# ردب — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%A8/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AF%D8%A8/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ردب](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%A8.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ردب

الردب: الطريق الذي لا ينفذ عن ابن الأعرابي، وقيل إنه مقلوب درب، وليس بثبت.
 والإردب كقرشب: مكيال ضخم لأهل مصر، وفي المصباح: الإردب بالكسر: كيل معروف بمصر نقله الأزهري وابن فارس والجوهري، أو يضم أربعة وعشرين صاعا بصاع النبي صلى الله عليه وسلم، وهو أربعة وستون منا بمنا بلدنا، والقنقل: نصف الإردب، كذا حدده الأزهري، وقال الشيخ أبو محمد بن بري: قول الجوهري: الإردب: مكيال ضخم لأهل مصر، ليس بصحيح، لأن الإردب لا يكال به وإنما يكال بالويبة، وهو مراد المصنف من قوله أو أي الإردب بها ست ويبات، وفي الحديث  منعت العراق درهمها وقفيزها، ومنعت مصر إردبها  وقال الأخطل:
  قوم إذا استنبح الأضياف كلبهمقالوا لأمهم بولي على النار
  والخبز كالعنبر الهندي عندهموالقمح سبعون إردبا بدينار قال الأصمعي وغيره: البيت الأول منهما أهجى بيت قالته العرب، ثم إن ظاهر كلامهم أنه عربي، وصرح بعضهم بأنه معرب، قاله شيخنا، وقال الصاغاني: وليس البيت للأخطل.
 والإردب: القناة التي يجري فيها الماء على وجه الأرض ومن المجاز: الإردبة بهاء هي البالوعة الواسعة من الخزف شبهت بالإردب المكيال.
 والإردب: القرميدة، وفي الصحاح: الإردبة: القرميد، وهو الآجر الكبير بالباء الموحدة، هكذا في الأصول، وفي بعضها بالثاء المثلثة.
 والتردب: الرئمان بالكسر أي التحنن واللطافة نقله الصاغاني.

### Türkçe

**الردب**: İbnü’l-A‘râbî’den: nüfuz etmeyen (çıkışı olmayan) yol; ve denildi ki o, **درب**’in ters çevrilmişidir; fakat sabit değildir.

Ve **الإردب** ( **قرشب** gibi): Mısır halkı için büyük bir ölçek; ve **المصباح**’ta: **الإردب** (kesre ile): Mısır’da bilinen bir ölçek; onu el-Ezherî, İbn Fâris ve el-Cevherî nakletmiştir; yahut Nebî’nin (sallallahu aleyhi ve sellem) **صاع**’ı ile yirmi dört **صاع**’ı kapsar; ve o, beldemizin **منا**’sı ile altmış dört **منا**’dır; ve **القنقل**: **الإردب**’in yarısıdır; el-Ezherî onu böylece sınırlandırmıştır. Şeyh Ebû Muhammed b. Berrî dedi ki: el-Cevherî’nin sözü: “**الإردب**: Mısır halkı için büyük bir ölçek” doğru değildir; çünkü **الإردب** ile ölçülmez, ancak **الويبة** ile ölçülür; ve bu, musannifin “veya” sözünden muradıdır; yani **الإردب** onunla altı **ويبات**’tır. Ve hadiste: “Irak, dirhemini ve **قفيز**’ini menetti; Mısır da **إردب**’ini menetti.” Ve el-Ahtal dedi ki:

قوم إذا استنبح الأضياف كلبهم
قالوا لأمهم بولي على النار

والخبز كالعنبر الهندي عندهم
والقمح سبعون إردبا بدينار

el-Asma‘î ve başkaları dedi ki: Bu ikisinden birinci beyit, Arapların söylediği en ağır hiciv beyitidir. Sonra onların sözünün zahiri, onun Arapça olduğudur; ve bazıları onun mu‘arreb olduğunu açıkça söyledi; bunu şeyhimiz söyledi. es-Sağânî dedi ki: Beyit el-Ahtal’a ait değildir.

Ve **الإردب**: suyun yer yüzü üzerinde aktığı kanal. Mecazdan: **الإردبة** (هاء ile) çömlekten geniş lağım çukuru/kanalizasyon çukuru; ölçek olan **الإردب**’e benzetilmiştir.

Ve **الإردب**: kiremit. Ve **الصحاح**’ta: **الإردبة**: kiremit; ve o, **الباء**’sı birlenmiş (tek noktalı) olan büyük tuğladır; asıllarda böyle; ve bazılarında **الثاء**’sı üçlenmiş (üç noktalı) ile.

Ve **التردب**: **الرئمان** (kesre ile), yani şefkat gösterme ve yumuşaklık; es-Sağânî onu nakletti.
