# ردن (ر-د-ن) — Arapça kök

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AF%D9%86

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Harfler: ر - د - ن
- Bu kök Kur'an'da geçmiyor.
- 10 sözlük

## Sözlükler (10)

### [Kitâbu'l-'Ayn](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/kitab_ayn.md) — Halîl b. Ahmed · 8. yy

باب الدال والراء والنون معهما
د ر ن، ر د ن، ن د ر، ر ن د، د ن ر، ن ر د مستعملات
درن:
الدَّرَنُ: تَلَطُّخُ الوَسَخُ، وثَوْبٌ دَرِنٌ وأَدْرنُ داخِلٌ عليه ويجوز في الشِّعْر قال رؤبة يمدح رجلاً:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ الأَدْرَنِ
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
والفِعلُ دَرِنَ يدرَنُ.
والدَّرينُ: اليَبيسُ الحَوْلِيُّ، ويقال: ما في الأرض من اليَبيس إلاّ الدُّرانةُ.
والدُّرَيْنةُ: الأَحمَقُ بلغة ناسٍ من أهل الكوفة.
ودُرّانة على فُعْلانة: من أسماء الجَواري.
ردن:
الرُّدْنُ: مُقَدَّمُ كُمِّ القميص.
والأُرْدُنٌّ: أرضٌ بالشام، وقيل: هو نَهْرٌ بالحَجر بينَ تِيهِ بني إسرائيلَ وبينَ أرض الشام.
والرّادِنيُّ من الإِبِل: ما جَعُدَ وَبَرُه، وهو منها كريمٌ جميلٌ يضرِبُ إلى السَّواد شيئاً.
ولَيْلٌ مُرْدِن، أي مظلمٌ.
وعَرَقٌ مُرْدِن:ٌ قد نَمَّسَ الجَسَدَ كلَّه.
والرَّدَنُ: الخَزُّ ويقال: الحرير.
رند:
الرَّنْدُ: ضربٌ من العُود يُدخَّنُ به.
ندر:
نَدَرَ الشيء إذا سَقَطَ، وإنَّما يقال ذلك لشيءٍ من بينِ شيءٍ أو من جَوف شيءٍ، وكذلك نَوادِر الأشياء تَنْدُر.
والأنْدَرِيُّ، والجميع الأَنَدرُون، وهم الفِتيانُ الذينَ يجتمعُونَ من مَواضعَ شَتَّى، قال
ولا تُبقى خُمُورَ الأَنْدَرينا
وقيلَ: الأَنُدَرُ موضعٌ، وهي قرية أبي عُبَيد الوَزير.
ويقال: إنما يكون ذلك في النُّدْرة بعدَ النُّدْرة أي الأحيان، وكذلك الخَطيئةِ بعد الخطيئة.
والأندَرُ: البَيْدَرُ في لغة أهل الشام.
ويقال للرجل إذا خَضَفَ: نَدَرَ بها.
دنر:
دَنَّرَ وَجْهُ فلانٍ إذا أَشرَقَ وتَلأَلأَ.
ودِينارُ مُدَنَّرُ أي مضروبٌ ديناراً.
ويِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ أي أشهَبُ على مَتنَيْه وعَجُزه سَوادٌ مستديرٌ يخالِطُه شُهْبَهٌ.
نرد:
النَّرْدُ: الكَعْبُ الذي يُلْعَبُ به.
ومن لعِبَ بالنَّرْد فكأنّما غَمَسَ يَدَيْهِ في لَحْمِ الخِنزيرِ.

##### Türkçe

باب **الدال** ve**الراء** ve**النون** onlarla birlikte

**د ر ن**، **ر د ن**، **ن د ر**، **ر ن د**، **د ن ر**، **ن ر د** kullanılagelenlerdir.

**درن**:
**الدَّرَنُ**: pisliğin bulaşması; ve **ثَوْبٌ دَرِنٌ** ve **أَدْرنُ** (ona) içten girmiştir; şiirde caiz olur. Rü’be bir adamı överek dedi:
إِنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لونَ الأَدْرَنِ
سَلِمتَ عِرْضاً ثوبُه لم يُدْكَنِ
Fiil **دَرِنَ** **يدْرَنُ**’dur.
**والدَّرينُ**: yıllık kurumuş (şey); ve denir ki: yerde kurumuştan **الدُّرانةُ**’dan başka yoktur.
**والدُّرَيْنةُ**: Kûfe ehlinden bir topluluğun dilinde ahmak.
**ودُرّانة** **على فُعْلانة**: câriyelerin adlarındandır.

**ردن**:
**الرُّدْنُ**: gömleğin kol ağzının önü.
**والأُرْدُنٌّ**: Şam’da bir yer; ve denildi ki: Benî İsrâîl’in Tîh’i ile Şam toprağı arasında Hacer’de bir nehirdir.
Develerden **الرّادِنيُّ**: tüyü kıvırcık olan; ve o, onlardan değerli, güzel olup siyahlığa doğru biraz meyleder.
Ve **لَيْلٌ مُرْدِن**: yani karanlık.
Ve **عَرَقٌ مُرْدِن**: bütün bedeni nemlendirmiştir.
**والرَّدَنُ**: **الخَزُّ**; ve denir ki: ipek.

**رند**:
**الرَّنْدُ**: onunla tütsülenilen bir çeşit ağaç.

**ندر**:
**نَدَرَ** şey, düştüğü zaman; ancak bu, bir şeyin arasından yahut bir şeyin içinden (düşen) şey için söylenir; aynı şekilde şeylerin **نَوادِر**’i **تَنْدُر**.
**والأنْدَرِيُّ**; çoğulu **الأَنَدرُون**; onlar, çeşitli yerlerden toplanan delikanlılardır; dedi:
ولا تُبقى خُمُورَ الأَنْدَرينا
Ve denildi ki: **الأَنُدَرُ** bir yerdir; o, vezir Ebû Ubeyd’in köyüdür.
Ve denir ki: bu ancak **النُّدْرة**’den sonra **النُّدْرة**’de, yani vakitlerde olur; aynı şekilde hatadan sonra hata (da).
**والأندَرُ**: Şam ehlinin dilinde harman yeri.
Ve bir adama, taşla vurduğu zaman, denir: onunla **نَدَرَ**.

**دنر**:
Falanın yüzü **دَنَّرَ**: parladığı ve ışıldadığı zaman.
Ve **ودِينارُ مُدَنَّرُ**: yani dinar olarak basılmış.
Ve **ويِرْذَوْنٌ مُدَنَّرُ اللَّوْنِ**: yani iki sırtında ve sağrısında, ona karışan kırçıllığıyla birlikte, yuvarlak bir siyahlık bulunan kırçıl.

**نرد**:
**النَّرْدُ**: onunla oynanan zar.
Ve kim **بالنَّرْد** oynarsa, sanki iki elini domuz etine batırmış gibidir.

### [es-Sıhâh](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/sihah.md) — Cevherî · 10. yy

الرُدْنُ بالضم: أصل الكُمِّ. يقال: قميصٌ واسع الرُدْنِ. وأَرْدَنْت القميص ورَدَّنْتُهُ تَرْديناً: جعلتُ له رُدْناً. والجمع أَرْدانٌ. وقال:
وعَمْرَةُ من سَرَواتِ النِساتَنفَحُ بالمِسْكِ أَرْدانُـهـا
ويقال: هو الكُمُّ وما يليه. وأَرْدَنَتِ الحُمَّى: مثل أَرْدَمَتْ. والمُرْدِنُ: المُظْلِمُ. وقال الفراء: رَدِنَ جلده بالكسر يَرْدَنُ رَدَناً، إذا تَقبَّض وتشنَّجَ. والرَدَنُ بالتحريك: الخَزّ. قال عديّ ابن زيد:
ولقد ألهو بِبـكْـرٍ شـادِنٍمَسُّها أَليَنُ من مَسِّ الرَدَنْ
ويقال: الرَدَنُ الغَزْلُ. والمِرْدَنُ: المِغْزَلُ. ويقال: الرَدَنُ: الغِرْسُ الذي يَخْرُجُ مع الولد. تقول العرب: هذا مِدْرَعُ الرَدَنِ. ورَدَنْتُ المتاع رَدْناً: نَضَدته. والرَدْنُ، بالفتح وسكون الدال: صوت وَقْع السلاحِ بعضِه على بعض. والأرْدُنُّ بالضم والتشديد: النعاسُ. ولم يُسْمَع منه فعلٌ. والقناةُ الرُدَيْنِيَّةُ والرمحُ الرُدَيْنِيُّ، زَعموا أنَّه منسوبٌ إلى امرأةِ السمهريِّ، تسمَّى رُدَيْنَةَ. والرادِنُ: الزعفرانُ. ويقال للشيء إذا خالط حمرتَه صُفرةٌ: أحمرُ رادِنِيٌّ. يقال: بعريٌ رادِنِيٌّ، وناقةٌ رادِنِيَة، إذا خالطتْ حمرتَه صُفرةٌ كالوَرْسِ. والأرْدِنُ: ضربٌ من الخزّ الأحمرِ.

##### Türkçe

**الرُدْنُ** (ötre ile): kol ağzının aslıdır. Denir ki: **قميصٌ واسع الرُدْنِ**. Ve **أَرْدَنْت** elbiseyi ve **رَدَّنْتُهُ تَرْديناً**: ona bir **رُدْن** yaptım. Çoğulu **أَرْدانٌ**’dır. Ve dedi ki:
وعَمْرَةُ من سَرَواتِ النِساتَنفَحُ بالمِسْكِ أَرْدانُـهـا

Ve denir ki: o, kol ağzıdır ve ona bitişik olandır. Ve **أَرْدَنَتِ الحُمَّى**: **أَرْدَمَتْ** gibidir. Ve **المُرْدِنُ**: karanlık olandır. Ve el-Ferrâ dedi ki: **رَدِنَ** derisi (kesre ile) **يَرْدَنُ رَدَناً**, eğer büzülür ve kasılıp gerilirse. Ve **الرَدَنُ** (harekeli): **الخَزّ**’dır. Adî b. Zeyd dedi ki:
ولقد ألهو بِبـكْـرٍ شـادِنٍمَسُّها أَليَنُ من مَسِّ الرَدَنْ

Ve denir ki: **الرَدَنُ** iplik eğirmedir. Ve **المِرْدَنُ**: iğdir. Ve denir ki: **الرَدَنُ**: çocukla birlikte çıkan dölüt (son)’dur. Araplar der ki: **هذا مِدْرَعُ الرَدَنِ**. Ve **رَدَنْتُ** eşyayı **رَدْناً**: onu üst üste dizdim. Ve **الرَدْنُ** (fetha ile ve **الدال**’ın sükûnu ile): silahın bir kısmının bir kısmı üzerine düşmesinin sesidir. Ve **الأرْدُنُّ** (ötre ile ve şeddeli): uyuklamadır. Ondan bir fiil işitilmemiştir. Ve **القناةُ الرُدَيْنِيَّةُ** ve **الرمحُ الرُدَيْنِيُّ**: onun, **رُدَيْنَةَ** diye adlandırılan, es-Semherî’nin karısına nispet edildiğini iddia ettiler. Ve **الرادِنُ**: safrandır. Ve bir şeye, kızıllığına bir sarılık karıştığında: **أحمرُ رادِنِيٌّ** denir. Denir ki: **بعريٌ رادِنِيٌّ** ve **ناقةٌ رادِنِيَة**; kızıllığına, vers gibi bir sarılık karıştığında. Ve **الأرْدِنُ**: kırmızı **الخزّ**’dan bir türdür.

### [Tehzîbu'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/tehzib.md) — Ezherî · 10. yy

د ر ن
دنر ، ردن ، رند ، ندر ، نرد : ( مستعملة ) .
( درن ) : قال الليث : الدَّرَنُ تَلَطُّخ الوَسَخ ، وثوب دَرِنٌ وأدْرَنُ أي وسخ .
قال رؤبة يمدح رجلاً :
إنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لَوْنَ الأدْرَنِ
سَلِمْتَ عِرْضاً ثَوْبُه لم يَدْكَنِ
أبو عبيد عن الأصمعيّ : كلُّ حُطام شَجر أو حَمْضٍ أو أَحرار بَقْل ، فهو الدَّرين إذا قَدُم .
وقال الليث : اليَبيسُ الحَوْليُّ هو الدَّرين . ويقال : ما في الأرض من اليَبيسِ إلا الدُّرَانَةُ . قال : وناس من أهل الكوفة يسمون الأحمق دُرَيْنَة .
وقال الليث : دُرَّانةُ اسم من أسماء الجواري وهو فُعْلانه . قلت : النون في درَّانة إن كانت أَصْلية فهي فُعْلالَة من الدَّرَنِ ، فإن كانت غير أصلية فهي فُعْلانَة من الدُّر أو الدَّر ، كما قالوا : قُرَّان من القُرِّ أو من القَرِين .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : فلان إدْرَوْنُ شَرَ وطِمِرُّ شَرَ إذا كان نهاية في الشَّر .
وقال شمر : والإدْرَوْنُ الأصْلُ ، وقال القُلاّخُ :
ومِثْلُ عَتَّابِ رَدَدْناه إلَى
إدْرَوْنِهِ ولُؤْمِ أصِّهِ على
الرَّغم مَوْطُوء الحصى مُذَلَّلاَ
قال : وإدْرَوْنُ الدَّابة آرِيُه . قلت : ومن جعل الهمز في إدْرَوْن فاءَ المثال فهي رُباعية ، مثل فِرْعَون وبِرْذَوْن .
دنر : قال الليث : يقال : دَنَّرَ وجهُ الرجل إذا تَلأْلأَ وأشْرَقَ ، ودينار مُدَنَّر أي مَضروبٌ ، وبِرْذَوْنٌ مُدَنَّر اللون أَشْهَبُ على مَتْنَيْهِ وعَجُزِهِ سَوَادٌ مُسْتَدِيرٌ يُخَالِطُهُ شُبْهَة .
وقال أبو عبيد : المدَنَّر من الخيل الذي به نُكَتٌ فوق البَرَشِ .
وقال أبو الهيثم : أصل دينار دِنّارٌ فقلبت إحدى النونين ياءً ولذلك جُمع على دنانير مثل قِيراط أصله قرّاطٌ وديباج أصله دِبّاج .
ويقال : دُنِّر الرجلُ فهو مُدَنّر ، إذا كثرت دنانيره .
ردن : الليث : الرُّدْنُ مقَدَّم كمِّ القميص .
عمرو عن أبيه : الرُّدْن الكمّ .
أبو عبيد عن أبي عمرو : الرَّدَنُ الخَزّ . وقال في قوله :
كَشَقِّ القَرَارِيِّ ثَوْبَ الرَّدَنْ
قال : الردَنُ الخزّ الأصفر .
وقال الليث : الأُرْدُنّ أرض بالشام .
وقال ابن السكيت : الأُرْدُنّ النُّعاسُ
الغالبُ وأنشد :
قد أخذَتْنِي نَعْسَةٌ أُرْدُنُّ
قال : وبه سميت الأُرْدُنُّ البَلَدُ .
وقال الليث : الرادِنِيُّ مِن الإبل ما جَعُدَ وَبَرُه ، وهو منها كريم جميل يَضْرِبُ إلى السَّواد قليلاً .
أبو عبيد عن الأصمعيّ : إذا خالَطَ حُمْرَةَ البعير صُفْرَةٌ كالْوَرْسِ قيل : جَمَلٌ رادِنِيٌّ وناقة رَادِنيَّةٌ .
وقال الليث : ليلٌ مُرْدِنٌ ، أي مُظْلِمٌ . وعَرَق مَرْدونٌ قد نَمَّسَ الجَسَد كلَّه ، وأمَّا قول أبي دُوَاد الإيادي :
أَسْأَدَتْ ليلةً ويوماً فلما
دَخَلَتْ في مُسَرْبَخٍ مَرْدُونِ
فإن بعضهم قال : أراد بالمردُون المردوم فأبدل من الميم نوناً . والمسَرْبَخُ الواسعُ ، وقال بعضهم : المَرْدُومَ الموصول .
وقال شمر : المرْدُون المنْسُوجُ . قال : والرَّدَنُ الغَزْلُ أراد بقوله : في مُسربخٍ مَرْدون الأرضَ التي فيها السَّراب . وقيل : الرَّدَنُ الغَزْل الذي ليس بمستقيم .
رند ( نرد ) : أبو عبيد عن أبي عبيدة : الرَّنْد شَجَرٌ طَيِّبٌ من شجر البادية ، قال : وربما سمّوا عودَ الطيب الذي يُتَبَخَّر به رَنْداً ، وأنكر أن يكون الرّنْدُ الآس .
وروى أبو عمرو عن أبي العباس أحمد بن يحيى أنه قال : الرَّنْد الآسُ عند جماعة أهل اللغة ، إلا أن عمرو الشيباني وابن الأعرابي فإنهما قالا : الرَّندَ الْحَنوَة وهو طيب الرائحة . قلت : والرند عند أهل البحرين شبه جُوالِقٍ واسع الأسفل مخروط الأعْلَى يُسَفُّ من خَوصِ النَّخل ، ثم يُخَيَّط ويُضْرب بالشُّرْطِ المفتولة من الليف حتى يَتَمَتَّن فيقوم قائماً ، ويُعَرى بِعُرًى وثيقةٍ ينقل فيه الرُّطب أيّام الْخِراف ، يُحمل منه رَنْدان على الجمل القويّ ، ورَأَيت هَجَرياً يقول له : النَّرْد وكأنه مقلوب ، ويقال له : القَرْنة أيضاً ، وأما النّرد الذي يتقامر به فليس بعربيَ وهو مُعرب .
ندر : قال الليث : يقال : نَدَر الشيء إذا سقَط ؛ وإنما يقال ذلك لشيءٍ يَسْقُط من بين شيءٍ أو مِن جوف شيء ؛ وكذلك نوادرُ الكلام يَنْدِرُ .
ثعلب عن ابن الأعرابيّ : النَّدْرَةُ الخَصْفَةُ بالعَجَلَة وفي الحديث : أن رجلاً نَدَر في مجلسِ عمرَ فأمر القومَ بالتَّطهُّر لئلا يخجل النادرُ .
ويقال نَدَر الرجلُ : إذا مات ، وقال ساعدة الهُذَليّ :
كلانا وإنْ طالَ أيامُه سينْدُر عن شَزَنٍ مُدْحِضِ .
سينْدُرُ : سيموت ، والنَّدْرةُ القطعة من
الذهب أو الفِضة توجد في المعدن .
وقال الليث : الأنْدِرِيّ ويجمع الأندرين ، يقال : هُمْ الفتيان الذين يجتمعون من مواضع شتى وأنشد :
ولا تُبقي خُمَور الأنْدَرِينا
عمرو عن أبيه : الأنْدَرِيُّ : الحبْلُ الغليظ وقال لبيد :
مُمَرٍ كَكَرِّ الأنْدَرِيِّ شَتِيم
وقال الليث : الأنْدَر : البَيْدَر شَاميَّة ، ويقال للرجل إذا خَضَفَ : نَدَر بها ، وقيل : الأنْدرُ قرية بالشام فيها كروم ؛ وكأنه على هذا المعنى أراد خمور الأنْدريِّينَ خفِّفَتْ ياءٌ النِّسبة كما تقول الأشعرِين بمعنى الأشعرِيِّينَ إنما يكون ذلك في النَّدْرة بَعْد النَّدْرَة إذا كان في الأحايين مرة ، وكذلك الخطيئةُ بعد الخطيئةِ .

##### Türkçe

د ر ن
دنر ، ردن ، رند ، ندر ، نرد : (kullanılan) .

( **درن** ) : Leys dedi: **الدَّرَنُ** pisliğin bulaşıp lekelenmesidir; **ثوب دَرِنٌ** ve **أدْرَنُ** yani pis.
Rü’be bir adamı överek dedi:
إنِ امرُؤٌ دَغْمَرَ لَوْنَ الأدْرَنِ
سَلِمْتَ عِرْضاً ثَوْبُه لم يَدْكَنِ
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: Ağaç kırıntısı yahut **حَمْضٍ** yahut otların serbest (yabani) olanlarından her türlü döküntü; o, eskidiği zaman **الدَّرين**’dir.
Leys dedi: yıllanmış kuru olan **الدَّرين**’dir. Ve denir: yerde kuru olandan **الدُّرَانَةُ**’dan başka yoktur. Dedi: Kûfe ehlinin bir kısmı ahmağa **دُرَيْنَة** der.
Leys dedi: **دُرَّانةُ** cariyelerin adlarından bir addır ve o **فُعْلانه**’dir. Dedim: **درَّانة**’deki **النون** eğer aslî ise, **الدَّرَنِ**’den **فُعْلالَة**’dır; eğer aslî değil ise, **الدُّر**’dan yahut **الدَّر**’dan **فُعْلانَة**’dır; nitekim **قُرَّان** dediler, **القُرِّ**’dan yahut **القَرِين**’den.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: Falan **إدْرَوْنُ شَرَ** ve **طِمِرُّ شَرَ**’dır; şerde nihayet (en uç) olduğu zaman.
Şemmer dedi: **الإدْرَوْنُ** köktür. Ve **القُلاّخُ** dedi:
ومِثْلُ عَتَّابِ رَدَدْناه إلَى
إدْرَوْنِهِ ولُؤْمِ أصِّهِ على
الرَّغم مَوْطُوء الحصى مُذَلَّلاَ
Dedi: **إدْرَوْنُ** binitin **آرِيُه**’sidir. Dedim: Kim **إدْرَوْن**’da hemzeyi misâlin fâ’sı yaparsa, o dörtlüdür; **فِرْعَون** ve **بِرْذَوْن** gibi.

دنر : Leys dedi: denir: **دَنَّرَ وجهُ الرجل**; adamın yüzü parıldayıp aydınlandığı zaman. Ve **دينار مُدَنَّر** yani basılmış. Ve **بِرْذَوْنٌ مُدَنَّر اللون**: iki sırtı ve sağrısı üzerinde yuvarlak bir siyahlık bulunan, ona bir benzerlik karışan, kırçıl.
Ebû Ubeyd dedi: atlardan **المدَنَّر**; üzerinde beneklerin üstünde noktalar bulunan (attır).
Ebû’l-Heysem dedi: **دينار**’ın aslı **دِنّارٌ**’dır; iki **النون**’dan biri **ياءً**’ya çevrildi; bu yüzden **دنانير** üzere çoğul yapıldı; **قِيراط** gibi, aslı **قرّاطٌ**’tır; ve **ديباج** gibi, aslı **دِبّاج**’tır.
Ve denir: **دُنِّر الرجلُ فهو مُدَنّر**; dinarları çoğaldığı zaman.

ردن : Leys: **الرُّدْنُ** gömleğin kol ağzının ön tarafıdır.
Amr, babasından: **الرُّدْن** kol (yen)dir.
Ebû Ubeyd, Ebû Amr’dan: **الرَّدَنُ** ipektir (hazz). Ve şu sözünde:
كَشَقِّ القَرَارِيِّ ثَوْبَ الرَّدَنْ
Dedi: **الردَنُ** sarı ipektir.
Leys dedi: **الأُرْدُنّ** Şam’da bir arazidir.
İbnü’s-Sikkît dedi: **الأُرْدُنّ** galip gelen uyuklamadır; ve okudu:
قد أخذَتْنِي نَعْسَةٌ أُرْدُنُّ
Dedi: onunla **الأُرْدُنّ** belde adlandırıldı.
Leys dedi: develerden **الرادِنِيُّ**; tüyü kıvırcık olan; o, onlardan değerli güzel olup azca siyaha çalar.
Ebû Ubeyd, Asmaî’den: devenin kızıllığına safran gibi bir sarılık karıştığı zaman: **جَمَلٌ رادِنِيٌّ** ve **ناقة رَادِنيَّةٌ** denir.
Leys dedi: **ليلٌ مُرْدِنٌ**; yani karanlık. Ve **عَرَق مَرْدونٌ**; bütün bedeni benek benek etmiş (ter). Ebû Duvâd el-İyâdî’nin sözü ise:
أَسْأَدَتْ ليلةً ويوماً فلما
دَخَلَتْ في مُسَرْبَخٍ مَرْدُونِ
Bazıları dedi: **المردُون** ile **المردوم**’u kastetti; **الميم**’den **نوناً**’a bedel yaptı. Ve **المسَرْبَخُ** geniş olandır. Bazıları dedi: **المَرْدُومَ** bitişik olandır.
Şemmer dedi: **المرْدُون** dokunmuş olandır. Dedi: ve **الرَّدَنُ** iplik eğirmedir; şu sözüyle kastetti: **في مُسربخٍ مَرْدون** serabın bulunduğu yeri. Ve denildi: **الرَّدَنُ** düzgün olmayan iplik eğirmedir.

رند ( نرد ) : Ebû Ubeyd, Ebû Ubeyde’den: **الرَّنْد** bozkır ağacından hoş (kokulu) bir ağaçtır. Dedi: bazen tütsülenilen hoş koku çubuğuna da **رَنْداً** derler; ve **الرّنْدُ**’ün mersin (**الآس**) olmasını inkâr etti.
Ebû Amr, Ebû’l-Abbâs Ahmed b. Yahyâ’dan rivayet etti; dedi ki: **الرَّنْد** dil ehlinin bir topluluğu yanında mersindir (**الآسُ**); ancak Amr eş-Şeybânî ve İbnü’l-A‘râbî; ikisi dedi: **الرَّندَ** **الْحَنوَة**’dur ve o hoş kokuludur. Dedim: Bahreyn ehli yanında **الرند**; altı geniş, üstü koni biçimli, hurma yaprağı lifinden örülen, sonra dikilen ve liften bükülmüş şeritlerle vurulup sağlamlaştırılan, böylece dik durur hâle gelen; sağlam halkalarla halkalanan; **الْخِراف** günlerinde içinde taze hurma taşınan; güçlü deve üzerinde ondan iki **رَنْدان** taşınan (şey)dir. Ve Hecerli birini ona **النَّرْد** derken gördüm; sanki ters çevrilmiş gibidir. Ve ona **القَرْنة** da denir. Kumar oynanan **النّرد** ise Arapça değildir; o, Arapçalaştırılmıştır.

ندر : Leys dedi: denir: **نَدَر الشيء**; şey düştüğü zaman. Ancak bu, bir şeyin iki şey arasından yahut bir şeyin içinden düşmesi için söylenir. Aynı şekilde sözün **نوادرُ**’i; **يَنْدِرُ**.
Sa‘leb, İbnü’l-A‘râbî’den: **النَّدْرَةُ** aceleyle yapılan yama (yamalı parça)dır. Ve hadiste: bir adam Ömer’in meclisinde **نَدَر** etti; kavme, **النادرُ** utanmasın diye temizlenmeyi emretti.
Ve denir: **نَدَر الرجلُ**; öldüğü zaman. Sâ‘ide el-Hüzelî dedi:
كلانا وإنْ طالَ أيامُه سينْدُر عن شَزَنٍ مُدْحِضِ .
**سينْدُرُ**: ölecek. Ve **النَّدْرةُ** madende bulunan altın yahut gümüş parçasıdır.
Leys dedi: **الأنْدِرِيّ**; ve **الأندرين** üzere çoğul yapılır; denir: onlar, çeşitli yerlerden toplanıp bir araya gelen delikanlılardır. Ve okudu:
ولا تُبقي خُمَور الأنْدَرِينا
Amr, babasından: **الأنْدَرِيُّ** kalın iptir. Lebîd dedi:
مُمَرٍ كَكَرِّ الأنْدَرِيِّ شَتِيم
Leys dedi: **الأنْدَر** harman yeridir; Şamcadır. Ve bir adam yama yaptığı zaman ona: onunla **نَدَر** etti, denir. Ve denildi: **الأنْدرُ** Şam’da bir köydür; onda bağlar vardır. Sanki bu manaya göre **خمور الأنْدريِّينَ** ile kastetti; nisbet **ياءٌ**’sı hafifletildi; senin **الأشعرِين** demen gibi, **الأشعرِيِّينَ** manasında. Bu ancak **النَّدْرة**’de, **بَعْد النَّدْرَة**’den sonra, bazen ara sıra bir defa olduğu zaman olur; aynı şekilde **الخطيئةُ** da **بعد الخطيئةِ**’den sonra.

### [Mekâyîsü'l-Luğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/mekayis.md) — İbn Fâris · 11. yy

(باب الراء والدال وما يثلثهما)
  (ردس)  الراء والدال والسين أُصَيلٌ يدلُّ على ضربِ شيءٍ بشيء. يقال ردَسْتُ الأرض بالصّخرةِ وغيرها، إذا ضربْتَها بها. والمِرْدَاس: صَخْرة عظيمة، مِفْعال من رَدَسْت. قال الأصمعيُّ: ما أدرِي أين رَدَس؟ أي ذَهب. والقياسُ واحدٌ، لأنَّ الذاهبَ يقال له: ذَهَب في الأرض، وضَرَب في الأرض.
  (ردك)  الراء والدال والكاف ليس أصلاً، لكنهم يقولون: خَلْقٌ مُرَوْدَكٌ؛ أي سمين. قال:
  * قامت تُرِيك خَلْقَهَا المُرَوْدَكا *
  (ردع)  الراء والدال والعين أصلٌ واحدٌ يدلُّ على مَنْع وصَرْع. يقال ردَعْتُه عن هذا الأمرِ فارتدَع. ويقال للصَّريع: الرَّدِيع. حكاه ابنُ الأعرابيّ([1]).
  والمرتدع من السِّهام: الذي [إذا] أصاب الهدف انفضَخَ عُودُه. والمُرْتدع: المتَلَطِّخ بالشيء. قال ابنُ مقبِل:
  * يَجْرِي بديباجَتَيْه الرَّشْحُ مُرتَدِعُ([2]) *
  فالمرتدِع المتلطِّخ؛ ويقال إنّه من الرَّدْع، والرَّدْع: الدم. قال بعضُ أهل اللُّغة. ومنه يقال للقتيل: "رَكِبَ رَدْعَه". والأصل في هذا كلِّه ما ذكرناه أن الرَّدْع الصَّرْع، وإذا صُرِع ارتَدَع بدمِه إن كان هناك دَم. قال ابن الأعرابيّ: ركِبَ رَدْعَه، إذا خَرَّ لِوَجهِهِ. ومن الباب الرُّدَاع وهو وجع الجسم أجْمَع، وهذا صحيحٌ لأن السقيم صريع. قال:
فواحَزَنِي وعاوَدَني ردَاعِي *** وكان فِراقُ لُبْنَى كالخِدَاع([3])  (ردغ)  الراء والدال والغين أُصَيلٌ يدلُّ على استرخاء واضطراب. من ذلك الرَّدَْغُ: الماء والطين. ومنه الرَّديغ، وهو الأحمق، والأحمق مضطرِب الرأي.
  ومما شذّ عن ذلك المَرَادِغ: ما بَين الْعنق والتَّرقُوة.
  (ردف)  الراء والدال والفاء أصلٌ واحدٌ مطّرد، يدلُّ على اتبِّاع الشيء. فالتَّرادف: التتابع. والرَّدِيف: الذي يُرادِفُك. وسُمِّيت العجيزَةُ رِدْفاً من ذلك. ويقال: نَزَلَ بهم أمرٌ فرَدِفَ لهم أعظَمُ منه، أي تبِع الأوَّلَ ما كان أعظَمَ منه. والرِّدَاف: مَوضع مَرْكَب الرِّدف. وهذا بِرذَونٌ لا يُرادِفُ، أي لا يَحمِل رَدِيفا. وأردافُ النُّجوم: تَوَالِيها. ويقال أتينا فلاناً فارتدفْناهُ ارْتِدافاً، أي أخذناه أَخْذاً. والرَّدِيف: النجم الذي يَنُوء مِن المشرق  إذا انغمَسَ رقِيبُه في المغرب: وأرداف الملوك في الجاهلية: الذين كانوا يَخْلُفُون الملوك. والرِّدْفانِ: الليل والنهار. وفي شعر لبيدٍ "الرِّدْف([4])"، وهو مَلاّح السَّفينة. وهذا أمرٌ ليس له رِدْف، أي ليست له تَبِعة. قال الأصمعيّ: تعاونوا عليه وترادَفُوا وتَرَافَدوا، بمعنىً. ويقال رَادَف الجرادُ؛ والمُرادفة: ركوب الذكرِ الأُنثى. قال أبو حاتم: الرّديف: الذي يجيء بقِدْحه بعد أن فاز مِن الأيسار واحد أو اثنانِ، ويسألُهم أن يدخلوا قِدْحَه في قِدَاحِهم. قال الأصمعيّ: الرُّدَافَى، هم الحُداة، لأنَّهم إِذا أعيا أحدُهم خَلَفَه الآخر. قال الرَّاعي:
وَخُودٌ مِن اللائي يُسَمَّعْنَ بالضُّحى *** قريضَ الرُّدَافَى بالغِناءِ المُهَوِّدِ([5])  والرَّوَافد: رواكِيب النَّخل.
  (ردم)  الراء والدال والميم أصلٌ واحدٌ يدلُّ على سَدّ ثُلْمة. يقال رَدَمْت البابَ والثُّلْمة. والرَّدْم: مصدرٌ، والرَّدْم اسم([6]). والثوب المُرَدَّم هو الخَلَق المُرَقَّع. فأما قوله:
*هل غادَرَ الشُّعراءُ مِن مُتَرَدَّمِ *** أم هل عَرَفْتَ الدارَ بعد توهُّمِ([7])على رواية من رواه كذا، فإِنّه فيما يقال الكلام يُلْصَق بعضُه ببعض.
  ومن الباب: أردَمَتْ عليه الحُمَّى: دامت وأَطبَقَتْ، يقال وِرْدٌ مُرْدِمٌ، وسَحاب مُرْدِم.
  (ردن)  الراء والدال والنون هذا بابٌ متفاوتُ الكَلِم لا تكاد تلتقي منه كلمتانِ في قياسٍ واحد، فكتبناه على ما به، ولم نَعْرِضْ لاشتقاق أصلِه ولا قياسِه. فالرُّدْن: مقدَّم الكُمّ. يقال أرْدَنْتُ القَميصَ جعلْتُ له رُدْناً.، والجمع أَرْدَان. قال:
وعَمْرةُ مِن سَرَوَاتِ النِّسا *** ءِ ينفَحُ بالمسك أردانُها([8])ويقولون إن الرَّدَن الخزُّ، في قول الأعشى:
فأفنيتُها وتعَلَّلْتُها *** على صَحصَحٍ ككِساءِ الرَّدَن([9])  والرُّمْح الرُّدينيّ، منسوبٌ إلى امرأة كانت تسمَّى رُدَيْنَةَ. ويقال للبعير إذا خالطَتْ حمرتَه صُفرةٌ: هو أحمرُ رادِنيٌّ، والناقة رادِنِيَّة. ويقولون إنَّ المِرْدَن المِغزل الذي يُغزَل به الرَّدَن، وليس هذا ببعيدٍ، ويقال إن الرَّادِن الزَّعفران. وينشد:
  * وأخذَتْ من رادِنٍ وكُرْكُمِ([10]) *
  وحُكي عن الفرّاء: رَدِن جِلدُه رَدَنا، أي تقبَّض. والأردُنّ: النُّعاس الشديد. قال:
  * قَدْ أَخَذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّ([11]) *
  ولم يسمع من أُرْدُنّ فِعْل. قال قطرب: الرَّدَن: الغِرس الذي يخرج مع الولد من بطن أمِّه، وتقول العرب: هذا مِدْرَع الرَّدَن. قال: الرَّدْن: النَّضْد. تقول: رَدَنْتُ المتاع. قال: والرَّدْن: صوتُ وَقْعِ السلاحِ بعضِه على بعض.
  (رده)  الراء والدال والهاء أُصَيلٌ يدل على هَزْمٍ في صَخرةٍ أو غيرها. قالوا: الرَّدْهَة: قَلْتٌ في الصَّفا يجتمع فيه ماء السماء؛ والجمع رِدَاه. فأما الذي حُكِي عن الخليل فمخالفٌ لما ذكَرْناه؛ قال: الرَّدَه([12]): شِبهُ آكامٍ خشنةٍ كثيرة الحجارة، الواحدة رَدْهَةٌ. قال وهي تِلال القِفاف. قال رُؤبة:
  * مِن بَعْد أَنْضاد التلال الرُّدَّهِ([13]) *
  (ردي)  الراء والدال والياء([14]) أصلٌ واحدٌ يدلُّ على رَمْيٍ أو تَرَامٍ وما أشبه ذلك. يقال ردَيْتُه بالحجارة أَردِيه: رميتُه. والحجر مِرْداةٌ. والرَّدْي ثلاثة مواضع ترجع إلى قياس [ما] قد ذكرناه. فالأول رَدَى الحجرَ. والثاني رَدَى الفرسُ: أسرع. وَرَدَتِ الجارية، إذا رفعَتْ إحدى رجلَيها وقفزت بواحدة، وهو الثالث. وكلُّ ذلك يرجِع إلى الترامِي. والرَّدَيَان: عدْوُ الحمار بين آرِيِّه ومُتمعَّكِه. ومن الباب الرَّدَى، وهو الهَلاك؛ يقال رَدِيَ يَرْدَى، إذا هلَك. وأرْدَاه الله: أهلَكَه. والتَّردِّي: التَّهَوُّر في المَهْوَى. يقال رَدِيَ في البئر كما يقال تَرَدَّى. قالها أبو زيد. ويقال: ما أدري أين رَدَى، أي أين ذَهَب. وهو من الباب، معناه ما أدرِي أين رَمَى بنفسِه. ومن الباب الرَّدَاةُ: الصخرة، وجمعها الرَّدَى. قال:
  * فَحْل مَخَاضٍ كالرِّدَى المنقَضِّ([15]) *
  وإذا قالوا للناقة مِرْداةٌ، فإنما شبّهوها بالصَّخرة. ويقال رادَيتُ عن القوم، إذا رَامَيْتَ عنهم. فأما قول طُفَيل:
يُرَادَى على فَأْسِ اللِّجام كأنما *** يُرادَى على مِرْقَاةِ جِذْعٍ مشذَّبِ([16])  فليس هذا من الباب؛ لأنَّ هذا مقلوبٌ. ومعناه يُراوَد. وقد ذكر في موضعه. ومما شذّ عن الباب الرِّداء الذي يُلبَس، ما أدري مِمّ اشتقاقُه، وفي أيِّ شيءٍ قياسُه. يقال فلانٌ حسَنُ الرِّدْية، من لُبْس الرداء. ومما شذّ أيضاً قولُهم: أردَى على الخمسين، إذا زاد عليها.
  فأما المهموز فكلمتانِ متباينتان جِدّاً. يقال أَردأْتُ: أَفسدْتُ. ورَدُؤَ الشيءُ فهو ردِيءٌ. والكلمة الأخرى أردأت، إذا أَعَنْتَ. وفلان رِدْءُ فلانٍ، أي مُعِينه. قال الله جلّ جلالُه* في قصة موسى: ﴿فَأَرْسِلْهُ معِيَ رِدْءاً يُصَدِّقُني﴾ [القصص 34].
  (ردج)  الراء والدال والجيم ليس بشيء. على أنَّهم يقولون إنّ الرَّدَج ما يُلقيه [المُهْر([17])] من بطنه ساعةَ يُولَد. وينشدون:
لها رَدَجٌ في بيتها تستعدُّه *** إذا جاءها يوماً من الدّهر خاطبُ([18])  (ردح)  الراء والدال والحاء أصَّل فيه ابنُ دُريدٍ أصلاً. قال: أصله تراكُمُ الشيءِ بعضِه على بعض. ثم قال: كتيبة رَدَاحٌ: كثيرة الفُرسان. وقال أيضاً: يقال أصل الرَّدَاحِ الشجرة العظيمة الواسعة. ومن الباب فلانٌ رَدَاحٌ أي مخصِب. ومن الباب الرَّدَاحُ: المرأة الثَّقيلة الأوراك. ومنه ردَحْتُ البيت وأَرْدَحْتُه، من الرُّدْحة، وهو قطعةٌ تُدخَل فيه، أو زيادةٌ تزاد في عَُمَُده. وأنشد الأصمعي:
  * بَيْتَ حُتُوفٍ أُرْدِحَتْ حَمَائِرُه([19])*
  قال ابن دريد([20]): رَدَحْت البيتَ، إذا ألقيتَ عليه الطِّين.
  (ردخ)  الراء والدال والخاء ليس بشيء. على أنَّهم حكَوْا عن الخليل أن الرَّدْخ: الشَّدْخ.
  (ردب([21]))  الراء والدال والباء ليس بشيءٍ. ويقولون للقِرْمِيدة الإِردَبة. والإردَبُّ: مكيالٌ لأهل مِصرَ ضخمٌ.
--------------------------------------------------------ـ
([1]) زاد في المجمل: "ويقال هو بالغين".
([2]) سبق إنشاده في (دبج). وصدره كما في اللسان (دبج، رشح، ردع):
* يخدي بها بازل فتل مرافقه *
([3]) لقيس بن ذريح، كما في اللسان (ردع).
([4]) يعني قول لبيد في ديوان 66 طبع 1880 واللسان (ردف 16):
فالتام طائقها القديم فأصبحت *** ما إن يقوم درأها ردفان([5]) البيت في صفة ناقة. انظر اللسان (وخد، ردف، هود).
([6]) الاسم والمصدر سواء، كما في اللسان والقاموس.
([7]) البيت مطلع معلقة عنترة.
([8]) لقيس بن الخطيم الأنصاري في ديوانه 8 واللسان (ردن).
([9]) ديوان الأعشى 16. ويروى: " تعاللتها" و:" كرداء الردن".
([10]) للأغلب العجلي، كما في اللسان (ردن).
([11]) لأباق الدبيري، كما في اللسان (ردن).
([12]) في اللسان: "بفتح الراء والدال. هذا قول أهل اللغة. قال ابن سيده: والصحيح أنه اسم للجمع".
([13]) ديوان رؤبة 167 واللسان (رده). والذي في الديوان:
تعدل أنضاد القفاف الرده *** عنها وأثباج الرمال الوره وقد أشير في حواشي اللسان إلى رواية التكملة: "يعدل أَنضاد القفاف".
([14]) في الأصل: "رود، الراء والواو والدال"، تحريف.
([15]) البيت في اللسان (ردي 33).
([16]) ديوان طفيل 11 واللسان (ردي 34).
([17]) التكملة من المجمل.
([18]) البيت لجرير كما في اللسان (ردج).
([19]) من رجز لحميد الأرقط، كما في اللسان (حمر). وقد سبق إنشاده في (حمر). وأنشده في اللسان (ردح) أيضاً. وقبله: * أعد للبيت الذي يسامره *
([20]) الجمهرة (2: 121). ونصها: "والردح من قولهم ردحت البيت بالطين أردحه ردحاً وأردحته إرداحاً، لغتان فصيحتان، إذا كاثفت عليه الطين".
([21]) الترتيب الصحيح لهذه المادة أَن تكون بعد مادة (ردي)، لكن هكذا وضعت في المجمل والمقاييس. ويبدو أنه قد انساق مع ترتيب المجمل.
ـ

##### Türkçe

(باب **الراء** ve **الدال** ve ikisini üçlü yapan şeyler)

  (**ردس**)  **الراء** ve **الدال** ve **السين**; bir asıl (kök)tir; bir şeyi bir şeyle vurmağa delâlet eder. Denir: **ردَسْتُ** yeri kaya ile ve başkasıyla; onu onunla vurduğun zaman. Ve **المِرْدَاس**: büyük bir kaya; **مِفْعال** vezninde, **رَدَسْت**’ten. **الأصمعيّ** dedi: Bilmiyorum **رَدَس** nerede? yani gitti. Ve kıyas birdir; çünkü giden kimseye denir: yere gitti, ve yere vurdu.

  (**ردك**)  **الراء** ve **الدال** ve **الكاف** asıl değildir; lâkin onlar derler: **خَلْقٌ مُرَوْدَكٌ**; yani şişman. Dedi:
  * قامت تُرِيك خَلْقَهَا المُرَوْدَكا *

  (**ردع**)  **الراء** ve **الدال** ve **العين** bir tek asıldır; men‘ ve devirmeye delâlet eder. Denir: **ردَعْتُه** onu bu işten; böylece **فارتدَع** (vazgeçti/geri durdu). Ve devrilmişe denir: **الرَّدِيع**. Bunu **ابنُ الأعرابيّ** hikâye etti.

  Ve oklardan **المرتدع**: hedefe isabet ettiği vakit sapı yarılan (çatlayan) kimsedir. Ve **المُرْتدع**: bir şeyle bulaşmış olan. **ابنُ مقبِل** dedi:
  * يَجْرِي بديباجَتَيْه الرَّشْحُ مُرتَدِعُ([2]) *
  İşte **المرتدِع** bulaşmış olandır; ve denir ki o **الرَّدْع**’dandır; ve **الرَّدْع**: kandır. Bazı dil ehli dedi. Ve ondan, öldürülene denir: “**رَكِبَ رَدْعَه**”. Ve bunun hepsinde asıl, zikrettiğimiz şeydir: **الرَّدْع** devirmedir; devrilince, orada kan varsa, kanıyla **ارتَدَع** (bulaştı). **ابن الأعرابيّ** dedi: **ركِبَ رَدْعَه**; yüzüstü düştüğü zaman. Ve babdandır **الرُّدَاع**; o, bedenin tümünün ağrısıdır; bu doğrudur, çünkü hasta devrilmiş gibidir. Dedi:
فواحَزَنِي وعاوَدَني ردَاعِي *** وكان فِراقُ لُبْنَى كالخِدَاع([3])

  (**ردغ**)  **الراء** ve **الدال** ve **الغين**; bir asıl (kök)tir; gevşeklik ve çalkantıya delâlet eder. Ondandır **الرَّدَْغُ**: su ve çamur. Ve ondan **الرَّديغ**; o ahmaktır; ahmak ise görüşü çalkantılıdır.
  Ve bundan şâz olan: **المَرَادِغ**; boyun ile köprücük kemiği arasındaki şeydir.

  (**ردف**)  **الراء** ve **الدال** ve **الفاء**; tek bir asıldır, düzenli; bir şeyin ardınca gelmeye delâlet eder. O hâlde **التَّرادف**: peş peşe gelmedir. Ve **الرَّدِيف**: sana binen (arkana binen) kimsedir. Ve kalça bundan dolayı **رِدْفاً** diye adlandırıldı. Ve denir: Onlara bir iş indi de, onlara ondan daha büyüğü **فرَدِفَ**; yani birincinin ardından ondan daha büyük olan tâbi oldu. Ve **الرِّدَاف**: **الرِّدف**’in binek yeri. Ve bu, **بِرذَونٌ**dur, **لا يُرادِفُ**; yani bir **رَدِيفا** taşımaz. Ve **أردافُ النُّجوم**: onların ard arda gelişi. Ve denir: Falana geldik de onu **فارتدفْناهُ ارْتِدافاً**; yani onu bir alışla aldık. Ve **الرَّدِيف**: doğudan yükselen yıldızdır; onun gözcüsü batıda battığı vakit. Ve cahiliyede **أرداف الملوك**: kralların ardından gelen kimselerdi. Ve **الرِّدْفانِ**: gece ve gündüzdür. Ve Lebîd’in şiirinde “**الرِّدْف([4])**”, o geminin kayıkçısıdır. Ve bu, **رِدْف**’i olmayan bir iştir; yani onun bir tâbii yoktur. **الأصمعيّ** dedi: Ona karşı yardımlaştılar ve **ترادَفُوا** ve **تَرَافَدوا**; bir mânâda. Ve denir: **رَادَف** çekirge; ve **المُرادفة**: erkeğin dişiye binmesidir. **أبو حاتم** dedi: **الرّديف**: bir veya iki kişi **الأيسار**dan kazandıktan sonra, kadehiyle gelen ve onlardan kadehini kendi kadehlerine katmalarını isteyen kimsedir. **الأصمعيّ** dedi: **الرُّدَافَى**; onlar **الحُداة**dır; çünkü onlardan biri yorulunca, diğeri onun yerine geçer. **الرَّاعي** dedi:
وَخُودٌ مِن اللائي يُسَمَّعْنَ بالضُّحى *** قريضَ الرُّدَافَى بالغِناءِ المُهَوِّدِ([5])
  Ve **الرَّوَافد**: hurma ağacının binekleri (üzerine çıkılanları).

  (**ردم**)  **الراء** ve **الدال** ve **الميم**; tek bir asıldır; bir gedik kapatmaya delâlet eder. Denir: **رَدَمْت** kapıyı ve gediği. Ve **الرَّدْم**: bir masdardır; ve **الرَّدْم** bir isimdir([6]). Ve **الثوب المُرَدَّم**: yıpranmış, yamalı elbisedir. Amma şu sözü:
*هل غادَرَ الشُّعراءُ مِن مُتَرَدَّمِ *** أم هل عَرَفْتَ الدارَ بعد توهُّمِ([7])
bunu böyle rivayet edenin rivayetine göre; o, denildiğine göre, sözün bir kısmının bir kısmına yapıştırılmasıdır.
  Ve babdandır: **أردَمَتْ** ona humma; sürdü ve kapladı. Denir: **وِرْدٌ مُرْدِمٌ**, ve **سَحاب مُرْدِم**.

  (**ردن**)  **الراء** ve **الدال** ve **النون**; bu, kelimeleri farklı olan bir babdır; ondan iki kelime, tek bir kıyasta neredeyse buluşmaz; bu yüzden onu olduğu üzere yazdık; aslının iştikakına ve kıyasına ilişmedik. O hâlde **الرُّدْن**: kol ağzının önü. Denir: **أرْدَنْتُ** gömleği; ona bir **رُدْناً** yaptım. Ve çoğulu **أَرْدَان**. Dedi:
وعَمْرةُ مِن سَرَوَاتِ النِّسا *** ءِ ينفَحُ بالمسك أردانُها([8])
Ve derler ki **الرَّدَن** ipektir; **الأعشى**’nın sözünde:
فأفنيتُها وتعَلَّلْتُها *** على صَحصَحٍ ككِساءِ الرَّدَن([9])
Ve **الرُّمْح الرُّدينيّ**; **رُدَيْنَةَ** diye adlandırılan bir kadına nisbetlidir. Ve deveye, kızıllığına sarılık karıştığı vakit denir: o **أحمرُ رادِنيٌّ**dur; ve dişi deve **رادِنِيَّة**. Ve derler ki **المِرْدَن**: **الرَّدَن**’in onunla eğrildiği iğdir; bu uzak değildir. Ve denir ki **الرَّادِن** safrandır. Ve şu okunur:
  * وأخذَتْ من رادِنٍ وكُرْكُمِ([10]) *
  Ve **الفرّاء**’dan hikâye edildi: **رَدِن** derisi **رَدَنا**; yani büzüldü. Ve **الأردُنّ**: şiddetli uyuklamadır. Dedi:
  * قَدْ أَخَذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّ([11]) *
  **أُرْدُنّ**’dan fiil işitilmedi. **قطرب** dedi: **الرَّدَن**: çocuğun annesinin karnından onunla birlikte çıkan doku; ve Araplar der: bu, **مِدْرَع الرَّدَن**’dir. Dedi: **الرَّدْن**: dizilmiş yığındır. Dersin: **رَدَنْتُ** eşyayı. Dedi: ve **الرَّدْن**: silahın bir kısmının bir kısmına vurmasının sesidir.

  (**رده**)  **الراء** ve **الدال** ve **الهاء**; bir asıl (kök)tir; kaya içinde veya başkasında bir yarılmaya delâlet eder. Dediler: **الرَّدْهَة**: sert kayada, gök suyunun toplandığı bir çukurdur; çoğulu **رِدَاه**. Amma **الخليل**’den hikâye edilen şey, zikrettiğimize muhaliftir; dedi: **الرَّدَه([12])**: taşları çok, kaba, tepeciklere benzer şey; bir tanesi **رَدْهَة**dır. Dedi: o, uçurum tepeleridir. **رُؤبة** dedi:
  * مِن بَعْد أَنْضاد التلال الرُّدَّهِ([13]) *

  (**ردي**)  **الراء** ve **الدال** ve **الياء([14])**; tek bir asıldır; atmaya veya karşılıklı atışmaya ve buna benzer şeye delâlet eder. Denir: **ردَيْتُه** onu taşlarla, **أَردِيه**: onu attım. Ve taş **مِرْداةٌ**dır. Ve **الرَّدْي** üç yerdir; zikrettiğimiz kıyasa döner. Birincisi: **رَدَى** taşı. İkincisi: **رَدَى** at; hızlandı. Ve **وَرَدَتِ** cariye; bir ayağını kaldırıp bir ayağıyla sıçradığı vakit; bu üçüncüdür. Ve bunların hepsi karşılıklı atışmaya döner. Ve **الرَّدَيَان**: eşeğin, yemliği ile yuvarlandığı yeri arasındaki koşusudur. Ve babdandır **الرَّدَى**; o helâktir. Denir: **رَدِيَ يَرْدَى**; helâk olduğu vakit. Ve Allah onu **أرْدَاه**: onu helâk etti. Ve **التَّردِّي**: uçuruma atılmada pervasızlıktır. Denir: kuyuya **رَدِيَ**, denildiği gibi **تَرَدَّى**. Bunu **أبو زيد** söyledi. Ve denir: Bilmiyorum **رَدَى** nerede; yani nerede gitti. O babdandır; mânâsı: bilmiyorum kendini nereye attı. Ve babdandır **الرَّدَاةُ**: kaya; çoğulu **الرَّدَى**. Dedi:
  * فَحْل مَخَاضٍ كالرِّدَى المنقَضِّ([15]) *
  Ve deveye **مِرْداةٌ** dedikleri vakit, onu ancak kayaya benzettiler. Ve denir: **رادَيتُ** kavimden; onlar adına karşılıklı atıştığın vakit. Amma **طُفَيل**’in sözü:
يُرَادَى على فَأْسِ اللِّجام كأنما *** يُرادَى على مِرْقَاةِ جِذْعٍ مشذَّبِ([16])
bu babdan değildir; çünkü bu ters çevrilmiştir. Mânâsı **يُراوَد**’dur. Yerinde zikredilmiştir. Ve babdan şâz olan: giyilen **الرِّداء**; onun hangi iştikaktan olduğunu ve hangi şeyde kıyasının bulunduğunu bilmiyorum. Denir: falan, **حسَنُ الرِّدْية**; **الرداء** giymekten. Ve yine şâz olan sözleri: **أردَى** ellinin üzerine; onu aştığı vakit.
  Amma hemzeli olan ise, pek farklı iki kelimedir. Denir: **أَردأْتُ**: bozdu(m). Ve şey **رَدُؤَ**; o **ردِيءٌ**dur. Ve öteki kelime: **أردأت**; yardım ettiğin vakit. Ve falan, falanın **رِدْءُ**’üdür; yani onun yardımcısıdır. Allah, yüce celâliyle, Mûsâ kıssasında dedi: ﴿فَأَرْسِلْهُ معِيَ رِدْءاً يُصَدِّقُني﴾ [القصص 34].

  (**ردج**)  **الراء** ve **الدال** ve **الجيم** bir şey değildir. Şu var ki, derler ki **الرَّدَج**: **المُهْر([17])**’in doğduğu saat karnından attığı şeydir. Ve şu beyiti okurlar:
لها رَدَجٌ في بيتها تستعدُّه *** إذا جاءها يوماً من الدّهر خاطبُ([18])

  (**ردح**)  **الراء** ve **الدال** ve **الحاء**’da **ابنُ دُريدٍ** bir asıl kökleme yaptı. Dedi: aslı, şeyin bir kısmının bir kısmı üzerine yığılmasıdır. Sonra dedi: **كتيبة رَدَاحٌ**: süvarisi çok. Ve yine dedi: **الرَّدَاحِ**’ın aslı, büyük geniş ağaçtır denir. Ve babdandır: falan **رَدَاحٌ**; yani bereketli. Ve babdandır **الرَّدَاحُ**: kalçaları ağır kadın. Ve ondan: **ردَحْتُ** evi ve **أَرْدَحْتُه**; **الرُّدْحة**’dan; o, içine sokulan bir parçadır, yahut direğine eklenen bir ziyadedir. **الأصمعي** inşad etti:
  * بَيْتَ حُتُوفٍ أُرْدِحَتْ حَمَائِرُه([19])*
  **ابن دريد([20])** dedi: **رَدَحْت** evi; üzerine çamur attığın vakit.

  (**ردخ**)  **الراء** ve **الدال** ve **الخاء** bir şey değildir. Şu var ki, **الخليل**’den hikâye ettiler: **الرَّدْخ**: **الشَّدْخ**’tır.

  (**ردب([21])**)  **الراء** ve **الدال** ve **الباء** bir şey değildir. Ve kiremide **الإِردَبة** derler. Ve **الإردَبُّ**: Mısır ehlinin büyük bir ölçeğidir.

### [Esâsü'l-Belâğa](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/esas.md) — Zemahşerî · 12. yy

ر د ن
كن طيب الأردان وإن لم تلبس الأردان جمع ردن وهو الخز وقيل الحرير‏.‏
قال عديّ بن زيد‏:‏ ولقد ألهو ببكر رسل مسها ألين من مس الردن وتقول‏.‏
لا تلبس الردن ولا تلابس الدرن وتقول العرب لغرس المولود‏:‏ هذا مدرع الردن‏.‏

##### Türkçe

ر د ن
**ردن**: **ردن**’lerin hoş kokulu ol; **ردن**’leri giymesen bile. **الأردان**, **ردن**’in cemidir; o, **الخز**’dır; ve **الحرير** denildi.

عديّ بن زيد dedi:
Ve andolsun, dokunuşu **الردن**’in dokunuşundan daha yumuşak olan, dokunulmuş bir genç deveyle oyalanırım; ve söyler.

**الردن**’i giyme ve **الدرن**’e bulaşma. Ve Araplar, yeni doğanın dikimi için şöyle der: Bu, **مدرع الردن**’dir.

### [Lisânü'l-Arab](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/lisan.md) — İbn Manzûr · 13. yy

الرُّدْنُ، بالضم: أَصل الكُمّ. يقال: قميص واسع الرُّدْن. ابن سيده: الرُّدْن مقدّم كمّ القميص، وقيل: هو أَسفله، وقيل: هو الكمّ كله، والجمع أَرْدانٌ وأَرْدِنَة. وأَرْدَنْتُ القميصَ ورَدّنْته تَرْديناً: جعلت له رُدْناً، وفي المحكم: جعلت له أَرْداناً؛ قال قيس بن الخَطِيم الأَنصاري:
وعَمْرَةُ من سَرَواتِ النِّسا
ءِ تَنْفَحُ بالمسكِ أَرْدانُها
والأَرْدَنُ: ضرب من الخز الأَحمر. والرَّدَنُ، بالتحريك: القَزّ، وقيل: الخَزّ، وقيل: الحرير؛ قال عدي بن زيد:
ولقد أَلْهُو ببِكْرٍ شادِنٍ،
مَسُّها أَلْيَنُ من مسِّ الرَّدَنْ.
وقال الأَعشى:
يَشُقُّ الأُمورَ ويَجْتابُها،
كشقِّ القَرارِيّ ثَوْبَ الرَّدَنْ
القراري: الخياط. وقال الليث في تفسير البيت: الرَّدَنُ الخز الأَصفر، والرَّدَنُ الغزل يفتل إلى قدام، وقيل: هو الغزل المنكوس. وثوب مَرْدُونٌ: منسوج بالغزل المَرْدُونِ. والمِرْدَنُ: المِغْزَلُ الذي يغزل به الرَّدَنُ. والمُرْدِنُ: المُظْلم. وليل مُرْدِنٌ: مظلم. وعَرَقٌ مُرْدِنٌ ومَرْدُون: قد نَمَّسَ الجسدَ كله؛ وأَما قول أَبي دُواد: أَسْأَدَتْ ليلةً ويوماً، فلما
دخَلَتْ في مُسَرْبَخٍ مَرْدُونِ فإن
بعضهم قال: أَراد بالمردون المَرْدومَ، فأَبدل من الميم نوناً. والمُسَرْبَخ: الواسع. وقال بعضهم: المَرْدُونُ الموصول. وقال شمر: المَرْدُونُ المنسوج، قال: والرَّدَنُ الغزل، أَراد بقوله في مسربخ مردون الأَرض التي فيها السراب، وقيل: الرَّدَنُ الغزل الذي ليس بمستقيم. وأَرْدَنَتِ الحُمَّى: مثل أَرْدَمَتْ. وقال الفراء: رَدِنَ جلدُه، بالكسر، يَرْدَنُ رَدَناً إذا تقبض وتشنج. وجمل رادِنيّ؛ جَعْدُ الوَبر كريم جميل يضرب إلى السواد قليلاً. والرَّادِنيّ أَيضاً من الإبل: الشديدُ الحمرة؛ قال الأَصمعي: ولا أَدري إلى أَي شيء نسب، قال أَبو الحسن: وقد يكون من باب قُمْرِيّ وبُخْتِيّ فلا يكون منسوباً إلى شيء. الأَصمعي وغيره: إذا خالط حُمْرةَ البعير صفرةٌ كالوَرْسِ قيل أَحمر رادِنيّ وبعير رادنيّ، وناقة رادِنيّة إذا خالطت حمرتها صفرة كالورس. ويقال للشيء إذا خالط حمرته صفرة: أَحمرُ رادِنيّ. والرَّدَنُ: الغِرْسُ الذي يخرج مع الولد في بطن أُمه. تقول العرب: هذا مِدْرَعُ الرَّدَنِ. ورَدَنْتُ المَتاعَ رَدْناً: نَضَدْتُه. والرَّدْنُ: صوتُ وَقْع السلاح بعضه على بعض. وأَرْمَكُ رادِنيّ: بالَغُوا به كما قالوا أَبيضُ ناصِعٌ؛ عن ابن الأَعرابي. ورُدَيْنة: اسم امرأَة، والرِّماحُ الرُّدَيْنِيَّةُ منسوبة إليها. الجوهري: القناةُ الرُّدَيْنيَّة والرمح الرُّدَيْنيُّ زعموا أَنه منسوب إلى امرأَة السَّمْهَرِيّ، تسمى رُدَيْنة، وكانا يُقَوِّمانِ القَنا بخَطِّ هَجَرَ. قال: وفي كلام بعضهم خَطِّيَّة رُدْنٌ ورماح لُدْنٌ. والرَّادِنُ: الزعفران؛ وينشد للأَغلب: وأَخَذَتْ من رَادِنٍ وكُرْكُمِ
قال ابن بري: صواب إنشاده بالفاء؛ وهو:
فبَصُرَتْ بعَزَبٍ مُلأّمِ،
فأَخَذَتْ من رادِنٍ وكُرْكُمِ
ابن السكيت: الأُرْدُنُّ النُّعاس الغالب، بالضم والتشديد؛ قال الجوهري: ولم يسمع منه فعل. ونَعْسَةٌ أُرْدُنّ: شديدة؛ قال أَبّاقٌ الدُّبيري: قد أَخْذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّ،
ومَوْهَبٌ مُبْزٍ بها مُصِنُّ.
قوله: مُبز أَي قوي عليها؛ يقول: إن مَوْهَباً صبور على دفع النوم وإن كان شديد النعاس؛ قال: وبه سمي الأُرْدُنُّ البلدُ. والأُرْدُنُّ: أَحد أَجناد الشام، وبعضهم يخففها. التهذيب: الأُرْدُنّ أَرض بالشام. الجوهري: الأُرْدُن اسم نهر وكُورةٍ بأَعلى الشام، والله أَعلم.

##### Türkçe

**الرُّدْنُ**, zamme ile: kol ağzının aslı. Denir: **قميص واسع الرُّدْن**. İbn Sîde: **الرُّدْن** gömleğin kolunun önü; ve denildi: onun altıdır; ve denildi: kolun tamamıdır; çoğulu **أَرْدانٌ** ve **أَرْدِنَة**. Ve **أَرْدَنْتُ القميصَ** ve **رَدّنْته** **تَرْديناً**: ona bir **رُدْن** yaptım; ve **المحكم**’de: ona **أَرْداناً** yaptım; Kays b. el-Ḫaṭîm el-Enṣârî dedi:
وعَمْرَةُ من سَرَواتِ النِّسا
ءِ تَنْفَحُ بالمسكِ أَرْدانُها

Ve **الأَرْدَنُ**: kırmızı **الخز**’dan bir tür. Ve **الرَّدَنُ**, hareke ile: **القَزّ**; ve denildi: **الخَزّ**; ve denildi: ipek; ʿAdiyy b. Zeyd dedi:
ولقد أَلْهُو ببِكْرٍ شادِنٍ،
مَسُّها أَلْيَنُ من مسِّ الرَّدَنْ.

Ve el-Aʿşâ dedi:
يَشُقُّ الأُمورَ ويَجْتابُها،
كشقِّ القَرارِيّ ثَوْبَ الرَّدَنْ

**القراري**: terzi. Ve Leys beytin tefsirinde dedi: **الرَّدَنُ** sarı **الخز**’dır; ve **الرَّدَنُ** ipliğin öne doğru bükülmesidir; ve denildi: o ters çevrilmiş ipliktir. Ve **ثوب مَرْدُونٌ**: **الغزل المَرْدُونِ** ile dokunmuş. Ve **المِرْدَنُ**: **الرَّدَنُ**’un eğrildiği iğ. Ve **المُرْدِنُ**: karanlık olan. Ve **ليل مُرْدِنٌ**: karanlık. Ve **عَرَقٌ مُرْدِنٌ** ve **مَرْدُون**: bütün bedeni tamamen kaplamış; fakat Ebû Duvâd’ın sözüne gelince:
أَسْأَدَتْ ليلةً ويوماً، فلما
دخَلَتْ في مُسَرْبَخٍ مَرْدُونِ
bazıları dedi ki: **المردون** ile **المَرْدومَ**’u kastetti; mîmden nûn’a bedel yaptı. Ve **المُسَرْبَخ**: geniş olan. Ve bazıları dedi: **المَرْدُونُ** bitişik olan. Ve Şemmer dedi: **المَرْدُونُ** dokunmuş olandır; dedi ki: ve **الرَّدَنُ** ipliktir; “**في مسربخ مردون**” sözünde serabın bulunduğu yeri kastetti; ve denildi: **الرَّدَنُ** düzgün olmayan ipliktir. Ve **أَرْدَنَتِ الحُمَّى**: **أَرْدَمَتْ** gibidir. Ve Ferrâ dedi: **رَدِنَ جلدُه** kesre ile, **يَرْدَنُ رَدَناً**: büzülüp kasıldığında. Ve **جمل رادِنيّ**: kıvırcık tüy; değerli, güzel; azıcık siyaha çalar. Ve **الرَّادِنيّ** ayrıca develerden: şiddetli kızıllıkta olan; el-Aṣmaʿî dedi: hangi şeye nispet edildiğini bilmiyorum; Ebû’l-Ḥasan dedi: ve **قُمْرِيّ** ve **بُخْتِيّ** babından olabilir; böylece bir şeye nispet edilmiş olmaz. el-Aṣmaʿî ve başkaları: devenin kızıllığına **الوَرْس** gibi bir sarılık karıştığında **أَحمر رادِنيّ** ve **بعير رادنيّ** denir; ve kızıllığına **الورس** gibi bir sarılık karıştığında **ناقة رادِنيّة**. Ve bir şeyin kızıllığına sarılık karıştığında ona **أَحمرُ رادِنيّ** denir. Ve **الرَّدَنُ**: anasının karnında çocukla birlikte çıkan **الغِرْسُ**. Araplar der: **هذا مِدْرَعُ الرَّدَنِ**. Ve **رَدَنْتُ المَتاعَ رَدْناً**: onu üst üste dizdim. Ve **الرَّدْنُ**: silahın bir kısmının diğerine vurmasının sesi. Ve **أَرْمَكُ رادِنيّ**: onunla mübalağa ettiler; **أَبيضُ ناصِعٌ** dedikleri gibi; İbn el-Aʿrâbî’den. Ve **رُدَيْنة**: bir kadının adı; **الرِّماحُ الرُّدَيْنِيَّةُ** ona nispetlidir. el-Cevherî: **القناةُ الرُّدَيْنِيَّة** ve **الرمح الرُّدَيْنيُّ**; onun **السَّمْهَرِيّ**’nin karısına nispet edildiğini zannettiler; adı **رُدَيْنة** idi; ikisi **القَنا**’yı **خَطِّ هَجَرَ** ile doğrulturdu. Dedi ki: ve bazılarının sözünde: **خَطِّيَّة رُدْنٌ** ve **رماح لُدْنٌ**. Ve **الرَّادِنُ**: safran; el-Aġlab için şöyle okunur:
وأَخَذَتْ من رَادِنٍ وكُرْكُمِ

İbn Berrî dedi: onun okunmasının doğrusu fâ ile olandır; o da:
فبَصُرَتْ بعَزَبٍ مُلأّمِ،
فأَخَذَتْ من رادِنٍ وكُرْكُمِ

İbn es-Sikkît: **الأُرْدُنُّ** galip gelen uyuklama; zamme ve şeddeli; el-Cevherî dedi: ondan fiil işitilmedi. Ve **نَعْسَةٌ أُرْدُنّ**: şiddetli; Ebّâḳ ed-Dübeyrî dedi:
قد أَخْذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّ،
ومَوْهَبٌ مُبْزٍ بها مُصِنُّ.

Onun sözü: **مُبز** yani ona karşı güçlü; der ki: **مَوْهَب** uykuyu defetmeye sabırlıdır, uyuklama şiddetli olsa bile; dedi ki: ve onunla **الأُرْدُنُّ** beldesi adlandırıldı. Ve **الأُرْدُنُّ**: Şam’ın **أَجناد**’ından biri; ve bazıları onu hafifletir. **التهذيب**: **الأُرْدُنّ** Şam’da bir arazidir. el-Cevherî: **الأُرْدُن** yukarı Şam’da bir nehir ve bir **كُورة** adıdır; Allah daha iyi bilir.

### [Kâmûsü'l-Muhît](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/kamus.md) — Fîrûzâbâdî · 15. yy

* ر د ن * * الرُّدْنُ * بالضم أصل الكم يقال قميص واسع الردن والجمع * الأرْدَانُ * و * المِرْدَنُ * المغزل و * الأُرْدُنُّ * بالضم والتشديد اسم نهر وكورة بأعلى الشام والقناة * الرُّدَيْنِيَّةُ * والرمح * الرُّدَيْنِيُّ * زعموا أنه منسوب إلى امرأة سمهر تسمى * رُدَيْنَةَ * وكانا يقومان القنا بخط هجر

##### Türkçe

* ر د ن * * **الرُّدْنُ** * (ötre ile) kol ağzının aslıdır; “**قميص** واسع **الرُّدْنِ**” denir; cem‘i * **الأرْدَانُ** *’dır. Ve * **المِرْدَنُ** * iğdir. Ve * **الأُرْدُنُّ** * (ötre ile ve şeddeli) bir nehrin ve Şam’ın yukarısında bir kûrenin adıdır. Ve mızrak * **الرُّدَيْنِيَّةُ** *’dir; ve mızrak * **الرُّدَيْنِيُّ** *’dir. Onlar, onun, **رُدَيْنَةَ** denilen Semherli bir kadına nisbet edildiğini iddia ettiler; ikisi de Hecer hattıyla mızrakları doğrultur (yapar) idi.

### [Tâcü'l-Arûs](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/tac.md) — Zebîdî · 18. yy

: ( الرُّدْنُ بالضَّمِّ : أَصْلُ الكُمِّ ) ، كما في الصِّحاحِ .
يقالُ : قميصٌ واسِعُ الرُّدْنِ .
وفي المُحْكَم : هو مقدّمُ كُمِّ القَمِيصِ ، وقيلَ : هو أَسْفَلُه ؛ وقيلَ : هو الكُمُّ كُلّه ؛ ( ج أَرْدانٌ ) وأَرْدنَةٌ .
( وأَرْدَنَ القَمِيصَ ورَدَّنَه ) ، بالتَّشْديدِ : ( جَعَلَ له رُدْناً ) .
وفي المُحْكَم : جَعَلَ له أَرْداناً ؛ وأَنْشَدَ الجَوْهرِيُّ لقيسِ بنِ الخطيمِ :
وعَمْرَةُ من سَرَواتِ النِّساءتَنْفَحُ بالمسكِ أَرْدانُها ( والمُردِنُ : المُظْلِمُ ) . يقالُ : لَيْلٌ مُرْدِنٌ .
( و ) المِرْدَنُ ، ( كمِنْبَرٍ : المِغْزَلُ ) الذي يُغْزَلُ به الرَّدَنُ ، والجمْعُ المرادِنُ .
( و ) قالَ الفرَّاءُ : رَدِنَ جلْدُه ، ( كفَرِحَ ) ، رَدَناً : ( تَقَبَّضَ وتَشَنَّجَ .

( والرَّدْنُ ) ، بالفتْحِ : ( صَوْتُ وَقْعِ السِّلاحِ بعضِه على بعضٍ .
( و ) أَيْضاً : ( التَّدْخينُ .
( و ) أيْضاً : ( نَضْدُ المَتاعِ ) ، وقد رَدَنَه رَدْناً .
( و ) الرَّدَنُ ، ( بالتَّحْريكِ : الغِرْسُ ) الذي ( يَخْرُجُ مع الوَلَدِ ) في بطْنِ أُمِّهِ تقولُ العَرَبُ : هذا مِدْرَعُ الرَّدَنِ .
( و ) الرَّدَنُ : ( الغَزْلُ ) يُفْتَلُ إلى قدّامٍ ؛ وقيلَ : الغَزْلُ المَنْكوسُ .
والرَّدَنُ الغَزْلُ : ( و ) قيلَ : ( الخَزُّ ) ؛ زادَ اللَّيْثُ : الأَصْفَرُ .
وقيلَ الحَريرُ ؛ قالَ عدِيُّ بنُ زَيْدٍ :
ولقد أَلْهُو ببِكْرٍ شادِنٍ مَسُّها أَلْيَنُ من مسِّ الرَّدَنْوقالَ الأَعْشى :
يَشُقُّ الأُمورَ ويَحْتابُهاكشَقِّ القَرارِيّ ثَوْبَ الرَّدَنْ القَرارِيُّ : الخيَّاط .
( و ) الرَّادِنُ ، ) ( كصاحِبٍ : الزَّعْفَرانُ ) ؛ وأَنْشَدَ للأَغْلبِ :
فَبَصُرَتْ بعَزَبٍ مُلأَّمِفأَخَذَتْ من رادِنٍ وكُرْكُمِ ( والأَرْدَنُ ، كالأَحْمَرِ : ضَرْبٌ من الخَزِّ ) الأَحْمر ، ( وبضمَّتينِ وشَدِّ النُّونِ ) ، هكذا في نسْخَتِنا ، ووَقَعَ في بعضِها وشَدّ الرَّاءِ وأَشارَ له الخفاجيُّ رَحِمَه اللهاُ تعالى ، وقالَ : هو مِن طُغْيانِ قَلَمِ المَجْدِ ، ثم قالَ : وفي نسْخَةِ الشَّريفِ المُعْتَمدِ عليها بدِيارِنا : وشَدِّ النُّونِ ، ولا أَدْرِي أَهو إصْلاحٌ منه أَو مِن المصنِّفِ .
قلْتُ : يعْني بالشَّريفِ السيِّدَ عبْدَ الّله

المَغْربيَّ الطبْلاوِيّ الفَقِيه الأُصُولي الذي يُضْرَبُ بخطِّه المَثَلُ ، تَرْجَمه شيْخُ شيوخِنا الحَمَويُّ في تارِيخِه فقالَ : وكتَبَ بخطِّه مِن القاموسِ نسخاً هي الآنَ مَرْجَعُ المصْرِيِّين لتَحرِّيه في تحْرِيرِها ، أَخَذَ عن الشمْسِ الرّمْلي وأَبي نَصْر الطّبَلاويِّ والشَّهاب العبادِيِّ ، تُوفي بمِصْرَ سَنَة 1047 ، رَحِمَه اللهاِ تعالَى .
ثم قوْلُ المصنِّفِ بضمَّتَيْن فيه تَسَامحٌ أَيْضاً ، فإنَّ الصَّحِيحَ من ضَبَطه بضمِّ فسكونٍ ( النُّعاسُ ) الغالِبُ عن ابنِ السِّكِّيت .
قالَ الجَوْهرِيُّ : ولم يُسْمَع منه فِعْل .
ونَعْسَةٌ أُرْدُنّ : شَديدَةٌ ؛ قالَ أَبَّاقُ الدُّبَيْريُّ :
قد أَخذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّومَوْهَبٌ مُبْزٍ بها مُصِنُّمُبْزٍ : أَي قوِيّ عليها ؛ يقولُ : إن مَوْهَباً صَبُورٌ على دفْعِ النّوْمِ وإنْ كانَ شَديدَالنّعاسِ .
وقالَ ياقُوت : وكذا يقولُهُ اللُّغَوِّيون الأُرْدُنُ النُّعاسُ ، ويَسْتَشْهدونَ بهذا الرَّجْز ، والظاهِرُ أنَّ الأُرْدُن الشدَّةُ أَو الغَلَبَةُ ، فإنَّه لا معْنَى لقوْلِهِ وقد عَلَتْني نَعْسَةُ النُّعاسِ .
قالَ ابنُ السِّكِّيت ( و ) منه سُمِّي الأُرْدُن ، اسمُ ( كُورَةٍ بالشَّأمِ ) .
وفي الصِّحاحِ : اسمُ نَهْرٍ وكُورَةٍ بأَعْلَى الشامِ .
وفي التَّهْذيبِ : أَرْضٌ بالشامِ .
قالَ ياقُوت : وأَهْلُ السِّيَرِ يقُولُونَ إنَّ الأُرْدُنَ وفِلسْطِيْنَّ ابْنَا سامِ بنِ ارمِ بنِ سامِ بنِ نوحٍ ، عليه السلامُ ، وهي أَحدُ أَجْنادِ الشامِ الخَمْسةِ ، وهي كُورَةٌ واسِعَةٌ منها الغَوْرُ وطبريَّةُ وصُورُ وعَكَّا وما بَيْنَ ذلِكَ .
وقالَ السَّرَخْسيُّ : هما أُرْدُنَّانِ الكَبيرُ والصَّغيرُ .
وقالَ أَبو عليَ : وحكْمُ الهَمْزَةِ إذ لَحِقَت

بَنَاتِ الثلاثَةَ مِن العَرَبيّ أَنْ تكونَ زائِدَةً حتى تقُومَ دَلالَةٌ تُخْرجُها عن ذلِكَ ، وكذلِكَ الهَمْزَةُ في أُسْكُفَّةٍ وأُسْرُبٍ ، والأُرْدن اسمُ البَلَدِ وإن كن مُعَربات ، قالَ أَبو دَهْلَبٍ :
حَنّتْ قُلُوصي أمسِ بالأُرْدُنّحِنّي فما ظُلِمْتِ أن تَحِنّيحَنّت بأعلى صوتها المُرِنّقالَ : وإنْ شِئْتَ جَعَلْتَ الأرْدن مِثْل الأَبْلم ، وجَعَلْتَ التَّثْقِيلَ فيه مِن بابِ سَبْسَبّ ، حتى أنَّك تجْرِي الوَصْلَ مَجْرَى الوَقْفِ ويُقَوِّي هذا أنَّه يكثرُ مَجِيئه في غيرِ القافِيَةِ مُخَفَّفاً نَحْو قوْلِ عديِّ بنِ الرقاع العامِليّ :
لولا الإلُه وأهلُ الأردُنِ اقتسِمتْنارُ الجماعةِ يومَ المرجِ نيراناوقد نُسِبَ إلى هذه الكُورَةِ جماعَةٌ ( منها : عُبادَةُ بنُ نُسَيَ ) الكِنْديُّ قاضِي طبريَّةَ ، كُنْيتُه أَبو عُمَرَ ، رَوَى عن أَبي الدَّرْدَاء وجناب ، وعنه هشامُ بنُ القَارِ وَبُرْدُ بنُ سنانٍ ، ثِقَةٌ كَبيرُ القدْرِ ، ماتَ سنة 118 .
( و ) أَبو سَلَمَةَ ( الحَكَمُ بنُ عبْدِ اللهاِ ) بنِ خُطَّافٍ ، ( وآخَرُونَ ) كالوَليدِ بنِ سَلَمَةَ ، وعبْدِ اللهاِ بنِ نعيمٍ ، والعبَّاس بنِ محمدٍ ، ومحمدِ بنِ سعيدٍ المَصْلُوب الذي اشْتَهَرَ بالتَّدْليسِ ؛ وعليِّ بن إسْحق ، وعليّ بن سلامَةَ الأُرْدنِيُّون المحدِّثُونَ .
ومَرَّ للمصنِّفِ ، رَحِمَه اللهاُ تعالى في الكافِ : تَرْكَة الأُرْدنيُّ رَوَى عن مَكْحولٍ .
( وأَحْمَرَ رادِنِيُّ : خالَطَتْ حُمْرَتَهُ صُفْرَةٌ ) كالورْسِ ، ومنه بَعيرٌ رادِنِيٌّ

وناقَةٌ رادِنِيَّة ؛ قالَهُ الأَصْمعيُّ .
( و ) رُدَيْنٌ ، ( كزُبَيْرٍ : فَرَسُ بِشْرِ بنِ عَمْرِو بنِ مَرْثَدٍ .
( وعَرَقٌ مُرْدِنٌ ، كمُحْسِنٍ : مُنْتِنٌ ) وقيلَ : إذا نَمَّسَ الجَسَدَ كُلَّه .
( ورَوْدَنَ ) رَوْدنَةً : ( أَعْيَا ) وضَعُفَ .
( وارْتَدَنَتِ ) المرْأَةُ : ( اتَّخَذَتْ مِرْدَناً ) للغَزْلِ .
( والمَرْدونُ : المَوْصولُ ) ؛ وبه فُسِّرَ قوْلُ أَبي دُواد :
أَسْأَدَتْ ليلةً ويوماً فلمادخَلَتْ في مُسَرْبَخٍ مَرْدُونِ ( ورُدَيْنى ) أَهْمَلَه مِن الضَّبْط وهو أَكِيدٌ ، فالذي في النُّسخِ بضمَ ففتْحِ الدَّالِ والنّونِ مَقْصوراً وهو غَلَطٌ ، والصَّوابُ بكسْرِ النُّونِ وشدِّ الياءِ ( اسْمٌ ) يُشْبِهُ النَّسْبَة ، وهو الرُّدَيْنيُّ بن أَبي مجلز لاحقُ بنِ حميد السّدوسيّ الذي رَوَى عن يَحْيَى بنِ يَعْمر .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
ثَوْبٌ مَرْدُونٌ : مَنْسوجٌ بالغَزْلِ المَرْدُونِ .
وعَرَقٌ مَرْدُونٌ : قد نَمَّسَ الجَسَدَ كُلَّه .
والمَرْدُونُ : المَرْدُومُ ؛ وبه فسِّرَ قوْلُ أَبي دُوادٍ أَيْضاً .
وقالَ شَمِرٌ : أَرادَ بالمَرْدُونِ المَنْسوجِ وقيلَ : أَرادَ الأَرْضَ التي فيها السَّراب .
وأَرْدَنَتِ الحمَّى : مِثْل أَرْدَمَتْ .
وجَمَلٌ رادِنيٌّ ، جَعْدُ الوَبَرِ كَرِيمٌ جَمِيلٌ يضْربُ إلى السَّوادِ قَلِيلاً . وقيلَ هو الشَّديدُ الحمْرَةِ .
وأَرْمَكُ رادِنيّ بالَغُوا فيه كما قالوا أَبْيضُ ناصِعٌ ؛ عن ابنِ الأَعْرابيِّ .
ورُدَيْنَةُ : امْرأَةٌ في الجاهِلِيَّةِ كانتْ تسَوِّي الرِّماحَ بخطِّ هَجَرَ ، إليها نُسِبَتِ الرِّماحُ الرُّدَيْنِيَّةُ .
وقيلَ : هي امرأَةُ السَّمْهَرِيِّ .

وبنُو الرُّدَيْنيُّ : بَطْنٌ مِن العلويّين باليَمَنِ .
ومنه رُدَيْن : قَرْيَةٌ بمِصْرَ مِن أَعْمالِ الشرقيَّةِ منها : القاضِي شمْسُ الدِّيْن محمدُ بنُ محمدٍ الرُّدَيْنيُّ الشافِعِيُّ ، تَرْجَمَه البقاعيّ رَحِمَهم اللهاُ تعالى .
وممَّا يُسْتدركُ عليه :
(

##### Türkçe

: (**الرُّدْنُ** zamme ile: **أَصْلُ الكُمِّ**)؛ **الصِّحاح**’ta olduğu gibi.
Denir: **قميصٌ** **واسِعُ الرُّدْنِ**.
**المُحْكَم**’de: O, **كُمِّ القَمِيصِ**’in ön tarafıdır; ve denildi: o, onun alt tarafıdır; ve denildi: o, **الكُمُّ**’un tamamıdır; (**ج**: **أَرْدانٌ**) ve **أَرْدنَةٌ**.
(**وأَرْدَنَ القَمِيصَ ورَدَّنَه**) şeddeli olarak: (**جَعَلَ له رُدْناً**).
**المُحْكَم**’de: Ona **أَرْداناً** yaptı; ve **الجَوْهرِيُّ**, **قيسِ بنِ الخطيمِ**’e ait olarak inşad etti:
وعَمْرَةُ من سَرَواتِ النِّساءتَنْفَحُ بالمسكِ أَرْدانُها (**والمُردِنُ**: **المُظْلِمُ**). Denir: **لَيْلٌ مُرْدِنٌ**.
(**و**) **المِرْدَنُ**, (**كمِنْبَرٍ**: **المِغْزَلُ**) ki onunla **الرَّدَنُ** eğrilir; çoğulu **المرادِنُ**’dur.
(**و**) **الفرَّاءُ** dedi: **رَدِنَ** derisi, (**كفَرِحَ**), **رَدَناً**: (**تَقَبَّضَ وتَشَنَّجَ**).

(**والرَّدْنُ**), fetha ile: (**صَوْتُ وَقْعِ السِّلاحِ بعضِه على بعضٍ**).
(**و**) ayrıca: (**التَّدْخينُ**).
(**و**) ayrıca: (**نَضْدُ المَتاعِ**); ve onu **رَدَنَه رَدْناً**.
(**و**) **الرَّدَنُ**, (**بالتَّحْريكِ**: **الغِرْسُ**) ki (**يَخْرُجُ مع الوَلَدِ**) annesinin karnında; Araplar der: **هذا مِدْرَعُ الرَّدَنِ**.
(**و**) **الرَّدَنُ**: (**الغَزْلُ**) öne doğru bükülür; ve denildi: ters çevrilmiş ipliktir.
**والرَّدَنُ الغَزْلُ**: (**و**) denildi: (**الخَزُّ**); **اللَّيْثُ** artırdı: **الأَصْفَرُ**.
Ve denildi: **الحَريرُ**; **عدِيُّ بنُ زَيْدٍ** dedi:
ولقد أَلْهُو ببِكْرٍ شادِنٍ مَسُّها أَلْيَنُ من مسِّ الرَّدَنْوقالَ الأَعْشى :
يَشُقُّ الأُمورَ ويَحْتابُهاكشَقِّ القَرارِيّ ثَوْبَ الرَّدَنْ **القَرارِيُّ**: terzi.
(**و**) **الرَّادِنُ**،) ( **كصاحِبٍ**: **الزَّعْفَرانُ**); ve **الأَغْلبِ** için inşad etti:
فَبَصُرَتْ بعَزَبٍ مُلأَّمِفأَخَذَتْ من رادِنٍ وكُرْكُمِ (**والأَرْدَنُ**، **كالأَحْمَرِ**: **ضَرْبٌ من الخَزِّ**) kırmızı **الخَزِّ** türü, (**وبضمَّتينِ وشَدِّ النُّونِ**); bizim nüshamızda böyledir; bazılarında ise **وشَدّ الرَّاءِ** vaki oldu ve buna **الخفاجيُّ**—Allah Teâlâ ona rahmet etsin—işaret etti ve dedi: Bu, **المَجْدِ**’in kaleminin taşkınlığındandır; sonra dedi: Diyarlarımızda kendisine güvenilen **الشَّريفِ** nüshasında: **وشَدِّ النُّونِ**; bunun ondan bir düzeltme mi yoksa musanniften mi olduğunu bilmiyorum.
Dedim: **الشَّريفِ** ile kastı, **السِّيدَ عبْدَ الّله**

**المَغْربيَّ الطبْلاوِيّ الفَقِيه الأُصُولي**’dir; yazısıyla darb-ı mesel vurulan; onu şeyhlerimizin şeyhi **الحَمَويُّ** tarihinde tercüme etti de dedi: **القاموس**’tan kendi hattıyla nüshalar yazdı; onlar şimdi Mısırlıların, onları tashih etmedeki titizliği sebebiyle, müracaat yeridir; **الشمْسِ الرّمْلي**’den ve **أَبي نَصْر الطّبَلاويِّ**’den ve **الشَّهاب العبادِيِّ**’den aldı; Mısır’da 1047 senesinde vefat etti; Allah Teâlâ ona rahmet etsin.
Sonra musannifin “iki zamme ile” sözü de bir müsamahadır; çünkü onun ضبط’ının sahihi, zamme sonra sükûn iledir: (**النُّعاسُ**) galip olan; **ابنِ السِّكِّيت**’ten.
**الجَوْهرِيُّ** dedi: Ondan fiil işitilmedi.
Ve **نَعْسَةٌ أُرْدُنّ**: şiddetli; **أَبَّاقُ الدُّبَيْريُّ** dedi:
قد أَخذَتْني نَعْسَةٌ أُرْدُنُّومَوْهَبٌ مُبْزٍ بها مُصِنُّمُبْزٍ: yani ona karşı güçlü; der ki: **مَوْهَبٌ** uykuyu defetmeye sabırlıdır, şiddetli uyuklama olsa bile.
**ياقُوت** dedi: Lugatçılar da bunu böyle söylerler: **الأُرْدُنُ** **النُّعاسُ**’tır; ve bu recez ile istişhad ederler; zahir olan, **الأُرْدُن**’un şiddet yahut galebe olduğudur; çünkü “Bana **نَعْسَةُ النُّعاسِ** galip geldi” sözünün manası yoktur.
**ابنُ السِّكِّيت** dedi: (**و**) ondan dolayı **الأُرْدُن** diye isimlendirildi; (**كُورَةٍ بالشَّأمِ**) adı.
**الصِّحاح**’ta: Şam’ın yukarısında bir nehir ve bir **كُورَةٍ** adıdır.
**التَّهْذيب**’de: Şam’da bir topraktır.
**ياقُوت** dedi: **السِّيَر** ehli der ki: **الأُرْدُنَ** ve **فِلسْطِيْنَّ**, **سامِ بنِ ارمِ بنِ سامِ بنِ نوحٍ**’un iki oğludur—ona selam olsun—; ve o, Şam’ın beş **أَجْنادِ**’ından biridir; ve o, geniş bir **كُورَةٌ**’dır; ondan **الغَوْرُ** ve **طبريَّةُ** ve **صُورُ** ve **عَكَّا** ve bunun arasındakiler vardır.
**السَّرَخْسيُّ** dedi: İkisi **أُرْدُنَّانِ**’dır: büyük ve küçük.
**أَبو عليَ** dedi: Ve **الهَمْزَةِ**’nin hükmü, Arapçada üçlülerin kızlarına iliştiğinde, onu bundan çıkaran bir delalet ayağa kalkıncaya kadar, زائد olmasıdır; ve **أُسْكُفَّةٍ** ve **أُسْرُبٍ**’deki **الهَمْزَةُ** de böyledir; ve **الأُرْدن** beldenin adıdır, her ne kadar muarreb olsalar da; **أَبو دَهْلَبٍ** dedi:
حَنّتْ قُلُوصي أمسِ بالأُرْدُنّحِنّي فما ظُلِمْتِ أن تَحِنّيحَنّت بأعلى صوتها المُرِنّDedi: İstersen **الأرْدن**’i **الأَبْلم** gibi yaparsın ve ondaki teşdidi **سَبْسَبّ** babından yaparsın; ta ki sen vaslı vakfın mecrasına yürütürsün; ve bunu kuvvetlendiren şudur: Kafiyede olmaksızın hafifletilmiş olarak gelmesi çoktur; **عديِّ بنِ الرقاع العامِليّ**’nin sözü gibi:
لولا الإلُه وأهلُ الأردُنِ اقتسِمتْنارُ الجماعةِ يومَ المرجِ نيرانا
Ve bu **كُورَةِ**’ye bir cemaat nisbet edilmiştir (**منها**: **عُبادَةُ بنُ نُسَيَ**) **الكِنْديُّ**, **طبريَّةَ** kadısı; künyesi **أَبو عُمَرَ**’dır; **أَبي الدَّرْدَاء** ve **جناب**’dan rivayet etti; ondan **هشامُ بنُ القَارِ** ve **بُرْدُ بنُ سنانٍ** rivayet etti; sika, büyük kadr sahibidir; 118 senesinde öldü.
(**و**) **أَبو سَلَمَةَ** (**الحَكَمُ بنُ عبْدِ اللهاِ**) **بنِ خُطَّافٍ**, (**وآخَرُونَ**) **الوَليدِ بنِ سَلَمَةَ** gibi, ve **عبْدِ اللهاِ بنِ نعيمٍ**, ve **العبَّاس بنِ محمدٍ**, ve **محمدِ بنِ سعيدٍ المَصْلُوب** ki **التَّدْليسِ** ile meşhur oldu; ve **عليِّ بن إسْحق**, ve **عليّ بن سلامَةَ الأُرْدنِيُّون** muhaddisler.
Ve musannife—Allah Teâlâ ona rahmet etsin—**الكافِ**’ta geçti: **تَرْكَة الأُرْدنيُّ** **مَكْحولٍ**’dan rivayet etti.
(**وأَحْمَرَ رادِنِيُّ**: kızıllığına sarılık karıştı) **كالورْسِ**; ve ondan: **بَعيرٌ رادِنِيٌّ**.

**وناقَةٌ رادِنِيَّة**; bunu **الأَصْمعيُّ** söylemiştir.

( Ve ) **رُدَيْنٌ**, ( **كزُبَيْرٍ**: **بِشْرِ بنِ عَمْرِو بنِ مَرْثَدٍ**’in atı.

( Ve **عَرَقٌ مُرْدِنٌ**, **كمُحْسِنٍ**: kokmuş ) denildi; ve denildi ki: bedeni bütünüyle kokuttuğu zaman.

( Ve **رَوْدَنَ** ) **رَوْدنَةً**: ( yordu ) ve zayıfladı.

( Ve **ارْتَدَنَتِ** ) kadın: ( ip eğirmek için **مِرْدَناً** edindi ).

( Ve **المَرْدونُ**: **المَوْصولُ** )؛ bununla **أَبي دُواد**’ın sözü tefsir edildi:
أَسْأَدَتْ ليلةً ويوماً فلمادخَلَتْ في مُسَرْبَخٍ مَرْدُونِ

( Ve **رُدَيْنى** ) ضبط bakımından onu ihmal etmiştir; hâlbuki o daha sağlamdır. Nüshalarda olan, **الدال** ve **النّون**’un fethasıyla, **ف**’in zammıyla, maksûr olarak olup bu yanlıştır; doğrusu **النُّون**’un kesresi ve **الياءِ**’nin şeddelenmesiyledir. ( Bir isimdir ) nisbeti andırır; o, **الرُّدَيْنيُّ بن أَبي مجلز لاحقُ بنِ حميد السّدوسيّ**’dir; **يَحْيَى بنِ يَعْمر**’den rivayet etmiştir.

Ve ondan istidrâk olunanlardandır:
**ثَوْبٌ مَرْدُونٌ**: **الغَزْلِ المَرْدُونِ** ile dokunmuş.
Ve **عَرَقٌ مَرْدُونٌ**: bedeni bütünüyle kokutmuştur.
Ve **المَرْدُونُ**: **المَرْدُومُ**; bununla **أَبي دُوادٍ**’ın sözü de tefsir edildi.
Ve **شَمِرٌ** dedi: **المَرْدُونِ** ile dokunmuş olanı kastetti; ve denildi ki: içinde serap bulunan yeri kastetti.
Ve **أَرْدَنَتِ** humma: **أَرْدَمَتْ** gibidir.
Ve **جَمَلٌ رادِنيٌّ**: yününün kıvırcıklığı; değerli, güzel; azıcık siyahlığa çalar. Ve denildi ki: o, şiddetli kırmızıdır.
Ve **أَرْمَكُ رادِنيّ**: onda mübalağa ettiler; **أَبْيضُ ناصِعٌ** dedikleri gibi; **ابنِ الأَعْرابيِّ**’den.
Ve **رُدَيْنَةُ**: cahiliye devrinde bir kadındır; **هَجَرَ** hattıyla mızrakları düzeltirdi; mızraklar ona nisbetle **الرِّماحُ الرُّدَيْنِيَّةُ** diye adlandırıldı.
Ve denildi ki: o, **السَّمْهَرِيِّ**’nin karısıdır.

Ve **بنُو الرُّدَيْنيُّ**: Yemen’de Alevîlerden bir batındır.
Ve ondan **رُدَيْن**: Mısır’da **الشرقيَّةِ** a‘mâlinden bir köydür; ondan: kadı **شمْسُ الدِّيْن محمدُ بنُ محمدٍ الرُّدَيْنيُّ الشافِعِيُّ**; onu **البقاعيّ** tercüme etmiştir; Allah Teâlâ onlara rahmet etsin.
Ve ondan istidrâk olunanlardandır:
(

### [Lane's Lexicon](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/lexicon.md) — Edward W. Lane · 19. yy

1 رَدڤنَ [رَدَنَتْ, aor. app. رَدُنَ , but accord. to Freytag رَدِنَ , inf. n. رَدْنٌ, She (a woman) spun thread with the مِرْدَن: see رَدَنٌ:] الرَّدْنُ and الغَزْلُ are nearly the same [in meaning]. (Ham p. 218. [Hence مَرْدُونٌ applied to spun thread.]) ― -b2- [And app. She wove a garment, or piece of cloth, with spun thread such as is termed مَرْدُونٌ, or رَدَنٌ: whence مَرْدُونٌ applied to such a garment, or piece of cloth.] ― -b3- The vulgar say of him who is drowsing, drowsy, or heavy with sleep, عَيْنُهُ تردنُ وَتَغْزِلُ [perhaps تَرْدِنُ, to assimilate it to تَغْزِلُ, app. meaning (assumed tropical:) His eye blinks, twinkles, or moves its lids to and for; like the hand that spins thread in two different directions, or that throws the shuttle to and fro]. (Ham ubi suprà.) ― -b4- And رَدَنْتُ المَتَاعَ, (S,) aor. رَدُنَ , (JM, PS,) inf. n. رَدْنٌ, (S, K,) I put the goods, household-goods, or commodities, one upon another; or put them, or set them, together, in regular order, or piled up. (S, K.) -A2- رَدْنٌ also signifies The making, or causing, to smoke. (K.) You say, رَدَنَ النَّارَ, aor. رَدِنَ , inf. n. رَدْنٌ, He made, or caused, the fire to smoke. (TK.) -A3- رَدِنَ جِلْدُهُ, (S, K, *) aor. رَدَنَ , inf. n. رَدَنٌ, (S,) His skin became contracted, shrunk, or wrinkled. (S, K. *)

2 رَدَّنَ see what next follows.

اردن القَمِيصَ
4 اردن القَمِيصَ ذ He put, or made, a رُدْن [q. v.] to the shirt; as also ↓ ردّنهُ, (S, K,) inf. n. تَرْدِينٌ: (S:) or he put, or made, أَرْدَان [pl. of رُدْن] to the shirt. (M.) -A2- اردنت عَلَيْهِ الحُمَّى i. q. اردمت [i. e. The fever continued upon him]. (S: in some copies of which, as in the TA, عليه is omitted.)

ارتدنت
8 ارتدنت ذ She (a woman, TA) took to herself, or made, a مِرْدَن [q. v.], (K, TA,) for spinning. (TA.)

رَوْدَنَ
Q. Q. 1 رَوْدَنَ ذ , (K,) inf. n. رَوْدَنَةٌ, (TA,) He was, or became, fatigued, tired, weary, or jaded, (K, TA,) and weak, or feeble. (TA.)

رَدْنٌ
رَدْنٌ ذ The sound of the falling [or clashing] of weapons, one upon another. (S, K.)

رُدْنٌ
رُدْنٌ ذ The base (أَصْل) of the sleeve: (S, K:) [app. meaning the part thereof that is next to the shoulder: but see what follows:] the fore part of the sleeve of the shirt: (M:) or the lower part thereof: (M, and Har pp. 149 and 390:) or the sleeve altogether: (M:) and it may tropically mean the whole garment: (Har p. 390:) pl. أَرْدَانٌ. (S, M, K. [In the TA is added, and اردنة; as though another pl. were أَرْدِنَةٌ: but I think that this is a mistake, originating in a copy of the M; for, immediately after أَرْدَانٌ, in the M, is added, وَأَرْدَنَهُ جَعَلَ لَهُ أَرْدَانًا; and I suspect that in some copy thereof, واردنه has been inadvertently written twice.]) You say قَمِيصٌ وَاسِعُ الرُّدْنِ [A shirt wide in the ردن]. (S.) ― -b2- [Hence,] one says, هُوَ دَنِسُ الأَرْدَانِ (tropical:) [meaning He is foul in character, conduct, or the like; for it is tropical]. (A in art. دنس. [See, there, other similar phrases.]) -A2- See also رُدَيْنِىٌّ. -A3- [Also pl. of أَرْدَنُ, q. v.]

رَدَنُ
رَدَنُ ذ Spun thread: (Sh, T, S, K:) or spun thread that is not even: (T:) or thread spun [by moving the hand] forwards [upon the spindle against the thigh]: or spun thread that is مَنْكُوس [i. e. twisted in a manner the reverse of that which is usual: see شَزْرٌ]: thread spun with the مِرْدَن. (M. [See مَرْدُونٌ.]) ― -b2- And [Cloth of the kind termed] خَزّ: (AA, T, S, M, K, and Ham p. 218:) or yellow خَزّ: (AA, T:) or what is woven from what women spin with the مِرْدَن (مما تردنه النساء): (Ham ubi suprà: [see, again, مَرْدُونٌ:]) or silk; i. q. قَزٌّ; (M;) or حَرِيرٌ. (TA.) ― -b3- And The [membrane called] غِرْس [q. v.] that comes forth with the young (S, K, TA) from the belly of its mother. (TA.) The Arabs say, هٰذَا مِدْرَعُ الرَّدَنِ [This is the غِرْس]. (S, TA.) ― -b4- See also رَادِنٌ.

رُمْحٌ رُدَيْنِىٌّ
رُمْحٌ رُدَيْنِىٌّ ذ [meaning A well-straightened spear; lit. a spear of Rudeyneh]: and قَنَاةٌ رُدَيْنِيَّةٌ [the same, or a well-straightened spear-shaft]: (S:) and رِمَاحٌ رُدَيْنِيَّةٌ [well-straightened spears]: (M:) accord. to their [the Arabs'] assertion, (S,) so called in relation to a woman named Rudeyneh, (S, M,) wife of Es-Semharee [or Semhar]; both of whom used to straighten spears, or spear-shafts, in Khatt-Hejer: and some say ↓ خَطِّيَّةٌ رُدْنٌ [wellstraightened spears of El-Khatt], and رِمَاحٌ رُدْنٌ. (S.) [See an ex. in a verse cited in art. ذوق, 6th conj.]

رَادِنٌ
رَادِنٌ ذ Saffron; (S, K;) as also ↓ رَدَنٌ. (Sgh, TA in art. شعر.)

أَحْمَرُ رَادِنِىٌّ
أَحْمَرُ رَادِنِىٌّ ذ A camel, (As, T,) or a thing, (S,) of which the redness is mixed with yellowness, (As, T, S, K,) like وَرْس [q. v.]: (As, T:) hence the epithet رَادِنِىٌّ is applied to a he-camel, (S, TA,) and with ة to a she-camel: (As, T, S:) or رَادِنِىٌّ is applied to a he-camel as meaning having crisp, or curly, fur, of generous race, (Lth, T, M,) beautiful, (Lth, T,) and inclining a little to blackness: (Lth, T, M:) or intensely red; (TA, and Ham p. 218;) or it has this meaning also: (M:) or between yellow and red: accord. to some, from رَادِنٌ signifying “ saffron; ” (Ham ubi suprà;) but As says, I know not in relation to what thing the camel is called by this epithet. (M.) They said also أَرْمَكُ رَادِنِىٌّ [i. e. Intensely dun or brown or dusky &c.]; to denote intensiveness; like as they said أَبْيَضُ نَاصِعٌ. (IAar, M.)

أَرْدَنُ
أَرْدَنُ ذ [or خَزٌّ أَرْدَنُ] A sort of [cloth of the kind termed] خَزّ, (S, K,) red: (S:) [pl. رُدْنٌ:] and [hence] ثِيَابٌ رُدْنٌ Red garments or cloths. (So in one of my copies of the S.)

أُرْدُنٌ
أُرْدُنٌ ذ , (ISK, T, S, M, and so in some copies of the K,) in some of the copies of the K erroneously said to be with the ر musheddedeh, (TA,) [in the CK with the د, which is also a mistake,] A drowsiness, or dozing: (S, K:) or an overpowering drowsiness or dozing: a poet uses the phrase نَعْسَةٌ أُرْدُنٌّ: (ISk, T:) or this means an intense drowsiness or dozing: (M:) Yلkoot says that it appears to signify intenseness and an overpowering, because there is no meaning in one's saying نَعْسَةٌ نَعْسَةٌ. (TA.) It is a word of which no verb has been heard. (S.) Hence, accord. to ISK, الأُرْدُنُّ as the name of a certain province; (T;) a province of Syria, (S, K,) and a river thereof [i. e. the Jordan]; (S;) also without teshdeed. (TA.)

مُرْدِنٌ
مُرْدِنٌ ذ Dark; (S, M, K;) applied to night. (M.) ― -b2- Also, applied to sweat, Stinking: (K:) or, thus applied, that wets all the skin: (M:) [or] ↓ مَرْدُونٌ has the latter meaning, thus applied. (T.)

مِرْدَنٌ
مِرْدَنٌ ذ A spindle (S, M, K) with which [the thread termed] رَدَن is spun: (M, TA:) pl. مَرَادِنُ. (TA.)

مَرْدُونٌ
مَرْدُونٌ ذ is applied as an epithet to غَزْل [i. e. spun thread, meaning Spun with the مِرْدَن: see also رَدَنٌ]. (M.) ― -b2- Also to a garment, or piece of cloth, (M,) meaning Woven (Sh, T, M) with spun thread that is مَرْدُون. (M.) Aboo-Duwلd El-Iyلdee says,
أَسْأَدَتْ لَيْلَةً وَيَوْمًا فَلَمَّا
دَخَلَتْ فِى مُسَرْبَخٍ مَرْدُونِ
[She (app. referring to a camel) hastened in her journey, or journeyed on without stopping to rest, a night and a day; and when she entered a desert, or waterless desert, far-extending, wide, or spacious, woven with the mirage, or overspread by a rippling mirage resembling a web: or they (i. e. camels) hastened &c.]: Sh says that مَرْدُون signifies woven: and the poet means, by مسربخ مردون, a tract of land in which was the mirage: (T:) or مردون here means woven with the mirage: (TA in art. سربخ:) or, as some say, by مردون he means مَرْدُوم, [app. as signifying conjoined, so as to be uninterrupted, (see رَدَمَ,)] and has changed the م into ن; and مسربخ means wide, or spacious: (T:) or مردون signifies مَوْصُول [which has the meaning that I have assigned above to مردوم]: (T, K:) so some say. (T.) ― -b3- See also مُرْدِنٌ.

##### Türkçe

1 **رَدڤنَ** [**رَدَنَتْ**, aor. app. **رَدُنَ** , fakat Freytag’a göre **رَدِنَ** , inf. n. **رَدْنٌ**, O (bir kadın) **مِرْدَن** ile ip eğirdi: bk. **رَدَنٌ**:] **الرَّدْنُ** ve **الغَزْلُ** [mânâ bakımından] neredeyse aynıdır. (Ham s. 218. [Bundan dolayı **مَرْدُونٌ** eğrilmiş ipe uygulanır.]) ― -b2- [Ve görünüşe göre O, **مَرْدُونٌ** yahut **رَدَنٌ** diye adlandırılan türden eğrilmiş iplikle bir elbise yahut kumaş parçası dokudu: buradan **مَرْدُونٌ** böyle bir elbiseye yahut kumaş parçasına uygulanır.] ― -b3- Avam, uyuklayan, uykulu yahut uykuyla ağırlaşmış kimse hakkında, **عَيْنُهُ تردنُ وَتَغْزِلُ** der [belki **تَرْدِنُ**, onu **تَغْزِلُ**’e benzetmek için; görünüşe göre mânâsı (mecazen varsayılan:) Gözü kırpışır, pırıldar, yahut göz kapaklarını ileri geri oynatır; iki farklı yöne ip eğiren el gibi, yahut mekik’i ileri geri atan el gibi]. (Ham, adı geçen yer.) ― -b4- Ve **رَدَنْتُ المَتَاعَ**, (S,) aor. **رَدُنَ** , (JM, PS,) inf. n. **رَدْنٌ**, (S, K,) eşyayı, ev eşyasını yahut malları birini diğerinin üzerine koydum; yahut onları muntazam bir düzen içinde bir araya koydum, yahut yığdım. (S, K.) -A2- **رَدْنٌ** ayrıca Dumanlandırma; yahut dumanlandırmayı meydana getirme mânâsına gelir. (K.) **رَدَنَ النَّارَ**, aor. **رَدِنَ** , inf. n. **رَدْنٌ**, dersin: O, ateşi dumanlandırdı; yahut ateşin duman çıkarmasına sebep oldu. (TK.) -A3- **رَدِنَ جِلْدُهُ**, (S, K, *) aor. **رَدَنَ** , inf. n. **رَدَنٌ**, (S,) Derisi büzüldü, çekişti, yahut kırıştı. (S, K. *)

2 **رَدَّنَ** bir sonraki gelen şeye bak.

**اردن القَمِيصَ**
4 **اردن القَمِيصَ** ذ O, gömleğe bir **رُدْن** [bk. o] koydu; yahut yaptı; bunun gibi ↓ **ردّنهُ**, (S, K,) inf. n. **تَرْدِينٌ**: (S:) yahut o, gömleğe **أَرْدَان** [**رُدْن**’ün çoğulu] koydu; yahut yaptı. (M.) -A2- **اردنت عَلَيْهِ الحُمَّى** i. q. **اردمت** [yani: Ateş onun üzerinde devam etti]. (S: bunun bazı nüshalarında, TA’da olduğu gibi, **عليه** düşürülmüştür.)

**ارتدنت**
8 **ارتدنت** ذ O (bir kadın, TA) kendisine, eğirmek için, bir **مِرْدَن** [bk. o] edindi; yahut yaptı. (K, TA,) (TA.)

**رَوْدَنَ**
Q. Q. 1 **رَوْدَنَ** ذ , (K,) inf. n. **رَوْدَنَةٌ**, (TA,) O, yoruldu, yorgun düştü, bitkinleşti, yahut bezdi, (K, TA,) ve zayıfladı; yahut güçsüzleşti. (TA.)

**رَدْنٌ**
**رَدْنٌ** ذ Silâhların düşmesinin [yahut çarpışmasının] sesi; birinin diğerinin üzerine. (S, K.)

**رُدْنٌ**
**رُدْنٌ** ذ Kolun dibi (**أَصْل**): (S, K:) [görünüşe göre bununla omuza bitişik olan kısmı kastedilir: fakat aşağıda gelen şeye bak:] gömleğin kolunun ön kısmı: (M:) yahut onun alt kısmı: (M, ve Har s. 149 ve 390:) yahut kolun bütünü: (M:) ve mecazen bütün elbise mânâsına gelebilir: (Har s. 390:) çoğulu **أَرْدَانٌ**. (S, M, K. [TA’da “ve **اردنة**” ilâve edilmiştir; sanki başka bir çoğul **أَرْدِنَةٌ** imiş gibi: fakat bunun, M’nin bir nüshasından kaynaklanan bir hata olduğunu düşünüyorum; zira M’de **أَرْدَانٌ**’dan hemen sonra, **وَأَرْدَنَهُ جَعَلَ لَهُ أَرْدَانًا** ilâve edilmiştir; ve onun bazı nüshalarında **واردنه**’nin sehven iki kere yazıldığından şüphe ediyorum.]) **قَمِيصٌ وَاسِعُ الرُّدْنِ** [**رُدْن**’ü geniş bir gömlek] dersin. (S.) ― -b2- [Bundan dolayı,] kişi, **هُوَ دَنِسُ الأَرْدَانِ** (mecazen:) der [mânâsı: O, huyda, davranışta yahut benzerinde pistir; çünkü bu mecazdır]. (A, **دنس** maddesinde. [Orada başka benzer ifadeler de görülür.]) -A2- Ayrıca **رُدَيْنِىٌّ**’ye de bak. -A3- [Ayrıca **أَرْدَنُ**’un çoğuludur, bk. o.]

**رَدَنُ**
**رَدَنُ** ذ Eğrilmiş ip: (Sh, T, S, K:) yahut düzgün olmayan eğrilmiş ip: (T:) yahut [eli] iğ üzerinde uyluğa karşı ileri [doğru] hareket ettirerek eğrilmiş ip: yahut **مَنْكُوس** olan [yani âdet olanın tersine bir tarzda bükülmüş: bk. **شَزْرٌ**] eğrilmiş ip: **مِرْدَن** ile eğrilmiş ip. (M. [Bk. **مَرْدُونٌ**.]) ― -b2- Ve [**خَزّ** diye adlandırılan türden] kumaş: (AA, T, S, M, K, ve Ham s. 218:) yahut sarı **خَزّ**: (AA, T:) yahut kadınların **مِرْدَن** ile eğirdiklerinden dokunan şey (مما تردنه النساء): (Ham, adı geçen yer: [yine bk. **مَرْدُونٌ**:]) yahut ipek; i. q. **قَزٌّ**; (M;) yahut **حَرِيرٌ**. (TA.) ― -b3- Ve anasının karnından yavru ile birlikte çıkan [**غِرْس** diye adlandırılan] zar: (S, K, TA). (TA.) Araplar, **هٰذَا مِدْرَعُ الرَّدَنِ** [Bu, **غِرْس**’tir] derler. (S, TA.) ― -b4- Ayrıca **رَادِنٌ**’e de bak.

**رُمْحٌ رُدَيْنِىٌّ**
**رُمْحٌ رُدَيْنِىٌّ** ذ [mânâsı: İyi doğrultulmuş bir mızrak; lafzen: Rudeyneh’in mızrağı]: ve **قَنَاةٌ رُدَيْنِيَّةٌ** [aynısı; yahut iyi doğrultulmuş mızrak sapı]: (S:) ve **رِمَاحٌ رُدَيْنِيَّةٌ** [iyi doğrultulmuş mızraklar]: (M:) onların [Arapların] iddiasına göre, (S,) Rudeyneh adlı bir kadına nispetle böyle adlandırılmıştır, (S, M,) Es-Semharee’nin [yahut Semhar’ın] karısı; ikisi de Khatt-Hejer’de mızrakları yahut mızrak saplarını doğrulturdu: ve bazıları ↓ **خَطِّيَّةٌ رُدْنٌ** [El-Khatt’ın iyi doğrultulmuş mızrakları] ve **رِمَاحٌ رُدْنٌ** der. (S.) [**ذوق** maddesinde, 6. bâbda zikredilen bir beyitte bir örneğe bak.]

**رَادِنٌ**
**رَادِنٌ** ذ Safran; (S, K;) bunun gibi ↓ **رَدَنٌ**. (Sgh, TA, **شعر** maddesinde.)

**أَحْمَرُ رَادِنِىٌّ**
**أَحْمَرُ رَادِنِىٌّ** ذ Bir deve, (As, T,) yahut bir şey, (S,) kızıllığı sarılıkla karışık olan, (As, T, S, K,) **وَرْس** [bk. o] gibi: (As, T:) bundan dolayı **رَادِنِىٌّ** sıfatı erkek deveye uygulanır, (S, TA,) ve ة ile dişi deveye: (As, T, S:) yahut **رَادِنِىٌّ**, asil soydan, güzel, (Lth, T,) ve biraz siyahlığa meyleden, (Lth, T, M,) kıvırcık yahut bukleli tüylü mânâsında erkek deveye uygulanır: (Lth, T, M:) yahut koyu kızıl; (TA, ve Ham s. 218;) yahut bu mânâya da sahiptir: (M:) yahut sarı ile kızıl arası: bazılarına göre, “safran” mânâsına gelen **رَادِنٌ**’den: (Ham, adı geçen yer;) fakat As der ki: devenin bu sıfatla neye nispetle adlandırıldığını bilmem. (M.) Ayrıca **أَرْمَكُ رَادِنِىٌّ** dediler [yani: pek koyu doru yahut kahverengi yahut esmer vb.]; şiddetliliği belirtmek için; tıpkı **أَبْيَضُ نَاصِعٌ** dedikleri gibi. (IAar, M.)

**أَرْدَنُ**
**أَرْدَنُ** ذ [yahut **خَزٌّ أَرْدَنُ**] [**خَزّ** diye adlandırılan türden] bir çeşit kumaş, (S, K,) kırmızı: (S:) [çoğulu **رُدْنٌ**:] ve [bundan dolayı] **ثِيَابٌ رُدْنٌ** Kırmızı elbiseler yahut kumaşlar. (S’nin nüshalarımdan birinde böyle.)

**أُرْدُنٌ**
**أُرْدُنٌ** ذ , (ISK, T, S, M, ve K’nin bazı nüshalarında böyle,) K’nin bazı nüshalarında yanlışlıkla ر’nin şeddeli olduğu söylenmiştir, (TA,) [CK’de د ile olup bu da bir hatadır,] Bir uyuklama yahut uyuklayış: (S, K:) yahut bastıran bir uyuklama yahut uyuklayış: bir şair **نَعْسَةٌ أُرْدُنٌّ** ifadesini kullanır: (ISk, T:) yahut bu, şiddetli bir uyuklama yahut uyuklayış demektir: (M:) Yâkût, bunun şiddetlilik ve bastırma ifade ediyor göründüğünü söyler; çünkü kişinin **نَعْسَةٌ نَعْسَةٌ** demesinde bir mânâ yoktur. (TA.) Bu, fiili işitilmemiş bir kelimedir. (S.) Bundan dolayı, ISK’ye göre, **الأُرْدُنُّ** belirli bir eyaletin adı olarak; (T;) Şam’ın bir eyaleti, (S, K,) ve onun bir nehri [yani Ürdün]; (S;) ayrıca şeddesiz olarak da. (TA.)

**مُرْدِنٌ**
**مُرْدِنٌ** ذ Koyu; (S, M, K;) geceye uygulanır. (M.) ― -b2- Ayrıca, tere uygulanarak, Pis kokulu: (K:) yahut, böyle uygulanınca, bütün deriyi ıslatan: (M:) [yahut] ↓ **مَرْدُونٌ** böyle uygulanınca ikinci mânâya sahiptir. (T.)

**مِرْدَنٌ**
**مِرْدَنٌ** ذ [**رَدَن** diye adlandırılan] ipin eğrildiği bir iğ: (S, M, K) (M, TA:) çoğulu **مَرَادِنُ**. (TA.)

**مَرْدُونٌ**
**مَرْدُونٌ** ذ **غَزْل**’e (yani eğrilmiş ipe) sıfat olarak uygulanır; mânâsı: **مِرْدَن** ile eğrilmiş: ayrıca bk. **رَدَنٌ**. (M.) ― -b2- Ayrıca bir elbiseye yahut kumaş parçasına, (M,) sıfat olarak; mânâsı: **مَرْدُون** olan eğrilmiş iplikle dokunmuş. (Sh, T, M) (M.) Aboo-Duwلd El-Iyلdee der ki,
أَسْأَدَتْ لَيْلَةً وَيَوْمًا فَلَمَّا
دَخَلَتْ فِى مُسَرْبَخٍ مَرْدُونِ
[O (görünüşe göre bir deveye işaretle) bir gece ve bir gün yolculuğunda hızlandı, yahut dinlenmek için durmaksızın yol aldı; ve bir çöl’e, yahut susuz, uzaklara uzanan, geniş yahut ferah bir çöle girdi; serapla dokunmuş, yahut ağ gibi dalgalanan bir serapla kaplanmış: yahut onlar (yani develer) hızlandı vb.]: Sh, **مَرْدُون**’un “dokunmuş” mânâsına geldiğini söyler: ve şair, **مسربخ مردون** ile, içinde serap bulunan bir arazi parçasını kasteder: (T:) yahut burada **مردون**, serapla dokunmuş demektir: (TA, **سربخ** maddesinde:) yahut, bazılarına göre, **مردون** ile **مَرْدُوم**’u kasteder, [görünüşe göre bitişik, kesintisiz mânâsında, (bk. **رَدَمَ**,)] ve **م**’yi **ن**’ye çevirmiştir; ve **مسربخ** geniş yahut ferah demektir: (T:) yahut **مردون**, **مَوْصُول** mânâsına gelir [ki bu, yukarıda **مردوم**’a verdiğim mânâya sahiptir]: (T, K:) bazıları böyle der. (T.) ― -b3- Ayrıca **مُرْدِنٌ**’e de bak.

### [Salmone](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%86/sozluk/salmone.md) — H. Anthony Salmone · 19. yy

رَدَنَ
رَدَنَ I ( n. ac. رَدْن 1 ),
a.  Spun.

b.  Purred.

c.  Made to smoke ( fire ).

d.  U ( n. ac. رَدْن 1 ), Piled together; arranged.

رَدِنَ
رَدِنَ A ( n. ac. رَدَن 4 ),
a.  Was shrivelled, wrinkled.

رَدَّنَ
رَدَّنَ II ,
a.  Made wristbands, cuffs &c. to.

أَرْدَنَ
أَرْدَنَ IV ,
a.  see II .

b.  Continued, lasted long ( fever ).

رَدْن
رَدْن 1 ,
a.  Clash of arms.

رُدْن
رُدْن 3 , ( pl. أَرْدَاْن 38 ),
a.  Base of the sleeve.

رَدَن
رَدَن 4 ,
a.  Spun thread.

b.  Raw silk.

مِرْدَن
مِرْدَن 20 , ( pl. مَرَاْدِنُ 44 ),
a.  Spindle, distaff.

رَاْدِن
رَاْدِن 21 ,
a.  Saffron.

رَاْدِنِيّ
رَاْدِنِيّ 21yi ,
a.  Saffroncoloured.

أَرْدَنَ
N. Ag. أَرْدَنَ IV ,
a.  Dark.

b.  Stinking, sour.

أُرْدُنّ
أُرْدُنّ
a.  [ art. ], The Jordan.

##### Türkçe

رَدَنَ
رَدَنَ I ( n. ac. **رَدْن** 1 ),
a.  Eğirdi.

b.  Mırıldandı.

c.  Dumanlandırdı (ateşi).

d.  U ( n. ac. **رَدْن** 1 ), Yığdı; düzenledi.

رَدِنَ
رَدِنَ A ( n. ac. **رَدَن** 4 ),
a.  Buruşmuş, kırışmış idi.

رَدَّنَ
رَدَّنَ II ,
a.  Bileklikler, manşetler vb. yaptı.

أَرْدَنَ
أَرْدَنَ IV ,
a.  II’ye bak.

b.  Devam etti, uzun sürdü (humma).

رَدْن
رَدْن 1 ,
a.  Silahların çarpışması.

رُدْن
رُدْن 3 , ( pl. **أَرْدَاْن** 38 ),
a.  Kol ağzının dibi.

رَدَن
رَدَن 4 ,
a.  Eğrilmiş iplik.

b.  Ham ipek.

مِرْدَن
مِرْدَن 20 , ( pl. **مَرَاْدِنُ** 44 ),
a.  İğ, kirmen.

رَاْدِن
رَاْدِن 21 ,
a.  Safran.

رَاْدِنِيّ
رَاْدِنِيّ 21yi ,
a.  Safran renkli.

أَرْدَنَ
N. Ag. **أَرْدَنَ** IV ,
a.  Koyu.

b.  Pis kokulu, ekşi.

أُرْدُنّ
أُرْدُنّ
a.  [ art. ], Ürdün.
