# رخا — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AE%D8%A7/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AE%D8%A7/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رخا](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AE%D8%A7.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: رخا

شيء رَخْوٌ ورِخْوٌ، بكسر الراء وفتحها، أي هَشٌّ. ورَخيَ الشيء يَرْخَى، ورَخُوَ أيضاً يَرْخُو، إذا صار رِخْواً. وفرسٌ رِخْوَةٌ، أي سهلةٌ مسترسِلةٌ. قال أبو ذؤيب:
تَعْدو به خَوْصاءُ يَفْصِمُ جَرْيُهاحَلَقَ الرحالَةِ فهي رِخْوٌ تَمْزَعُ
أراد فهو شيء رَخوٌ، فلهذا لم يقل رِخْوَةٌ. وأَرْخَيْتُ السِتْرَ وغيره، إذا أرسلتَه. وهذه أُرْخيَّةٌ، لما أَرْخَيْتَ من شيء. وقد اسْتَرْخَى الشيء. وقول طفيل:
فَأَبَّلَ واسترخى به الخَطْبُ بعدما		أَسافَ ولولا سَعْيُنا لـم يُؤَبِّـل
يريد به: حَسُنَتْ حاله. وأَرْخَتِ الناقة، إذا اسْتَرْخى صَلاها. والإرْخاءُ: ضربٌ من العَدْوِ. وتَراخى السماءُ: أبطأ المطر. أبو عبيد: الإرخاءُ: أن تُخلِّيَ الفرسَ وشهوتَه في العَدْوِ غير مُتْعِبٍ له. يقال: فرسٌ مِرْخاءٌ من خَيلٍ مَراخٍ. وأتانٌ مِرْخاءٌ: كثيرة الإرْخاءِ في العَدْوِ. ورجلٌ رَخِيُّ البال، أي واسع الحال بيِّن الرَخاءِ، ممدودٌ. ورُخاءٌ بالضم: الريح الليِّنة، قال الأخفش في قوله تعالى: "فسخَّرنا له الرِيحَ تَجْري بأمرِهِ رُخاءً حَيْثُ أصابَ"، أي جعلناها رُخاءً.

### Türkçe

Bir şey **رَخْوٌ** ve **رِخْوٌ**, **الراء**’ın kesri ve fethi ile; yani gevşek/kolay kırılır. Ve şey **رَخيَ** olur, **يَرْخَى**; ve ayrıca **رَخُوَ** olur, **يَرْخُو**; **رِخْواً** olduğu zaman. Ve bir at **رِخْوَةٌ**: yani kolay, salıverilmiş. Ebû Züeyb dedi ki:
تَعْدو به خَوْصاءُ يَفْصِمُ جَرْيُهاحَلَقَ الرحالَةِ فهي رِخْوٌ تَمْزَعُ
Şunu kastetti: o, bir şey **رَخوٌ**dur; bu yüzden **رِخْوَةٌ** demedi. Ve perdeyi ve başkasını **أَرْخَيْتُ**, onu salıverdiğin zaman. Ve bu **أُرْخيَّةٌ**dir; bir şeyden salıverdiğin şeye. Ve şey **اسْتَرْخَى**. Ve Tufeyl’in sözü:
فَأَبَّلَ واسترخى به الخَطْبُ بعدما		أَسافَ ولولا سَعْيُنا لـم يُؤَبِّـل
Bununla şunu ister: hâli güzelleşti. Ve dişi deve **أَرْخَتِ**, **صَلاها** gevşediği zaman. Ve **الإرْخاءُ**: koşmanın bir türü. Ve gök **تَراخى**: yağmur gecikti. Ebû Ubeyd: **الإرخاءُ**: atı ve koşmadaki iştahını, onu yormaksızın, serbest bırakmandır. Denir: **مِرْخاءٌ** bir at; **مَراخٍ** atlardan. Ve bir dişi eşek **مِرْخاءٌ**: koşmada **الإرْخاءِ** çok olan. Ve bir adam **رَخِيُّ البال**: yani hâli geniş, **الرَخاءِ** açıkça belli, uzatılmış. Ve **رُخاءٌ** (zamme ile): yumuşak rüzgâr; Ahfeş, Yüce Allah’ın şu sözü hakkında dedi: “فسخَّرنا له الرِيحَ تَجْري بأمرِهِ رُخاءً حَيْثُ أصابَ”; yani onu **رُخاءً** kıldık.
