْد**den alınmıştır; pişirildiğinde durulmayıp bozulması; ve aslı **ارْتِجانِ الإذْوَابة**dendir; o,
tulumdan çıkan, pıhtılaşmış ekşi ayranla karışık tereyağıdır; ateş üzerine konur; kaynadığında
ekşi ayran, sadeyağla karışık olarak görünür; işte o **الارْتِجانُ**dır; Ebû Ubeyd dedi: onunla
Bişr b. Ebî Hâzim’in şu sözüyle kastettiği de odur:
فكنتم كذاتِ القِدْرِ لم تَدْرِ، إذْ غَلَتْ،
أَتُنْزِلُها مذمومةً أَم تُذِيبُها؟
Ve onlar bir **مَرْجُونة** içindedirler; yani bir karışıklık; ikamet mi edeceklerini yoksa göç mü edeceklerini bilmezler.
Ve **الرَّجَّانَةُ**: eşyayı taşıyan develer; İbn Sîde dedi: onun için bir fiil bilmiyorum;
ve benim yanımda o, **الجَبَّانة** gibi bir isimdir.
