# رخو — Esâsü'l-Belâğa

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AE%D9%88/sozluk/esas
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AE%D9%88/entries/esas

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رخو](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AE%D9%88.md)
- Esâsü'l-Belâğa: Zemahşerî · 12. yy

## Madde başı: رخو

ر خ و
شـيء رخو وقد رخو رحاوة واسترخى‏.‏
وريح رخاء‏:‏ لينة الهبوب‏.‏
وفرس مرخاء من خيل مراخ من الإرخاء وهو الحضر الذي ليس بالملهب‏.‏
وتراخى عن الأمر‏:‏ تقاعس عنه‏.‏
وتراخى ما بينهما‏:‏ تباعد وراخيته عنّي‏:‏ باعدته‏.‏
وراخى العقدة‏:‏ أرخاها‏.‏
قال زهير‏:‏ وملعـن ذاق الهوان مدفع راخيـت عقـدة كبلـه فانحلت وإنه لقي عيش رخيّ وفي رخاء من العيش‏.‏
وهو رخيّ البال‏.‏
ومن المجاز‏:‏ فرس رخو ورخو العنان إذا كان سلس القياد‏.‏
واسترخى به الأمر واسترخت به حاله‏:‏ سهلت وحسنت بعد الضيق والشدة‏.‏
وأرخى له الطول‏.‏
خلاه وشأنه‏.‏
وراخى خناقه ورباقه بمعنى أرخاه إذا نفس عنه‏.‏
قال ابن مقبل‏:‏ راخى مزارك عنهم أن تلم بهم معج القلاص بفتيان وأكوار وأرخى الستر على معايبه وتقول‏:‏ ليس بأخي المؤمن من لا يرخي الستر على معايبه ولا يرمي عنه بالحصى في مغايبه‏.‏

### Türkçe

ر خ و
**شـيء رخو**: yumuşak bir şey; ve **رخو** (oldu), **رحاوة** olarak yumuşadı ve **استرخى**: gevşedi.‏
**وريح رخاء**: esişi yumuşak (olan rüzgâr)‏.‏
**وفرس مرخاء**: **مراخ** atlardan (olan) bir at; **الإرخاء**’dandır; o, **الملهب** olmayan **الحضر**’dır.‏
**وتراخى عن الأمر**: ondan geri kaldı (ağır davrandı)‏.‏
**وتراخى ما بينهما**: uzaklaştı; ve **راخيته عنّي**: onu benden uzaklaştırdım.‏
**وراخى العقدة**: onu gevşetti (salıverdi)‏.‏
Züheyr dedi ki:
Ve lânetli (bir kimse), zilleti tatmış, itilen; onun prangasının düğümünü gevşettim de çözüldü; ve o, **عيش رخيّ** (yumuşak bir yaşayış) ile karşılaştı ve yaşayıştan bir **رخاء** içinde.‏
Ve o, **رخيّ البال**’dır.‏
Mecazdan: **فرس رخو** ve **رخو العنان**; eğer dizgini yumuşak (kolay) idare edilir ise.‏
Ve **استرخى به الأمر** ve **استرخت به حاله**: darlıktan ve şiddetten sonra kolaylaştı ve güzelleşti.‏
Ve ona **الطول**’u salıverdi.‏
Onu, kendi hâline ve işine bıraktı.‏
Ve **راخى خناقه ورباقه**; **أرخاه** mânâsında, eğer ondan nefes darlığını giderdi ise.‏
İbn Mukbil dedi ki:
**راخى مزارك عنهم أن تلم بهم معج القلاص بفتيان وأكوار**
Ve perdeyi, ayıpları üzerine salıverdi; ve dersin ki: Müminin kardeşi değildir; ayıpları üzerine perdeyi salıvermeyen ve gıyabında ondan çakıl taşını atmayan.‏
