# ردغ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%BA/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AF%D8%BA/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ردغ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D8%BA.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: ردغ

الردغة، محركة وتسكن: الماء والطين، والوحل الكثير الشديد، قال أبو زيد: هي الردغة، أي: بالتحريك وقد جاء ردغة أي: بالتحريك، وقد جاء ردغة، وفي مثل من المعاياة: قالوا: ضأن بذي تناتضة تقطع ردغة الماء، بعنق وإرخاء يسكنون دال الردغة في هذه وحدها، ولا يسكنونها في غيرها، وقد ذكر في ن-ت-ض فراجعه.
 ج: ردغ وردغ، ورداغ، كصحب، وخدم، وجبال، ومنه حديث شداد بن أوس رضي الله عنه: منعنا هذا الرداغ عن الجمعة، وفي حديث آخر: خطبنا في يوم ذي ردغ.
 ومكان ردغ ككتف: كثيره، وفي اللسان: أي: وحل، وفي التكملة: ذو ردغ.
 وردغة الخبال بالفتح ويحرك: عصارة أهل النار، هكذا فسر به حديث حسان بن عطية: من قفا مسلما بما ليس فيه وقفه الله في ردغة الخبال، حتى يجيء بالمخرج منه، وفي رواية أخرى: من قال في مؤمن ما ليس فيه حبسه الله في ردغة الخبال وفي حديث آخر: من شرب الخمر سقاه الله من ردغة الخبال.
 والرديغ: كأمير: الصريع، عن ابن الأعرابي، والعين لغة فيه، كما تقدم، وقد ردغ به، أي: صرع.
 والرديغ، قال الأزهري: هكذا أقرأنيه الإيادي عن شمر، وأما المنذري فإنه أقرأني لأبي عبيد فيما قرأ على أبي الهيثم بالعين المهملة، قال: وكلاهما عندي من نعت الأحمق، وزاد غيره: الضعيف.

  وناقة ذات مرادغ أي: سمينة وكذلك: جمل ذو مرادغ، قال ابن شميل: إذا شبع البعير كانت له مرادغ في بطنه، وعلى فروع كتفيه، وذلك لأن الشحم يتراكب عليها كالأرانب الجثوم، وإذا لم تكن سمينة فلا مردغة هناك.
 والمرادغ: جمع مردغة، وهي ما بين العنق إلى الترقوة ومنه حديث الشعبي: دخلت على مصعب بن الزبير فدنوت منه حتى وقعت يدي على مرادغه.
 والمردغة: الروضة عن ابن الأعرابي، وكذلك المرغدة.
 قال: والمردغة: اللحمة التي بين وابلة الكتف وجناجن الصدر.
 وقيل: المرادغ: أسفل الترقوتين في جانبي الصدر.
 وارتدغ الرجل: وقع في رداغ، أو ردغة، أو ردغ، ككتف الأخير من الأساس.
 وأردغت الأرض، كثر رداغها، والعين لغة فيه.
 وقال الصاغاني: التركيب يدل على استرخاء واضطراب، وقد شذ عنه المرادغ بوجوهها.
 قلت: وقوله: بوجوهها: فيه نظر، فإن المردغة بمعنى الروضة البهية ليس بشاذ عن التركيب، فتأمل.
 ومما يستدرك عليه: الردغ، بالفتح: الوحل عن كراع، كالرداغ، ككتاب، وهما مفردان.
 وردغت السماء: مثل رزغت.
 والرديغ: الضعيف.
 ومردغة العنق: لحمة تلي مؤخر الناهض من وسط العضد إلى المرفق، وقيل: هو لحم الصدر، وبه فسر حديث الشعبي.
 وقال ابن عباد: مرادغ السنام: ما لحق بالمأنة من شحم.
 وماء ردغة، وردعة، محركة، بمعنى.
 وأخذ فلانا فردغ به الأرض: إذا ضربه بها.

### Türkçe

**الردغة**، harekeli ve sükûnlu: su ve çamur; ve çok, şiddetli balçık. Ebû Zeyd dedi: O, **الردغة**’dir; yani: hareke ile. Ve **ردغة** gelmiştir; yani: hareke ile; ve **ردغة** gelmiştir. Ve muamma (birbirini zorlamaca)dan bir misalde: Dediler ki: “Boynu ve gevşekliğiyle **ردغة** suyu kesen, **تناتضة** sahibi yerde koyun.” Bu (misal)de yalnızca **الردغة**’nin **الدال**’ını sükûnlu yaparlar; onun dışında onu sükûnlu yapmazlar. **ن-ت-ض**’da zikredilmiştir; ona müracaat et.

Çoğulu: **ردغ** ve **ردغ**; ve **رداغ**; **كصحب** ve **خدم** ve **جبال** gibi. Ondan, Şeddâd b. Evs (Allah ondan razı olsun) hadisi: “Bu **الرداغ** bizi cumadan alıkoydu.” Ve başka bir hadiste: “**ردغ** sahibi bir günde bize hutbe okudu.”

Ve **ردغ** yer, **كتف** gibi: onun çoğu (çok olanı). **اللسان**’da: yani: balçık. **التكملة**’de: **ذو ردغ**.

Ve **ردغة الخبال**, fetha ile ve harekelenir: cehennem ehlinin posası/özsuyu. Hassân b. Atiyye hadisini bununla böyle tefsir etti: “Kim bir Müslümanı onda olmayan bir şeyle arkadan çekiştirirse, Allah onu **ردغة الخبال**’da durdurur; ta ki ondan çıkış yolunu getirinceye kadar.” Ve başka bir rivayette: “Kim bir mümin hakkında onda olmayan bir şey söylerse, Allah onu **ردغة الخبال**’da hapseder.” Ve başka bir hadiste: “Kim şarap içerse, Allah ona **ردغة الخبال**’dan içirir.”

Ve **الرديغ**: **كأمير** gibi: yere serilmiş (mağlup) olan; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve **العين** onda bir dildir (lehçedir); daha önce geçtiği gibi. Ve onunla **ردغ** etti; yani: yere serdi.

Ve **الرديغ**: Ezherî dedi: Şöylece bana İyâdî, Şemr’den okuttu. Münzirî’ye gelince, bana Ebû Ubeyd’in, Ebû’l-Heysem’e okuduğu şeyde **العين** المهملة ile okuttu; dedi ki: “İkisi de benim yanımda ahmağın sıfatındandır.” Başkası da ekledi: “zayıf.”

Ve **ناقة ذات مرادغ**: yani: semiz; ve aynı şekilde: **جمل ذو مرادغ**. İbn Şümeyl dedi: Deve doyduğu zaman, karnında ve iki kürek kemiğinin çıkıntıları üzerinde onun için **مرادغ** olur; bu, yağın onların üzerinde çömelmiş tavşanlar gibi üst üste binmesindendir. Semiz değilse orada **مردغة** yoktur.

Ve **المرادغ**: **مردغة**’nin çoğuludur; o da boyun ile köprücük kemiği arasındaki şeydir. Ondan Şa‘bî hadisi: “Mus‘ab b. Zübeyr’in yanına girdim; ona yaklaştım, ta ki elim onun **مرادغه**’sine düştü.”

Ve **المردغة**: çayırlık; İbnü’l-A‘râbî’den. Ve aynı şekilde **المرغدة**.

Dedi ki: Ve **المردغة**: kürek kemiğinin **وابلة**’si ile göğsün **جناجن**’i arasındaki et parçasıdır.

Ve denildi ki: **المرادغ**: göğsün iki yanında iki köprücük kemiğinin alt tarafıdır.

Ve **ارتدغ** adam: bir **رداغ**’a, yahut **ردغة**’ye, yahut **ردغ**’a düştü; sonuncusu **الأساس**’tan **كتف** gibi.

Ve yer **أردغت**: onun **رداغ**’ı çoğaldı; ve **العين** onda bir dildir.

Sâgânî dedi: Terkip gevşekliğe ve çalkantıya delâlet eder; **المرادغ** ise vecihleriyle ondan şâz olmuştur.

Ben dedim: Onun “vecihleriyle” sözüne bakılır; çünkü **المردغة** parlak çayırlık mânasında terkibden şâz değildir; düşün.

Ve ona ilâve edilip telâfi edilenlerdendir: **الردغ**, fetha ile: balçık; Kurâ‘dan; **كالرداغ**، **ككتاب** gibi; ikisi de müfreddir.

Ve gök **ردغت**: **رزغت** gibi.

Ve **الرديغ**: zayıf.

Ve **مردغة العنق**: orta pazudan dirseğe kadar, üst kolun arka tarafına bitişik et parçası; ve denildi ki: o, göğüs etidir; Şa‘bî hadisi bununla tefsir edildi.

İbn Abbâd dedi: **مرادغ السنام**: **المأنة**’den yağa bitişen şeylerdir.

**ماء ردغة** ve **ردعة**, harekeli: mânaca (aynı).

Ve “Falancayı aldı da onunla yere **فردغ** etti”: onu onunla yere vurduğu zaman.
