# رذذ — Tâcü'l-Arûs

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B0%D8%B0/sozluk/tac
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B0%D8%B0/entries/tac

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رذذ](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B0%D8%B0.md)
- Tâcü'l-Arûs: Zebîdî · 18. yy

## Madde başı: رذذ

الرذاذ، كسحاب: المطر الضعيف، وهو فوق القطقط، أو الساكن الدائم الصغار القطر كالغبار، أو هو بعد الطل، هذه الأقوال الثلاثة ذكرها ابن سيده في المحكم، وأنشد للراجز:
  كأن هفت القطقط المنثور                      بعد رذاذ الديمة الديجور
  على قراه فلق الشذور فجعل الرذاذ للديمة، واحدته رذاذة. وفي الأساس الرذاذ، بالفتح: مطر رقيق فوق الطل. واقتصر الجوهري على القول الأول، وفي المحكم، وأما قول بخدج يهجو أبا نخيلة:
  لاقى النخيلات حناذا محنذا                      منى وشلا للأعادي مشقذا
  وقافيات عارمات شـمـذا                      من هاطلات وابلا ورذذا

  فإنه أراد رذاذا، فحذف ضرورة، وشبه شعره بالرذاذ في أنه لا يكاد ينقطع، لا أنه عنى به الضعيف، بل يشتد مرة، فيكون كالوابل، ويسكن مرة، فيكون كالرذاذ الذي هو الدائم ساكن،قد أرذت السماء فهي ترذ إرذاذا، ورذت ترذ رذاذا، وهذه عن الزجاج، وأرض مرد عليها ومرذة ومرذوذة، هذه عن ثعلب، وقال الأصمعي: لا يقال مرذة ولا مرذوذة، ولكن مرذ عليها، هذا نص عبارة المحكم، وفي التهذيب عن الأصمعي: أخف المطر وأضعفه الطل، ثم الرذاذ، وقال الكسائي: أرض مرذة ومطلولة، ونقل الجوهري عن أبي عبيد مثل قول الأصمعي، ونقل شيخنا عن الخطابي والسهيلي في الروض: الرذاذ: أكثر من الطش والبغش، وأما الطل فأقوى قليلا أو نحو منه، قال منه، يقال أرض مطلولة ومطشوشة، ولا يقال مزوذة ولكن مرذة ومرذ عليها. وفي الأساس: باتت السماء ترذنا، ويومنا يوم رذاذ، وسرور والتذاذ. وتقول: السماء مرذ، والسماع ملذ. فهل أنت إلينا مغذ. أراد سماع الحديث والعلم لاسماع الغناء. من المجاز أرذ السقاء والشجة: سال ما فيهما وسقاء مرذ مغذ، وكذا أرذت العين. وقي التهذيب رذت العين بمائها وأرذ السقاء إرذاذا إذا سال ما فيه وكل سائل مرذ من المجاز يوم مرذ، عن الليث ذو رذاذ، وكذا، نحن نرضى براذاذ نيلك، ورشاش سيلك.

### Türkçe

**الرذاذ**، **كسحاب**: zayıf yağmur; ve o, **القطقط**’ın üstündedir; yahut toz gibi, damlaları küçük olan, durgun, devamlı olandır; yahut o, **الطل**’dan sonradır; bu üç söz(ü) İbn Sîde **المحكم**’de zikretmiştir; ve recez söyleyen için inşad etti:
  Sanki saçılmış **القطقط** hafifçe düştü                      karanlık **الديمة**’nin **رذاذ**’ından sonra
  onun köyü üzerine; **الشذور**’u yarıp; böylece **الرذاذ**’ı **الديمة** için kıldı; onun bir tanesi **رذاذة**’dir. Ve **الأساس**’ta **الرذاذ** (fetha ile): **الطل**’ın üstünde ince yağmur. Ve Cevherî birinci söz üzerine iktisar etti; ve **المحكم**’de; ve أما Buḫduc’un Ebû Nuḫayla’yı hicvederek sözü:
  **النخيلات**’a **حناذا** **محنذا** ile karşılaştı                      benden; ve düşmanlara **وشلا**; **مشقذا**
  ve **قافيات** **عارمات** **شمذا**                      **هاطلات**’tan; **وابلا** ve **رذذا**

  şüphesiz o, **رذاذا** murad etti; böylece zaruret olarak hazf etti; ve şiirini **الرذاذ**’a benzetti: onun neredeyse kesilmemesi bakımından; yoksa onunla zayıfı kastetmedi; bilakis bir kere şiddetlenir, böylece **الوابل** gibi olur; ve bir kere durgunlaşır, böylece devamlı durgun olan **الرذاذ** gibi olur. Gök **أرذت** etti; artık o **ترذ** **إرذاذا**; ve **رذت** **ترذ** **رذاذا**; ve bu, Zecâc’dandır. Ve üzerine **مرد** edilmiş bir yer; ve **مرذة** ve **مرذوذة**; bu, Sa‘leb’dendir. Ve Asma‘î dedi: **مرذة** denilmez ve **مرذوذة** denilmez; fakat **مرذ** عليه denilir; bu, **المحكم** ibaresinin nassıdır. Ve **التهذيب**’de Asma‘î’den: yağmurun en hafifi ve en zayıfı **الطل**’dır; sonra **الرذاذ**. Ve Kisâî dedi: **أرض مرذة** ve **مطلولة**. Ve Cevherî Ebû ‘Ubeyd’den Asma‘î’nin sözü gibi olanı nakletti. Ve şeyhimiz Hattâbî ve Suheylî’den **الروض**’da nakletti: **الرذاذ**: **الطش** ve **البغش**’tan daha çoktur; أما **الطل** ise biraz daha kuvvetlidir yahut ona yakın(ıdır); ondan dedi: **أرض مطلولة** ve **مطشوشة** denilir; ve **مزوذة** denilmez; fakat **مرذة** ve **مرذ** عليها (denilir). Ve **الأساس**’ta: gök bize geceleyin **ترذنا** etti; ve günümüz, **رذاذ** günü; ve sevinç ve lezzetlenme. Ve dersin: gök **مرذ**’dur; ve işitme **ملذ**’dür. Öyleyse sen bize **مغذ** misin? Hadis ve ilim işitmesini murad etti; şarkı işitmesini değil. Mecazdan: **أرذ** kırba ve yarık: içlerinde olan aktı; ve **سقاء مرذ مغذ**; ve كذلك göz **أرذت** etti. Ve **التهذيب**’de: göz suyu ile **رذت** etti; ve kırba içindekini akıttığı zaman **أرذ** eder, **إرذاذا**; ve her akan, mecazdan **مرذ**’dur. **يوم مرذ** (mecazdan); Leys’ten: **ذو رذاذ**; ve كذلك: biz senin Nil’inin **راذاذ**’ına ve senin selinin **رشاش**’ına razı oluruz.
