# رخف — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AE%D9%81/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AE%D9%81/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رخف](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AE%D9%81.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رخف

الرَّخْفُ: المُسْترخِي من العَجِينِ الكثير الماء. رَخِفَ، بالكسر، رَخَفاً مثل تَعِبَ تَعَباً ورَخَفَ يَرْخُفُ رَخْفاً ورَخافَةً ورُخُوفةً وأَرْخفه هو: كَثَّرَ ماءَه حتى يَسْترخي، والاسم الرُّخْفَة، واسم ذلك العجين الرَّخْفُ والوَرِيخَةُ؛ وقال الفراء: هي الرَّخِيفَةُ والمَرِيخَةُ والوَرِيخَةُ. وثَريدَةٌ رَخْفَةٌ: مُسْتَرْخِيةٌ، وقيل خاثرةٌ، وكذلك ثريد رَخْفٌ. والرَّخْفُ والرَّخْفَةُ: الزُّبْدَةُ المُسْتَرْخِيةُ الرقيقة اسم لها؛ ومنه قول جرير:
أَرَخْفٌ زُبْدُ أَيْسَرَ أَمْ نَهِيدُ؟
يقول: أَرَقِيقٌ هو أَم غَلِيظٌ، وجمعها رِخافٌ؛ قال حفص الأَُمَوِيّ: تَضْربُ ضَرّاتها إذا اشْتَكَرَت
نافِطُها، والرِّخافُ تَسْلَؤُها
(* قوله «تضرب إلخ» كذا بالأصل، وتقدم له في مادة شكر على غير هذا الوجه.)
والرَّخْفَةُ: الطِّينُ الرّقِيقُ. وصار الماء رَخْفَةً ورَخيفةً؛ الأَخيرة عن اللحياني، أَي طِيناً رقيقاً، وقد يحرك لأَجل حرف الحلق. أَبو حاتم: الرَّخْفُ كأَنه سَلْح طائر. وثوب رَخْفٌ: رقيق؛ عن ابن الأعرابي؛ وأَنشد لأَبي العطاء:
قَمِيصٌ من القُوهِيِّ رَخْفٌ بَنائقُهْ
ويروى: رَهْوٌ ومَهْوٌ، كل ذلك سواء، ورواه سيبويه بِيض بنائِقُه وعَزاه إلى نُصَيْبٍ؛ وأَوّل البيت عند سيبويه:
سَوِدْتُ فلم أَمْلِكْ سَوادِي وتَحْتَه
قال: وبعضهم يقول سُدْتُ. والرَّخْفُ: ضَرْبٌ من الصِّبْغِ.

### Türkçe

**الرَّخْفُ**: Suyu çok olan hamurdan gevşek olan. **رَخِفَ**,
kesre ile, **رَخَفاً**; **تَعِبَ تَعَباً** gibi; ve **رَخَفَ يَرْخُفُ رَخْفاً** ve **رَخافَةً**
ve **رُخُوفةً**; ve **أَرْخفه** o: Suyunu çoğalttı, ta ki gevşesin; isim **الرُّخْفَة**’dir; ve
o hamurun adı **الرَّخْفُ** ve **الوَرِيخَةُ**’dir; ve el-Ferrâ dedi: O, **الرَّخِيفَةُ**
ve **المَرِيخَةُ** ve **الوَرِيخَةُ**’dir. Ve **ثَريدَةٌ رَخْفَةٌ**: gevşek olan; ve “yoğun” denildi;
ve aynı şekilde **ثريد رَخْفٌ**. Ve **الرَّخْفُ** ve **الرَّخْفَةُ**: gevşek olan ince
tereyağı; ona bir isimdir; ve ondan Cerîr’in sözü:
أَرَخْفٌ زُبْدُ أَيْسَرَ أَمْ نَهِيدُ؟
Der ki: İnce midir yoksa kalın mıdır? ve onun çoğulu **رِخافٌ**’dır; Hafs el-Ümevî dedi:
تَضْربُ ضَرّاتها إذا اشْتَكَرَت
نافِطُها، والرِّخافُ تَسْلَؤُها
(* Onun sözü “تضرب إلخ”: asılda böyle; ve “شكر” maddesinde ona bunun dışında bir
vech üzere daha önce geçti.)
Ve **الرَّخْفَةُ**: ince çamur. Ve su **رَخْفَةً** ve **رَخيفةً** oldu;
sonuncusu el-Lihyânî’dendir; yani ince çamur olarak; ve boğaz harfi sebebiyle harekelenebilir. Ebû
Hâtim: **الرَّخْفُ** sanki bir kuşun pisliği gibidir. Ve **ثوب رَخْفٌ**: ince; İbnü’l-A‘râbî’den;
ve Ebû’l-Atâ için inşâd etti:
قَمِيصٌ من القُوهِيِّ رَخْفٌ بَنائقُهْ
Ve şöyle rivayet olunur: **رَهْوٌ** ve **مَهْوٌ**; bunların hepsi aynıdır; ve Sîbeveyh onu **بِيض** “**بنائِقُه**” ile rivayet etti ve onu **نُصَيْبٍ**’e nisbet etti;
ve Sîbeveyh’te beytin başı:
سَوِدْتُ فلم أَمْلِكْ سَوادِي وتَحْتَه
Dedi: Ve bazısı **سُدْتُ** der. Ve **الرَّخْفُ**: boyadan bir tür.
