# رج — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AC/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رج](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AC.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: رج

رَجَّهُ
1 رَجَّهُ ذ , (S, A, Msb,) aor. رَجُ٣َ , (S, Msb,) inf. n. رَجٌّ, (S, Msb, K,) He put it in motion, or in a state of commotion or agitation: (S, A, Msb, K:) he put it in a state of convulsion, or violent motion; or made it to shake, quake, or quiver: (S, A, TA:) as also ↓ رَجْرَجَهُ. (A.) Hence, in the Kur [lvi-4], اـِذَا رُجَّتِ الأَرْضُ رَجًّا When the earth shall be convulsed with violent convulsion. (TA.) And رَجَّ البَابَ He shook the door violently. (TA from a trad.) -A2- See also 8.

أَرَجَّتْ
4 أَرَجَّتْ ذ She (a mare) was near to bringing forth, and the part on either side of her tail (صَلَاهَا) quivered, or quaked; (K;) as also ↓ اِرْتَجَّتْ. (TA.) The part. n. applied to the mare in this case is ↓ مُرِجٌّ [without ة]. (K.)

ارتجّ
8 ارتجّ ذ , (S, A,. Msb,) inf. n. اِرْتِجَاجٌ, (K,) It was, or became, in a state of commotion or agitation; (S, A, Msb, * K;) or of convulsion, or violent motion; or it shook, quaked, or quivered; (S, A, K;) as also ↓ تَرَجْرَجَ; (A, K;) and ↓ رَجْرَجَ inf. n. رَجْرَجَةٌ; (S, K; but they mention only the inf. n. of this verb;) and so ↓ رَجَّ, inf. n. رَجٌّ: (K, * TA; but of this verb, also, only the inf. n. is mentioned:) ارتجّ is quasi-pass. of رَجَّهُ; (T, A, Msb;) and is said of the sea, as meaning it was, or became, in a state of commotion or agitation (S, Msb) with its waves; and in like manner of other things: (S:) and ↓ تَرَجْرَجَ signifies it (a thing) went to and fro; and is said of a woman's flesh; (S;) or [particularly] of her hinder part; (A;) or of both. (TA.) It is said in a trad. respecting the blowing of the horn [on the day of resurrection], فَتَرْتَجُّ الأَرْضُ بِأَهْلِهَا And the earth shall be in a state of commotion or agitation, with its inhabitants. (TA.) See also 4. ― -b2- [Hence,] ارتجّ الظَّلَامُ (assumed tropical:) The darkness became confused. (Msb.) ― -b3- And ارتجّ الكَلَامُ (assumed tropical:) The speech, or language, became confused; mentioned by ISd in this art: (TA:) or اِرْتَجَّ عَلَيْهِ الكَلَامُ (tropical:) the speech, or language, became conflicting and confused to him. (A.) [See also اُرْتُجَّ عَلَيْهِ in the first paragraph of art. رتج.]

رَجْرَجَ
R. Q. 1 رَجْرَجَ ذ , inf. n. رَجْرَجَةٌ: see 1: -A2- and see also 8. ― -b2- رَجْرَجَةٌ also signifies The being fatigued, tired, weary, or jaded, (K, TA,) and weak [app. so as to shake, or totter]. (TA.)

تَرَجْرَجَ
R. Q. 2 تَرَجْرَجَ ذ : see 8, in two places.

رَجَّةٌ
رَجَّةٌ ذ [app. A confused, or murmuring, or rumbling, sound:] the confusion of the voices [or the confused voices] of a company of men: and the sound of thunder. (TA.) سُمِعَتْ رَجَّةُ صَدْرِهِ [app. meaning The rumbling of his chest was heard] occurs in a trad. as describing the result of [fright occasioned by] a cry, or shout. (TA.)

رُجَّةٌ
رُجَّةٌ ذ A state of confusion: so in the phrase, وَقَعَ فِى رُجَّةٍ [He fell into a state of confusion]. (Mgh in art. رتج.)

رَجَجٌ
رَجَجٌ ذ A state of commotion, agitation, convulsion, shaking, quaking, or quivering. (TA.)

رَجَاجٌ
رَجَاجٌ ذ Lean, or emaciated, sheep or goats, (S, K,) and camels: (TA:) and نَعْجَةٌ رَجَاجَةٌ a lean, or an emaciated, ewe; (S, K;) or a weak ewe, that has no marrow in her bones. (As, TA.) And Weak men, and camels; (S, K;) and so ↓ رَجْرَاجٌ applied to the latter, and to men as meaning weak, without understanding, intellect, or intelligence. (TA.) Hence, it is said of men who have become weak by reason of travel, and whose camels upon which they are riding have also become weak,
فَهُمْ رَجَاجٌ وَعَلَى رَجَاجِ
[And they are weak men, and upon weak beasts]. (S.)

رِجَاجَةٌ
رِجَاجَةٌ ذ The covert, or retreat, of a lion. (TA.)

رَجَّآءُ
رَجَّآءُ ذ A she-camel having a large hump: (S:) or having a large, and shaking, quaking, or quiver- ing, hump: (K:) IDrd says, in the Jm, They assert it to mean having a shaking, quaking, or quivering, hump; but I know not what is its true meaning. (TA.)

رَجْرَجٌ
رَجْرَجٌ ذ an epithet applied to that which is ↓ مُتَرَجْرِج [or In a state of commotion or agitation; or of convulsion, or violent motion; or shaking, quaking, or quivering, or going to and fro]; (S;) [and so ↓ رَجْرَاجٌ.]

رِجْرِجٌ
رِجْرِجٌ ذ : see رِجْرِجَةٌ. ― -b2- Also Slaver, or drivel. (TA. [See, again, رِجْرِجَةٌ.]) ― -b3- And i. q. مَآءُ قَرِيسٍ [app. meaning The fluid of the gelatinous substance termed قَرِيس, prepared from fish &c.]. (TA.) ― -b4- And Crumbled, or broken, bread, (ثَرِيد,) made soft with grease, or gravy: (TA:) and ↓ رِجْرِجَةٌ [as its n. un.] signifies a mess of such bread (ثَرِيدَةٌ) so made soft; (Sudot;;) and ثَرِيدَةٌ رَجْرَاجَةٌ [signifies the same, or] a mess of such bread made soft and compact. (TA.) -A2- Also, [said in the K and TA to be like قِلْقِلٌ, but in the CK like فُلْفُلٌ,] A certain plant. (S, K.)

رِجْرِجَةٌ
رِجْرِجَةٌ ذ Remains of water in a watering-trough, or tank, (S, K,) turbid, and mixed with mud; (S;) as also ↓ رِجْرِجٌ: in a trad., in which it occurs, accord. to one relation it is ↓ رَجْرَاجَةٌ; but رِجْرِجَةٌ is the word commonly known: accord. to As, it is syn. with رَدْهَةٌ: the pl. is رَجَارِجُ. (TA.) ― -b2- Also Water mixed with slaver, or drivel. (TA.) ― -b3- And Spittle, or saliva, that has gone forth from the mouth; or flowing saliva: (K, TA:) so in the saying, اـِنَّ فُلَانًا كَثِيرُ الرِّجْرِجَةِ [Verily such a one has much spittle, &c.: and رِجْرِجٌ signifies nearly, or exactly, the same]. (TA.) ― -b4- See also رِجْرِجٌ. -A2- Also A large company, or troop, in war. (K.) -A3- And [an epithet signifying] Devoid of understanding, intellect, or intelligence; (K:) and devoid of good: (TA:) or the evil, bad, or corrupt, of mankind, in a pl. sense: (Nh, TA:) or the low, base, vile, or mean, of mankind, or of the young thereof; or the lowest, basest, or meanest, sort, or refuse, of mankind, that have no understanding, intellect, or intelligence; as also ↓ رَجْرَاجَةٌ: (Sh, TA:) or, in a pl. sense, such as have no understanding, intellect, or intelligence, of a people, or party. (El-Kilلbee, TA.)

رَجْرَاجٌ
رَجْرَاجٌ ذ : see رَجْرَجٌ. ― -b2- [Hence,] رَجْرَاجَةٌ A woman, (S,) or girl, (A,) whose flesh, (S,) or hinder part, (A,) quivers, or quakes; (S, A;) [and so ↓ مُتَرَجْرِجَةٌ, occurring in the A and TA in art. ديص.] ― -b3- And ثَرِيدَةٌ رَجْرَاجَةٌ: see رِجْرِجٌ. ― -b4- And كَتِيبَةٌ رَجْرَاجَةٌ (tropical:) And army, or a troop, agitated to and fro (A, L) in its march, (L,) scarcely moving onwards, (A, L,) by reason of its multitude: (L:) or as though agitated to and fro, and not moving onwards, by reason of its multitude. (S.) ― -b5- See also رَجَاجٌ. ― -b6- Also A certain medicine, (L, K,) well known. (K.)

رَجْرَاجَةٌ
رَجْرَاجَةٌ ذ [fem. of رَجْرَاجٌ, q. v. ― -b2- Also, as a subst.,] A mess of the kind of food called فَالُوذ [q. v.]. (A.) -A2- See also رِجْرِجَةٌ, in two places.

رَاجٌّ
رَاجٌّ ذ Having a confusion of voices, by reason of the multitude of the people therein. (Aboo-Moosà, TA in art. زج)

مُرِجٌّ
مُرِجٌّ ذ : see 4.

مُتَرَجْرِجٌ
مُتَرَجْرِجٌ ذ ; and its fem., with ة: see رَجْرَجٌ, and رَجْرَاجٌ

### Türkçe

**رَجَّهُ**
1 **رَجَّهُ** ذ , (S, A, Msb,) muzâri‘i **رَجُ٣َ** , (S, Msb,) mastar ismi **رَجٌّ**, (S, Msb, K,) Onu harekete koydu; yahut onu bir kargaşa veya çalkantı hâline koydu: (S, A, Msb, K:) onu bir sarsılma, yahut şiddetli hareket hâline koydu; yahut onu sallanır, titrer, ürperir hâle getirdi: (S, A, TA:) bunun gibi ↓ **رَجْرَجَهُ**. (A.) Bundan dolayı, Kur’ân’da [lvi-4], **اـِذَا رُجَّتِ الأَرْضُ رَجًّا** “Yer şiddetli bir sarsıntı ile sarsıldığı zaman.” (TA.) Ve **رَجَّ البَابَ** Kapıyı şiddetle salladı. (TA bir rivayetten.) -A2- 8’e de bak.

**أَرَجَّتْ**
4 **أَرَجَّتْ** ذ O (kısrak) doğurmaya yaklaştı ve kuyruğunun iki yanındaki kısım (**صَلَاهَا**) titredi yahut sarsıldı; (K;) bunun gibi ↓ **اِرْتَجَّتْ**. (TA.) Bu durumda kısrağa uygulanan ism-i fâil ↓ **مُرِجٌّ**’dür [ة’siz]. (K.)

**ارتجّ**
8 **ارتجّ** ذ , (S, A,. Msb,) mastar ismi **اِرْتِجَاجٌ**, (K,) O, yahut o şey, bir kargaşa veya çalkantı hâlinde oldu yahut oldu hâle geldi; (S, A, Msb, * K;) yahut bir sarsılma, yahut şiddetli hareket hâlinde; yahut sallandı, titredi, ürperdi; (S, A, K;) bunun gibi ↓ **تَرَجْرَجَ**; (A, K;) ve ↓ **رَجْرَجَ** mastar ismi **رَجْرَجَةٌ**; (S, K; fakat bu fiilin yalnız mastar ismini zikrederler;) ve yine ↓ **رَجَّ**, mastar ismi **رَجٌّ**: (K, * TA; fakat bu fiilin de yalnız mastar ismi zikredilmiştir:) **ارتجّ** , **رَجَّهُ**’nun şibh-i meçhûlüdür; (T, A, Msb;) ve deniz hakkında, dalgalarıyla birlikte bir kargaşa veya çalkantı hâlinde oldu yahut oldu hâle geldi mânasında söylenir; (S, Msb) ve bunun gibi diğer şeyler hakkında da: (S:) ve ↓ **تَرَجْرَجَ** “o (şey) gidip geldi” mânasına gelir; ve kadının eti hakkında söylenir; (S;) yahut [özellikle] onun arka tarafı hakkında; (A;) yahut ikisi hakkında. (TA.) Kıyamet gününde sûra üfürülmesi hakkında bir rivayette şöyle denilmiştir: **فَتَرْتَجُّ الأَرْضُ بِأَهْلِهَا** “Yer, içindekilerle birlikte çalkantı hâlinde olacaktır.” (TA.) 4’e de bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **ارتجّ الظَّلَامُ** (mecaz kabul edilerek:) Karanlık karışık hâle geldi. (Msb.) ― -b3- Ve **ارتجّ الكَلَامُ** (mecaz kabul edilerek:) Söz yahut dil karışık hâle geldi; bu bâbda İSd tarafından zikredilmiştir: (TA:) yahut **اِرْتَجَّ عَلَيْهِ الكَلَامُ** (mecaz:) söz yahut dil ona karşı çatışık ve karışık hâle geldi. (A.) [Ayrıca رتج maddesinin birinci paragrafındaki **اُرْتُجَّ عَلَيْهِ**’ye de bak.]

**رَجْرَجَ**
R. Q. 1 **رَجْرَجَ** ذ , mastar ismi **رَجْرَجَةٌ**: 1’e bak: -A2- ve 8’e de bak. ― -b2- **رَجْرَجَةٌ** ayrıca yorgun düşme, yorulma, bitkin olma, tükenme, (K, TA,) ve zayıf olma [görünüşe göre sallanacak yahut sendeleyecek derecede]. (TA.)

**تَرَجْرَجَ**
R. Q. 2 **تَرَجْرَجَ** ذ : 8’e bak, iki yerde.

**رَجَّةٌ**
**رَجَّةٌ** ذ [görünüşe göre karışık, yahut mırıltılı, yahut uğultulu bir ses:] bir topluluğun seslerinin karışıklığı [yahut karışık sesler]; ve gök gürültüsünün sesi. (TA.) Bir rivayette, bir çığlık yahut bağırışın [sebep olduğu korkunun] sonucu olarak tasvir ederken **سُمِعَتْ رَجَّةُ صَدْرِهِ** [görünüşe göre “göğsünün uğultusu işitildi” mânasında] vârid olmuştur. (TA.)

**رُجَّةٌ**
**رُجَّةٌ** ذ Bir karışıklık hâli: “**وَقَعَ فِى رُجَّةٍ** [O, bir karışıklık hâline düştü]” ibaresinde olduğu gibi. (Mgh رتج maddesinde.)

**رَجَجٌ**
**رَجَجٌ** ذ Bir kargaşa, çalkantı, sarsılma, sallanma, titreme yahut ürperme hâli. (TA.)

**رَجَاجٌ**
**رَجَاجٌ** ذ Zayıf, yahut cılız koyunlar veya keçiler, (S, K,) ve develer: (TA:) ve **نَعْجَةٌ رَجَاجَةٌ** zayıf, yahut cılız bir dişi koyun; (S, K;) yahut kemiklerinde iliği olmayan zayıf bir dişi koyun. (As, TA.) Ve zayıf erkekler ve develer; (S, K;) ve bunun gibi ↓ **رَجْرَاجٌ** ikincisine (develere) ve erkeklere uygulanır; “anlayış, akıl yahut zekâsı olmayan zayıf” mânasında. (TA.) Bundan dolayı, yolculuk sebebiyle zayıflamış erkekler ve bindikleri develeri de zayıflamış olanlar hakkında şöyle denir:
**فَهُمْ رَجَاجٌ وَعَلَى رَجَاجِ**
[“Onlar zayıf erkeklerdir ve zayıf binekler üzerindedirler.”] (S.)

**رِجَاجَةٌ**
**رِجَاجَةٌ** ذ Aslanın gizlendiği yer yahut sığınağı. (TA.)

**رَجَّآءُ**
**رَجَّآءُ** ذ Büyük hörgüçlü bir dişi deve: (S:) yahut büyük ve sallanan, titreyen, ürperen hörgüçlü: (K:) IDrd, Jm’de der ki: “Onun sallanan, titreyen, ürperen hörgüçlü mânasına geldiğini iddia ederler; fakat onun gerçek mânasının ne olduğunu bilmiyorum.” (TA.)

**رَجْرَجٌ**
**رَجْرَجٌ** ذ ↓ **مُتَرَجْرِج** olan şeye uygulanan bir sıfat [yahut kargaşa veya çalkantı hâlinde; yahut sarsılma yahut şiddetli hareket hâlinde; yahut sallanma, titreme, ürperme, yahut gidip gelme hâlinde]; (S;) [ve bunun gibi ↓ **رَجْرَاجٌ**.]

**رِجْرِجٌ**
**رِجْرِجٌ** ذ : **رِجْرِجَةٌ**’ye bak. ― -b2- Ayrıca salya yahut ağız akıntısı. (TA. [Yine, **رِجْرِجَةٌ**’ye bak.]) ― -b3- Ve **مَآءُ قَرِيسٍ** ile aynı mânadadır [görünüşe göre balık vb.den hazırlanan **قَرِيس** denilen jelâtinimsi maddenin sıvısı]. (TA.) ― -b4- Ve yağla yahut et suyuyla yumuşatılmış ufalanmış yahut kırılmış ekmek, (**ثَرِيد,**) : (TA:) ve ↓ **رِجْرِجَةٌ** [onun ism-i vahdesi olarak] böyle yumuşatılmış bir **ثَرِيدَةٌ** yemeği mânasına gelir; (Sudot;;) ve **ثَرِيدَةٌ رَجْرَاجَةٌ** [aynısını ifade eder; yahut] böyle yumuşatılmış ve sıkılaştırılmış bir **ثَرِيدَةٌ** yemeği. (TA.) -A2- Ayrıca, [K ve TA’da **قِلْقِلٌ** gibi olduğu, fakat CK’de **فُلْفُلٌ** gibi olduğu söylenerek,] belli bir bitki. (S, K.)

**رِجْرِجَةٌ**
**رِجْرِجَةٌ** ذ Sulukta yahut havuzda kalan su artıkları, (S, K,) bulanık ve çamurla karışık; (S;) bunun gibi ↓ **رِجْرِجٌ**: içinde geçtiği bir rivayette, bir rivayete göre o ↓ **رَجْرَاجَةٌ**’dır; fakat **رِجْرِجَةٌ** yaygın olarak bilinen kelimedir: As’a göre, **رَدْهَةٌ** ile eşanlamlıdır: çoğulu **رَجَارِجُ**’dür. (TA.) ― -b2- Ayrıca salya yahut ağız akıntısıyla karışmış su. (TA.) ― -b3- Ve ağızdan çıkmış tükürük yahut salya; yahut akan salya: (K, TA:) “**اـِنَّ فُلَانًا كَثِيرُ الرِّجْرِجَةِ** [Şüphesiz falan kimse çok tükürüklüdür, vb.]” sözünde olduğu gibi. (TA.) ― -b4- **رِجْرِجٌ**’e de bak. -A2- Ayrıca savaşta büyük bir topluluk yahut birlik. (K.) -A3- Ve [bir sıfat olarak] anlayış, akıl yahut zekâdan yoksun; (K:) ve hayırdan yoksun: (TA:) yahut çoğul mânada, insanlığın kötüsü, fenası yahut bozuğu: (Nh, TA:) yahut insanlığın aşağısı, bayağısı, rezili yahut değersizi, yahut gençlerinin aşağısı; yahut anlayış, akıl yahut zekâsı olmayan insanlığın en aşağı, en bayağı yahut en değersiz sınıfı yahut döküntüsü; bunun gibi ↓ **رَجْرَاجَةٌ**: (Sh, TA:) yahut çoğul mânada, bir kavmin yahut zümrenin anlayış, akıl yahut zekâsı olmayanları. (El-Kilلbee, TA.)

**رَجْرَاجٌ**
**رَجْرَاجٌ** ذ : **رَجْرَجٌ**’e bak. ― -b2- [Bundan dolayı,] **رَجْرَاجَةٌ** Eti, (S,) yahut arka tarafı, (A,) titreyen yahut sarsılan bir kadın, (S,) yahut kız, (A,); (S, A;) [ve bunun gibi ↓ **مُتَرَجْرِجَةٌ**, A ve TA’da ديص maddesinde geçer.] ― -b3- Ve **ثَرِيدَةٌ رَجْرَاجَةٌ**: **رِجْرِجٌ**’e bak. ― -b4- Ve **كَتِيبَةٌ رَجْرَاجَةٌ** (mecaz:) yürüyüşünde (L,) gidip gelerek çalkalanan, (A, L) kalabalıklığı sebebiyle ileriye doğru güçlükle hareket eden, (A, L) bir ordu yahut birlik: (L:) yahut kalabalıklığı sebebiyle gidip gelerek çalkalanıyormuş gibi olup ileriye doğru hareket etmeyen. (S.) ― -b5- **رَجَاجٌ**’a da bak. ― -b6- Ayrıca iyi bilinen belli bir ilaç. (L, K,) (K.)

**رَجْرَاجَةٌ**
**رَجْرَاجَةٌ** ذ [**رَجْرَاجٌ**’ın müennesi, bkz. o. ― -b2- Ayrıca, isim olarak,] **فَالُوذ** denilen yiyecek türünden bir porsiyon. (A.) -A2- **رِجْرِجَةٌ**’ye de bak, iki yerde.

**رَاجٌّ**
**رَاجٌّ** ذ İçinde bulunan insanların çokluğu sebebiyle seslerin karışıklığı bulunan. (Aboo-Moosà, TA زج maddesinde)

**مُرِجٌّ**
**مُرِجٌّ** ذ : 4’e bak.

**مُتَرَجْرِجٌ**
**مُتَرَجْرِجٌ** ذ ; ve onun müennesi, ة ile: **رَجْرَجٌ**, ve **رَجْرَاجٌ**’a bak.
