# رحب — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D8%A8/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AD%D8%A8/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رحب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D8%A8.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رحب

الرُّحْبُ، بالضم: السَّعةُ.
رَحُبَ الشيءُ رُحْباً ورَحابةً، فهو رَحْبٌ ورَحِـيبٌ ورُحابٌ، وأَرْحَبَ: اتَّسَعَ. وأَرْحَبْتُ الشيءَ: وسَّعْتُه. قال الـحَجَّاجُ، حِـينَ قَتَلَ ابن القِرِّيَّة: أَرْحِبْ يا غُلامُ جُرْحَه! وقيل للخيل: أَرْحِبْ، وأَرْحِـبي أَي تَوَسَّعِـي وتَباعَدي \<ص:414>
 وتَنَحِّي؛ زجر لها؛ قال الكميت بن معروف:
نُعَلِّمُها: هَبِي، وهَلاَ، وأَرْحِبْ، *  وفي أَبْياتِنا ولَنا افْتُلِـينا وقالوا: رَحُبَتْ عليكَ وطُلَّتْ أَي رَحُبَتِ البِـلادُ عليك وطُلَّتْ. وقال أَبو إِسحق: رَحُبَتْ بِلادُكَ وطُلَّت أَي اتَّسَعَتْ وأَصابَها الطَّلُّ.
وفي حديث ابن زِمْلٍ: على طَريقٍ رَحْبٍ أَي واسِعٍ. ورجُل رَحْبُ الصَّدْرِ، ورُحْبُ الصدر، ورحِـيبُ الجَوْفِ: واسِعُهما. وفلان رحِـيبُ الصَّدْر أَي واسع الصدر؛ وفي حديث ابن عوف، رضي اللّه عنه: قَلِّدوا أَمْرَكُم رَحْب الذِّراع أَي واسِعَ القُوَّةِ عند الشَّدائد. ورَحُبَت الدَّارُ وأَرْحَبَتْ بمعنى أَي اتَّسَعَتْ. وامرأَةٌ رُحابٌ أَي واسِعةٌ. والرَّحْبُ، بالفتح، والرَّحِـيبُ: الشيء الواسِعُ، تقول منه: بلد رَحْبٌ، وأَرضٌ رَحْبةٌ؛ الأَزهري: ذهب الفراء إِلى أَنه يقال بَلَدٌ رَحْبٌ، وبِلادٌ رَحْبةٌ، كما يقال بَلَدٌ سَهْلٌ، وبِلادٌ سَهْلة، وقد رَحُبَت تَرْحُبُ، ورَحُبَ يَرْحُبُ رُحْباً ورَحابةً، ورَحِـبَتْ رَحَباً؛ قال الأَزهري: وأَرْحَبَتْ، لغة بذلك المعنى.
وقِدْرٌ رُحابٌ أَي واسِعةٌ.
وقول اللّه، عز وجل: وضاقَتْ عليهم الأَرضُ بما رَحُبَتْ؛ أَي على رُحْبِها وسَعَتها. وفي حديث كَعْب بن مالك: فنحنُ، كما قال اللّه تعالى: وضاقَت عليهم الأَرضُ بما رَحُبَتْ. وأَرضٌ رَحِـيبةٌ: واسِعةٌ.
ابن الأَعرابي: والرَّحْبةُ ما اتَّسع من الأَرض، وجمعُها رُحَبٌ، مثل قَرْيةٍ وقُرًى؛ قال الأَزهري: وهذا يجيء شاذاً في باب الناقص، فأَما السالم فما سمعت فَعْلةً جُمعت على فُعَلٍ؛ قال: وابن الأَعرابي ثقة، لا يقول إِلا ما قد سَمِعَه. وقولهم في تحية الوارد: أَهْلاً ومَرْحَباً أَيْ صادَفْتَ أَهْلاً ومَرْحَباً. وقالوا: مَرْحَبَك اللّهُ ومَسْهَلَكَ. وقولهم: مَرْحَباً وأَهْلاً أَي أَتَيْتَ سَعةً، وأَتَيْتَ أَهْلاً، فاسْتَـأْنِس ولا تَسْتَوْحِشْ. وقال الليث: معنى قول العرب مَرْحَباً: انزل في الرَّحْب والسَّعةِ، وأَقِمْ، فلَكَ عِندنا ذلك. وسئل الخليل عن نصب مَرْحَباً، فقال: فيه كَمِـينُ الفِعْل؛ أَراد: به انْزِلْ أَو أَقِمْ، فنُصِب بفعل مضمر، فلما عُرِف معناه المراد به، أُمِـيتَ الفِعلُ. قال الأَزهري، وقال غيره، في قولهم مَرْحَباً: أَتَيْتَ أَو لَقِـيتَ رُحْباً وسَعةً، لا ضِـيقاً؛ وكذلك إِذا قال: سَهْلاً، أَراد: نَزَلْت بلَداً سَهْلاً، لا حَزْناً غَلِـيظاً. شمر: سمعت ابن الأَعرابي يقول: مَرْحَبَكَ اللّهُ ومَسْهَلَكَ ! ومَرْحَباً بك اللّهُ؛ ومَسْهَلاً بك اللّهُ ! وتقول العرب: لا مَرْحَباً بك ! أَي لا رَحُبَتْ عليك بلادُك! قال: وهي من المصادر التي تقع في الدُّعاءِ للرجل وعليه، نحو سَقْياً ورَعْياً، وجَدْعاً وعَقْراً؛ يريدون سَقاكَ اللّهُ ورَعاكَ اللّهُ؛ وقال الفراءُ: معناه رَحَّبَ اللّهُ بك مَرْحَباً؛ كأَنه وُضِعَ مَوْضِعَ التَّرْحِـيبِ. ورَحَّبَ بالرجل تَرْحِـيباً: قال له مَرْحَباً؛ ورَحَّبَ به دعاه إِلى الرَّحْبِ والسَّعَةِ. وفي الحديث: قال لِخُزَيمةَ بن حُكَيْمٍ: مَرْحَباً، أَي لَقِـيتَ رَحْباً وسَعةً؛ وقيل: معناه رَحَّبَ اللّهُ بك مَرْحَباً؛ فجعلَ الـمَرْحَبَ موضع التَّرْحِـيب.ورَحَبةُ المسجِد والدارِ، بالتحريك: ساحَتُهما ومُتَّسَعُهما. قال سيبويه: رَحَبةٌ ورِحابٌ، \<ص:415>
كرَقَبةٍ ورِقابٍ، ورَحَبٌ ورَحَباتٌ. الأَزهري، قال الفراءُ: يقال للصَّحْراءِ بين أَفْنِـيَةِ القوم والـمَسْجِد: رَحْبةٌ ورَحَبةٌ؛ وسميت الرَّحَبةُ رَحَبةً، لسَعَتِها بما رَحُبَتْ أَي بما اتَّسَعَتْ. يقال: منزل رَحِـيبٌ ورَحْبٌ. ورِحابُ الوادِي: مَسايِلُ الماءِ من جانِـبَيْه فيه، واحدتها رَحَبةٌ. ورَحَبةُ الثُّمام: مُجْـتَمَعُه ومَنْبِتُه. ورَحائبُ التُّخوم: سَعةُ أَقْطارِ الأَرض.
والرَّحَبةُ: مَوضِعُ العِنَبِ، بمنزلة الجَرينِ للتَّمر، وكلُّه من الاتساع. وقال أَبو حنيفة: الرَّحْبةُ والرَّحَبةُ، والتثقيل أَكثر: أَرض واسِعةٌ، مِنْباتٌ، مِحْلالٌ.
وكلمة شاذة تحكى عن نصر بن سَيَّارٍ: أَرَحُبَكُم الدُّخولُ في طاعةِ ابن الكِرْمانِـي أَي أَوَسِعَكم، فعَدَّى فَعُلَ، وليست مُتَعدِّيةً عند النحويين، إِلا أَن أَبا علي الفارسي حكى أَن هذيلاً تعديها إِذا كانت قابلة للتعدّي بمعناها؛ كقوله: ولم تَبْصُرِ العَيْنُ فيها كِلابا
قال في الصحاح:لم يجئْ في الصحيح فَعُلَ، بضم العين، متعدياً غير هذا. وأَمـَّا المعتل فقد اختلفوا فيه، قال الكسائي: أَصل قُلْتُه قَوُلْتُه، وقال سيبويه: لا يجوز ذلك، لأَنه لا يتعدّى، وليس كذلك طُلْته، أَلا ترى أَنك تقول طويل؟ الأَزهري، قال الليث: هذه كلمة شاذة على فَعُلَ مُجاوِزٌ، وفَعُلَ لا يكون مُجاوِزاً أَبداً. قال الأَزهري: لا يجوز رَحُبَكُم عند النحويين، ونصر ليس بحجة. والرُّحْبَـى، على بناءِ فُعْلَى: أَعْرَضُ ضِلَعٍ في الصدرِ، وإِنما يكون الناحِزُ في الرُّحْبَيَيْنِ، وهما مَرْجِعا الـمِرْفقين. والرُّحْبَيانِ:الضِّلَعانِ اللتان تَلِـيانِ الإِبْطَيْنِ في أَعْلَى الأَضْلاع؛ وقيل: هما مَرْجِعا الـمِرْفقين، واحدهما رُحْبَـى. وقيل: الرُّحْبـى ما بين مَغْرِز العُنق إِلى مُنْقَطَعِ الشَّراسِـيف؛ وقيل: هي ما بين ضِلَعَي أَصل العُنق إِلى مَرْجع الكَتِف. والرُّحْبـى: سِمةٌ تَسِمُ بها العرَبُ على جَنْبِ البَعِـير. والرُّحَيْباءُ من الفرس: أَعْلَى الكَشْحَيْنِ، وهما رُحَيْباوانِ. الأَزهري: الرُّحْبَـى مَنْبِضُ القَلْبِ من الدَّوابِّ والانسانِ أَي مكانُ نَبْض قلبه وخَفَقانِه. ورَحْبةُ مالك بن طَوْقٍ: مَدينةٌ أَحْدَثَها مالكٌ على شاطِـئِ الفُراتِ. ورُحابةُ: موضعٌ معروفٌ.
ابن شميل: الرِّحابُ في الأَودية، الواحدة رحْبةٌ، وهي مواضع مُتَواطِئةٌ يَسْتَنْقِـعُ فيها الماءُ، وهي أَسْرَعُ الأَرض نباتاً، تكون عند مُنْتَهَى الوادِي، وفي وَسَطِه، وقد تكون في المكانِ الـمُشْرِف، يَسْتَنْقِـعُ فيها الماءُ، وما حَوْلَها مُشْرِفٌ عليها، وإِذا كانت في الأَرضِ الـمُسْتَوِيَةِ نزلَها الناسُ، وإِذا كانت في بطن الـمَسايِل لم يَنْزلْها الناسُ؛ فإِذا كانت في بطن الوادي، فهي أُقْنَةٌ أَي حُفْرةٌ تُمْسِكُ الماءَ، ليست بالقَعِـيرة جِدّاً، وسَعَتُها قَدْرُ غلْوةٍ، والناسُ يَنْزِلُون ناحيةً منها، ولا تكون الرِّحابُ في الرَّمل، وتكون في بطون الأَرضِ، وفي ظَواهِرِها. وبنُو رَحْبةَ: بَطْنٌ مِن حِمْيَر. وبنُو رَحَبٍ: بَطْن من هَمْدانَ. \<ص:416>
وأَرْحَبُ: قَبِـيلَةٌ من هَمْدانَ.
وبنُو أَرْحَبَ: بَطْنٌ من هَمْدانَ، إِليهم تُنْسَبُ النَّجائبُ الأَرْحَبِـيَّةُ. قال الكميت، شاهداً على القبيلة بني أَرْحَبَ. يَقُولونَ: لَمْ يُورَثْ، ولَوْلا تُراثُه، *  لقد شَرِكَتْ فيه بَكِـيلٌ وأَرْحَبُ الليث: أَرْحَبُ حَيٌّ، أَو موضع يُنْسَبُ إِليه النَّجائبُ الأَرْحَبِـيَّةُ؛ قال الأَزهري: ويحتمل أَن يكون أَرْحَبُ فَحْلاً تُنْسَبُ إِليه النجائب، لأَنها من نَسْلِه.
والرَّحِـيبُ: الأَكُولُ. ومَرْحَبٌ: اسم.
ومَرْحَبٌ: فَرَسُ عبدِاللّه بن عَبْدٍ.
والرُّحابةُ: أُطُمٌ بالمدينة؛ وقول النابغة الجعدي:
وبعضُ الأَخِلاَّءِ، عِنْدَ البَلا *  ءِ والرُّزْءِ، أَرْوَغُ مِنْ ثَعْلَبِ وكيفَ تُواصِلُ مَنْ أَصْبَحَتْ *  خَلالَـتُه كأَبِـي مَرْحَبِ؟ أَراد كخَلالَةِ أَبي مَرْحَبٍ، يَعْنِـي به الظِّلَّ.

### Türkçe

**الرُّحْبُ**, ötre ile: genişliktir.

Şey **رَحُبَ** **رُحْباً** ve **رَحابةً**, artık o **رَحْبٌ** ve **رَحِـيبٌ** ve **رُحابٌ**dur; ve **أَرْحَبَ**: genişledi. Ve “şeyi **أَرْحَبْتُ**”: onu genişlettim. **الـحَجَّاجُ**, İbnü’l-Kırrıyye’yi öldürdüğü zaman dedi: “**أَرْحِبْ** ey oğlan, onun yarasını!” Ve atlara denildi: “**أَرْحِبْ**” ve “**أَرْحِـبي**”, yani genişle ve uzaklaş

\<ص:414>
ve çekil; ona (ata) sürme (azarlama)dır; Kümeyt b. Ma‘rûf dedi:
“Onlara öğretiriz: **هَبِي**, ve **هَلاَ**, ve **أَرْحِبْ**, *  ve beyitlerimizde ve bize (bu) belâ kılındı”

Ve dediler: “Senin üzerine **رَحُبَتْ** ve **طُلَّتْ**”, yani beldeler senin üzerine genişledi ve **طُلَّتْ**.

Ve Ebû İshâk dedi: “Senin belden **رَحُبَتْ** ve **طُلَّتْ**”, yani genişledi ve ona **الطَّلُّ** isabet etti.

İbn Ziml hadîsinde: “geniş bir yol üzerinde” **رَحْبٍ**, yani geniş. Ve “göğsü geniş adam” **رَحْبُ الصَّدْرِ**, ve **رُحْبُ الصدر**, ve “içi geniş” **رحِـيبُ الجَوْفِ**: ikisi de geniştir. Ve falan **رحِـيبُ الصَّدْر**dür, yani göğsü geniştir; İbn Avf hadîsinde, Allah ondan razı olsun: “İşinizi **رَحْب الذِّراع** olana verin”, yani şiddetler anında kuvveti geniş olana. Ve ev **رَحُبَت** ve **أَرْحَبَتْ** aynı anlamdadır, yani genişledi. Ve “geniş kadın” **رُحابٌ**, yani geniş.

Ve **الرَّحْبُ**, fetha ile, ve **الرَّحِـيبُ**: geniş şeydir; ondan dersin ki: “geniş belde” **بلد رَحْبٌ**, ve “geniş arazi” **أَرضٌ رَحْبةٌ**. el-Ezherî: Ferrâ, “**بَلَدٌ رَحْبٌ** ve **بِلادٌ رَحْبةٌ** denir” görüşüne gitti; tıpkı “**بَلَدٌ سَهْلٌ** ve **بِلادٌ سَهْلة** denildiği gibi. Ve (fiil) **رَحُبَت** **تَرْحُبُ**; ve **رَحُبَ** **يَرْحُبُ** **رُحْباً** ve **رَحابةً**; ve **رَحِـبَتْ** **رَحَباً**; el-Ezherî dedi: ve **أَرْحَبَتْ** de, bu anlamda bir dildir.

Ve “geniş tencere” **قِدْرٌ رُحابٌ**, yani geniş.

Ve Allah’ın sözü, azze ve celle: “Onlara yer, genişliğine rağmen dar geldi” **وضاقَتْ عليهم الأَرضُ بما رَحُبَتْ**; yani genişliği ve vüs‘ati üzerine. Ka‘b b. Mâlik hadîsinde: “Biz, Allah تعالى’nın dediği gibi: **وضاقَت عليهم الأَرضُ بما رَحُبَتْ**.”

Ve “geniş arazi” **أَرضٌ رَحِـيبةٌ**: geniştir.

İbnü’l-A‘râbî: ve **الرَّحْبةُ**, yerden genişleyen şeydir; çoğulu **رُحَبٌ**dur; “**قَرْيةٍ** ve **قُرًى** gibi.” el-Ezherî dedi: Bu, ناقص بابında şâz gelir; أما السالم ise, **فَعْلةً**’nin **فُعَلٍ** üzerine cem‘ edildiğini işitmedim. Dedi: İbnü’l-A‘râbî güvenilirdir; işittiği şeyden başkasını söylemez.

Ve gelenin selâmında onların sözü: “**أَهْلاً ومَرْحَباً**”, yani “**أَهْلاً** ve **مَرْحَباً**a rastladın.” Ve dediler: “Allah sana **مَرْحَبَك** ve **مَسْهَلَكَ** (kılsın).” Ve onların sözü: “**مَرْحَباً وأَهْلاً**”, yani “genişliğe geldin ve ehle geldin; öyleyse ünsiyet et ve ürkme.” Leys dedi: Arapların “**مَرْحَباً**” sözünün anlamı: “**الرَّحْب** ve genişlikte in; ve ikamet et; bizde bu senindir.” Halîl’e **مَرْحَباً**’nın nasbı soruldu; dedi ki: onda fiilin gizlisi vardır; muradı: “onunla in” yahut “ikamet et”; gizli bir fiille nasb edildi; onunla murad edilen anlam bilindiğinde fiil öldürüldü. el-Ezherî dedi, ve başkası da dedi: onların “**مَرْحَباً**” sözünde: “genişlik ve vüs‘ate geldin yahut rastladın; darlığa değil.” Aynı şekilde “**سَهْلاً**” dediğinde, muradı: “kolay bir beldeye indin; sert, kaba bir **حَزْناً**a değil.”

Şemmer: İbnü’l-A‘râbî’nin şöyle dediğini işittim: “Allah sana **مَرْحَبَكَ** ve **مَسْهَلَكَ** (kılsın)!” ve “Allah seni **مَرْحَباً** ile (karşılasın)”; ve “Allah seni **مَسْهَلاً** ile (karşılasın)!” Ve Araplar der: “Sana **لا مَرْحَباً**!” yani “Beldelerin senin üzerine genişlemesin!” Dedi: Bu, kişi için ve aleyhine duada vâki olan masdarlardandır; **سَقْياً** ve **رَعْياً**, **جَدْعاً** ve **عَقْراً** gibi; murat ederler: “Allah seni sulasın ve Allah seni gütsün.” Ferrâ dedi: anlamı “Allah seni **مَرْحَباً** ile genişletsin”dir; sanki **التَّرْحِـيب**in yerine konmuştur. Ve “adamı **رَحَّبَ** **تَرْحِـيباً**”: ona “**مَرْحَباً**” dedi. Ve “ona **رَحَّبَ**”: onu **الرَّحْب** ve genişliğe çağırdı. Hadîste: Huzeyme b. Hukeym’e dedi: “**مَرْحَباً**”, yani “genişlik ve vüs‘ate rastladın”; ve denildi: anlamı “Allah seni **مَرْحَباً** ile genişletsin”dir; böylece **الـمَرْحَب**ı **التَّرْحِـيب**in yerine kıldı. Ve mescidin ve evin **رَحَبةُ**’si, hareke ile: ikisinin avlusu ve genişliğidir. Sîbeveyh dedi: **رَحَبةٌ** ve **رِحابٌ**,

\<ص:415>
**رَقَبةٍ** ve **رِقابٍ** gibi; ve **رَحَبٌ** ve **رَحَباتٌ**. el-Ezherî: Ferrâ dedi: kavmin avluları ile mescid arasındaki sahra için **رَحْبةٌ** ve **رَحَبةٌ** denir. Ve **الرَّحَبةُ**, genişliğinden dolayı **رَحَبةً** diye adlandırıldı; “genişlediği şeyle” **بما رَحُبَتْ**, yani “genişlediği şeyle” **بما اتَّسَعَتْ**. Denir: “geniş menzil” **منزل رَحِـيبٌ** ve **رَحْبٌ**. Ve vadinin **رِحابُ**’ı: iki yanından onun içine suyun akış yerleridir; tekili **رَحَبةٌ**dir. Ve **رَحَبةُ الثُّمام**: onun toplanma yeri ve bitme yeridir.

Ve sınırların **رَحائبُ**’i: yerin çaplarının genişliğidir.

Ve **الرَّحَبةُ**: üzümün yeridir; hurma için **الجَرينِ** menzilesinde; hepsi genişliktendir. Ebû Hanîfe dedi: **الرَّحْبةُ** ve **الرَّحَبةُ**; ve teşdîd daha çoktur: geniş bir yer; bitiren; yağmurlu.

Nası r b. Seyyâr’dan nakledilen şâz bir kelime: “İbnü’l-Kirmânî’nin itaatine giriş size **أَرَحُبَكُم** mı?”, yani “sizi daha geniş mi kıldı?”; böylece **فَعُلَ**’ü geçişli kıldı; hâlbuki nahivcilere göre geçişli değildir; ancak Ebû Ali el-Fârisî, Hüzeyl’in onu, anlamıyla geçişliliğe elverişli olduğunda geçişli kıldığını nakletti; şu sözü gibi:
“Göz, onda köpekler görmedi”
**ولم تَبْصُرِ العَيْنُ فيها كِلابا**
Sıhâh’ta dedi: sahihte, aynın ötreli olduğu **فَعُلَ**’den, bunun dışında geçişli gelmedi.

أما mu‘tel hakkında ise ihtilaf ettiler; Kisâî dedi: “**قُلْتُه**”nun aslı “**قَوُلْتُه**”dur. Sîbeveyh dedi: bu câiz değildir; çünkü geçişli olmaz; **طُلْته** böyle değildir; görmez misin, “uzun” **طويل** dersin? el-Ezherî: Leys dedi: bu, geçişli **فَعُلَ** üzerine şâz bir kelimedir; **فَعُلَ** asla geçişli olmaz. el-Ezherî dedi: nahivcilere göre “**رَحُبَكُم**” câiz değildir; Nası r hüccet değildir.

Ve **الرُّحْبَـى**, **فُعْلَى** binası üzere: göğüste en geniş kaburgadır; ve çıkıntı ancak iki **الرُّحْبَيَيْنِ**’dedir; onlar iki dirseğin dönüş yerleridir.

Ve **الرُّحْبَيانِ**: üst kaburgalarda koltuk altlarına bitişik olan iki kaburgadır; ve denildi: onlar iki dirseğin dönüş yerleridir; birisi **رُحْبَـى**dır.

Ve denildi: **الرُّحْبـى**, boynun kökünün yerinden **الشَّراسِـيف**in kesildiği yere kadar olan aralıktır; ve denildi: boynun kökünün iki kaburgasından omzun dönüş yerine kadar olan şeydir. Ve **الرُّحْبـى**: Arapların devenin yanında damgaladıkları bir damgadır.

Ve attan **الرُّحَيْباءُ**: iki böğrün üst tarafıdır; ikisi **رُحَيْباوانِ**dır.

el-Ezherî: **الرُّحْبَـى**, hayvanlarda ve insanda kalbin atım yeridir; yani kalbin nabzının ve çarpmasının yeridir. Ve **رَحْبةُ مالك بن طَوْقٍ**: Mâlik’in Fırat kıyısında ihdas ettiği bir şehirdir.

Ve **رُحابةُ**: bilinen bir yerdir.

İbn Şümeyl: vadilerde **الرِّحابُ**; tekili **رحْبةٌ**; bunlar, suyun biriktiği alçak yerlerdir; yerin en hızlı bitenidir; vadinin sonunda olur, ortasında olur; ve yüksek yerde de olabilir; su onda birikir; çevresi ona nazaran yüksektir; düz arazide olursa insanlar ona iner; akış yataklarının dibinde olursa insanlar ona inmez; vadinin dibinde olursa, o bir **أُقْنَةٌ**dır, yani suyu tutan bir çukurdur; çok derin **القَعِـيرة** değildir; genişliği bir ok atımı kadardır; insanlar onun bir tarafına iner; ve **الرِّحابُ** kumda olmaz; yerin çukurlarında olur ve sırtlarında olur.

Ve **بنُو رَحْبةَ**: Himyer’den bir batındır. Ve **بنُو رَحَبٍ**: Hemdân’dan bir batındır.

\<ص:416>
Ve **أَرْحَبُ**: Hemdân’dan bir kabiledir.

Ve **بنُو أَرْحَبَ**: Hemdân’dan bir batındır; onlara **النَّجائبُ الأَرْحَبِـيَّةُ** nisbet edilir. Kümeyt, kabile **بني أَرْحَبَ** üzerine şahit olarak dedi:
“Derler: miras bırakılmadı; ve eğer onun mirası olmasaydı, *  onda Bekîl ve **أَرْحَبُ** ortak olurdu”

Leys: **أَرْحَبُ** bir hayy’dır; yahut kendisine **النَّجائبُ الأَرْحَبِـيَّةُ** nisbet edilen bir yerdir. el-Ezherî dedi: **أَرْحَبُ**’un, kendisine necâib nisbet edilen bir aygır olması da muhtemeldir; çünkü onlar onun neslindendir.

Ve **الرَّحِـيبُ**: çok yiyen. Ve **مَرْحَبٌ**: bir isimdir.

Ve **مَرْحَبٌ**: Abdullah b. Abd’in atıdır.

Ve **الرُّحابةُ**: Medine’de bir **أُطُمٌ**dur; Nâbiga el-Ca‘dî’nin sözü:
“Bazı dostlar, belâ *  ve musibet anında, tilkiden daha kaçaktır
Ve nasıl bağ kurarsın, dostluğu *  **أَبِـي مَرْحَبِ** gibi olanla?”
Muradı: “Ebû **مَرْحَبٍ**’in dostluğu gibi”dir; onunla gölgeyi kastediyor.
