# ردغ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%BA/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AF%D8%BA/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ردغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%BA.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: ردغ

الرَّدْغُ والرَّدَغةُ والرَّدْغةُ، بالهاء: الماء والطين والوَحَل الكثير الشديدُ؛ الفتح عن كراع، والجمع رِداغٌ ورَدَغٌ. ومكان رَدِغٌ: وَحِلٌ. وارتَدغَ الرجلُ: وقَعَ في الرِّداغِ أَو في الرَّدْغةِ. وفي حديث شدَّاد بن أَوس: أَنه تخلف عن الجمعة في يوم مطرٍ وقال مَنَعَا هذا الرِّداغُ عن الجمعة؛ الرَّدَغةُ: الطين، ويروى بالزاي بدل الدال وهي بمعناه، وقال أَبو زيد: هي الرَّدَغةُ وقد جاء رَدْغة. وفي مثل من المُعاياة قالوا: ضَأْنٌ بذي تُناتِضَةَ يَقْطَعُ رَدْغةَ الماء بعَنَقٍ وإِرْخاء، يسكنون دال الردْغة في هذه وحدها ولا يسكنونها في غيرها. وفي الحديث: إِذا كنتم في الرِّداغ أَو الثلْجِ وحضرتِ الصلاةُ فأَوْمِئوا إِيماء. وفي الحديث: مَنْ قال في مُؤمن ما ليس فيه حَبَسه اللهُ في رَدَغَةِ الخَبالِ؛ جاء تفسيرها في الحديث أَنها عُصارةُ أَهلِ النار، وقيل: هو الطين والوَحَلُ الكثيرُ. وفي حديث حسان بن عطيّةَ: من قَفا مؤمناً بما ليس فيه وقَفَه الله في رَدْغةِ الخَبال. وفي الحديث: من شرِبَ الخمرَ سَقاه الله من رَدْغةِ الخَبال. وفي الحديث: خَطَبَنَا في يوْمٍ ذي رَدْغٍ. ورَدَغَت السماءُ: مثلُ رَزَغَتْ.
والرَّدِيغُ: الأَحمق الضعيفُ.
والمَرْدَغةُ: الرَّوْضةُ البَهِيَّةُ. والمَرْدغةُ: ما بين العُنقِ إلى التَّرْقُوةِ، والجمعُ المَرادِغُ، وقيل: المَرْدَغَةُ من العنق اللحْمةُ التي تلي مؤخَّر الناهِضِ من وسَط العَضُدِ إلى المِرْفق. ابن الأَعرابي المَرْدَغةُ اللحْمةُ التي بين وابِلةِ الكتفِ وجَناجِنِ الصدر. وفي حديث الشعبي: دخلْتُ على مُصْعَبِ بن الزبير فَدَنَوْتُ منه حتى وَقَعَتْ يدي على مَرادِغه؛ هي ما بين العنق إلى الترقوة، وقيل: لحم الصدر، الواحدة مَرْدَغةٌ، وقيل المَرادِغُ البآدِلُ وهي أَسفل التَّرْقُوَتَيْنِ في جانِبي الصدْر. قال ابن شميل: إِذا سَمِنَ البعير كانت له مَرادِغُ في بطنه وعلى فُرُوعِ كتِفَيْه، وذلك أَنّ الشحم يَتَراكَبُ عليها كالأَرانِبِ الجُثُومِ، وإِذا لم تكن سَمِينةً فلا مَرْدَغَةَ هناك. ويقال: إنّ ناقتك ذاتُ مَرادِغَ، وجملك ذو مَرادِغَ.

### Türkçe

**الرَّدْغُ** ve **الرَّدَغةُ** ve **الرَّدْغةُ**—**الهاء** ile: su ve çamur ve çok, şiddetli balçık; fetha (okunuşu) **كراع**’dan (naklen); çoğulu **رِداغٌ** ve **رَدَغٌ**’dur. Ve **رَدِغٌ** yer: balçıklı. Ve **ارتَدغَ الرجلُ**: **الرِّداغِ**’a yahut **الرَّدْغةِ**’ye düştü. Ve **شدَّاد بن أَوس** hadîsinde: yağmurlu bir günde cumadan geri kaldığı ve “Bunu, bu **الرِّداغُ** cumadan alıkoydu” dediği (rivayet olunur); **الرَّدَغةُ**: çamur; **الدال** yerine **الزاي** ile rivayet olunur ve o, onun mânâsındadır. Ve **أَبو زيد** dedi: o, **الرَّدَغةُ**’dır; **رَدْغة** gelmiştir. Ve mu‘âyâtadan bir meselde dediler ki: “**ضَأْنٌ بذي تُناتِضَةَ يَقْطَعُ رَدْغةَ الماء بعَنَقٍ وإِرْخاء**”; bu (örnek)te yalnız bunda **الردْغة**’nin **دال**’ını sâkin kılarlar, onun dışında sâkin kılmazlar. Ve hadîste: “Eğer **الرِّداغ**’da yahut karda iseniz ve namaz hazır olursa, işaretle işaret edin.” Ve hadîste: “Kim bir mü’min hakkında onda olmayanı söylerse, Allah onu **رَدَغَةِ الخَبالِ**’de hapseder”; onun tefsiri hadîste geldi ki o, ateş ehlinin özsuyudur; ve denildi: o, çok çamur ve balçıktır. Ve **حسان بن عطيّةَ** hadîsinde: “Kim bir mü’mini onda olmayanla çekiştirirse, Allah onu **رَدْغةِ الخَبال**’de durdurur.” Ve hadîste: “Kim şarap içerse, Allah ona **رَدْغةِ الخَبال**’dan içirir.” Ve hadîste: “Bizi **رَدْغٍ** sahibi bir günde hutbe okudu.” Ve **رَدَغَت السماءُ**: **رَزَغَتْ** gibidir.

Ve **الرَّدِيغُ**: ahmak, zayıf.

Ve **المَرْدَغةُ**: parlak (güzel) bahçe. Ve **المَرْدغةُ**: boyun ile köprücük kemiği arası; çoğulu **المَرادِغُ**’dur. Ve denildi: **المَرْدَغَةُ** boyundan, pazunun ortasından dirseğe kadar, yükselenin ensesine bitişik olan et parçasıdır. **ابن الأَعرابي**: **المَرْدَغةُ** omuzun **وابِلة**’si ile göğsün **جَناجِن**’i arasındaki et parçasıdır. Ve **الشعبي** hadîsinde: “**مُصْعَبِ بن الزبير**’in yanına girdim; ona yaklaştım, ta ki elim onun **مَرادِغه**’sine düştü”; o, boyun ile köprücük kemiği arasıdır; ve denildi: göğüs etidir; teki **مَرْدَغةٌ**’dır. Ve denildi: **المَرادِغُ** **البآدِلُ**’dir; o, göğsün iki yanında iki köprücük kemiğinin alt tarafıdır. **ابن شميل** dedi: deve semiz olunca karnında ve iki omzunun üst kısımlarında **مَرادِغُ** olur; bu, yağın onların üzerine çömelmiş tavşanlar gibi üst üste binmesindendir; semiz değilse orada **مَرْدَغَةَ** yoktur. Ve denilir: “Senin dişi deven **ذاتُ مَرادِغَ**’dır; senin erkek deven **ذو مَرادِغَ**’dır.”
