# ردي — es-Sıhâh

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%8A/sozluk/sihah
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%AF%D9%8A/entries/sihah

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [ردي](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%AF%D9%8A.md)
- es-Sıhâh: Cevherî · 10. yy

## Madde başı: ردى

ابن السكيت: رَدى الفرسُ بالفتح يَرْدي رَدْياً ورَدَياناً، إذا رجَم الأرض رَجْماً بَين العَدْوِ والمشي الشديد. ورَدَيْتُ على الخمسين وأَرْدَيْتُ، أي زدتُ. ورَدَيْتُهُ: صدمته. ورَدَيْتُ الحجر بصخرةٍ أو بمِعْوَلٍ، إذا ضربْتَه بها لتكسره. والمِرْدى: حجرٌ يُرمَى به، ومنه قيل للرجل الشجاع: إنّه لمِردى حروبٍ؛ وهم مَرادي الحروب. وكذلك المِرداة. والرَداةُ: الصَخرة؛ والجمع الرَدى. ورَدَيْتُهُ بالحجارة أَرْدِيهِ رَدْياً: رميتُه بها. ابن السكيت: المِرْداةُ: صخرةٌ تكسر بها الحجارة. ورَدى الغلامُ، إذا رفَع إحدى رجليه وقفَزَ بالأخرى. ويقال: رَدى في البئر وتَرَدَّى، إذا سقط في بئر، أو تهوَّر من جبل. يقال: ما أدري أين رَدى? أي أين ذهب? والرِداءُ: الذي يُلبَس؛ وتثنيته رِداءَانِ وإن شئت رِداوانِ؛ والجمع أَرْدِيَةٌ. وتَرَدَّى وارْتَدَى بمعنىً، أي لبس الرِداءَ. والرِدْيَةُ كالركْبَةِ من الركوب، والجلسة من الجلوس. تقول: هو حسن الرِدْيَةِ. ورَدَّيْتُهُ أنا تَرْدِيَةً. ورادَيْتُ عن القوم مُراداةً، إذا رميتَ بالحجارة. ويقال أيضاً: رادَيْتُ فلاناً، إذا راوَدْتَهُ. ويقال أيضاً: راداهُ بمعنى داراهُ. ورَدِيَ بالكسر يَرْدى رَدىً، أي هلك. وأَرْداهُ غيره. ورجلٌ رَدٍ للمهالك، وامرأةٌ رَدِيَةٌ على فَعِلَةٍ. والمُرْدِيُّ: خشبةٌ تدفع بها السفينة تكون في يد الملاّح، والجمع المَرادي.

### Türkçe

İbnü’s-Sikkît: **رَدى** atın (fetha ile) **يَرْدي** **رَدْياً** ve **رَدَياناً** (olması), yer(i) koşu ile şiddetli yürüyüş arasında bir vurma ile vurduğu zaman(dır). Ve **ورَدَيْتُ** ellinin üzerine ve **وأَرْدَيْتُ**, yani artırdım. Ve **ورَدَيْتُهُ**: ona çarptım. Ve **ورَدَيْتُ** taşı bir kaya ile yahut bir kazma ile; onu onunla kırmak için ona vurduğun zaman(dır). Ve **المِرْدى**: kendisiyle atılan bir taş(tır); ondan dolayı yiğit adama şöyle denilmiştir: “Şüphesiz o, savaşların **لمِردى**’sıdır”; ve onlar savaşların **مَرادي**’leridir. Ve yine bunun gibi **المِرداة**. Ve **الرَداةُ**: kaya(dır); çoğulu **الرَدى**’dır. Ve **ورَدَيْتُهُ** onu taşlarla **أَرْدِيهِ** **رَدْياً**: onu onlarla attım. İbnü’s-Sikkît: **المِرْداةُ**: kendisiyle taşların kırıldığı bir kaya(dır). Ve **رَدى** oğlan, bir ayağını kaldırdığı ve ötekiyle sıçradığı zaman(dır). Ve denilir: **رَدى** kuyuya ve **تَرَدَّى**, bir kuyuya düştüğü zaman, yahut bir dağdan yuvarlandığı zaman. Denilir: Bilmiyorum nerede **رَدى**? yani nereye gitti? Ve **الرِداءُ**: giyilen şey(dir); ikili(si) **رِداءَانِ**’dır, istersen **رِداوانِ**; çoğulu **أَرْدِيَةٌ**’dir. Ve **تَرَدَّى** ve **ارْتَدَى** bir mânâdadır; yani **الرِداءَ** giydi. Ve **الرِدْيَةُ**, binmeden **الركْبَةِ** gibi ve oturmadan **الجلسة** gibi(dir). Dersin ki: o, **الرِدْيَةِ**’si güzel(dir). Ve ben onu **ورَدَّيْتُهُ** **تَرْدِيَةً**. Ve kavimden **ورادَيْتُ** **مُراداةً**, taşlarla attığın zaman(dır). Ve yine denilir: **رادَيْتُ** falancayı, onu **راوَدْتَهُ** ettiğin zaman. Ve yine denilir: **راداهُ** mânâsında **داراهُ**. Ve **رَدِيَ** (kesra ile) **يَرْدى** **رَدىً**, yani helâk oldu. Ve başkası onu **أَرْداهُ** etti. Ve bir adam, helâklere **رَدٍ**’dir; ve bir kadın **رَدِيَةٌ** (fa‘île vezni üzere)dir. Ve **المُرْدِيُّ**: gemiyi ittiğin bir tahta(dır), gemicinin elinde olur; çoğulu **المَرادي**’dir.
