# رحل — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%84/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AD%D9%84/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رحل](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AD%D9%84.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: رحل

الرَحْلُ: مسكن الرجُل وما يستصحبه من الأثاث. والرَحْلُ أيضاً: رَحْلُ البعير، وهو أصغر من القَتَب. والجمع الرِحالُ، وثلاثة أَرْحُلٍ. ومنه قولهم في القذف: يا ابْنَ مُلْقى أَرْحُلِ الرُكْبانِ! والرِحالُ أيضاً: الطنافسُ الحِيرِيَّةُ، ومنه قول الشاعر:
نَشَرَتْ عليه بُرودَها ورِحالها
ومِرْطٌ مُرَحَّلٌ: إزارُ خَزٍّ فيه عَلَمٌ. ورَحَلْتُ البعير أَرْحَلُهُ رَحْلاً، إذا شددتَ على ظهره الرَحْلَ. قال الأعشى:
رَحَلَتْ سُمَيَّةُ غُدْوَةً أَجْمالـهـا		غَضْبَى عليك فما تقول بَدا لها
وقا المثقِّب العبديّ:
إذا ما قمتُ أَرْحَلُها بلَيْلٍتَأَوَّهُ آهَةَ الرجُلِ الحزينِ
ويقال: رَحَلْتُ له نفسي، إذا صبَرتَ على أذاه. ورَحَلَ فلان وارْتَحَلَ وتَرَحَّلَ بمعنىً، والاسمُ الرَحيلُ. واسْتَرْحَلَهُ، أي سأله أن يَرْحَلَ له. أبو عمرو: الرُحْلَةُ بالضم: الوجهُ الذي تريده. يقال: أنتم رُحْلَتي، أي الذين أَرْتَحِلُ إليهم. والرَحْلَةُ بالكسر: الارْتِحالُ، يقال: دَنَتْ رِحْلَتُنا. وأَرْحَلَتِ الإبلُ، إذا سمنتْ بعد هُزال فأطاقت الرِحْلَةَ. وراحَلْتُ فلاناً، إذا عاونتَه على رِحْلَتِهِ. وأَرْحَلْتَهُ، إذا أعطيتَه راحِلَةً. ورَحَّلْتَهُ بالتشديد، إذا أظعنته من مكانه وأرسلتَه. ورجلٌ مُرْحِلٌ، أي له رَواحِلٌ كثيرة، كما يقال مُغْرِبٌ، إذا كان له خيلٌ عِرابٌ. وناقةٌ رَحيلَةٌ، أي شديدةٌ قويّةٌ على السير، وكذلك جملٌ رَحيلٌ. قال: وإنَّها لذات رُحْلَةٍ، بالضم. والراحِلَةُ: الناقةُ التي تَصلُح لأن تُرْحَلَ. وكذلك الرحولُ ويقال: الراحِلَةُ: المَرْكَبُ من الإبل، ذكراً كان أو أنثى. والأَرْحَلُ من الخيل: الأبيضُ الظهرِ، ومن الغنم: الأسودُ الظهرِ. قال أبو الغوث: الرَحْلاءُ من الشاء: التي ابيضَّ ظهرُها واسودّ سائرها. قال: وكذلك إذا اسودّ ظهرها وابيضَ سائرها. قال: ومن الخيل التي بيضّ ظهرها لا غير. والرِحالَةُ: سَرْجٌ من جلود ليس فيه خشبٌ، كانوا يتَّخذونه للركض الشديد. والجمع الرَحائلُ. قال عنترة:
إذ لا أزال على رِحالَةَ سابحٍنَهْدٍ تَعاوَرُهُ الكُماةُ مُكَـلَّـمِ
وإذا عَجِلَ الرجلُ إلى صاحبه بالشرّ قيل: اسْتَقْدَمَتْ رِحالتُكَ. والمَرْحَلَةُ: واحدة المَراحِلِ؛ يقال: بينه وبين كذا مَرْحَلَةٌ أو مَرْحَلَتانِ.

### Türkçe

**الرَحْلُ**: erkeğin meskeni ve eşyadan yanında götürdüğü şey. Ve **الرَحْلُ** ayrıca: devenin **رَحْلُ**’ü; o, **القَتَب**’den daha küçüktür. Çoğulu **الرِحالُ**’dır; ve (sayısı) üç **أَرْحُلٍ**. Ondandır, sövmede onların sözü: “Ey **ابْنَ مُلْقى أَرْحُلِ الرُكْبانِ**!” Ve **الرِحالُ** ayrıca: **الطنافسُ الحِيرِيَّةُ**; ondandır şairin sözü:
نَشَرَتْ عليه بُرودَها ورِحالها

Ve **مِرْطٌ مُرَحَّلٌ**: içinde **عَلَمٌ** bulunan **خَزٍّ** izarı. Ve “**رَحَلْتُ** deveyi, onu **أَرْحَلُهُ** **رَحْلاً** (yaptım)”, sırtına **الرَحْلَ** bağladığın zaman. A‘şâ dedi:
رَحَلَتْ سُمَيَّةُ غُدْوَةً أَجْمالـهـا		غَضْبَى عليك فما تقول بَدا لها

Ve el-Musekkıb el-‘Abdî dedi:
إذا ما قمتُ أَرْحَلُها بلَيْلٍتَأَوَّهُ آهَةَ الرجُلِ الحزينِ

Ve denir: “**رَحَلْتُ** onun için nefsimi”, onun eziyetine sabrettiğin zaman. Ve falan **رَحَلَ** ve **ارْتَحَلَ** ve **تَرَحَّلَ** bir mânâdadır; isim **الرَحيلُ**’dür. Ve **اسْتَرْحَلَهُ**: yani ondan, kendisi için **يَرْحَلَ** etmesini istedi. Ebû ‘Amr: **الرُحْلَةُ** (ضم ile): istediğin yüz/cihettir. Denir: “Siz benim **رُحْلَتي**’msiniz”; yani kendilerine doğru **أَرْتَحِلُ** ettiğim kimseler. Ve **الرَحْلَةُ** (كسر ile): **الارْتِحالُ**; denir: “Bizim **رِحْلَتُنا** yaklaştı.” Ve develer **أَرْحَلَتِ**; zayıflıktan sonra semirdikleri ve **الرِحْلَةَ**’ye güç yetirdikleri zaman. Ve “Falanla **راحَلْتُ**”, onun **رِحْلَتِهِ**’nde ona yardım ettiğin zaman. Ve “Onu **أَرْحَلْتَهُ**”, ona bir **راحِلَةً** verdiğin zaman. Ve “Onu **رَحَّلْتَهُ**” (teşdîd ile), onu yerinden göç ettirdiğin ve onu gönderdiğin zaman. Ve **رجلٌ مُرْحِلٌ**: yani onun çok **رَواحِلٌ**’i vardır; tıpkı “**مُغْرِبٌ**” denildiği gibi, onun **خيلٌ عِرابٌ**’ı olduğu zaman. Ve **ناقةٌ رَحيلَةٌ**: yani yürüyüşe karşı şiddetli, güçlü; aynı şekilde **جملٌ رَحيلٌ**. Dedi ki: “Ve şüphesiz o, **رُحْلَةٍ** sahibidir” (ضم ile). Ve **الراحِلَةُ**: **تُرْحَلَ** olunmaya elverişli dişi deve. Aynı şekilde **الرحولُ**; ve denir: **الراحِلَةُ**: develerden binek; erkek de olsa dişi de olsa. Ve atlardan **الأَرْحَلُ**: sırtı beyaz olan; koyunlardan: sırtı siyah olan. Ebû’l-Ğavs dedi: koyundan **الرَحْلاءُ**: sırtı beyaz olup geri kalanı siyah olan. Dedi ki: aynı şekilde, sırtı siyah olup geri kalanı beyaz olduğu zaman. Dedi ki: ve atlardan, yalnız sırtı beyaz olan. Ve **الرِحالَةُ**: içinde tahta bulunmayan derilerden bir eyer; onu şiddetli koşu için yaparlardı. Çoğulu **الرَحائلُ**. ‘Antere dedi:
إذ لا أزال على رِحالَةَ سابحٍنَهْدٍ تَعاوَرُهُ الكُماةُ مُكَـلَّـمِ

Ve adam, arkadaşına şer ile acele ettiği zaman denir: “Senin **رِحالتُكَ** öne geçti.” Ve **المَرْحَلَةُ**: **المَراحِلِ**’in bir tanesi; denir: onunla şunun arasında bir **مَرْحَلَةٌ** yahut iki **مَرْحَلَتانِ** vardır.
