# ردأ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%A3/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AF%D8%A3/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ردأ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%A3.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ردأ

رَدأَ الشيءَ بالشيءِ: جعَله له رِدْءاً.
وأَرْدَأَهُ: أَعانَه.
وتَرادأَ القومُ: تعاونوا.
وأَرْدَأْتُه بنفسي إِذا كنت له رِدْءاً، وهو العَوْنُ. قال اللّه تعالى: فأَرْسِلْه مَعِي رِدْءاً يُصَدِّقُني. وفلان رِدْءٌ لفلان أَي يَنْصُرُه ويَشُدُّ ظهره. وقال الليث: تقول رَدَأْتُ فلاناً بكذا وكذا أَي جعلْته قُوَّةً له وعِماداً كالحائط تَرْدَؤُه من بناءٍ تُلزِقُه به. وتقول: أَرْدَأْت فلاناً أَي رَدَأْتُه وصِرْتُ له رِدْءاً أَي مُعِيناً. وترادَؤُوا أَي تعاوَنُوا.
والرِّدْءُ: الـمُعِينُ.
وفي وصية عُمر رضي اللّه عنه عند مَوتِه: وأُوصِيه بأَهل الأَمصار خيراً، فإِنهم رِدْءُ الإِسلامِ وجُباةُ المالِ. الرِّدْءُ: العَوْنُ والناصِرُ.
وَرَدَأَ الحائطَ بِبِناءٍ: أَلزَقَه به. ورَدَأَه بحَجر: رَماه كَرَداه. والمِرْدَاةُ: الحَجر الذي لا يكاد الرجل الضابِطُ يَرْفَعُه بيديه؛ تذكر في موضعها.
ابن شميل: رَدَأْتُ الحائطَ أَرْدَؤُه إِذا دَعَمْتَه بخَشَب أَو كَبْش يَدْفَعُه أَنْ يَسْقُطَ. وقال ابن يونس: أَرْدَأْتُ الحائطَ بهذا المعنى. وهذا شيءٌ رَدِيءٌ بيِّنُ الرَّداءة، ولا تقل رَداوةً.
والرَّدِيءُ: الـمُنْكَرُ الـمَكْروُه.
وَرَدُؤَ الشيءُ يَرْدُؤُ رَداءة فهو رَدِيءٌ: فَسَدَ، فهو فاسدٌ. ورجلٌ رَدِيءٌ: كذلك، من قومٍ أَرْدِئاءَ، بهمزتين. عن اللحياني وحده. وأَرْدَأْته: أَفْسَدْته. وأَرْدَأَ الرجلُ: فَعَل شيئاً رَديئاً أَو أَصابَه. وأَرْدَأْتُ الشيءَ: جعلته رَدِيئاً. ورَدَأْتُه أَي أَعَنْتُه. وإِذا أَصاب الإِنسانُ شيئاً رَدِيئاً فهو مُرْدِئٌ. وكذلك إِذا فعل شيئاً رَدِيئاً.
وأَرْدَأَ هذا الأَمرُ على غيره: أَرْبَى، يهمز ولا يهمز. وأَرْدَأَ على السِّتِّين: زاد عليها، فهو مهموز، عن ابن الأَعرابي، والذي حكاه أَبو عبيد: أَرْدَى. وقوله:
في هَجْمةٍ يُرْدِئها وتُلْهِيهْ
يجوز أَن يكون أَراد يُعِينُها وأَن يكون أَراد يَزِيدُ فيها، فحذف الحَرْفَ وأَوصَلَ الفِعْلَ. وقال الليث: لغة العرب: أَردأَ على الخمسين إِذا زادَ. قال الأَزهريّ: لم أَسمع الهمز في أَرْدَى لغير الليث وهو غَلَطٌ. والأَرْداءُ: الأَعْدالُ الثَّقيلةُ، كلُّ عِدْلٍ منها رِدْءٌ. وقد اعْتَكَمْنا أَرْداءً لَنا ثِقالاً أَي أَعدالاً.

### Türkçe

**رَدأَ** şeyi şey ile: onu onun için **رِدْءاً** kıldı.

Ve **أَرْدَأَهُ**: ona yardım etti.

Ve **تَرادأَ** kavim: yardımlaştılar.

Ve **أَرْدَأْتُه** nefsimle, ona **رِدْءاً** olduğum zaman; ve o, yardımdır. Yüce Allah dedi ki:
“Onu benimle **رِدْءاً** olarak gönder, beni tasdik etsin.” Ve falan, falan için **رِدْءٌ**dür; yani ona yardım eder ve onun sırtını sağlamlaştırır.

Leys dedi: **رَدَأْتُ** falanı şu ve şu ile dersin; yani onu onun için bir kuvvet ve bir dayanak kıldım; duvar gibi, onu bir bina ile **تَرْدَؤُه**: onu ondan (düşmekten) alıkoyarsın; onu ona yapıştırırsın. Ve dersin: **أَرْدَأْت** falanı; yani **رَدَأْتُه** ve onun için **رِدْءاً** oldum; yani yardımcı.

Ve **وترادَؤُوا**: yani yardımlaştılar.

Ve **الرِّدْءُ**: yardımcı.

Ve Ömer’in (Allah ondan razı olsun) ölümü esnasındaki vasiyetinde: “Ve ona şehirler halkı hakkında hayrı vasiyet ederim; çünkü onlar İslâm’ın **رِدْءُ**’üdür ve malın toplayıcılarıdır.”

**الرِّدْءُ**: yardım ve destekçi.

Ve **رَدَأَ** duvarı bir bina ile: onu ona yapıştırdı. Ve **رَدَأَه** bir taş ile: onu, **رَداه** gibi attı.

Ve **المِرْدَاةُ**: taş; sağlam (kuvvetli) adamın bile onu iki eliyle kaldırmaya neredeyse güç yetiremediği (taş);
kendi yerinde zikredilir.

İbn Şümeyl: “**رَدَأْتُ** duvarı, **أَرْدَؤُه**: onu bir ağaçla yahut bir koçla desteklediğim zaman; onu düşmekten iter (engeller).” İbn Yûnus dedi: “Bu mânâ ile **أَرْدَأْتُ** duvarı.”

Ve bu, açık bir **رَدِيءٌ** şeydir; **الرَّداءة**’si apaçıktır; **رَداوةً** deme.

Ve **الرَّدِيءُ**: inkâr edilen, hoş görülmeyen.

Ve **رَدُؤَ** şey, **يَرْدُؤُ** **رَداءة** olarak; o hâlde o **رَدِيءٌ**dür: bozuldu; o hâlde o bozuk olandır.

Ve bir adam **رَدِيءٌ**: böyledir; iki hemze ile, **أَرْدِئاءَ** kavminden. Lihyânî’den yalnızca.

Ve **أَرْدَأْته**: onu bozdum. Ve **أَرْدَأَ** adam: kötü bir şey yaptı yahut ona isabet etti. Ve **أَرْدَأْتُ** şeyi: onu **رَدِيئاً** kıldım. Ve **رَدَأْتُه**: yani ona yardım ettim.

Ve insan kötü bir şeye isabet ederse o **مُرْدِئٌ**dür. Keza kötü bir şey yaptığı zaman da.

Ve **أَرْدَأَ** bu iş, başkasının üzerine: arttı; hemzeli de olur hemzesiz de.

Ve **أَرْدَأَ** altmışın üzerine: onun üzerine arttı; o hemzelidir; İbnü’l-A‘râbî’den. Ebû Ubeyd’in naklettiği ise: **أَرْدَى**. Ve onun sözü:
“Bir **هَجْمةٍ** içinde, onu **يُرْدِئها** ve onu oyalıyor”
caizdir ki “ona yardım ediyor”u kastetmiş olsun ve caizdir ki “onda artırıyor”u kastetmiş olsun; böylece harfi hazfetti ve fiili (mef‘ûle) ulaştırdı. Leys dedi: Arapların dili: ellinin üzerine **أَردأَ**; artırdığı zaman. Ezherî dedi: Leys’ten başkası için **أَرْدَى**’da hemzeyi işitmedim; ve o bir hatadır.

Ve **الأَرْداءُ**: ağır yüklerdir; onların her bir yükü **رِدْءٌ**dür. Ve “Bize ağır **أَرْداءً** edindik” yani yükler.
