# رسم — Lane's Lexicon

- Sayfa: https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%85/sozluk/lexicon
- JSON verisi: https://lisan.digital/api/roots/%D8%B1%D8%B3%D9%85/entries/lexicon

> Lisan.digital: Kur'an'ı anlamak için Arapça kök sözlüğü. Bu, sayfanın yapay zekâ araçları için düz metin sürümüdür; bağlantılar diğer sayfaların metin sürümlerine gider.

- Kök: [رسم](https://lisan.digital/tr/kok/%D8%B1%D8%B3%D9%85.md)
- Lane's Lexicon: Edward W. Lane · 19. yy

## Madde başı: رسم

رَسَمَ الدَّارَ
1 رَسَمَ الدَّارَ ذ , (M,) or الدِّيَارَ, (K,) [aor. رَسُمَ , accord. to a rule of the K,] inf. n. رَسْمٌ, (M,) It (the rain) rased the house or dwelling, or the houses or dwellings, leaving a relic, or relics, thereof cleaving to the ground. (M, K.) In the saying of El-Hotei-ah,
أَمِنْ رَسْمِ دَارٍ مُرْبِعٌ وَمُصِيفُ
لِعَيْنَيْكَ مِنْ مَآءِ الشُّؤُونِ وَكِيفُ
[Is it in consequence of autumn-rain's and springrain's rasing of a dwelling so as to leave only a relic thereof cleaving to the ground, that there is to thine eyes a distilling of the water of the tearchannels?], مربع and مصيف are in the nom. case because of the inf. n., i.e. رسم. (M, TA. [But in the latter, مَصِيفُ: and in a copy of the former, مَرْبَعٌ and مَصِيفُ, both of which are evidently wrong.]) ― -b2- [رَسَمَ often signifies He marked, or stamped: and he drew, traced, traced out, sketched, sketched out, or planned: and he delineated, or described.] You say, رَسَمَ الطَّعَامَ He stamped, or sealed, the corn; (TA in art. رشم;) as also رَشَمَهُ. (S, K, TA, all in that art. [See رَوْسَمٌ.]) And رَسَمْتُ البِنَآءَ, aor. and inf. n. as above, I marked out the building. (Msb.) And رَسَمَ كِتَابًا وَلَمْ يَحْشُهُ [He sketched out a book and did not fill it up]. (Mz 1st نوع.) And رَسَمْتُ الكِتَابَ I wrote the book, or letter, or writing. (Msb.) And رَسَمَ عَلَى كَذَا He wrote upon such a thing; (S, K;) and رَشَمَ is a dial. var. thereof. (TA.) ― -b3- [Hence,] رَسَمَ لَهُ كَذَا, (S, K, TA,) or بِكَذَا, (Msb,) (tropical:) [He prescribed to him the doing of such a thing;] he commanded, ordered, bade, or enjoined, him to do such a thing. (S, * Msb, * K, TA.) [And رَسَمَ لَهُ كَذَا also means (assumed tropical:) he assigned, or appointed, him such a thing, as a stipend, &c.: often used in this sense.] ― -b4- رَسَمَتْ said of a she-camel, (S, M, K,) aor. رَسُمَ (S, M, [and so accord. to a rule of the K,]) or رَسِمَ , not رَسُمَ , (TA,) inf. n. رَسِيمٌ, (S, M, K,) She made marks upon the ground (S, M, K) by the vehemence of her tread. (S, M.) ― -b5- And رَسَمَ said of a camel, aor. رَسِمَ , inf. n. رَسِيمٌ, (S, K,) with which مِرْسَمٌ is syn., (K,) He went a certain pace, (S, K,) exceeding that which is termed ذَمِيل [inf. n. of ذَمَلَ, q. v.]: one should not say of a camel أَرْسَمَ, for this latter verb is trans. (S.) ― -b6- Also رَسَمَ نَحْوَهُ, inf. n. رَسْمٌ, He went, or went away, quickly towards him, or it. (TA.) ― -b7- And رَسَمَ فِى الأَرْضِ, (K,) inf. n. رَسْمٌ, (TA,) He disappeared in the land, or country: (K:) and [hence], used metonymically, (tropical:) he died; like رَزَمَ. (TA.)

تَرْسِيمٌ
2 تَرْسِيمٌ ذ [inf. n. of رَسَّمَ] The act of marking, or stamping, [and of drawing, tracing, tracing out, sketching, sketching out, or planning, several things, or of doing so much, or] well:: and writing [much, or] well: and making a garment, or piece of cloth, striped. (KL.)

ارسم
4 ارسم ذ He caused a she-camel to make marks upon the ground (M, K) by the vehemence of her tread. (M.) ― -b2- And He made a camel to go the pace termed رَسِيم (S. [The meaning is there indicated, but not expressed.]) فَأَرْسَمَا ending a verse of Homeyd Ibn-Thowr [which is variously related] refers to two boys, or young men, mentioned therein, and means فَأَرْسَمَا بَعِيرَيْهِمَا [And they made their two camels to go the pace termed رَسِيم]. (AHلt, TA.)

ترسّم
5 ترسّم ذ , (K, but omitted in some copies,) or ترسّم الرَّسْمَ, (M,) He looked at the رَسْمِ [or mark, trace, relic, &c.]. (M, K.) And ترسّم الدَّارَ He considered, or examined, the رُسُوم [or marks, traces, relics, &c.,] of the house, or dwelling; (S, TA; *) or did so repeatedly, in order to obtain a clear knowledge thereof. (TA.) ― -b2- And in like manner ترسّم signifies He looked, and considered, or examined, or did so repeatedly, in order to know where he should dig, or build. (S, TA.) Hence, تَرَسَّمَتِ القَنَافِذُ فِى الأَرْضِ (tropical:) The hedge-hogs looked, or considered, or examined, repeatedly, to know where they should make their holes. (TA.) And ترسّم الشَّىْءَ (assumed tropical:) He looked, or looked long, at the thing; or considered, or examined, it, or did so repeatedly, in order to obtain a clear knowledge of it. (TA.) And ترسّم القَصِيدَةَ (tropical:) He considered, or studied, the ode, and retained it in his memory, or sought, or endeavoured, to remember it. (K, * TA.) And أَنَا أَتَرَسَّمُ كَذَا (assumed tropical:) I remember, or I seek, or endeavour, to remember, such a thing, but am not sure, or certain, of it. (TA.)

اِرْتِسَامٌ
8 اِرْتِسَامٌ ذ [in its primary sense, as quasi-pass. of رَسْمٌ, inf. n. of رَسَمَ, is app. post-classical, but, as such,] is used by the logicians as meaning The being stamped and depicted [in the mind]: (“ Dict. of the Technical Terms used in the sciences of the Musalmans: ”] an image's being fixed in, or upon, a thing. (KL.) [It is used, in this sense, of an image formed by the fancy, and of any ideal image.] -A2- [Also (tropical:) The obeying a prescript or command &c.] You say, رَسَمْتُ لَهُ كَذَا, (S, K,) or بِكَذَا, (Msb,) فَارْتَسَمَ, (Msb, K,) or فَارْتَسَمَهُ, (S,) (tropical:) [I prescribed to him the doing of such a thing; or] I commanded, ordered, bade, or enjoined, him to do such a thing, (K, TA,) and he obeyed (S, Msb, TA) it [i. e. the prescript &c.]. (S, Msb.) And ↓ أَنَا أَرْتَسِمُ مَرَاسِمَكَ (tropical:) [I obey thy prescripts &c.;] I do not transgress thy مراسم. (TA.) ― -b2- And hence, (TA,) ارتسم signifies also (tropical:) He said اَللّٰهُ أَكْبَرْ [God is great, or most great]: (S, M, K, TA:) and he sought protection or preservation [by God]: (M, K, TA;) and he prayed or supplicated or petitioned [God]: (S, K:) as though
[meaning] he took the course prescribed by God, of having recourse to Him for protection or preservation. (TA.) El-Aashà says, [speaking of wine,]
وَصَلَّى عضلَى دَنِّهَا وَارْتَسَمْ
وَقَابَلَهَا الرِيحَ فِى دَنِّهَا
(S, M, TA,) or وَأَقْبَلَهَا, (so in some copies of the S in this art. and in art. صلو, and in the Mgh, also, in the latter art.,) i. e. [And he exposed it to the wind, in its jar, and he prayed over its jar,] and petitioned for it (TA in this art. and in art. صلو) that it might not become sour, nor spoil: (TA in the latter art.:) AHn says that ارتسم means he stamped its vessel with the رَوْسَم; but this saying is not valid: (M, TA:) [and Mtr, also, says that] ارتسم, here, is from الرَّوْسَمُ, and means he stamped it. (Mgh in art. صلو.)

رَسْمٌ
رَسْمٌ ذ inf. n. of 1 [q. v.]. (Msb, &c.) ― -b2- [Hence رَسْمُ المُصْحَفِ The writing of the book of the Kur-لn; for which particular rules are prescribed. ― -b3- Hence also رَسْمٌ is sometimes used by logicians as meaning A definition, either perfect (تَامٌّ) or imperfect (نَاقِصٌ); like حَدٌّ.] ― -b4- Also A mark, an impression, a sign, a trace, a vestige, or a relic or remain; syn. أَثَرٌ; (S, Msb, K;) and رَشَمٌ is a dial. var. thereof, accord. to Aboo-Turلb; as is also ↓ رَسَمٌ, both syn. with أَثَرٌ, (TA in art. رشم,) and so is رَشْمٌ. (K in that art.:) or a relic, or remain, of what is termed أَثَرٌ [as meaning a mark, an impression, a sign, a trace, or a vestige]: or such, of what are termed آثَار [as meaning relics or remains], as has not substance and height: (M, K:) or such as is cleaving to the ground: (M:) رَسْمُ دَارٍ means remains of a house or dwelling, cleaving to the ground: (S, TA:) or رَسْمٌ signifies a remain, or remains, of a ruined dwelling or place of alighting and abiding: (Har p. 607:) and ↓ رَوْسَمٌ is syn. with رَسْمٌ: (S, M, K [accord. to the correct copies of this last:]) the pl. [of pauc.] of رَسْمٌ is أَرْسُمٌ and [the pl. of mult. is] رُسُومٌ. (M, Msb, K.) ― -b5- [I. q. مَرْسُومٌ: see مَرَاسِمُ. And hence, as being prescribed,] رُسُومُ الدِّينِ means (assumed tropical:) The ways that are followed in respect of the doctrines and practices of religion. (TA.) ― -b6- And A well which one fills up (M, K) in the ground: (K:) pl. رِسَامٌ. (M, K.) ― -b7- [In some copies of the K, two meanings that belong to رَوْسَمٌ are, by the omission of a و, assigned to رَسْمٌ: see رَوْسَمٌ.]

رَسَمٌ
رَسَمٌ ذ : see the next preceding paragraph. -A2- Also Goodness, or elegance, of gait, pace, or manner of going. (K.)

رَسُومٌ
رَسُومٌ ذ That makes marks upon the ground by the vehemence of her tread: applied to a she-camel. (S TA.) [See an ex. in a verse cited in the first paragraph of art. جهم.] ― -b2- Also That continues journeying a day and a night: (S, K:) applied to a he-camel. (TK.)

رَسِيمٌ
رَسِيمٌ ذ A certain pace of camels, (S, K,) exceeding that which is termed ذَمِيلٌ [q. v.]; (S;) [see رَسَمَ, of which it is an inf. n.;] and ↓ مِرْسَمٌ signifies the same. (K.)

رَسَّامٌ
رَسَّامٌ ذ One who engraves [or draws inscriptions or other designs] upon tablets or the like. (TA.)

رَاسِمٌ
رَاسِمٌ ذ , (S, K,) or مَآءٌ رَاسِمٌ, (TK,) Running water. (S, K.) ― -b2- And رَاسِمَةٌ A she-camel that goes the pace termed رَسِيم: pl. رَوَاسِمُ. (Har p. 495.)

رَوْسَمٌ
رَوْسَمٌ ذ : see رَسْمٌ. ― -b2- Also A sign, a token, a mark, or an indication, (M, K,) of beauty or of ugliness; as in the saying, اـِنَّ عَليْهِ لَرَوْسَمًا [Verily upon him is a sign, &c.]: so says Khلlid Ibn-Jebeleh: (M:) pl. رَوَاسِمُ and رَوَاسِيمُ. (TA.) ― -b3- And as pl. of رَوْسَمُ, (TA,) رَوَاِسيمُ signifies Certain books, or writings, that were in the Time of Ignorance. (S, K.) ― -b4- Also the sing., A stamp, or seal; i. e. an instrument with which one stamps, or seals; and رَوْشَمٌ is a dial. var. thereof: (M:) or, as some say, particularly, (M,) one with which the head [or mouth] of a [large jar such as is called] خَابِيَة is stamped, or sealed; (M, K;) as also ↓ رَاسُومٌ, (K,) and رَاشُومٌ. (TA.) And A piece of wood, (S, M, Msb, K,) or a small tablet, (A,) upon which is some inscription (S, M, A, K) engraved, or hollowed out, (A, K,) with which wheat, (S, M, K,) or corn, or grain, (Msb,) [in its repository,] is stamped, or sealed, (S, M, Msb, K,) or with which collections of wheat or corn are stamped, or sealed: (AA, TA:) as also رَوْشَمٌ: pl. رَوَاسِمُ. (Msb.) [In some copies of the K, by the omission of a و, this meaning and the next are assigned to رَسْمٌ.] ― -b5- And (as some say, S) A certain thing with which deenلrs are polished. (S, K.) A poet says, (S,) namely, Kutheiyir, (TA,)
دَنَانِيرُ شِيفَتْ مِنْ هِرَقْلٍ بِرَوْسَمِ
[Deenلrs, of Heraclius, that were polished with روسم]. (S, TA.) -A2- It occurs in poetry as meaning The face of a horse, in the phrase قُرْحَةٌ بِرَوْسَمٍ [A star, or blaze, in the face of a horse]. (M.) -A3- Also A calamity, or misfortune; (K;) like رَوْسَبٌ. (TA.)

رَاسُومٌ
رَاسُومٌ ذ : see the next preceding paragraph. [Accord. to rule, its pl. is رَوَاسِيمُ, mentioned above as a pl. of رَوْسَمٌ.]

مُرْسِمٌ
مُرْسِمٌ ذ [act. part. n. of 4, q. v.]. In the saying of the Hudhalee,
وَالْمُرْسِمُونَ اـِلَى عَبْدِ العَزِيزِ بِهَا
مَعًا وَشَتَّى وَمِنْ شَفْعٍ وَفُرَّادِ
[And those urging them to make marks upon the ground by the vehemence of their tread in their way to 'Abd-El-'Azeez, together and separately, and two by two and one by one], he means المُرْسِمُوهَا, inserting the ب redundantly between the verb [or part. n., which is often termed a verb,] and its objective complement. (M.)

مِرْسَمٌ
مِرْسَمٌ ذ : see رَسِيمٌ.

مُرَسَّمٌ
مُرَسَّمٌ ذ A garment, or piece of cloth, striped, (S, M, K,) or marked with faint lines. (TA.)

مَرْسُومٌ
مَرْسُومٌ ذ [or كِتَابٌ مَرْسُومٌ] A book, or writing, stamped, or sealed: pl. مَرَاسِيمُ. (TA.) And طَعَامٌ مَرْسُومٌ Wheat stamped, or sealed. (TA. [See رَوْسَمٌ.]) ― -b2- See also the following paragraph.

مَرَاسِمُ
مَرَاسِمُ ذ Marks, stamps, impressions, signs, or characters. (KL.) ― -b2- [And (assumed tropical:) Prescripts, commands, orders, biddings, or injunctions: and (assumed tropical:) assignments, or appointments: in both of these senses app. a contraction of مَرَاسِيمُ, pl. of ↓ مَرْسُومٌ; thus used in the present day; like رُسُومٌ, pl. of ↓رَسْمٌ.] See 8.

### Türkçe

**رَسَمَ الدَّارَ**

1 **رَسَمَ الدَّارَ** ذ, (M,) yahut **الدِّيَارَ**, (K,) [muzârîsi **رَسُمَ**, K’nın bir kaidesine göre,] mastarı **رَسْمٌ**, (M,) O (yağmur) evi yahut meskeni, yahut evleri yahut meskenleri, ondan yere yapışık bir kalıntı yahut kalıntılar bırakarak, silip süpürdü. (M, K.) El-Hutey’e’nin sözünde,
أَمِنْ رَسْمِ دَارٍ مُرْبِعٌ وَمُصِيفُ
لِعَيْنَيْكَ مِنْ مَآءِ الشُّؤُونِ وَكِيفُ
[Sonbahar yağmurunun ve bahar yağmurunun bir meskeni, yere yapışık ondan yalnız bir kalıntı bırakacak şekilde silip süpürmesi sebebiyle midir ki, senin iki gözüne gözyaşı kanallarının suyundan bir damlama vardır?], **مربع** ve **مصيف** mastar sebebiyle, yani **رسم** sebebiyle merfûdur. (M, TA. [Fakat ikincide, **مَصِيفُ**: ve birincinin bir nüshasında, **مَرْبَعٌ** ve **مَصِيفُ**, ikisi de apaçık yanlıştır.]) ― -b2- [**رَسَمَ** çoğu kez “işaretledi yahut damgaladı”: ve “çizdi, iz sürdü, hatlarını çizdi, taslak çizdi, taslağını çıkardı yahut planladı”: ve “tasvir etti yahut betimledi” mânâsına gelir.] Dersin ki, **رَسَمَ الطَّعَامَ** O, buğdayı damgaladı yahut mühürledi; (TA, md. **رشم**’de;) bunun gibi **رَشَمَهُ** da. (S, K, TA, hepsi o maddede. [Bkz. **رَوْسَمٌ**.]) Ve **رَسَمْتُ البِنَآءَ**, muzârîsi ve mastarı yukarıdaki gibi, Ben binayı işaretledim (yerini belirledim). (Msb.) Ve **رَسَمَ كِتَابًا وَلَمْ يَحْشُهُ** [O, bir kitabın taslağını çıkardı ve onu doldurmadı]. (Mz 1. نوع.) Ve **رَسَمْتُ الكِتَابَ** Ben kitabı yahut mektubu yahut yazıyı yazdım. (Msb.) Ve **رَسَمَ عَلَى كَذَا** O, şöyle bir şeyin üzerine yazdı; (S, K;) ve **رَشَمَ** bunun lehçe varyantıdır. (TA.) ― -b3- [Bundan dolayı,] **رَسَمَ لَهُ كَذَا**, (S, K, TA,) yahut **بِكَذَا**, (Msb,) (mecaz:) [Ona şöyle bir şeyi yapmayı yazdı (reçete etti);] ona şöyle bir şeyi yapmasını emretti, buyurdu, söyledi yahut yükledi. (S, * Msb, * K, TA.) [Ve **رَسَمَ لَهُ كَذَا** ayrıca (farazî mecaz:) ona şöyle bir şeyi, maaş vb. olarak tahsis etti yahut tayin etti mânâsına da gelir: bu mânâda çok kullanılır.] ― -b4- **رَسَمَتْ** dişi deve hakkında söylenir, (S, M, K,) muzârîsi **رَسُمَ** (S, M, [ve K’nın bir kaidesine göre de böyledir,]) yahut **رَسِمَ**, **رَسُمَ** değil, (TA,) mastarı **رَسِيمٌ**, (S, M, K,) O, ayak basışının şiddetiyle yerde izler yaptı. (S, M, K) (S, M.) ― -b5- Ve **رَسَمَ** erkek deve hakkında söylenir, muzârîsi **رَسِمَ**, mastarı **رَسِيمٌ**, (S, K,) bununla **مِرْسَمٌ** eşanlamlıdır, (K,) O, belirli bir yürüyüşle yürüdü, (S, K,) **ذَمِيل** diye adlandırılanı aşan [**ذَمَلَ**’ın mastarı; bkz.]; deve hakkında **أَرْسَمَ** denmemelidir; çünkü bu son fiil müteaddîdir. (S.) ― -b6- Yine **رَسَمَ نَحْوَهُ**, mastarı **رَسْمٌ**, O, ona yahut ona doğru hızlıca gitti yahut uzaklaştı. (TA.) ― -b7- Ve **رَسَمَ فِى الأَرْضِ**, (K,) mastarı **رَسْمٌ**, (TA,) O, yerde yahut memlekette kayboldu: (K:) ve [bundan dolayı], kinaye olarak, (mecaz:) o öldü; **رَزَمَ** gibi. (TA.)

**تَرْسِيمٌ**

2 **تَرْسِيمٌ** ذ [**رَسَّمَ**’ın mastarı] İşaretleme yahut damgalama fiili, [ve birçok şeyi çizme, iz sürme, hatlarını çizme, taslak çizme, taslağını çıkarma yahut planlama fiili, yahut bunu çokça yapma, yahut] iyi yapma: ve yazma [çokça, yahut] iyi: ve bir elbiseyi yahut kumaş parçasını çizgili yapma. (KL.)

**ارسم**

4 **ارسم** ذ O, dişi deveyi ayak basışının şiddetiyle yerde izler yapar hâle getirdi. (M, K) (M.) ― -b2- Ve O, bir deveyi **رَسِيم** diye adlandırılan yürüyüşle yürüttü. (S. [Mânâ orada işaret edilmiştir, fakat ifade edilmemiştir.]) **فَأَرْسَمَا** Homeyd İbn-Sevr’in bir beytinin sonunda gelir [çeşitli rivayet edilir]; orada zikredilen iki oğlana yahut iki delikanlıya işaret eder ve **فَأَرْسَمَا بَعِيرَيْهِمَا** mânâsınadır [Ve ikisi, iki develerini **رَسِيم** diye adlandırılan yürüyüşle yürüttüler]. (AHlṭ, TA.)

**ترسّم**

5 **ترسّم** ذ, (K, fakat bazı nüshalarda düşürülmüştür,) yahut **ترسّم الرَّسْمَ**, (M,) O, **رَسْمِ**’e [yahut işarete, ize, kalıntıya vb.] baktı. (M, K.) Ve **ترسّم الدَّارَ** O, evin yahut meskenin **رُسُوم**’unu [yahut işaretlerini, izlerini, kalıntılarını vb.] düşündü yahut inceledi; (S, TA; *) yahut bunu, onun hakkında açık bir bilgi elde etmek için, tekrar tekrar yaptı. (TA.) ― -b2- Ve aynı şekilde **ترسّم** “baktı ve düşündü yahut inceledi, yahut bunu, nerede kazacağını yahut bina yapacağını bilmek için, tekrar tekrar yaptı” mânâsına gelir. (S, TA.) Bundan dolayı, **تَرَسَّمَتِ القَنَافِذُ فِى الأَرْضِ** (mecaz:) Kirpiler, deliklerini nerede yapacaklarını bilmek için, tekrar tekrar baktılar yahut düşündüler yahut incelediler. (TA.) Ve **ترسّم الشَّىْءَ** (farazî mecaz:) O, şeye baktı yahut uzun uzun baktı; yahut onu düşündü yahut inceledi, yahut bunu, onun hakkında açık bir bilgi elde etmek için, tekrar tekrar yaptı. (TA.) Ve **ترسّم القَصِيدَةَ** (mecaz:) O, kasideyi düşündü yahut inceledi ve onu hafızasında tuttu; yahut onu hatırlamaya çalıştı yahut gayret etti. (K, * TA.) Ve **أَنَا أَتَرَسَّمُ كَذَا** (farazî mecaz:) Ben şöyle bir şeyi hatırlıyorum; yahut hatırlamaya çalışıyorum yahut gayret ediyorum; fakat ondan emin yahut kesin değilim. (TA.)

**اِرْتِسَامٌ**

8 **اِرْتِسَامٌ** ذ [aslî mânâsında, **رَسْمٌ**’ün, **رَسَمَ**’ın mastarı olan **رَسْمٌ**’ün, sanki meçhulü olarak, görünüşe göre klasik sonrası olmakla beraber, fakat bu şekilde] mantıkçılar tarafından “(zihinde) damgalanmış ve tasvir edilmiş olma” mânâsında kullanılır: (“Müslümanların ilimlerinde kullanılan teknik terimler sözlüğü:”) bir sûretin bir şeyde yahut bir şey üzerine sabitlenmiş olması. (KL.) [Bu mânâda, hayalin oluşturduğu bir sûret ve her türlü ideal sûret hakkında kullanılır.] -A2- [Yine (mecaz:) bir reçeteye yahut emre vb. itaat etme.] Dersin ki, **رَسَمْتُ لَهُ كَذَا**, (S, K,) yahut **بِكَذَا**, (Msb,) **فَارْتَسَمَ**, (Msb, K,) yahut **فَارْتَسَمَهُ**, (S,) (mecaz:) [Ona şöyle bir şeyi yapmayı reçete ettim; yahut] ona şöyle bir şeyi yapmasını emrettim, buyurdum, söyledim yahut yükledim, (K, TA,) ve o, (S, Msb, TA) ona [yani reçeteye vb.] itaat etti. (S, Msb.) Ve ↓ **أَنَا أَرْتَسِمُ مَرَاسِمَكَ** (mecaz:) [Senin reçetelerine vb. itaat ederim;] senin **مراسم**’ini çiğnemem. (TA.) ― -b2- Ve bundan dolayı, (TA,) **ارتسم** ayrıca (mecaz:) O, **اَللّٰهُ أَكْبَرْ** dedi [Allah en büyüktür, yahut pek büyüktür]: (S, M, K, TA:) ve o, korunma yahut muhafaza istedi [Allah ile]: (M, K, TA;) ve o, dua etti yahut yalvardı yahut niyazda bulundu [Allah’a]: (S, K:) sanki
[mânâ olarak] Allah’ın, korunma yahut muhafaza için O’na sığınma hususunda, belirlediği yolu tuttu. (TA.) El-A‘şâ der ki, [şarap hakkında konuşarak,]
وَصَلَّى عضلَى دَنِّهَا وَارْتَسَمْ
وَقَابَلَهَا الرِيحَ فِى دَنِّهَا
(S, M, TA,) yahut **وَأَقْبَلَهَا**, (S’nin bu maddesindeki ve md. **صلو**’daki bazı nüshalarda ve Mgh’de de, yine o maddede, böyledir,) yani [Onu küpünde rüzgâra karşı tuttu ve onun küpü üzerine dua etti,] ve onun için niyazda bulundu (TA bu maddede ve md. **صلو**’da) ki ekşimesin ve bozulmasın: (TA o maddede:) AHn der ki **ارتسم** “kabını **رَوْسَم** ile damgaladı” demektir; fakat bu söz geçerli değildir: (M, TA:) [ve Mtr de der ki] burada **ارتسم**, **الرَّوْسَمُ**’dandır ve “damgaladı” demektir. (Mgh md. **صلو**’da.)

**رَسْمٌ**

**رَسْمٌ** ذ 1’in mastarıdır [bkz.]. (Msb, vb.) ― -b2- [Bundan dolayı **رَسْمُ المُصْحَفِ** Kur’ân kitabının yazımıdır; bunun için özel kaideler belirlenmiştir. ― -b3- Bundan dolayı ayrıca **رَسْمٌ** bazen mantıkçılar tarafından “tam (**تَامٌّ**) yahut eksik (**نَاقِصٌ**) bir tarif” mânâsında kullanılır; **حَدٌّ** gibi.] ― -b4- Yine Bir işaret, bir iz, bir alâmet, bir iz (trace), bir eser, yahut bir kalıntı yahut bakiye; eşanlamlısı **أَثَرٌ**; (S, Msb, K;) ve Ebu-Turâb’a göre **رَشَمٌ** bunun lehçe varyantıdır; ve yine ↓ **رَسَمٌ** de böyledir; ikisi de **أَثَرٌ** ile eşanlamlıdır, (TA md. **رشم**’de,) ve **رَشْمٌ** da böyledir. (K o maddede:) yahut **أَثَرٌ** diye adlandırılan şeyden [işaret, iz, alâmet, trace, vestige mânâsında] bir kalıntı yahut bakiye: yahut **آثَار** diye adlandırılanlardan [kalıntılar yahut bakiyeler mânâsında], cismi ve yüksekliği olmayan: (M, K:) yahut yere yapışık olan: (M:) **رَسْمُ دَارٍ** “yere yapışık bir evin yahut meskenin kalıntıları” demektir: (S, TA:) yahut **رَسْمٌ** “harap olmuş bir meskenin yahut konaklama ve ikamet yerinin bakiyesi yahut bakiyeleri” mânâsına gelir: (Har s. 607:) ve ↓ **رَوْسَمٌ**, **رَسْمٌ** ile eşanlamlıdır: (S, M, K [bu sonuncunun doğru nüshalarına göre:]) **رَسْمٌ**’ün azlık çoğulu **أَرْسُمٌ**, çokluk çoğulu **رُسُومٌ**’dur. (M, Msb, K.) ― -b5- [**مَرْسُومٌ** mânâsınadır: bkz. **مَرَاسِمُ**. Ve bundan dolayı, “belirlenmiş” olmak itibarıyla,] **رُسُومُ الدِّينِ** (farazî mecaz:) dinin inançları ve amelleri hususunda tâbi olunan yollar demektir. (TA.) ― -b6- Ve Yerde (M, K) doldurulan bir kuyu: (K:) çoğulu **رِسَامٌ**. (M, K.) ― -b7- [K’nın bazı nüshalarında, **رَوْسَمٌ**’a ait iki mânâ, bir **و**’nun düşmesiyle, **رَسْمٌ**’e verilmiştir: bkz. **رَوْسَمٌ**.]

**رَسَمٌ**

**رَسَمٌ** ذ: bir önceki paragrafı gör. -A2- Yine Yürüyüşün, adımın yahut yürüme tarzının iyiliği yahut zarafeti. (K.)

**رَسُومٌ**

**رَسُومٌ** ذ Ayak basışının şiddetiyle yerde izler yapan: dişi deveye söylenir. (S TA.) [Bir örnek için md. **جهم**’in birinci paragrafında zikredilen beyte bak.] ― -b2- Yine Bir gün ve bir gece yolculuğu sürdüren: (S, K:) erkek deveye söylenir. (TK.)

**رَسِيمٌ**

**رَسِيمٌ** ذ Develerin belirli bir yürüyüşü, (S, K,) **ذَمِيلٌ** diye adlandırılanı aşan; (S;) [**رَسَمَ**’a bak; bunun mastarıdır;] ve ↓ **مِرْسَمٌ** aynı mânâyı ifade eder. (K.)

**رَسَّامٌ**

**رَسَّامٌ** ذ Levhalar yahut benzerleri üzerine kazıyan [yahut yazıtlar yahut başka desenler çizen] kimse. (TA.)

**رَاسِمٌ**

**رَاسِمٌ** ذ, (S, K,) yahut **مَآءٌ رَاسِمٌ**, (TK,) Akan su. (S, K.) ― -b2- Ve **رَاسِمَةٌ** **رَسِيم** diye adlandırılan yürüyüşle yürüyen dişi deve: çoğulu **رَوَاسِمُ**. (Har s. 495.)

**رَوْسَمٌ**

**رَوْسَمٌ** ذ: **رَسْمٌ**’e bak. ― -b2- Yine Güzelliğin yahut çirkinliğin bir alâmeti, bir nişanı, bir işareti yahut bir belirtisi, (M, K,) şu sözde olduğu gibi, **اـِنَّ عَليْهِ لَرَوْسَمًا** [Şüphesiz onun üzerinde bir alâmet vb. vardır]: böyle der Hâlid İbn-Cebeleh: (M:) çoğulu **رَوَاسِمُ** ve **رَوَاسِيمُ**. (TA.) ― -b3- Ve **رَوْسَمُ**’ün çoğulu olarak, (TA,) **رَوَاِسيمُ** Câhiliye devrinde bulunan bazı kitaplar yahut yazılar demektir. (S, K.) ― -b4- Yine tekili, Bir damga yahut mühür; yani kişinin damgaladığı yahut mühürlediği alet; ve **رَوْشَمٌ** bunun lehçe varyantıdır: (M:) yahut bazılarına göre, özellikle, (M,) [**خَابِيَة** denilen büyük küp gibi bir şeyin] başının [yahut ağzının] damgalandığı yahut mühürlendiği şey; (M, K;) bunun gibi ↓ **رَاسُومٌ** da, (K,) ve **رَاشُومٌ**. (TA.) Ve Bir parça tahta, (S, M, Msb, K,) yahut küçük bir levha, (A,) üzerinde bir yazı bulunan, (S, M, A, K) oyulmuş yahut kazınmış, (A, K,) bununla buğday, (S, M, K,) yahut hububat yahut tane, (Msb,) [deposunda,] damgalanır yahut mühürlenir, (S, M, Msb, K,) yahut bununla buğday yahut hububat yığınları damgalanır yahut mühürlenir: (AA, TA:) bunun gibi **رَوْشَمٌ** da: çoğulu **رَوَاسِمُ**. (Msb.) [K’nın bazı nüshalarında, bir **و**’nun düşmesiyle, bu mânâ ve sonraki mânâ **رَسْمٌ**’e verilmiştir.] ― -b5- Ve (bazılarının dediğine göre, S) dinarların parlatıldığı belirli bir şey. (S, K.) Bir şair der ki, (S,) yani Kutheyyir, (TA,)
دَنَانِيرُ شِيفَتْ مِنْ هِرَقْلٍ بِرَوْسَمِ
[**رَوْسَم** ile parlatılmış Herakliyus dinarları]. (S, TA.) -A2- Şiirde, **قُرْحَةٌ بِرَوْسَمٍ** ibaresinde “atın yüzü” mânâsında gelir [Atın yüzünde bir yıldız yahut akıtma]. (M.) -A3- Yine Bir musibet yahut felâket; (K;) **رَوْسَبٌ** gibi. (TA.)

**رَاسُومٌ**

**رَاسُومٌ** ذ: bir önceki paragrafa bak. [Kaideye göre, onun çoğulu, yukarıda **رَوْسَمٌ**’ün çoğulu olarak zikredilen **رَوَاسِيمُ**’dur.]

**مُرْسِمٌ**

**مُرْسِمٌ** ذ [4’ün ism-i fâili; bkz.]. Huzelî’nin sözünde,
وَالْمُرْسِمُونَ اـِلَى عَبْدِ العَزِيزِ بِهَا
مَعًا وَشَتَّى وَمِنْ شَفْعٍ وَفُرَّادِ
[Ve onları, ‘Abdülazîz’e gidişlerinde, ayak basışlarının şiddetiyle yerde izler yapmaya sevk edenler; birlikte ve ayrı ayrı, ikişer ikişer ve birer birer], o, **المُرْسِمُوهَا** demek ister; fiil [yahut ism-i fâil, ki çoğu kez fiil diye adlandırılır] ile onun mef‘ûlü arasına, زائد olarak **ب**’yi sokmuştur. (M.)

**مِرْسَمٌ**

**مِرْسَمٌ** ذ: **رَسِيمٌ**’e bak.

**مُرَسَّمٌ**

**مُرَسَّمٌ** ذ Çizgili bir elbise yahut kumaş parçası, (S, M, K,) yahut silik çizgilerle işaretlenmiş. (TA.)

**مَرْسُومٌ**

**مَرْسُومٌ** ذ [yahut **كِتَابٌ مَرْسُومٌ**] Damgalanmış yahut mühürlenmiş bir kitap yahut yazı: çoğulu **مَرَاسِيمُ**. (TA.) Ve **طَعَامٌ مَرْسُومٌ** Damgalanmış yahut mühürlenmiş buğday. (TA. [Bkz. **رَوْسَمٌ**.]) ― -b2- Bir sonraki paragrafa da bak.

**مَرَاسِمُ**

**مَرَاسِمُ** ذ İşaretler, damgalar, izler, alâmetler yahut harfler. (KL.) ― -b2- [Ve (farazî mecaz:) reçeteler, emirler, buyruklar, talimatlar yahut yüklemeler: ve (farazî mecaz:) tahsisler yahut tayinler: bu iki mânâda da görünüşe göre ↓ **مَرْسُومٌ**’ün çoğulu olan **مَرَاسِيمُ**’in kısaltmasıdır; günümüzde bu şekilde kullanılır; ↓**رَسْمٌ**’ün çoğulu olan **رُسُومٌ** gibi.] 8’e bak.
