# رذذ — Lisânü'l-Arab

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B0%D8%B0/sozluk/lisan
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B0%D8%B0/entries/lisan

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رذذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B0%D8%B0.md)
- Lisânü'l-Arab: İbn Manzûr · 13. yy

## Madde başı: رذذ

الرَّذاذ، المطر، وقيل: الساكن الدائم الصغار القطر كأَنه غبار، وقيل: هو بَعْدَ الطَّلِّ. قال الأَصمعي: أَخف المطر وأَضعفه الطل ثم الرَّذاذُ، والرَّذاذُ فوق القِطْقِطِ؛ قال الراجز:
كأَنَّ هَفْتَ القِطْقِطِ المنثورِ،
بَعْدَ رَذَاذ الدِّيمَةِ الدَّيْجُورِ،
على قَرَاهُ فِلَقُ الشُّذُورِ
فجعل الرَّذَاذَ للديمة، واحدته رذاذة. وفي الحديث: ما أَصاب أَصحاب محمد يوم بدر إِلا رَذاذٌ لَبَّد لهم الأَرض؛ الرَّذَاذُ: أَقل المطر، قيل: هو كالغبار؛ وأَما قول بخدج يهجو أَبا نخيلة:
لاقى النخيلاتُ حِناذاً مِحْنَذا
مِنِّي، وشَلاًّ للأَعادي مِشْقَذَا
وقافِياتٍ عارماتٍ شُمَّذَا،
من هاطِلاتٍ وابلاً ورَذَذَا
فإِنه أَراد رذاذاً فحذف للضرورة كقول الآخر:
منازل الحيّ تعفّي الطِّلَل
أَراد الطِّلالَ فحذف، وشبه بخدج شعره بالرذاذ في أَنه لا يكاد ينقطع، لا أَنه عنى به الضعيف بل يشتد مرة فيكون كالوابل، ويسكن مرة فيكون كالرذاذ الذي هو دائم ساكن.
ويومٌ مُرِذٌّ وقد أَرَذَّت السماء وأَرض مُرَذٌّ عليها ومُرَذَّةٌ ومَرْذوذَةٌ؛ الأَخيرة عن ثعلب، وقد أَرَذَّتْ، فهي تُرِذُّ إِرْذَاذاً ورَذَاذاً، وأَرَذَّتِ العينُ بمائها وأَرَذَّ السّقاءُ إِرْذَاذاً إِذا سال ما فيه. وأَرَذَّتِ الشَّجَّةُ إِذا سالت؛ وكل سائل: مُرذٌّ. قال الأَصمعي: لا يقال أَرض مُرَذَّة ولا مرذوذة، ولكن يقال: أَرض مُرَذٌّ عليها. وقال الكسائي: أَرض مُرَذَّةٌ ومَطْلُولَةٌ. الأُموي: يوم مُرِذ وذو رَذاذٍ.

### Türkçe

**الرَّذاذ**: yağmur; ve denildi ki: küçük damlaları sâkin, dâimî olan; sanki toz gibidir. Ve denildi ki: o, **الطَّلّ**’den sonradır. **الأَصمعي** dedi: Yağmurun en hafifi ve en zayıfı **الطَّلّ**’dir, sonra **الرَّذاذُ**; ve **الرَّذاذُ** **القِطْقِطِ**’in üstündedir; **الراجز** dedi:

Sanki saçılmış **القِطْقِطِ**’in hafif dökülüşü,
Karanlık **الدِّيمَةِ**’nin **رَذَاذ**’ından sonra,
Üzerine, **الشُّذُورِ** parçaları onun **قَرَاهُ**’u üzerinedir.

Böylece **الرَّذَاذَ**’ı **الدِّيمَة** için kıldı; onun teki **رذاذة**’dir. Ve hadiste: “Bedir günü Muhammed’in ashabına isabet eden şey ancak, onlara yeri yapıştıran bir **رَذاذٌ** idi”; **الرَّذَاذُ**: yağmurun en azı; denildi ki: o, toz gibidir. Ama **بخدج**’in **أَبا نخيلة**’yi hicvederek sözü:

**النخيلاتُ** **حِناذاً** **مِحْنَذا** ile karşılaştı
Benden; ve düşmanlara **شَلاًّ** **مِشْقَذَا**
Ve azgın **قافِياتٍ** **شُمَّذَا**
**هاطِلاتٍ**’ten, **وابلاً** ve **رَذَذَا**

Şüphesiz o, **رذاذاً** istedi de zaruret için hazfetti; başkasının sözü gibi:

**منازل الحيّ** **الطِّلَل**’i siler,

**الطِّلالَ** istedi de hazfetti. Ve **بخدج** şiirini **الرذاذ**’a benzetti; onun, neredeyse kesilmemesi bakımından; yoksa onunla zayıf olanı kastetmedi; bilakis bir kere şiddetlenir de **الوابل** gibi olur, bir kere sâkinleşir de, dâimî sâkin olan **الرذاذ** gibi olur.

Ve **يومٌ مُرِذٌّ**; ve gök **أَرَذَّت**; ve üzerinde **أَرض مُرَذٌّ** ve **مُرَذَّةٌ** ve **مَرْذوذَةٌ**; sonuncusu **ثعلب**’dendir. Ve **أَرَذَّتْ**; artık o, **إِرْذَاذاً** ve **رَذَاذاً** olarak **تُرِذُّ**. Ve göz, suyu ile **أَرَذَّت**; ve kırba **إِرْذَاذاً** olarak **أَرَذَّ**; içindekinin akması hâlinde. Ve yara **أَرَذَّت**; aktığı zaman. Ve her akan: **مُرذٌّ**. **الأَصمعي** dedi: **أَرض مُرَذَّة** ve **مرذوذة** denilmez; fakat denilir: üzerinde **أَرض مُرَذٌّ**. Ve **الكسائي** dedi: **أَرض مُرَذَّةٌ** ve **مَطْلُولَةٌ**. **الأُموي**: **يوم مُرِذ** ve **ذو رَذاذٍ**.
