# رزن — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%86/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B2%D9%86/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رزن](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B2%D9%86.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: رزن

رَزُنَ
1 رَزُنَ ذ , (S, K, &c.,) inf. n. رَزَانَةٌ (S, * MA, K, * TA) and رُزُونٌ, (TA,) [It (a thing) was, or became, heavy, or weighty: this is the primary signification: see رَزَانَةٌ below. ― -b2- And hence,] (tropical:) He (a man) was, or became, grave, staid, steady, sedate, or calm; (S, MA, K, TA;) and forbearing: and still, or motionless: (S, * K, * TA:) or firm, or sound, of judgment: (TA:) wise, or sensible. (MA.) -A2- رَزَنَ بِالمَكَانِ [thus in the K, with fet-h to the ز,] He remained, stayed, dwelt, or abode, in the place. (K.) -A3- رَزَنَهُ, (S, K,) aor. رَزُنَ , inf. n. رَزْنٌ, (S,) He lifted it (namely, a thing, S) in order that he might see what was its weight. (S, K.) ― -b2- Hence, رَزَنَ الحَجَرَ He lifted the stone from the ground. (TA.)

2 رَزَّنَ [رزّنهُ, inf. n. تَرْزِينٌ, (assumed tropical:) He pronounced him, or held or reckoned him, to be grave, staid, steady, sedate, or calm:] the inf. n. تَرْزِينٌ is syn. with تَوْقِيرٌ [q. v.]. (S in art. وقر.)

ترزّن
5 ترزّن ذ i. q. تَوَقَّرَ (assumed tropical:) [He showed, exhibited, or manifested, gravity, staidness, steadiness, sedateness, or calmness; or he endeavoured, or constrained himself, to be grave, staid, steady, sedate, or calm]; (M, K;) فِى مَجْلِسِهِ [in his sittingplace], (M,) or فِى الشَّىْءِ [in the thing]. (K.)

يَتَرَازَانَانِ
6 يَتَرَازَانَانِ ذ , said of two mountains, They are opposite, or facing, each other. (K.)

رَزْنٌ
رَزْنٌ ذ A place that is elevated (S, K, TA) and hard, (TA,) having in it a depression that retains the water [of the rain]: pl. رُزُونٌ and رِزَانٌ: (S, K, TA:) the latter of which pls. is also pl. of رِزْنَةٌ [q. v.]. (K.) It is also sing. of أَرْزَانٌ signifying [Hollows, or cavities, such as are termed] نُقَرٌ [pl. of نُقْرَةٌ] in stone, or in rugged ground, that retain the water [of the rain]; and so is ↓ رِزْنٌ; or, accord. to Ibn-Hamzeh, this latter only; and thus says IB, because a noun of the measure فَعْلٌ has not a pl. of the measure أَفْعَالٌ, except in a few instances. (TA.) [The pl.] رُزَونٌ also signifies The remains of a torrent in places which it has partially worn away. (TA.)

رِزْنٌ
رِزْنٌ ذ : see the next preceding paragraph. ― -b2- Also i. q. نَاحِيَةٌ [A side, region, quarter, or tract, &c.]. (K.)

رِزْنَةٌ
رِزْنَةٌ ذ A place where water remains and collects; or where it collects and stagnates; or where it remains long, and becomes altered: pl. رِزَانٌ [mentioned above as a pl. of رَزْنٌ, q. v.]: (S, K:) so says AO. (S.)

رَزَانٌ
رَزَانٌ ذ : see the next paragraph.

رَزِينٌ
رَزِينٌ ذ Heavy, or weighty; (S, K;) applied to a thing (S, TA) of any kind. (TA.) ― -b2- [Hence,] (tropical:) Grave, staid, steady, sedate, or calm; (S, MA, K, TA;) and forbearing: and still, or motionless: (S, * K, * TA:) or firm, or sound, of judgment: (TA:) wise, or sensible: (MA:) or a man having much gravity, staidness, &c.: (Har p. 227:) and ↓ رَزَانٌ signifies the same, applied to a woman; (MA, K;) or, thus applied, grave, staid, &c., in her sitting-place: (S:) the epithet رَزِينَةٌ is not applied to her unless she be firm, or constant; and grave, staid, &c.; and continent, chaste, or modest; grave, staid, &c., in her sitting-place. (TA.) ― -b3- أَبُو رَزِينٍ is a name given to The [kind of sweet food commonly called] خَبِيص [q. v.]; because of its excellence among eatables, and its high estimation, and its surpassing cost, and its being put the last thing to be eaten. (Har p. 227.)

رَزَانَةٌ
رَزَانَةٌ ذ inf. n. of رَزُنَ [q. v.]. (MA, TA.) Heaviness, or weight: this is the primary signification. (TA.) ― -b2- [Hence,] (tropical:) Gravity, staidness, steadiness, sedateness, or calmness; (S, MA, K, TA;) and forbearance: and stillness, or motionlessness: (S, * K, * TA:) or firmness, or soundness, of judgment: (TA:) wisdom, or sensibleness: (MA:) and firmness, or constancy. (Har p. 423.)

رَوْزَنٌ
رَوْزَنٌ ذ , (T, Mgh,) or ↓ رَوْزَنَةٌ, (ISk, S, M, K,) A hole, a perforation, an aperture, or a window, (ISk, T, S, M, Mgh, K,) syn. كُوَّةٌ, (ISk, S, Mgh, K,) or كُوَّةٌ نَافِذَةٌ, (T,) [in a wall, or chamber, i. e. a mural aperture,] or in the upper part of a roof: (M, TA:) an arabicized word [from the Pers. رَوْزَنْ, or رَوْزَنَهْ]: (ISk, S:) thought by the author of the T to be arabicized, used by the Arabs: (TA:) pl. رَوَازِنُ. (T, Mgh.)

رَوْزُنَةٌ
رَوْزُنَةٌ ذ : see the next preceding paragraph.

أَرْزَن
أَرْزَن ذ [accord. to general opinion, being a subst. only, not originally an epithet, أَرْزَنٌ, or, accord. to some, it may be أَرْزَنُ, as being imagined to possess the quality of an epithet,] A kind of hard tree, (Lth, S, K,) of which staves are made. (Lth, S.)

هُوَ مُرَازِنُهُ
هُوَ مُرَازِنُهُ ذ i. q. مُحَالُّهُ [He is his companion in alighting, or descending and stopping or sojourning &c.]: (so in copies of the K:) or مُخَالُّهُ [his friendly associate; or true, or sincere, friendly associate]. (So in the K accord. to the TA [which is followed in this instance, as generally, in the TK: but the former I regard as the true reading, from رَزَنَ بِالمَكَانِ q. v.].)

### Türkçe

رَزُنَ
1 **رَزُنَ** ذ , (S, K, &c.,) mastar ismi **رَزَانَةٌ** (S, * MA, K, * TA) ve **رُزُونٌ**, (TA,) [O (bir şey) ağır idi, yahut ağır oldu: bu, aslî anlamdır: aşağıda **رَزَانَةٌ**’ye bak. ― -b2- Ve bundan dolayı,] (mecaz:) O (bir adam) vakarlı idi, yahut vakarlı oldu; ağırbaşlı, sebatlı, sakin, mütevekkar, yahut sükûnetli; (S, MA, K, TA;) ve tahammüllü: ve hâlâ, yahut hareketsiz: (S, * K, * TA:) yahut hükümde sağlam, yahut sahih: (TA:) hikmetli, yahut akıllı. (MA.) -A2- **رَزَنَ بِالمَكَانِ** [K’da böyle, **الزاي** üzerine fetḥ ile,] O, yerde kaldı, durdu, ikamet etti, yahut barındı. (K.) -A3- **رَزَنَهُ**, (S, K,) muzârîsi **رَزُنَ** , mastar ismi **رَزْنٌ**, (S,) O, onu (yani bir şeyi, S) kaldırdı; onun ağırlığının ne olduğunu görsün diye. (S, K.) ― -b2- Bundan dolayı, **رَزَنَ الحَجَرَ** O, taşı yerden kaldırdı. (TA.)

2 **رَزَّنَ** [**رزّنهُ**, mastar ismi **تَرْزِينٌ**, (farzedilen mecaz:) O, onu vakarlı, ağırbaşlı, sebatlı, sakin, mütevekkar, yahut sükûnetli diye söyledi; yahut onu öyle saydı, yahut öyle kabul etti:] mastar ismi **تَرْزِينٌ**, **تَوْقِيرٌ** ile eşanlamlıdır [ona bak]. (S, md. **وقر**’da.)

ترزّن
5 **ترزّن** ذ **تَوَقَّرَ** ile aynı anlamdadır (farzedilen mecaz:) [O, vakar, ağırbaşlılık, sebat, sükûnet, yahut dinginlik gösterdi, ortaya koydu, yahut belirtti; yahut vakarlı, ağırbaşlı, sebatlı, sakin, mütevekkar, yahut sükûnetli olmaya çalıştı, yahut kendini zorladı]; (M, K;) **فِى مَجْلِسِهِ** [oturuş yerinde], (M,) yahut **فِى الشَّىْءِ** [şeyde]. (K.)

يَتَرَازَانَانِ
6 **يَتَرَازَانَانِ** ذ , iki dağ hakkında söylenir: Birbirlerine karşıdırlar, yahut birbirlerine bakarlar. (K.)

رَزْنٌ
**رَزْنٌ** ذ Yüksek (S, K, TA) ve sert olan, (TA,) içinde yağmur suyunu tutan bir çöküntü bulunan bir yer: çoğulu **رُزُونٌ** ve **رِزَانٌ**: (S, K, TA:) bu son çoğul da **رِزْنَةٌ**’nin çoğuludur [ona bak]. (K.) O, ayrıca **أَرْزَانٌ**’ın tekilidir; (yağmur) suyunu tutan taşta, yahut engebeli yerde, **نُقَرٌ** [**نُقْرَةٌ**’nin çoğulu] denilen [oyuklar, yahut kovuklar] anlamında; ve bunun gibisi ↓ **رِزْنٌ**’dir; yahut İbn-Ḥamzeh’e göre, bu sonuncusu yalnızca; ve böylece IB der; çünkü vezni **فَعْلٌ** olan bir isim, birkaç örnek dışında, vezni **أَفْعَالٌ** olan bir çoğula sahip olmaz. (TA.) [Çoğul] **رُزَونٌ** ayrıca, selin, kısmen aşındırdığı yerlerdeki kalıntıları anlamına gelir. (TA.)

رِزْنٌ
**رِزْنٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak. ― -b2- Ayrıca **نَاحِيَةٌ** ile aynı anlamdadır [bir yan, bölge, taraf, yöre, &c.]. (K.)

رِزْنَةٌ
**رِزْنَةٌ** ذ Suyun kaldığı ve toplandığı bir yer; yahut toplandığı ve durgunlaştığı yer; yahut uzun süre kaldığı ve değiştiği yer: çoğulu **رِزَانٌ** [yukarıda **رَزْنٌ**’ün çoğulu olarak zikredildi, ona bak]: (S, K:) AO böyle der. (S.)

رَزَانٌ
**رَزَانٌ** ذ : bir sonraki paragrafa bak.

رَزِينٌ
**رَزِينٌ** ذ Ağır, yahut ağırlıklı; (S, K;) her türden bir şeye (S, TA) uygulanır. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] (mecaz:) Vakarlı, ağırbaşlı, sebatlı, sakin, mütevekkar, yahut sükûnetli; (S, MA, K, TA;) ve tahammüllü: ve hâlâ, yahut hareketsiz: (S, * K, * TA:) yahut hükümde sağlam, yahut sahih: (TA:) hikmetli, yahut akıllı: (MA:) yahut çok vakar, ağırbaşlılık, &c. sahibi bir adam: (Har s. 227:) ve ↓ **رَزَانٌ** aynı anlama gelir, bir kadına uygulanınca; (MA, K;) yahut, böyle uygulanınca, oturuş yerinde vakarlı, ağırbaşlı, &c.: (S:) sıfat **رَزِينَةٌ** ona, ancak sağlam, yahut sabit; ve vakarlı, ağırbaşlı, &c.; ve iffetli, namuslu, yahut hayalı; oturuş yerinde vakarlı, ağırbaşlı, &c. olursa uygulanır. (TA.) ― -b3- **أَبُو رَزِينٍ** [yaygınca **خَبِيص** denilen tatlı yiyecek türü]ne verilen bir addır [ona bak]; yenilecekler arasında üstünlüğü, yüksek itibarı, aşırı maliyeti, ve yenilecek şeylerin en sonuna konulması sebebiyle. (Har s. 227.)

رَزَانَةٌ
**رَزَانَةٌ** ذ **رَزُنَ**’ın mastar ismidir [ona bak]. (MA, TA.) Ağırlık, yahut tartı: bu, aslî anlamdır. (TA.) ― -b2- [Bundan dolayı,] (mecaz:) Vakar, ağırbaşlılık, sebat, sükûnet, yahut dinginlik; (S, MA, K, TA;) ve tahammül: ve sükûn, yahut hareketsizlik: (S, * K, * TA:) yahut hükümde sağlamlık, yahut sahihlik: (TA:) hikmet, yahut akıllılık: (MA:) ve sağlamlık, yahut sebat. (Har s. 423.)

رَوْزَنٌ
**رَوْزَنٌ** ذ , (T, Mgh,) yahut ↓ **رَوْزَنَةٌ**, (ISk, S, M, K,) Bir delik, bir perforasyon, bir açıklık, yahut bir pencere, (ISk, T, S, M, Mgh, K,) **كُوَّةٌ** ile eşanlamlı, (ISk, S, Mgh, K,) yahut **كُوَّةٌ نَافِذَةٌ**, (T,) [bir duvarda, yahut odada, yani duvarî bir açıklık,] yahut bir çatının üst kısmında: (M, TA:) Arapçalaştırılmış bir kelimedir [Farsça **رَوْزَنْ**, yahut **رَوْزَنَهْ**’den]: (ISk, S:) T’nin müellifi tarafından, Arapçalaştırılmış, Araplarca kullanılmış olduğu düşünülür: (TA:) çoğulu **رَوَازِنُ**. (T, Mgh.)

رَوْزُنَةٌ
**رَوْزُنَةٌ** ذ : bir önceki paragrafa bak.

أَرْزَن
**أَرْزَن** ذ [genel görüşe göre, aslında bir sıfat olmayıp yalnızca bir isim olarak, **أَرْزَنٌ**; yahut bazılarına göre, sıfat niteliğine sahip olduğu tasavvur edildiğinden **أَرْزَنُ** olabilir,] Sert bir ağaç türü, (Lth, S, K,) ondan değnekler yapılır. (Lth, S.)

هُوَ مُرَازِنُهُ
**هُوَ مُرَازِنُهُ** ذ **مُحَالُّهُ** ile aynı anlamdadır [inişte, yahut inip durmada veya konaklamada &c. onun arkadaşıdır]: (K nüshalarında böyle:) yahut **مُخَالُّهُ** [onun dostça arkadaşı; yahut gerçek, yahut samimi, dostça arkadaşı]. (TA’ya göre K’da böyle [bu örnekte, genel olarak olduğu gibi, TK’da da buna uyulmuştur: fakat ben birincisini doğru okunuş sayarım, **رَزَنَ بِالمَكَانِ**’den, ona bak].)
